VI SA/Wa 2299/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Zalewski Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia patentu na wynalazek oddala skargę w całości Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej organ) utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2015 r. nr [...], o odmowie udzielenia M. G. (dalej skarżący) patentu na wynalazek pod tytułem "Pojazd zasilany w energię której źródłem jest wiatr WIATROCHÓD PL", oznaczonego nr [...]. W dniu 1 marca 2011 r. skarżący wniósł do organu podanie o udzielenia na jego rzecz patentu na wynalazek pod tytułem "Pojazd zasilany w energię której źródłem jest wiatr WIATROCHÓD PL". Pismami z 29 października 2014 r. i 27 stycznia 2015 r. organ powiadomił skarżącego o braku ustawowych warunków do uzyskania ochrony na ww. rozwiązanie, bowiem zgłoszenie nie spełnia wymogów przepisów art. 24 i 26 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej p.w.p.). W ocenie organu przedmiotowe zgłoszenie nie nadaje się do opatentowania ponieważ jego przedmioty, wynikają w sposób oczywisty z istniejącego stanu techniki do którego należy polski opis zgłoszenia wzoru użytkowego nr [...] (opublikowany w BUP nr 19/2009). Organ wskazał, iż w ww. opisie przedstawiono samochód który ma na dachu zamontowaną turbinę wiatrową. Turbina ta składa się z łopat wiatraka i generatora prądu, a ponadto jest umieszczona w specjalnej obudowie (schowku). Jednocześnie wyjaśnił, że pewne różnice w zastosowanych znanych środkach technicznych, pełniących takie same funkcje, nie mogą świadczyć o nieoczywistości przedmiotu zgłoszenia, ponieważ wynikają z racjonalnego doboru konstrukcyjnego i stanowią normalną prace inżynierską. W odpowiedzi na zawiadomienie pismem z 21 listopada 2014 r., skarżący przedstawił swoje wątpliwości odnośnie przeciwstawionego zgłoszenia wzoru użytkowego nr [...]. Jego zdaniem, przedstawiony opis został skopiowany z wniosku patentowego, co świadczy o kradzieży własności intelektualnej chronionej prawem. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, pismem z 27 stycznia 2015 r. organ wyjaśnił, że zgłoszenie wzoru użytkowego nr [...] nastąpiło w dniu 5 marca 2008 r., a więc przed zgłoszeniem [...], które dokonano 19 maja 2008 r., natomiast publikacja o zgłoszeniu tego wzoru (zgodnie z obowiązującymi przepisami) nastąpiła 14 września 2009 r., i ta data została podana w sprawozdaniu o stanie techniki. Organ wskazał, iż w sytuacji gdy data zgłoszenia jak i publikacji przeciwstawionego zgłoszenia wzoru użytkowego nr [...] jest wcześniejsza niż przedmiotowego rozwiązania, przedmiotowe zgłoszenie nie nadaje się do opatentowania ponieważ jego przedmioty, wynikają w sposób oczywisty z istniejącego stanu techniki i w związku z tym nie spełniają warunku posiadania poziomu wynalazczego określonego w art. 24 i 26 p.w.p. W piśmie z 22 lutego 2015 r. skarżący zakwestionował przyjęty przez organ sposób prowadzenia postępowania, nie wskazał jednak żadnych konkretnych nieprawidłowości, do których organ mógłby się odnieść. Decyzją z [...] kwietnia 2015 r. organ, działając w oparciu o art. 24 i 26 oraz art. 49 ust. 1 p.w.p. odmówił skarżącemu udzielenia patentu na wynalazek pod tytułem "Pojazd zasilany w energię której źródłem jest wiatr WIATROCHÓD PL" uznając, iż zgłoszenie nie spełnia wymogów przepisów art. 24 i 26 p.w.p. Organ porównując cechy techniczne ujawnione przez zgłaszającego, a dotyczące budowy przedmiotowego pojazdu, z tego typu rozwiązaniami w istniejącym stanie techniki doszedł do przekonania, że przedmiotowe zgłoszenie nie nadaje się do opatentowania ponieważ jego przedmioty wynikają w sposób oczywisty z polskiego opisu zgłoszenia wzoru użytkowego nr [...] (opublikowanego w BUP nr 19/2009). Wskazuje, że w ww. przeciwstawionym opisie pokazano samochód który ma na dachu zamontowaną turbinę wiatrową. Turbina ta składa się z łopat wiatraka i generatora prądu, a ponadto jest umieszczona w specjalnej obudowie (schowku), są to cechy odpowiadające przedmiotowemu rozwiązaniu. Natomiast cechy opisujące działanie urządzenia oraz uzyskane efekty wynikające z jego budowy nie podlegają opatentowaniu. Zdaniem organu dla przeciętnego specjalisty obeznanego ze stanem techniki, w tym rozwiązaniem z przeciwstawionego opisu, postawionego przed zadaniem zaprojektowania tego typu pojazdu zasilanego energią której źródłem jest wiatr skorzystał by z niego rutynowo, w zależności od okoliczności, bez przekraczania progu twórczego działania. Wariant konstrukcyjny urządzenia, nie różniący się co do istoty od znanych rozwiązań, jest dla znawcy oczywisty w świetle istniejącego stanu techniki. Jednocześnie organ nadmienił, iż wskazując w zawiadomieniach przeciwstawne rozwiązanie oczekiwał od zgłaszającego merytorycznej odpowiedzi i nie dążył do zdyskredytowania zgłoszenia, jak domniemywa zgłaszający w swoich odpowiedziach. Pismem z 9 czerwca 2015 r. (data wpływu do organu 15 czerwca 2015 r.) skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu przedstawił osobiste przemyślenia na temat zasad funkcjonowania Urzędu Patentowego RP oraz zagranicznych Urzędów Patentowych. W treści wniosku zakwestionował stanowisko organu dotyczące zgłoszenia [...]. Działając w oparciu o art. 245 ust. 1 p.w.p., decyzją z 12 sierpnia 2015 r. organ utrzymał w mocy decyzję o odmowie udzielenia patentu na wynalazek pod tytułem "Pojazd zasilany w energię której źródłem jest wiatr WIATROCHÓD PL". W uzasadnieniu wskazał, iż działając w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy, po ponownej analizie nadesłanych przez zgłaszającego materiałów w tym pisma z 15 czerwca 2015 r., pismem z 10 lipca 2015 r. poinformował skarżącego, iż podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w decyzji z [...] kwietnia 2015 r. Jednocześnie zobowiązał skarżącego do złożenia ewentualnych dodatkowych wyjaśnień w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia pisma. W odpowiedzi (pismo z 22 lipca 2015 r.) skarżący ponownie zakwestionowane stanowisko organu. Jednocześnie wyraził swoje niezadowolenie z prowadzonej korespondencji oraz braku możliwości uzyskania ochrony patentowej na rozwiązanie [...]. Dowody złożone przez skarżącego nie przekonały organu, który nie zmienił swojego stanowiska w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wnosi o stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 49 ust. 2 oraz art. 245 p.w.p.; zobowiązanie organu do udzielenia patentu; zarzuca rażące naruszenie art. 35 k.p.a. oraz wnosi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skargi wskazuje, iż w jego ocenie ekspert myli rozwiązania będące kontrą do prezentowanego wynalazku pod nazwa "WIATROCHÓD PL" - jako, że rozwiązanie to dotyczy urządzenia, które pobiera energię z siły wiatru podczas postoju pojazdu. Wskazuje, iż dotychczas nie ma takich rozwiązań patentowych, a podjęte próby w Australii przez niemieckich inżynierów, zaistniały po opublikowaniu wniosku patentowego złożonego przez skarżącego. W ocenie skarżącego, twierdzenie eksperta, iż istnieje znak graficzny pojazdu z wiatrakiem na dachu, nie stanowi kontrargumentu, gdyż zamysł dotyczy koncepcji perpetuum mobile, co z zasady urządzenie takie nie istnieje, więc nie może być dowodem w świecie nauki. Podkreśla, iż rozwiązanie będące w kontrze do jego wynalazku, stanowi zamysł zainstalowania turbiny wiatrowej na dachu pojazdu, która podczas jazdy będzie generować prąd, który będzie dalej energią napędzającą pojazd. Takie rozwiązanie, zdaniem skarżącego, jest absurdalne, gdyż podstawowa zasada mówiąca o teorii tzw. perpetuum mobile - przeczy podstawowym zasadom fizyki. Zdaniem skarżącego, projekt będący argumentem eksperta - stanowi jedynie żart ignoranta w tej dziedzinie. Wskazuje, iż pozyskiwanie energii zawsze łączy się ze stratą wynikającą z tarcia, a także z wartości ujemnej uzyskanej energii do energii zastosowanej do wytworzenia energii będącej wykorzystywanej do napędzania pojazdu. Podnosi, iż teorie i rozwiązania przytaczane przez eksperta pochodzą z czasów, gdy pseudo naukowcy próbowali uzyskać urządzenie, które będzie stanowiło samonapędzający twór, który raz uruchomiony będzie ciągle w ruchu. Skarżący zwraca uwagę na zalecenia związane z wymogami formalnymi wniosku o udzielenie ochrony. Wskazał, iż dyskredytowanie autorskich wyjaśnień i osobistych przemyśleń jest minusem korespondencji prowadzonej w ramach postępowania. Zdaniem skarżącego postępowanie w sprawie nie było obiektywne a prowadzona w ramach tego postępowania korespondencja między stronami od początku była bezcelowa. W ocenie skarżącego zasada działania Urzędu Patentowego jest ułomna i posiada błąd systemowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z 10 grudnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 2299/15 referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla strony pełnomocnika z urzędu - rzecznika patentowego. Pismem z 2 czerwca 2016 r. pełnomocnik skarżącego, popierając skargę wniósł o uchylenie decyzji i stwierdzenie naruszenia przez organ przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wykonanie sprawy; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa w prowadzeniu postępowania o udzielenie patentu oraz przyznanie kosztów zastępstwa procesowego. Organowi zarzucił błędne rozpoznanie istoty sprawy przejawiające się w braku dokonania pełnej analizy stanu faktycznego zawartego w materiale dowodowym oraz błędnej wykładni prawa materialnego; naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego a w szczególności art. 7, art. 8 i art. 9 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013, poz. 267 ze zm.; dalej k.p.a.); przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz wydanie decyzji o treści niejasnej, niezrozumiałej dla osoby nieposiadającej znajomości prawa materialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzją Urzędu Patentowego RP z [...] sierpnia 2015 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] o odmowie udzielenia skarżącemu patentu na wynalazek pod tytułem "Pojazd zasilany w energię której źródłem jest wiatr WIATROCHÓD PL" Dokonując kontroli zakażonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że wbrew twierdzeniom skarżącego, przy jej wydawaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa. Stosownie do art. 31 ust. 1 p.w.p. zgłoszenia wynalazku dokonuje się w celu uzyskania patentu. Celem postępowania zgłoszeniowego (wszczętego wskutek dokonania zgłoszenia) jest rozpoznanie i załatwienie sprawy zgłoszenia przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty tj. decyzji o udzieleniu patentu w przypadku niestwierdzenia braku ustawowych warunków do uzyskania patentu (art. 52 p.w.p.), bądź decyzji o odmowie jego udzielenia, w sytuacji stwierdzenia braku tych warunków (art. 49 ust. 1 p.w.p).Ten cel nie zawsze może być osiągnięty, bo przepisy p.w.p. przewidują również możliwość zakończenia postępowania zgłoszeniowego jego umorzeniem. Pamiętać jednak należy, iż decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty wywołuje skutki w sferze stosunku materialnoprawnego, zaś decyzja o umorzeniu postępowania zamykająca stronie drogę do konkretyzacji prawa, wywołuje skutki wyłącznie w sferze stosunku procesowego. Taki stan rzeczy wywołuje różne dla strony i organu konsekwencje, w tym nie pozostaje bez wpływu na granice i zakres kontroli tych decyzji, różniących się od siebie z punktu widzenia skutków, jakie one wywołują. Jeżeli bowiem w sprawie wydano decyzję o odmowie udzielenia patentu tj. decyzję o charakterze merytorycznym, to kontrola tej decyzji (bądź w ramach wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bądź skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego) obejmuje jej ocenę także z punktu widzenia przepisów prawa materialnego, w tym przypadku z punktu widzenia określonych w ustawie Prawo własności przemysłowej ustawowych przesłanek do udzielenia patentu, co wiąże się z koniecznością odniesienia się do zarzutów o charakterze merytorycznym, odnoszącym się do przedmiotu zgłoszenia. W przypadku decyzji o umorzeniu postępowania z uwagi na jej istotę i wyłącznie procesowy charakter skutków jej wydania, takiej możliwości nie ma. Nie jest zatem możliwe, by sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmowała również ocenę wiążącą się z przedmiotem zgłoszenia, składaną w postępowaniu dokumentacją, w tym kolejnymi wersjami zastrzeżeń patentowych i ich oceną w aspekcie dopuszczalności ich zmiany (v. wyrok WSA z 7 grudnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1594/07, Lex nr 437983). W myśl regulacji zawartej w art. 33 ust. 1 p.w.p. opis wynalazku, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2, powinien przedstawiać wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić. W szczególności opis powinien zawierać tytuł odpowiadający przedmiotowi wynalazku, określać dziedzinę techniki, której wynalazek dotyczy, a także znany zgłaszającemu stan techniki oraz przedstawiać w sposób szczegółowy przedmiot rozwiązania, z objaśnieniem figur rysunków (jeżeli zgłoszenie zawiera rysunki) i przykładem lub przykładami realizacji, bądź stosowania wynalazku. Zgodnie z art. 33 ust. 3 p.w.p. zastrzeżenia patentowe, o których mowa w art. 31 ust. 1 pkt 3, powinny być w całości poparte opisem wynalazku i określać w sposób zwięzły, lecz jednoznaczny, przez podanie cech technicznych rozwiązania, zastrzegany wynalazek oraz zakres żądanej ochrony patentowej. Zgodnie z art. 24 p.w.p. patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania. W myśl art. 27 p.w.p. wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki. W uzasadnieniu decyzji z [...] kwietnia 2015 r. organ powołał się na treść art. 24 i art. 26 p.w.p. przez co należy rozumieć, że w zgłoszonym rozwiązaniu nie dopatrzył się ani cech nowości, ani poziomu wynalazczego. Ustosunkowując się do zarzutów skargi nie można organowi zarzucić, że prowadząc postępowanie wykazał się brakiem należytej staranności, gdyż nie dokonał analizy stanu faktycznego zawartego w materiale dowodowy, a ograniczył się jedynie do przeciwstawienia projektowi wynalazczemu rozwiązania według zgłoszenia wzoru użytkowego, na które organ nie wydał prawa ochronnego i które zawierało odmienne co do zasady rozwiązanie techniczne od projektu wynalazczego skarżącego. Z akt sprawy wynika, że organ wiele uwagi i starań poświęcił wyjaśniając skarżącemu reguły obowiązujące w toku rozpatrywania zgłoszenia. W prowadzonej ze stroną korespondencji wielokrotnie podkreślał, iż przedmiotowe zgłoszenie nie nadaje się do opatentowania, gdyż jego przedmioty wynikają w sposób oczywisty ze stanu techniki (m.in. z opisu [...]) i w związku z tym nie spełniają warunku posiadania poziomu wynalazczego określonego w art. 24 i 26 p.w.p. Porównując cechy techniczne ujawnione przez skarżącego, a dotyczące budowy przedmiotowego pojazdu, z tego typu rozwiązaniami istniejącym w stanie techniki organ słusznie uznał, że przedmioty zgłoszenia wynikają w sposób oczywisty z polskiego zgłoszenia wzoru użytkowego opublikowanego w BUP nr 19/2009. W przeciwstawionym opisie pokazano samochód, który ma na dachu zamontowaną turbinę wiatrową. Turbina ta składa się z łopat wiatraka i generatora prądu, a ponadto jest umieszczona w specjalnej obudowie (schowku). Powyższe cechy odpowiadają cechom ujawnionym przez zgłaszającego. Prawidłowo zauważa organ, iż dla przeciętnego specjalisty obeznanego ze stanem techniki, w tym rozwiązaniem z przeciwstawionego opisu, postawionego przed zadaniem zaprojektowania tego typu pojazdu zasilanego energią, której źródłem jest wiatr, skorzystałby z niego rutynowo, w zależności od okoliczności, bez przekraczania progu twórczego działania. Wariant konstrukcyjny urządzenia nieróżniący się co do istoty od znanych rozwiązań, jest dla znawcy oczywisty w świetle istniejącego stanu techniki. Nie sposób nie zauważyć, iż działanie organu polegające na wskazaniu, w kierowanych w toku postępowania do skarżącego pismach, przeciwstawnego rozwiązania miało na celu umożliwienie skarżącemu nadesłanie uzupełniających wyjaśnień dotyczących zgłoszenia oraz udzielenie merytorycznej odpowiedzi umożliwiającej z kolei organowi zmianę stanowiska w zakresie poziomu wynalazczego zgłoszenia [...]. Tymczasem składane przez skarżącego pisma zawierały w swej treści jedynie osobiste przemyślenia co do zasad i trybu funkcjonowania organu administracji publicznej oraz poziomu pracy jego pracowników. Nie wnosiły natomiast nowych dowodów na okoliczność spełnienia warunku posiadania poziomu wynalazczego określonego w art. 26 p.w.p. W ocenie Sądu te wszystkie działania organu czyniły zadość zasadom wyrażonym w art. 8 i art. 9 k.p.a. W konsekwencji powyższego należało uznać, iż organ wystarczająco wnikliwie zapoznał się z całokształtem koncepcji technicznej zgłoszonego rozwiązania, czemu dał wyraz w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji w sposób prosty i zrozumiały opisał i wyjaśnił powody, dla których uznał, że przedmiotowe zgłoszenie nie ma zdolności patentowej. W tych okolicznościach Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przez organ przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 k.p.a. Prawidłowo ustalono stan faktyczny sprawy i dokonano jego oceny. Organowi nie można ponadto zarzucił bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, bowiem jak wynika z akt sprawy, stosownie do treści art. 47 ust. 2 p.w.p. przy piśmie z 28 czerwca 2011 r. przesłano skarżącemu sprawozdanie o stanie techniki obejmujące wykaz publikacji, które będą brane pod uwagę przy ocenie przedmiotu zgłoszenia. Jednocześnie poinformowano skarżącego, że właściwe rozpoznanie zgłoszenia nastąpi, według kolejności wpływu, po dokonaniu ogłoszenia o zgłoszeniu w Biuletynie Urzędu Patentowego, które to ogłoszenie zostanie dokonane, niezwłocznie po upływie 18 miesięcy od daty zgłoszenia. Ogłoszenie o zgłoszeniu ukazało się w Biuletynie Urzędu Patentowego z 10 września 2012 r. Nr 19 (1010) Rok XL. Pismem z 29 października 2014 r. organ zawiadomił skarżącego o tym, że zebrane w sprawie dowody i materiały dotyczące zgłoszenia mogą świadczyć o istnieniu przeszkód do uzyskania patentu. Prowadzona pomiędzy stronami w okresie od listopada 2014 r. do lutego 2015 r. korespondencja nie spowodowała zmiany stanowiska organu, czego wyrazem była podjęta w terminie 4 miesięcy od zawiadomienia decyzja o odmowie udzielenia patentu na wynalazek. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.