VI SA/Wa 2307/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2009 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego A. J. kwotę 390 (trzysta dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi A. J. (dalej skarżący) na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] (dalej ORA). Dnia 7 lipca 2008 r. ORA na podstawie art. 68 ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 65, 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. 2002 r., Nr 123, poz. 1058 z póź. zm.), dalej p.a. dokonała wpisu skarżącego na listę adwokatów. W uzasadnieniu wskazała, że podstawę wpisu stanowiły: zdany przez skarżącego egzamin sędziowski; fakt mianowania go dnia 15 kwietnia 2003 r. na stanowisko asesora sądowego w Sądzie Rejonowym w [...]; to, że Minister Sprawiedliwości w dniu 15 kwietnia 2005 r. powierzył mu pełnienie czynności sędziowskich ww. Sądzie, które to czynności wykonywał do dnia 14 kwietnia 2007 r. oraz treść pkt I 5 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt K 6/06 (Dz. U. 2006 r., Nr 75, poz. 529). Powyższe zdaniem organu dowodziło, że skarżący legitymował się doświadczeniem wystarczającym do wykonywania zawodu adwokata zatem należało dokonać wnioskowanego wpisu. Rzeczona uchwała wraz z aktami osobowymi skarżącego wpłynęła do Ministra Sprawiedliwości dnia 6 sierpnia 2008 r. Minister Sprawiedliwości wyrażając sprzeciw wskazał na art. 67 p.a., w myśl którego osoby, które wykonywały zawód sędziego, nie mogą w ciągu dwóch lat od zaprzestania wykonywania tego zawodu wykonywać zawodu adwokata w okręgu tej izby adwokackiej, w której zajmowały stanowisko sędziego. Zdaniem Ministra z regulacji tej wynika nie tylko zakaz wykonywania zawodu adwokata, ale również zakaz wpisu byłego sędziego na listę adwokatów danej Izby. Nadto w ocenie sprzeciwiającego się opisany zakaz należy odnieść do asesorów, którzy w czasie asesury pełnili czynności sędziowskie. W konsekwencji skoro skarżący do dnia 14 kwietnia 2007 r., będąc asesorem sądowym w Sądzie w [...] pełnił czynności sędziowskie, to nie może skutecznie zostać wpisany na listę ORA w [...], gdyż Izba ta obejmuje swym okręgiem ww. Sąd. Zatem jak wskazał organ w dniu wpisu - 7 lipca 2008 r. nie upłynął jeszcze okres "karencji" wymagany ww. przepisie, tj. dwa lata od dnia 14 kwietnia 2007 r., w którym skarżący zaprzestał pełnić czynności sędziowskie. Nadto Minister wskazał, że w chwili podjęcia przez ORA uchwały o wpisie skarżącego na listę adwokatów, skarżący był zatrudniony na stanowisku referendarza sądowego w Sądzie Okręgowym w [...]. Tymczasem zgodnie z art. 4b ust. 1 pkt 1 p.a. adwokat nie może wykonywać zawodu, jeżeli pozostaje w stosunku pracy. Powyższy zakaz, zdaniem organu, oznacza również niedopuszczalność dokonania wpisu na listę adwokatów. Minister uznał, że dokonany wpis narusza wskazane przepisy i w związku z tym skorzystał z przysługującego mu prawa do wyrażenia sprzeciwu. Decyzja została nadana dnia 4 września 2008 r. w placówce pocztowej [...] i doręczona ORA 9 września 2008 r., zaś skarżącemu 22 września 2008 r. Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie i o zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. błędną wykładnię art. 67 w zw. z art. 136 § 2 ustawy z dnia 21 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z póź. zm.) i 68 ust. 4 p.a. w zw. z art. 4b ust. 1 pkt 1 p.a. Uzasadniając skargę skarżący podniósł, że osoba pozostająca w stosunku pracy może być wpisana na listę adwokatów, natomiast dopóki wykonuje dotychczasowy zawód nie może jednocześnie wykonywać zawodu adwokata. Wskazał również, iż przedmiotem badania przez Ministra Sprawiedliwości powinny być tylko przesłanki do wpisu na listę adwokatów uregulowane zamkniętym katalogiem w art. 65 p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i zwrócił uwagę, że przyjęcie uchwały ORA doprowadziłoby do akceptacji stanu niezgodnego z zapisami ustawowymi, gdyż pozwoliłoby na wpis na listę adwokatów osoby, która z tych samych przyczyn powinna zostać skreślona z tej samej listy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna. W pierwszej kolejności zdaniem Sądu zbadać należy czy wskazany akt Ministra Sprawiedliwości mógł stanowić legalną i skuteczną podstawę do podważenia podjętej przez ORA uchwały o wpisie skarżącego na listę adwokatów. W myśl art. 69 ust. 2 p.a. wpis na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi wpisanego. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej. Zacytowany przepis zakreśla termin prawa materialnego do wniesienia przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu wobec uchwały o wpisie. Termin ten jest zachowany tylko wtedy, gdy przed upływem 30 dni od dnia otrzymania przez Ministra Sprawiedliwości uchwały o wpisie wraz z aktami osobowymi wpisanego, decyzja Ministra Sprawiedliwości o sprzeciwie zostanie uzewnętrzniona poprzez doręczenie, a nie tylko sporządzona wraz z jej podpisaniem przez osobę uprawnioną. W związku z powyższym stanowiskiem wypada wskazać (poza innymi wypowiedziami judykatury, przyjmującymi wskazany kierunek rozumowania) na szeroką argumentację zawartą w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2008 r. sygn. akt II GPS 4/08. W uchwale tej powiększony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego, zajmując się analizą art. 69 ust. 2 p.a., odpowiadając na przedstawione przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienie prawne wyjaśnił, iż "termin 30 dni do wyrażenia przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu na podstawie art. 69 ust. 2 ustawy o adwokaturze jest terminem do doręczenia sprzeciwu okręgowej radzie adwokackiej lub zainteresowanemu". Nawiązując do wywodów przeprowadzonych w uzasadnieniu powołanej uchwały Sąd podkreśla, iż wskazano w nich w szczególności, iż cechą właściwą decyzji administracyjnej, będącej kwalifikowanym aktem administracyjnym jest właściwe uzewnętrznienie oświadczenia woli kompetentnego organu administracji publicznej, a następuje ono poprzez zakomunikowanie woli jednostce, której uprawnienia lub obowiązki kształtuje decyzja administracyjna. Wyłączną zaś formą zamonitowania woli jednostce jest doręczenie lub ogłoszenie decyzji. Art. 109 § 1 k.p.a. stanowi zaś, że zasadą jest komunikowanie stronie decyzji poprzez doręczenie, a wyjątkiem (niedotyczącym rozważanego przypadku) możliwość zakomunikowania stronie decyzji ustnie. Wyjątków od reguły przewidzianej w art. 109 § 1 k.p.a. nie można zaś w drodze wykładni poszerzać. Zakomunikowaniem stronie decyzji administracyjnej nie jest nadanie tylko decyzji w polskiej placówce pocztowej. Zakomunikowanie stronie w trybie prawnym oświadczenia woli organu administracji publicznej jest warunkiem bytu prawnego decyzji administracyjnej. Brak uzewnętrznienia decyzji administracyjnej powoduje, iż nie może ona wywołać skutku prawnego. W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości uchwałę ORA o wpisie skarżącego na listę adwokatów otrzymał (wraz z aktami osobowymi) 6 sierpnia 2008 r. Trzydziestodniowy termin do złożenia sprzeciwu mijał zatem w dniu 7 września 2008 r. /5 września 2008 r. był sobotą/ i nie został dotrzymany. W szczególności decyzja Ministra Sprawiedliwości została doręczona skarżącemu w dniu 22 września 2008 r., a ORA w dniu 9 września 2008 r. Zaskarżona decyzja nie mogła zatem już z tego powodu wywołać skutku w postaci legalnego podważenia uchwały o wpisie, bez potrzeby badania innych kwestii. Brak doręczenia decyzji w ustawowym terminie wywołuje bowiem taki skutek prawny, że wpis uważa się za dokonany. Z tych względów, uznając że powyższe naruszenie prawa materialnego miało istotny wpływ na wynik sprawy, należało wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję, skoro wpis skarżącego na listę adwokatów został skutecznie dokonany. W konsekwencji rozważanie zarzutów skargi było bezprzedmiotowe. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane w oparciu o art. 200 p.p.s.a.