VI SA/Wa 2288/25
WyrokWSA w Warszawie2026-01-13
Skład orzekający: Danuta Szydłowska, Sławomir Kozik, Dorota Brzozowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umowy o wykonanie raportu z monitoringu i rozrodu chomików europejskich, a także umowa o wsiedlenie chomików europejskich, powinny być kwalifikowane jako umowy o dzieło, czy jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, w kontekście podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sporne umowy, dotyczące wykonania raportów z monitoringu i rozrodu chomików oraz ich wsiedlenia, nie stanowiły umów o dzieło, lecz umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu. Kluczowe było stwierdzenie, że umowy te charakteryzowały się obowiązkiem starannego działania, a nie osiągnięcia konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, co jest cechą umowy o dzieło. W konsekwencji, osoba wykonująca te umowy podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.Stan faktyczny
Skarżąca spółka zaskarżyła decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która ustaliła, że jej pracownica podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu. Spółka twierdziła, że zawarte umowy były umowami o dzieło, dotyczące wykonania profesjonalnych raportów z monitoringu, rozrodu i wsiedlenia chomików europejskich. Organ uznał, że umowy te nie posiadały wystarczającego stopnia indywidualizacji i nie określały konkretnego rezultatu, a jedynie czynności, co wskazuje na umowę o świadczenie usług.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie: Sędzia WSA Sławomir Kozik Asesor WSA Dorota Brzozowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 25 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ, organ) zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. na podstawie art. 109, art. 65 pkt 1, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 146; dalej: ustawa o świadczeniach) w związku z art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2025 r., poz. 350), art. 627 oraz art. 734 i 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz.U. z 2024 r., poz. 1061, dalej: K.c.) ustalił, że U. E. (dalej: Uczestniczka, Wykonawczyni) podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami K.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zawartej z Płatnikiem składek - Polskie Towarzystwo [...] z siedzibą w P. (dalej: Skarżąca, Strona, Płatnik) w okresach od dnia 30 kwietnia 2020 r. do dnia 15 grudnia 2021 r. (umowa nr [...]), od dnia 16 kwietnia 2021 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. (umowa nr [...]).
Zaskarżona decyzja została wydana na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) I Oddział w [...] z 22 listopada 2024 r., uzupełniony pismem z 18 grudnia 2024 r., skierowany do Prezesa NFZ o wydanie decyzji dotyczącej objęcia Uczestniczki ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonania przez nią zawartych z Płatnikiem umów o dzieło. W załączeniu do wniosku ZUS przedłożył umowy nazwane umowami o dzieło oraz raporty sporządzone przez Uczestniczkę w ramach umowy, wyciąg z protokołu kontroli ZUS, wyciąg z zastrzeżeń do protokołu kontroli ZUS, informację o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń, wyciąg z protokołu przesłuchania A. K. w charakterze Płatnika w toku kontroli ZUS, protokół przesłuchania Wykonawczyni w charakterze ubezpieczonego.
W obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ przedstawił przebieg postępowania w sprawie, a także przywołał i omówił mające zastosowanie przepisy prawa. Następnie stwierdził, że przedmiot umów wykonywanych przez Uczestniczkę został określony w formie czynności do wykonania, tj. wskazano jedynie czynności, które miała do wykonania. Sporne umowy nie posiadały wystarczającego stopnia indywidualizacji, niezbędnego do oceny parametru mającego powstać dzieła. Płatnik określił bowiem jedynie ogólnikowo zakres powierzonej Wykonawczyni pracy. Umowy nie precyzowały, poza ogólnymi stwierdzeniami, do czego miał doprowadzić ich wykonawca i czym miała się charakteryzować i wyróżniać (cechy indywidualne dzieła) jej praca. Organ przy tym podkreślił, że jest to o tyle istotne, że umowa o dzieło jako umowa rezultatu musi zawierać kryteria, w oparciu o które możliwa będzie weryfikacja jej wykonania. Przesłanki te muszą mieć charakter cech indywidualnych. Ponadto wykonywanie szeregu powtarzalnych czynności, nawet gdy prowadzi do wymiernego efektu, nie może być rozumiane jako jednorazowy rezultat i kwalifikowane jako realizacja umowy o dzieło. Tego rodzaju czynności są charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług, którą definiuje obowiązek starannego i cyklicznego wykonywania umówionych czynności. Wykonywane przez Uczestniczkę czynności nie doprowadziły do powstania samoistnego, indywidualnie oznaczonego wyniku w postaci dzieła, tj. rezultatu. Prezes NFZ zauważył, że w zawartych umowach nie wskazano posiadanych kompetencji, umiejętności czy cech indywidualnych jakie ma przyjmujący zamówienie, przesądzających o jego biegłości, wyjątkowości czy specyficznych umiejętnościach, stanowiących o posiadaniu specjalistycznej wiedzy naukowej i niepowtarzalności, mimo wielokrotnego podkreślania przez Spółkę o wyjątkowych umiejętnościach Wykonawczyni.
W konkluzji Prezes NFZ stwierdził, że Uczestniczka podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu tytułu wykonywania pracy na podstawie ww. umów w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję w całości wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie:
- przepisów prawa procesowego, to jest:
a) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach, gdyż postępowanie Prezesa NFZ dotknięte było wadami, polegającymi na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia charakteru prawnego zawartych przez strony umów jako umów o świadczenie usług, podczas gdy zgodnie z wolą stron i treścią umów ich przedmiotem było dzieło w postaci profesjonalnego raportu z monitoringu chomika europejskiego Cricetus cricetus na terenie użytku ekologicznego "Chomik europejski" w [...] w 2020 roku oraz w 2021 roku, a także doprowadzenie do wiosennego rozrodu i przeprowadzenie wsiedlenia chomików z Ogrodu Zoologicznego w [...] na teren stanowiska wolnościowego w [...];
b) art. 81a § 1 k.p.a. w związku z art. 109 ustawy o świadczeniach poprzez brak zastosowania zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony w sytuacji, gdy Prezes NFZ w ogóle nie odniósł się do faktów w postaci wytworzenia raportów z monitoringu chomików, ich rozrodu i wsiedlenia, co w konsekwencji miało wpływ na treść decyzji Prezesa NFZ;
c) art. 7a § 1 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach poprzez brak zastosowania zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony w sytuacji, gdy granica między usługami, a dziełem jest płynna, a pojęcia te nie posiadają ustawowej definicji, chociaż są konstytutywne dla umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, oraz umowy o dzieło, co w konsekwencji miało wpływ na treść decyzji Prezesa NFZ;
- przepisów prawa materialnego, w szczególności:
a) art. 627 K.c. poprzez błędne zastosowanie przepisu, uznając, że charakter czynności polegających na przygotowaniu raportu z monitoringu chomików mieści się w pojęciu usługi, która nie ma charakteru indywidualnego dzieła, co miało wpływ na treść decyzji Prezesa NFZ;
b) art. 750 K.c. w związku z art. 734 § 1 K.c. poprzez bezpodstawne ich zastosowanie polegające na przyjęciu, że Uczestniczkę i Skarżącego łączyła umowa o świadczenie usług, do której zastosowanie mają przepisy dotyczące umowy zlecenia, podczas gdy prawidłowa ocena charakteru prawnego umowy z dnia 30 kwietnia 2020 r. oraz umowy z dnia 16 kwietnia 2021 r. prowadzi do wniosku, iż Uczestniczka wykonała umowę o dzieło, co miało wpływ na treść decyzji Prezesa NFZ;
c) art. 65 § 1 K.c. w związku z art. 3531 K.c. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji błędną ocenę oświadczenia woli stron umowy, która skutkowała bezzasadnym uznaniem, iż zadanie Uczestniczki polegało na starannym działaniu, gdyż zamiar stron zawierających umowę i cel umowy z dnia 30 kwietnia 2020 r. oraz umowy z dnia 16 kwietnia 2021 r. stanowił rezultat w postaci raportów z monitoringu, rozrodu i wsiedlenia chomika europejskiego;
d) art 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Uczestniczka jest osobą wykonującą pracę w oparciu o umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenia.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie podniesionych zarzutów. Jej zdaniem organ pominął okoliczność, że Wykonawczyni jest jedyną osobą w Polsce, która zajmuje się rozmnażaniem chomików. Ukończyła studia biologiczne oraz posiada, doktorat o behawiorze rozrodczym chomika europejskiego. Wykonane dzieło jest tworem nowym dotąd niepoznanym i nieprzetworzonym oraz niewystępującym na rynku, gdyż nikt nie zrobił raportu z rozmnażania chomików. Ponadto w art. 109 ustawy o świadczeniach chodzi o bardziej oczywiste przypadki, w których na pierwszy rzut oka Prezes NFZ może stwierdzić, że dana osoba podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Dokonując swobodnej interpretacji umowy o dzieło Prezes NFZ przypisał sobie zbyt daleko idące kompetencje.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a." ). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).
Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem. Prezes NFZ wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia, co znajduje uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym oraz w przywołanych przepisach. Tak jak słusznie zauważyła Spółka kwestią sporną w tej sprawie jest, charakter prawny umów zawartych przez Skarżącą z Uczestniczką. Istota sprawy sprowadza się więc do zweryfikowania stanowisk stron i udzielenia odpowiedzi na pytania, czy były to umowy o dzieło, czy też inne umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia i czy w zaistniałym stanie faktycznym Uczestniczka podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie tych umów.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach. Zgodnie z tym przepisem obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają (...) osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (...). Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Wyjaśnienia też wymaga, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
W myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Stosownie natomiast do art. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowo ubezpieczeniom tym (społecznym) podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy - od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.
Uznanie, iż sporne umowy nie stanowiły umów o dzieło (art. 627 i nast. K.c.), lecz umowę świadczenia usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 K.c.) oznacza, że Skarżąca była obowiązana, jako płatnik składek, do obliczania i pobierania składek z dochodu ubezpieczonego oraz ich odprowadzania – na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach.
Przechodząc do analizy charakteru prawnego spornych umów należy wskazać, że zgodnie z art. 627 K.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także - z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 K.c.- wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, na który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności.
Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 K.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 K.c., a więc obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu.
Istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 i nast. K.c., wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jej nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania. Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie.
Uwzględniając powyższe, Sąd uznał, że organ dokonał prawidłowej analizy oraz oceny spornych umów, poprzez dokonanie odpowiednich i wyczerpujących ustaleń faktycznych oraz prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy prawa, co doprowadziło do prawidłowych wniosków, iż zakwestionowane umowy z 30 kwietnia 2020 r. nr [...] (aneks z 1 grudnia 2020 r.) oraz z 16 kwietnia 2021 r. nr [...] zawarte przez Skarżącą z Uczestniczką były umowami o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, a nie umowami o dzieło.
Z treści umowy z 30 kwietnia 2020 r. aneksowanej w dniu 1 grudnia 2020 r. wynika, że Uczestniczka zobowiązana była w ramach jej przedmiotu do wykonania monitoringu wysiedlania chomików europejskich na terenie [...] w 2020 roku oraz wykonanie raportów z realizacji tej części Dzieła; monitoringu chomików europejskich na terenie [...] w 2021 roku oraz wykonanie raportów z realizacji tej części Dzieła. Zgodnie z treścią § 2 pkt 2 tej umowy Wykonawczyni oświadczyła, że wykona dzieło w sposób "staranny, sumienny i prawidłowy, zgodnie z informacjami i wytycznymi ze strony Zamawiającego". W ocenie Sądu, powyższy zapis umowy świadczy o założeniu przez strony braku samodzielności (a tym samym indywidualnego charakteru) wykonania powierzonego zadania polegającego na "monitoringu wysiedlania chomików europejskich na terenie [...] w 2020 roku oraz wykonanie raportów z realizacji tej części Dzieła; monitoringu chomików europejskich na terenie [...] w 2021 roku oraz wykonanie raportów z realizacji tej części Dzieła". Sąd zwraca uwagę, że przy tego rodzaju wykonywanych czynnościach, tzn. zmierzających najpierw do zebrania danych, a następnie przedstawienia ich w formie dokumentu jakim jest "raport", trudno uznać, że sporna umowa polegała na dostarczeniu określonych wyników pracy Uczestniczki w postaci dzieła w myśl przepisów o umowie o dzieło zawartych w K.c. Sporna umowa nie zawierała opisu zamawianego "dzieła", tzn. nie sprecyzowano w niej cech szczególnych dzieła, indywidualnie oznaczonych, nadających mu charakteru oryginalności. Strony nie uzgodniły więc z góry produktu finalnego w sposób charakterystyczny dla umowy o dzieło w myśl K.c. Należy zwrócić również uwagę na § 1 pkt 2 ww. umowy, zgodnie z którym dzieło musiało być wykonane solidarnie z innymi osobami, którym Zamawiający powierzył ich wspólne wykonanie. W aktach administracyjnych znajduję się "Raport z monitoringu chomika europejskiego Cricetus cricetus na terenie użytku ekologicznego Chomik europejski w [...] w 2021 r.", którego Uczestniczka była współwykonawcą. Raport zawierał dane z dat kontroli, szerokości i długości geograficznej, wysokości, stanowisk, statusu nor, liczby poszczególnych kategorii nor chomika europejskiego stwierdzonych na terenie użytku ekologicznego "Chomik europejski" oraz pól przyległych w 2020 r., ocenę stanu siedliska wraz z fotografiami, których autorem nie była Uczestniczka.
Z treści zawartej umowy nr [...] wynika, że Wykonawczyni przyjęła do realizacji wykonanie dzieła, zatytułowanego wsiedlenie chomików europejskich w [...]. Na dzieło składało się:
1. doprowadzenie do wiosennego rozrodu chomików europejskich na terenie Ogrodu Zoologicznego w [...];
2. przygotowanie i przeprowadzenie wsiedlenia chomików z Ogrodu Zoologicznego w [...] na teren stanowiska wolnościowego w [...];
3. wykonanie raportu z realizacji części dzieła, o którym mowa w pkt 1 i 2.
W § 2 pkt 2 umowy Uczestniczka oświadczyła, że wykona dzieło w sposób staranny, sumienny i prawidłowy, zgodnie z informacjami i wytycznymi ze strony Płatnika. Mając na względzie ustalony wyżej stan faktyczny, cytowane wyżej przepisy jak i zaprezentowane stanowisko judykatury, należy stwierdzić, iż oceniana wyżej umowa jest umową starannego działania, bowiem na podstawie zawartej umów Spółka oczekiwała od Uczestniczki wykonywania prac w zakresie szeroko rozumianych usług związanych z wsiedleniem chomików europejskich w [...], a w szczególności prac związanych z doprowadzeniem do rozrodu i uzyskania konkretnej minimalnej liczby osobników tych zwierząt do wsiedlenia oraz dokonała wsiedlenia tych zwierząt na określony teren oraz sporządziła raport z tych czynności, wykonując powtarzane, podobne i takie same proste czynności związane z prowadzeniem obserwacji, łączeniem chomików w pary i rozdzielaniem w odpowiednich momentach, zapewnieniem odpowiednich warunków dla ciężarnych, a później karmiących samic, w odpowiednim momencie oddzielaniem podrośniętych młodych od matek, czynności te faktycznie wykonywała w ramach umowy oświadczenie usług, o której mowa w art. 750 K.c., do której to umowy stosuje się przepisu o zleceniu. Ponadto, z treści znajdującego się w aktach sprawy, sporządzonego przez Uczestniczkę jednostronicowego raportu z dnia 30 czerwca 2021 r. wynika, że podano w nim: termin łączenia samic i samca, wskazanie miotu i jego liczebności, stwierdzenie śmierci osobnika z kontentego miotu i jego przyczyny, liczbę i wiek chomików wsiedlonych chomików w [...], wskazanie nr chipów nadanym chomikom i ich potomstwu. Sąd Najwyższy, w postanowieniu z dnia 21 marca 2018 r. (II UK 239/17, Lex nr 2490627) podniósł, iż "umowa o dzieło nie polega na prostych i powtarzalnych czynnościach". Opisane czynności podejmowane przez Uczestniczkę organ prawidłowo więc zakwalifikował, jako świadczenie usług, któremu towarzyszy sporządzanie dokumentacji w postaci raportu w oparciu o powtarzalne czynności. Powołując się na poglądy wyrażane w orzecznictwie doszedł do prawidłowego wniosku, zgodnie z którym Uczestniczka wykonywała czynności przy zachowaniu należytej staranności, działając (jak sama oświadczyła), w sposób "staranny, sumienny i prawidłowy, zgodnie z informacjami i wytycznymi ze strony Zamawiającego" i wykorzystując swoją wiedzę i doświadczenie.
Sąd podziela konkluzję organu, zgodnie z którą oceniane umowy zasadnie zostały zakwalifikowane jako nienazwane umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu. Z tytułu zaś wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług na rzecz Skarżącej Uczestniczka postępowania podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji.
Sąd stwierdza zatem, że z powyżej wskazanych względów, organ prawidłowo ocenił charakter spornych umów, zaliczając je do umów o świadczenie usług, co oznacza, że nie doszło do naruszenia art. 627, art. 750 i art. 734 § 1 K.c.
Uwzględniając treść art. 3531 K.c., Sąd stwierdza, że zaklasyfikowanie spornych umów - dotyczących świadczenia usług, których wykonanie wymaga dołożenia należytej staranności, a w których nie ma możliwości wskazania obiektywnie osiągalnego i pewnego oraz samoistnego względem wykonawcy rezultatu - do umów o dzieło, sprzeciwiałoby się tego rodzaju stosunkowi prawnemu. Z tego też względu za niezasadny należało również uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 65 § 1 K.c. i art. 3531 K.c., przez błędną wykładnię woli stron zawartej umowy, której jak zostało to wyżej wyjaśnione, usługowy charakter i cel nie budzi wątpliwości Sądu, a to determinuje również jej charakter prawny, jako umowy o świadczenie usług. Organ nie negował przy tym łączącego strony umowy stosunku prawnego, jaki na ich podstawie został zawarty. Dokonał natomiast niewadliwej oceny charakteru tych umów oraz w aspekcie ustalenia istnienia bądź nieistnienia obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym w związku z zawartym stosunkiem prawnym. Sąd zaś stwierdził, że ocena ta jest prawidłowa. Sąd nie był przy tym zobowiązany, aby legalność zaskarżonej decyzji kontrolować z pozycji oraz przy uwzględnieniu kryteriów, o których mowa w art. 65 § 1 i 2 K.c., a mianowicie zasad współżycia społecznego, ustalonych zwyczajów, czy też zgodnego zamiaru stron umowy oraz jej celu (v. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2021 r., sygn. akt II GSK 403/21).
W konsekwencji nie doszło też w rozpoznawanej sprawie do naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, którego naruszenia Skarżąca upatruje w błędnym uznaniu spornych umów za umowę o świadczenie usług, a nie umowę o dzieło. Skoro sporne umowy stanowiły umowy o świadczenie usług, Prezes NFZ trafnie stwierdził, że Uczestniczka podlegała, w świetle art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na ich podstawie, co obligowało Płatnika do zgłoszenia Uczestniczki do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego.
W ocenie Sądu, Prezes NFZ zatem prawidłowo, na podstawie całokształtu wystarczająco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego, jak również dokładnie wyjaśnionego stanu faktycznego, zakwalifikował sporne umowy do umów o świadczenie usług, a w konsekwencji stwierdził podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego Uczestniczki z tytułu wykonywanej na jej podstawie pracy. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do prawidłowej kwalifikacji spornych umów i nie doszło tym samym do zarzucanego przez Skarżącą naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zgromadzony materiał dowodowy został prawidłowo oceniony, czemu organ dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie naruszył tym samym zarzucanych w skardze przepisów art. 81a w zw. z art. 7a k.p.a. W sprawie tej nie zaistniały bowiem przesłanki określone w tych przepisach, to jest niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, czy też co do treści normy prawnej, które należałoby rozstrzygnąć na korzyść Skarżącej.
Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło