VI SA/Wa 2296/14
WyrokWSA w Warszawie2015-03-19
Skład orzekający: Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Dorota Wdowiak, Danuta Szydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca wprowadzający do obrotu produkt, który nie spełnia wymagań jakości handlowej, może być zobowiązany do zwrotu kosztów badań laboratoryjnych, nawet jeśli wady produktu powstały na etapie wcześniejszym niż sprzedaż i nie miał na nie wpływu?Ratio decidendi
Przedsiębiorca wprowadzający do obrotu produkt, który nie spełnia wymagań jakości handlowej, jest zobowiązany do zwrotu kosztów badań laboratoryjnych, nawet jeśli wady powstały na etapie wcześniejszym niż sprzedaż. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny, podobny do rękojmi, i nie zależy od winy czy wiedzy przedsiębiorcy o wadach. Celem jest ochrona konsumenta, a wszystkie podmioty w obrocie są odpowiedzialne za zapewnienie zgodności produktów z prawem żywnościowym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi R. Sp. z o.o. na decyzję Prezesa UOKiK, która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej zobowiązującą spółkę do zwrotu kosztów badań laboratoryjnych masła. Badania wykazały, że masło nie spełniało wymagań jakościowych (m.in. obecność tłuszczu obcego, zawyżona zawartość wody). Spółka kwestionowała prawidłowość postępowania, twierdząc m.in. że pozbawiono ją czynnego udziału, a wady powstały na etapie wcześniejszym niż sprzedaż.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2015 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2014 roku Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy R. Sp. z o.o. z siedzibą w R., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 148) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w R. z dnia [...] marca 2014 r., którą zobowiązano ww. przedsiębiorcę do uiszczenia kwoty 498,62 zł stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbki produktu o nazwie "Masło ekstra" a`200g, oznaczonego datą minimalnej trwałości: "najlepiej spożyć przed: 21.11" i nr partii produkcyjnej "110" oraz nazwą producenta "M. Sp. o.o., ul. [...],[...]".
Zajmując stanowisko w sprawie organ odwoławczy wyjaśnił, że w toku kontroli przeprowadzonej w dniach od [...] do [...] listopada 2013 r. przez inspektorów Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w R. - w Hipermarkecie [...] w R. przy ul. [...], należącym do przedsiębiorcy R. Sp. z o.o. z siedzibą w R. pobrano do badań laboratoryjnych próbkę produktu o nazwie "Masło ekstra a`200g" z datą minimalnej trwałości "21.11" i nr partii produkcyjnej "110", oznaczonego nazwą producenta "M. Sp. o.o., ul. [...],[...]". Jednocześnie z tej samej partii i w tych samych ilościach pobrano, zabezpieczono i przekazano kontrolowanemu w celu przechowania, dodatkową próbkę kontrolną.
Badania wykonane przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w O. w zakresie cech organoleptycznych i fizyczno-chemicznych wykazały, że masło nie odpowiadało wymaganiom zawartym w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. (zał. XII i XV), ustanawiającym wspólną organizację, rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku") (Dz. U. L 299 z 16.11.2007, s. 1 ze zm.) z uwagi na obecność tłuszczu obcego w tłuszczu mlecznym (stwierdzono 65,33% ± 0,33% tłuszczu obcego), zawyżoną zawartość wody (w granicach od 21,5% do 21,6%, zamiast wymaganych nie więcej niż 16%) oraz suchej masy beztłuszczowej od 2,3% do 2,5%, zamiast nie więcej niż 2%. Stwierdzono także niezgodną z deklaracją producenta oraz rozporządzeniem Komisji (WE) nr 445/2007 z dnia 23 kwietnia 2007 r. ustanawiającym niektóre szczegółowe zasady w celu stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 2991/94 określającego normy dla tłuszczów do smarowania oraz stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1898/87 w sprawie ochrony nazw stosowanych w obrocie mlekiem i przetworami mlecznymi (Dz. U. L 106 z 24.04.2007 r., str. 24) - niższą zawartość tłuszczu (stwierdzono średnio 76%, zamiast 82%±1%. Badana próbka wykazywała też niewłaściwe cechy organoleptyczne, tj. rozwarstwianie się, lekko luźną strukturę, konsystencję lekko lepką, ciągnącą się. Powyższe udokumentowano w sprawozdaniu z badań nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.
Z tytułu przeprowadzonych badań laboratoryjnych, stosownie do § 9 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2012 r, poz. 496), dyrektor Laboratorium w O. dokonał obliczenia wysokości kosztów zbadania próbki masła na kwotę 498,62 zł, zgodnie z pismem "Koszt przeprowadzonych badań laboratoryjnych nr [...]" z dnia [...] grudnia 2013 r.
Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r., [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej zawiadomił R. Sp. z o.o., o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zobowiązania do uiszczenia kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych pobranej próbki masła. Strona została jednocześnie poinformowana o przysługującym jej prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. producent kwestionowanego produktu wniósł o przeprowadzenie dowodu ze sprawozdań z badań [...] i [...] przeprowadzonych przez J. S.A. z siedzibą w G. na próbkach produktów oznaczonych numerem tej samej partii, pochodzących z biblioteczki producenta na okoliczność właściwej jakości handlowej produktu; przeprowadzenie dowodu z zeznań pracownika producenta zakwestionowanego produktu na okoliczność jego właściwej jakości. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej odmówił uwzględnienia ww. wniosków dowodowych, argumentując, że producent nie jest stroną prowadzonego przez organ postępowania oraz nie mają one znaczenia dla sprawy.
Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej zobowiązał kontrolowanego do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbki masła w wysokości 498,62 zł.
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji przytoczył treść przepisów stanowiących materialoprawną podstawę rozstrzygnięcia i następnie, odnosząc się szczegółowo do zarzutów podniesionych w odwołaniu uznał je za bezzasadne.
Podkreślił, że strona nie skorzystała z prawa do przebadania próbki kontrolnej produktu, tym samym wyniki badań uzyskane przez organ I instancji należało uznać za prawidłowe. Wskazał, że wbrew twierdzeniu strony upływ daty minimalnej trwałości próbki kontrolnej produktu nie czynił jej nieprzydatną do poddania badaniom laboratoryjnym, gdyż nie wpłynęłoby to na zmniejszenie zawartości tłuszczu w badanym produkcie lub zwiększenie zawartości wody. Tym niemniej obie próbki zostały pobrane w trakcie kontroli w dniu [...] listopada 2013 r., następnie próbkę podstawową dostarczono do laboratorium w O. dnia [...] listopada 2013 r. Została ona określona przez ww. laboratorium jako przydatna do badań (protokół przyjęcia próbki do badań nr [...]). Badania przeprowadzono w.w dniach [...]-[...] listopada 2013 r. a ich wyniki zawarte w sprawozdaniu [...], zostały dostarczone [...] WIJU dnia [...] listopada 2013 r., a więc w ostatnim dniu daty minimalnej trwałości.
Organ zauważył, że postępowanie kontrolne prowadzone przez organy Inspekcji Handlowej nie jest równoznaczne z wszczęciem postępowania administracyjnego. W przypadku stwierdzenia naruszeń prawa w zakresie jakości handlowej, organ prowadzący czynności kontrolne zobowiązany jest wszcząć postępowanie administracyjne i wówczas dokumentacja z postępowania kontrolnego stanowi materiał dowodowy w sprawie administracyjnej.
W ocenie Prezesa UOKIK, przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie kontrolne i pokontrolne odpowiadało wymaganiom obowiązujących przepisów. Protokół kontroli został podpisany przez osobę upoważnioną do reprezentowania kontrolowanego, co jest równoznaczne z zapoznaniem się z jego treścią. Do protokołu nie zostały wniesione żadne uwagi. Spółka zapoznała się z dokumentami, w oparciu o które wszczęte zostało postępowanie. W przypadku wykazania, że produkt nie spełnia wymagań jakości handlowej, kontrolowany obowiązany jest do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że strona nie miała wpływu na jakość zakwestionowanego produktu i nie miała możliwości by wykryć stwierdzone nieprawidłowości, gdyż nie zwalnia jej to z odpowiedzialności zapewnienia produktów odpowiadających wymaganiom jakości handlowej.
Organ dodał, że o ewentualny zwrot kosztów poniesionych z tytułu badań laboratoryjnych zleconych przez Inspekcję Handlową strona może zwrócić się do producenta zakwestionowanego produktu, lecz nie jest to przedmiotem niniejszego postępowania.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. Sp. z o.o., zwana dalej skarżącą wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz uchylenie decyzji wydanej w I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 10 § 1, 61 § 1, art. 61 § 4 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji gdy skarżąca została w sposób nieuprawniony pozbawiona prawa czynnego udziału w postępowaniu przed tym organem;
- art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez wydanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, pomimo braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także na podstawie niekompletnego materiału dowodowego oraz na skutek niewszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego, w tym w szczególności z pominięciem dowodów zaoferowanych przez producenta zakwestionowanego masła,
- art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa - poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy decyzj i organu I instancji, pomimo braku zarówno podstaw prawnych, jak i faktycznych do nałożenia na skarżącą obowiązku uiszczenia równowartości kosztów wykonanych badań laboratoryjnych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca szczegółowo rozwinęła i uzasadniła podniesione zarzuty. Wywodziła m.in., że organ I instancji zbierał dowody jeszcze przed formalnym wszczęciem postępowania tj. przed zawiadomieniem skarżącej o wszczęciu postępowania. Czynności dokonywane przed momentem wszczęcia postępowania administracyjnego nie wywołują żadnych skutków skutków prawnych, gdyż przed zawiadomieniem strony o wszczęciu postępowania z urzędu, nie toczy się żadne postępowanie. Stwierdziła, że organ I instancji uzyskał kluczowy dowód dla prowadzonego postępowania tj. zestawienie kosztów badań laboratoryjnych zakwestionowanego produktu Masło extra 200g, w wyniku działań podjętych przed wszczęciem postępowania administracyjnego, a tym samym w sposób niezgodny prawem. Kwestionowała także sposób przechowywania i transportowania pobranych próbek
Argumentowała, że sprzedawca zakwestionowanego produktu nie może ponosić odpowiedzialności za nieprawidłowości, które powstały na etapie innym niż sprzedaż, czyli za wady, na powstanie których nie miał ażadnego wpływu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i zastosowania do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, kontrolowany przedsiębiorca zobowiązany jest do uiszczenia na wskazany przez odpowiedni organ Inspekcji na rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów lub wojewódzkiego inspektoratu, kwoty stanowiącej różnowartość kosztów przeprowadzonych badań, gdy badania te wykazały, że produkt nie spełnia wymagań określonych w przepisach odrębnych lub w deklaracji. Wysokość należności pieniężnej, zgodnie z § 9 ust. 1 i 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej (Dz. U. Z 2012 r., poz. 496), ustala dyrektor Laboratorium Kontrolno - Analitycznego Inspekcji Handlowej, które wykonuje badania, a w przypadku przeprowadzenia badań przez inne wyspecjalizowane laboratorium wysokość należności pieniężnej ustala wojewódzki inspektor na podstawie faktury, kosztorysu lub innego dokumentu wystawionego przez laboratorium organowi Inspekcji zlecającemu badania.
Procedury, sposób i tryb przeprowadzania kontroli przez organy Inspekcji Handlowej, w tym sposób pobierania próbek, termin i sposób ich dostarczenia do laboratorium oraz inne czynności związane z badaniami laboratoryjnymi, zostały określone w ustawie o Inspekcji Handlowej i wydanym na jej podstawie rozporządzeniu w sprawie trybu pobierania i badania próbek, o czym wprost stanowią art. 1 ust. 2 i art. 31 ustawy o Inspekcji Handlowej.
Z przepisu art. 29 ustawy o Inspekcji Handlowej wynika, że badania pobranych próbek produktów i próbek kontrolnych przeprowadzają laboratoria kontrolno-analityczne Inspekcji Handlowej, a wyjątkowo, tj. w przypadku gdy laboratoria te nie mogą wykonać badań, organ Inspekcji Handlowej może zawrzeć umowę o wykonanie badań pobranej próbki z innym wyspecjalizowanym laboratoriom. Jest to regulacja jednobrzmiąca i niepozwalająca na zlecenie badań innemu laboratorium. Zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie trybu pobierania i badania próbek, pobrane próbki przechowywane są w sposób i w warunkach uniemożliwiających zmianę jakości lub cech charakterystycznych produktu. Z kolei § 4 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia określa termin i warunki, w jakich próbka niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia warunków uniemożliwiających zmianę jakości lub cech produktu.
W niniejszej sprawie, co wynika z akt sprawy, próbka masła została pobrana w dniu [...] listopada 2013 r., a następnie zapakowana w pojemnik zapewniający odpowiednie warunki przechowywania i w dniu [...] listopada 2013 r. przekazana do laboratorium w O. Laboratorium to odebrało próbkę w dniu [...] listopada 2013 r. Przekazanie próbki odbyło się zatem w terminie wskazanym w rozporządzeniu w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek. Podkreślić należy, że wbrew zarzutom skarżącej, próbka masła była przechowywana i dostarczona do laboratorium w O. w sposób właściwy, o czym świadczy protokół przyjęcia próbki do badań z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], w którym laboratorium określiło ją jako przydatną do badań.
Ponieważ badany wyrób nie spełniał zasadniczych wymagań, obciążono opłatami za te badania podmiot (Spółkę), która wyrób wprowadziła do obrotu.
Zgodnie z art. 28 ustawy o Inspekcji Handlowej podczas kontroli równocześnie z pobraniem próbki produktu pobiera się i zabezpiecza dodatkową próbkę produktu z tej samej partii w ilości odpowiadającej ilości pobranej do badań (próbka kontrolna). Próbka kontrolna jest przechowywana przez kontrolowanego do czasu jej zwolnienia przez wojewódzkiego inspektora, w warunkach uniemożliwiających zmianę jakości lub cech charakterystycznych produktu; w tym czasie nie może być wprowadzana do obrotu.
Skarżąca, mając możliwość wystąpienia z wnioskiem o przebadanie próbki kontrolnej zrezygnowała z przysługującego jej prawa uznając tym samym prawidłowość przedstawionych jej wyników badań. Zdaniem Sądu tam gdzie obowiązują procedury kontrolne określone w prawie nie jest dopuszczalne przyjmowanie innych, gdyż wypaczałoby to sens prowadzonych kontroli. Dlatego też nie jest zasadnym żądanie strony w kwestii dopuszczenia sprawozdań z badań wykonanych na zlecenie producenta jako dowodów mających istotne czy decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, gdy strona zrezygnowała z badań próbek kontrolnych.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 kwietnia 2012 r. sygn. II GSK 917/11 stwierdził, że próbka kontrolna towaru, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1219 ze zm.), która jest pobierana równocześnie z próbką produktu w celu przeprowadzenia przez organ badania jakości produktu, co do zasady stanowi jedyny materiał źródłowy dla przeprowadzenia badania kontrolnego dla zweryfikowania wyniku wcześniejszego badania organu. Takie jest bowiem zadanie próbki kontrolnej, którą pobiera się równocześnie z próbką produktu z tej samej partii towaru. Co więcej, przepis art. 28 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej można traktować jako nawiązanie do legalnej (formalnej) teorii dowodów, nakazującej w omawianej sytuacji wykorzystanie próbki kontrolnej jako materiału badawczego dla przeprowadzenia badań i ekspertyz mających na celu podważenie wcześniejszego badania organu. Skorzystanie przez stronę z tego samego źródłowego materiału dowodowego, z jakiego wcześniej skorzystał organ przeprowadzający badanie, jest rozwiązaniem racjonalnym, nie stwarzającym stronie zbędnych utrudnień dla dochodzenia swoich racji, a zarazem chroniącym zasadę prawdy materialnej. Takie podejście w pełni mieści się w ramach konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Natomiast, gdyby miałoby być inaczej, jak tego domagała się skarżąca, wówczas nie wówczas nie ma żadnej pewności w jaki sposób i z jakiej partii towaru została pobrana próbka na potrzeby przeprowadzenia badania kontrolnego, weryfikującego wcześniejsze badanie organu. Takie badania, gdyby miano je dopuścić jako materiał dowodowy w sprawie, jak można sądzić, powołując się na doświadczenie życiowe, były by obarczone znacznym ryzykiem niewiarygodności.
Nie jest trafnym także zarzut pozbawienia producenta jego uprawnień procesowych. Postępowanie kontrolne toczy się według określonych reguł wynikających z ustawy o Inspekcji Handlowej i ustawy o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych i nie jest to postępowanie stricte administracyjne. Ustawa o Inspekcji Handlowej mówi o kontrolowanym, którym w niniejszej sprawie nie był producent artykułu rolno-spożywczego.
Można przy tym zauważyć, że na producenta może zostać nałożona kara pieniężna, przy czym podstawą takiej decyzji będzie art. 97 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. nr 136, poz. 914). Podkreślić należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 b.ż. ustawy tej nie stosuje się artykułów rolno-spożywczych w zakresie jakości handlowej tych artykułów określonej przepisami ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.
W konsekwencji dopuszczenie producenta do udziału w czynnościach kontrolnych dotyczących skarżącej nie znajduje oparcia w przepisach postępowania określonych w ustawie o Inspekcji Handlowej.
Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 10 § 1, 61 § 1, art. 61 § 4 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. została zawiadomiona o wszczęciu postępowania przed organem I instancji. W w/w piśmie organ poinformował skarżącą, że w terminie 7 dni od jego doręczenia może wypowiedzieć się, co do zebranych już dowodów i materiałów, jednakże z możliwości tej skarżąca w wyznaczonym terminie nie skorzystała.
Skład orzekający w niniejszej sprawie opowiada się za taką linią orzecznictwa, która naruszenia art. 10 k.p.a. nie traktuje w sposób automatyczny, upatrując w nim bezwzględnego uchybienia zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu. Dopiero wykazanie przez stronę, że brak możliwości zajęcia stanowiska oraz złożenia ewentualnych wniosków dowodowych, uniemożliwił podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, mogącej mieć przy tym wpływ na wynik sprawy, daje podstawę do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a.
Odnosząc się do przekonania skarżącej, że nie może ponosić odpowiedzialności za nieprawidłowości, które powstały na etapie innym niż sprzedaż, czyli za wady, na powstanie których nie miała żadnego wpływu, uznać należy, że nie jest ono trafne.
Obrotem w rozumieniu ustawy są stosownie do art. 3 pkt 4 czynności w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia, o którym mowa w pkt 2 tego przepisu, a zatem rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. WEL 31 z 1 lutego 2002 r.). Czynnością w rozumieniu art. 3 pkt 8 powołanego rozporządzenia jest "wprowadzenie na rynek", które zgodnie z zawartą w tym przepisie definicją oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję lub inne formy dysponowania. Pojęcie wprowadzenia do obrotu dotyczy zatem każdego etapu obrotu i nie może być rozumiane tylko jako pierwsze wprowadzenie towaru na rynek. Taki też kierunek wykładni prezentowany jest w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 23 listopada 2006 r. w sprawie C-315/05 (Dz. U. C 331 z 30 grudnia 2006 r.) wydanym w trybie prejudycjalnym, w którym wskazano, że wprowadzający do obrotu może być odpowiedzialny za jakość nawet w sytuacji, gdy jako zwykły dystrybutor wprowadza do obrotu produkt w postaci dostarczonej do producenta. W rozumieniu powołanego przepisu skarżąca, co nie jest przez nią kwestionowane, wskazany w decyzji produkt wprowadziła do obrotu.
Ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych nie przewiduje możliwości badania przez organy Inspekcji Jakości Handlowej istnienia winy, bądź jej braku po stronie podmiotu, u którego wykryto zafałszowany artykuł.
Fakt, że skarżąca nie miała wpływu na jakość zakwestionowanego produktu, nie zwalnia jej z odpowiedzialności. Jak wynika bowiem z art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE L 31 z 1.2.2002 s. 1 ze zm.), podmioty działające na rynku spożywczym zapewniają na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie tych wymogów. Należy zgodzić się z twierdzeniem organu, że nadrzędnym celem obrotu żywnością jest dobro konsumenta. Zatem wszystkie podmioty uczestniczące w obrocie są odpowiedzialne za osiągnięcie tego celu, bez względu na miejsce powstania nieprawidłowości i zafałszowania danego produktu.
Można tutaj dodać, iż odpowiedzialność podmiotu wprowadzającego zafałszowany towar do obrotu oparta jest na zasadach zbliżonych do odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi (art. 556 k.c.). W świetle utrwalonego w piśmiennictwie poglądu odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady sprzedanej rzeczy ma charakter absolutny, tzn. sprzedawca nie może się z niej zwolnić, obciąża go ona niezależnie od tego, czy to on spowodował wadliwość rzeczy, czy ponosi w tym zakresie jakąkolwiek winę, a nawet czy w ogóle wiedział lub mógł wiedzieć o tym, że sprzedawana rzecz jest wadliwa. Brak wiedzy, choćby nawet elementarnej, czy nawet podejrzeń w żaden sposób nie wpływają na wyłączenie odpowiedzialności czy nawet jej ograniczenie. Odpowiedzialność opisywanego typu charakteryzuje się zasadniczo niemożnością uwolnienia się od odpowiedzialności (zob. szerzej Z. Gawlik, Komentarz do art. 556 k.c.; LEX 2010).
Art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej jest jasny i nie wymaga interpretacji -w przypadku wykazania, że produkt nie spełnia wymagań jakości handlowej, kontrolowany obowiązany jest do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych. Kontrolowanym, w myśl art. 2 pkt 8 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest przedsiębiorca, którego działalność jest kontrolowana. Wszelkie czynności wynikające z ustawowych kompetencji, to jest działania prowadzone w ramach postępowania kontrolnego, następnie ewentualnie pokontrolnego, jak i będące konsekwencją tych postępowań postępowanie administracyjne w przedmiocie zobowiązania do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych, są podmiotowo tożsame i wynikają z ustaleń kontroli dokonanych u kontrolowanego podmiotu. Z tej przyczyny to skarżąca jest adresatem wydanej w niniejszej sprawie decyzji.
Wysokość kosztów badań przeprowadzonych w laboratoriach kontrolno - analitycznych, zgodnie z § 9 ust. 1 i 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2012r., poz. 496), ustala dyrektor tego laboratorium. W niniejszej sprawie dyrektor Laboratorium w O. ustalił wysokość kosztów próbki masła na kwotę 498,62 zł - zgodnie z pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] - "Koszt przeprowadzonych badań laboratoryjnych". Kwota ta została ustalona we właściwy sposób i nie ma podstaw do jej kwestionowania.
W świetle powyższego nie ma podstaw, by podważać wiarygodność wyników badań ujawnionych w sprawozdaniu i prawidłowość ustaleń organu poczynionych na ich podstawie. Wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.
Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło