VI SA/Wa 2299/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 8 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu rzecznika patentowego L. S. od postanowienia referendarza sądowego z 30 lipca 2018 r. w sprawie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Pismem z 25 sierpnia 2015 r. skarżący, M. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z [...] sierpnia 2015 r. [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek. Jednocześnie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie rzecznika patentowego (v. formularz PPF k 16 i 17 akt sądowych). Postanowieniem z 10 grudnia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwolnił skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowił dla niego rzecznika patentowego. Pismem z 26 kwietnia 2016 r. Polska Izba Rzeczników Patentowych poinformowała Sąd o wyznaczeniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie rzecznika patentowego L. S.. Wyrokiem z 7 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę w niniejszej sprawie. Rozpoznając wniosek pełnomocnika o zasądzenie wynagrodzenia za zastępstwo prawne postanowieniem z 25 lipca 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał pełnomocnikowi koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 600 złotych oraz kwotę 138 złotych stanowiącą 23 % podatku VAT. Zażalenie na powyższe postanowienie zostało odrzucone postanowieniem Sądu z 5 września 2016 r. Pismem z 27 lipca 2016 r. rzecznik patentowy L. S. wniósł sporządzoną przez siebie skargę kasacyjną od wyroku z 7 czerwca 2017 r. oraz wniosek o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. W piśmie z 27 grudnia 2016 r. uzupełnił skargę kasacyjną oraz złożył oświadczenie, że wynagrodzenie nie zostało zapłacone w całości, ani w części. Wyrokiem z 12 kwietnia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w niniejszej sprawie. Z protokołu rozprawy wynika, że w imieniu skarżącego stawił się pełnomocnik, rzecznik patentowy L. S., który wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w wysokości jak dla adwokatów, co wywodził z treści art. 32 Konstytucji RP (v. k. 174 akt sądowych). Dodatkowo pismem z 5 lipca 2018 r. wniósł o wydanie postanowienia obejmującego honorarium pełnomocnika, działającego w ramach prawa pomocy przed Naczelnym Sadem Administracyjnym, stosownie do zapisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 czerwca 2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1169). Postanowieniem z 30 lipca 2018 r. referendarz sądowy przyznał rzecznikowi patentowemu L. S. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 450 złotych tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy, powiększone o kwotę 103,50 złote stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług. W obszernym uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy szczegółowo opisał zasady przyznawania wynagrodzenia rzecznikom patentowym oraz przywołał regulacje prawne stanowiące podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia. W sprzeciwie od ww. postanowienia rzecznik patentowy L. S. wniósł o zmianę postanowienia referendarza sądowego poprzez przyznanie uzupełnienia do pełnego wynagrodzenia, które wraz z podatkiem VAT określił na kwotę 1 350 złotych. Zażądał zadośćuczynienia za deprecjonujące rzecznika patentowego oceny poczynione przez referendarza sądowego. Podkreślił, że jako pełnomocnik świadczący pomoc prawną z urzędu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi posiada taką samą pozycję zawodową jak adwokat, radca prawny czy doradca podatkowy, dlatego też, odwołując się do treści art. 32 Konstytucji RP oraz art. 11 ust. 3 ustawy z 11 kwietnia 2001 r. ustawy o rzecznikach patentowych, wskazał na konieczność równego traktowania przez sądy administracyjne rzeczników patentowych, adwokatów i radców prawnych w określaniu ich wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną. Podniósł, że w dacie wydania zaskarżonego postanowienia obowiązywało już rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 1 czerwca 2018 r., w którym to zrównano stawki dla rzeczników patentowych ze stawkami adwokatów usuwając rażące naruszenie przepisu art. 32 ust 1 Konstytucji RP. Wniósł o zastosowanie w sprawie przepisów ww. rozporządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Na gruncie niniejszej sprawy postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte w dniu 28 sierpnia 2015 r., dlatego też zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym po 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Podstawą do żądania wynagrodzenia za udzieloną z urzędu pomoc prawną jest art. 250 p.p.s.a., zgodnie z którym wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przystępując do rozpoznania wniosku o poznanie wynagrodzenia rzecznikowi patentowemu wskazać należy, że z dniem 3 lipca 2018 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 1 czerwca 2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1169). Na mocy ww. rozporządzenia zmianie uległ § 11 rozporządzenia z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz.U. z 2017 r., poz. 881) określający stawkę minimalną opłaty za czynności rzeczników patentowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z brzmieniem § 1 pkt 3 rozporządzenia zmieniającego z dniem 3 lipca 2018 r. stawka minimalna wzrosła z 600 do 1 200 złotych. Znowelizowany § 11 rozporządzenia z dnia 28 kwietnia 2017 r. nie może jednak stanowić podstawy orzekania w niniejszej sprawie. Jak trafnie wskazuje referendarz sądowy, zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez rzecznika patentowego z urzędu, w niniejszej sprawie, określa ustawa z 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (Dz. U. z 2017 poz. 1314 ze zm.) oraz ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o zmianie ustawy o rzecznikach patentowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 694). W myśl art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o rzecznikach patentowych do ustalenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez rzecznika patentowego ustanowionego z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym, które zostało wszczęte przed dniem wejście w życie niniejszej ustawy tzn. 1 maja 2017 r., stosuje się dotychczasowe stawki. Jak wynika z akt sprawy skarga kasacyjna od wyroku z dnia 7 czerwca 2016 r. wraz z wnioskiem o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia wniesiona została w dniu 30 lipca 2016 r., a zatem w czasie obowiązywania rozporządzenie z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz.U. z 2003 r., Nr 212 poz. 2076 ze zm.), które prawidłowo zostało uznane przez referendarza sądowego za podstawę orzekania w niniejszej sprawie. Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. stawka minimalna w postępowaniu w pierwszej instancji za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego wynosi 600 zł, w myśl zaś ust. 2 pkt 1 stawki minimalne w postępowaniu w drugiej instancji wynoszą za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział na rozprawie przez Naczelnym Sądem Administracyjnym – 75 % stawki minimalnej określonej w ust. 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam rzecznik patentowy – 100 % tej stawki, obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Jak wynika z akt sprawy, rzecznik patentowy L. S. w ramach świadczonej z urzędu pomocy prawnej sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz uczestniczył w rozprawie wyznaczonej na dzień 12 kwietnia 2018 r. Tym samym w ramach udzielonej przez niego pomocy prawnej wykonane zostały czynności odpowiadające swym zakresem i charakterem dyspozycji § 12 ust 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych. Aktywność pełnomocnika miała charakter czynności wpisujących się w kanon normalnych obowiązków związanych z reprezentowaniem strony. Stąd też nie ma podstaw aby za nakład pracy rzecznika patentowego ustalić wynagrodzenie na poziomie wyższym niż określony w § 12 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia. Podkreślić ponadto należy, że ten sam pełnomocnik reprezentował skarżącego w postępowaniu w pierwszej instancji dlatego też stawka minimalna wyniosła 75 % stawki określonej w § 12 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, opłata uległa podwyższeniu o stawkę podatku od towarów i usług. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia w oparciu o rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. 2015 r., poz. 1800) wskazać należy, że w niniejszej sprawie skarżący wnosił o przyznanie pełnomocnika z urzędu będącego rzecznikiem patentowym a nie adwokatem. Na mocy postanowienia referendarza sądowego z 10 grudnia 2015 r. ustanowiono dla skarżącego rzecznika patentowego, a Krajowa Rada Rzeczników Patentowych wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie rzecznika patentowego L. S.. Z tego też względu nie jest możliwe zastosowanie w niniejszej sprawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie. W ocenie Sądu, przyznane przez referendarza sądowego koszty nieopłaconej pomocy prawnej w kwocie 450 złotych, powiększone o 23% z tytułu podatku VAT należy uznać za właściwe i określone na podstawie obowiązujących przepisów. Odzwierciedlają one faktyczny nakład pracy pełnomocnika polegający na sporządzeniu pisma procesowego i udziale w rozprawie. Z brzmienia § 13 ust. 1 wskazanego rozporządzenia wynika, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawki minimalnej, a więc uznać należy, że mogą być określone w mniejszej wysokości. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Niniejsze postanowienie jest ostateczne i nie podlega zaskarżeniu.