VI SA/Wa 2311/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak (spr.) Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2009 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości oddala skargę Decyzją z [...] sierpnia 208 r. Główny Inspektor Inspekcji Handlowej na podstawie art. 5 ust. 2 i art. 18 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 25 ze zm. dalej i.h.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez J. D. (dalej jako skarżący), od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z [...] czerwca 2008 r., zarządzającej niezwłoczne usunięcie nieprawidłowości polegającej na sprzedaży i podawaniu napojów alkoholowych bez wymaganego zezwolenia poprzez uzyskanie zezwolenia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm. dalej jako w.t.p.a.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie sprawy. [...] maja 2008 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w W. przeprowadzili kontrolę w B. przy pl. S. [...], należącym do J. D. Podczas czynności kontrolnych inspektorzy stwierdzili w bufecie i na zapleczu znaczne ilości piwa i wódki oraz uwidocznienie napisów informacyjnych, że "alkoholu nie podajemy tylko częstujemy", a także innych, z których wynikało, iż poczęstunek w postaci piwa czy wódki uzależniony jest od zakupienia kawy, herbaty lub chleba ze smalcem. W toku kontroli ustalono również, że właściciel baru nie posiada zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W związku z powyższym [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej wydał decyzję z [...] czerwca 2008 r., zarządzającą niezwłoczne usunięcie nieprawidłowości polegającej na sprzedaży i podawaniu napojów alkoholowych bez wymaganego zezwolenia poprzez uzyskanie zezwolenia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 w.t.p.a. W dniu [...] czerwca 2008 r. skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji, w którym wskazał na złą wolę urzędników, blokujących możliwość uzyskania przez niego zezwolenia na sprzedaż alkoholu oraz zarzucił tendencyjność Inspekcji Handlowej. Ponadto podniósł, że zakres przedmiotowy przeprowadzonej kontroli został przekroczony poprzez naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 2 i.h., gdyż kontrolowany produkt, tj. alkohol nie jest w obrocie. Skarżący podkreślił, iż do samej sentencji decyzji nie zgłasza zastrzeżeń, jednakże stwierdzenia zawarte w jej uzasadnieniu, dotyczące sprzedaży alkoholu w B., uważa za sprzeczne z faktami, podkreślając, że jest to prywatny poczęstunek. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Główny Inspektor Inspekcji Handlowej powołaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ uznał stosowaną przez skarżącego praktykę pozornego bezpłatnego częstowania alkoholem za próbę obejścia przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Przy ocenie postępowania skarżącego – zdaniem organu – należy wziąć pod uwagę nie tylko formalne znaczenie tj. brak oferty sprzedaży alkoholu w menu i innych dokumentach firmy, ale także znaczenie materialne, czyli rzeczywisty zamiar obrotu alkoholem. Akceptacja powyższego - w przekonaniu organu - prowadziłaby do przyzwolenia na działanie skarżącego niezgodne z intencją ww. ustawy oraz z zasadami współżycia społecznego. O świadomości skarżącego o ciążącym na nim obowiązku posiadania zezwolenia na sprzedaż alkoholu świadczy w ocenie organu fakt, iż skarżący nie kwestionuje sentencji decyzji. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego przekroczenia zakresu przedmiotowego kontroli organ zauważył, że jest bezzasadny, albowiem w załączonym do akt kontroli upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli Nr [...] z [...] marca 2008 r., określającym również zakres przedmiotowy kontroli, wpisano "kontrola legalności i rzetelności działania w rozumieniu przepisów odrębnych w zakresie handlu", a także "kontrola produktów znajdujących się w obrocie lub przeznaczonych do wprowadzenia do obrotu". W kwestii naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 2 i.h. stwierdził, że [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w piśmie z [...] czerwca 2008 r. odniósł się do uwag wniesionych przez skarżącego do protokołu kontroli Nr [...], wyjaśniając, iż zgodnie z art. 2 pkt 2 i.h. produktem jest rzecz ruchoma przeznaczona do użytku konsumentów, dostarczona przez przedsiębiorcę, zarówno odpłatnie, jak i nieodpłatnie. Natomiast obrót według art. 3 pkt 52 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225) oraz art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. Nr 187 poz. 1577 ze zm.), to wprowadzenie na rynek w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd do Spraw Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w sprawie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. WE L 31 z 1 lutego 2002 r., str. 1 Dz. U. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz.15, t. 6, str. 463) i oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania. Wobec tego zarzut strony w zakresie przekroczenia zakresu kontroli – zdaniem organu - nie zasługuje na uwzględnienie. Organ podkreślił również, iż prowadzenie tego typu działalności bez wymaganego zezwolenia narusza interes gospodarczy państwa, z uwagi na brak uiszczania przez skarżącego odpowiednich obowiązkowych opłat. W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący podkreślił, że zawarta w decyzji sugestia, iż częstowanie ma charakter pozorny jest niezgodna ze stanem faktycznym. Zwrócił uwagę, że w B. w obrocie znajduje się chleb ze smalcem i za niego się płaci, a alkohol nie znajduje się w obrocie i stanowi poczęstunek, który nie jest zakazany i nie ma na celu korzyści finansowej skarżącego. Poczęstunek alkoholem nie jest uzależniony od kupna czegokolwiek, a zatem nie ma w tym przypadku sprzedaży wiązanej. Napoje alkoholowe nie znajdują się w obrocie, nie mają takiego przeznaczenia, ponieważ nie są w żaden sposób fakturowane. Są prywatną własnością skarżącego i nie są związane z działalnością gospodarczą. W ocenie skarżącego w jego przypadku na podawanie alkoholu nie jest wymagane zezwolenie i dlatego też nie jest możliwe jego uzyskanie. Jednocześnie skarżący, wskazując na swoje problemy z uzyskaniem zezwolenia na sprzedaż alkoholu, podtrzymał swoje stanowisko, że zgadza się z sentencją decyzji, stanowiącą o nakazie uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 w.t.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Jednak nie każde naruszenie prawa przez organy administracji publicznej daje Sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) stanowi, w jakich sytuacjach decyzja podlega uchyleniu. Dokonując oceny zasadności wniesionej przez J. D. skargi na decyzję Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. Ustawodawca w preambule do ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi określa cel, jakiemu ta ustawa ma służyć, a mianowicie uznał życie obywateli w trzeźwości za niezbędny warunek moralnego i materialnego dobra Narodu. Tak sformułowany cel znalazł odbicie w jej przepisach ogólnych zobowiązujących wszystkie organy do podejmowania m.in. działań zmierzających do ograniczenia spożycia napojów alkoholowych, zmiany struktury ich spożycia w szczególności przez tworzenie warunków motywujących powstrzymywanie się od spożycia alkoholu, działalność wychowawczą i informacyjną, profilaktykę oraz ograniczenie dostępności do alkoholu (art. 1 i 2 ww. ustawy). Zasady usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych określane są w drodze uchwały przez radę gminy, która ustala także liczbę punktów sprzedaży. Podejmując takie uchwały Rada ma na uwadze to, by liczba punktów i ich usytuowanie było dostosowane do potrzeb ograniczenia dostępności alkoholu, określonych w gminnym programie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych (art. 12 ust. 1, 2 i 4 ww. ustawy). Z zawartego w art. 18 ust. 1 w.t.p.a. sformułowania, że "sprzedaż napojów alkoholowych (...) może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia" wynika powszechnie obowiązujący, tzn. "każdego" (w rozumieniu adresata) na terenie całego kraju, zakaz detalicznej sprzedaży tychże napojów alkoholowych, który może być jedynie uchylony wskutek otrzymania ostatecznego zezwolenia na sprzedaż tychże napojów alkoholowych (tak Iwona Skrzydło-Niźnik, /w:/ I. Skrzydło-Niźnik, G. Zalas, Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, Komentarz, Zakamycze 2002). W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy organy zasadnie uznały, że wprowadzenie przez skarżącego w prowadzonym barze "Zodiak" tzw. poczęstunku, nie świadczy o tym, iż nie jest prowadzona sprzedaż napojów alkoholowych i powyższy przepis nie ma zastosowania. W sprawie niesporne jest, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą – gastronomiczną w B. Istotą działalności gospodarczej jest rachunek ekonomiczny, prowadzi się ją w celu uzyskania zysku, a nie straty. W tym kontekście za nieprzekonywujące należy uznać twierdzenia skarżącego, że częstowanie alkoholem nie ma na celu korzyści finansowej przedsiębiorcy. W kontrolowanym lokalu gastronomicznym – w bufecie oraz na zapleczu w dniu kontroli znajdowały się znaczne ilości alkoholu. Tak znaczna ilość alkoholu przeczy tezie skarżącego, że był on wykorzystywany do prywatnego poczęstunku. Przy takim założeniu działalność prowadzona przez skarżącego przynosiłaby straty, a nie jakikolwiek (nawet niewielki) zysk. Nie byłoby wówczas żadnego racjonalnego (a tym bardziej ekonomicznego) wytłumaczenia dla jej prowadzenia. Przyjąć zatem należy, że skarżący obrał taką formę swojej działalności dla zwiększenia atrakcyjności prowadzonego lokalu gastronomicznego, a w konsekwencji dla utrzymania jego istnienia. Jak zresztą wskazał w postępowaniu karnym znajdował się w stanie wyższej konieczności, z uwagi na zagrożenie likwidacji firmy, natomiast w skardze podniósł, że poczęstunek jest jedyną formą pozostania i prowadzenia działalności gospodarczej. Faktem powszechnie znanym jest, że tego typu lokale gastronomiczne jak skarżącego, nie mają – w polskich realiach – racji bytu, jeżeli nie oferuje się w nich alkoholu. W tej sytuacji organy zasadnie uznały, że cena alkoholu jest wkalkulowana w cenę oferowanych razem z nim towarów, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że skarżący sprzedaje alkohol nie mając na tego typu działalność zezwolenia. Oceny tej nie zmienia fakt, iż skarżący nie posiada faktury VAT na zakupiony alkohol, ani też że alkohol nie jest ewidencjonowany i nie znajduje się na stanie B. Działalność skarżącego stanowi ewidentne obejście zakazów wynikających z ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Faktem jest, że w art. 18 ust. 1 w.t.p.a., który stanowi materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, mowa jest jedynie o zezwoleniu na sprzedaż alkoholu. W tej sytuacji zawarty w decyzji nakaz usunięcia nieprawidłowości polegającej na podawaniu napojów alkoholowych bez zezwolenia nie znajduje oparcia w tym przepisie. W warunkach faktycznych niniejszej sprawy przyjąć należy, że sprzedaż alkoholu w lokalu gastronomicznym łączy się nierozerwalnie z jego podawaniem, gdyż spożycie tego alkoholu odbywa się w miejscu sprzedaży. Oznacza to, że skarżący nie dysponując zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych, nie mógł też ich podawać. Na podkreślenie zasługuje, że unormowania zawarte w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi stanowią, że zabroniony jest w Polsce jakikolwiek obrót handlowy alkoholem bez zezwolenia. Wynika z nich także zakaz jego spożywania ogólnie biorąc w przestrzeni publicznej. W sytuacji gdyby skarżący był uprawniony do podawania napojów alkoholowych, to nie byłby wielokrotnie skazywany przez sąd karny za popełnienie czynu z art. 43 ust. 1 w.t.p.a. Dlatego też wskazane powyżej sformułowanie zakazu zawarte w zaskarżonej decyzji nie może być uznane za uchybienie mające wpływ na wynik sprawy. Przyjęcie, że możliwe jest takie postępowanie jakie prezentuje skarżący, czyniłoby wszystkie warunki obrotu alkoholem zawarte w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi iluzorycznymi, a kontrola organów państwa działalności związanej z tym obrotem nie miałaby miejsca. Tym samym niemożliwy byłby do realizacji główny cel ustawy, jakim jest ograniczenie spożycia napojów alkoholowych. Skarżący ma świadomość, iż jego działalność prowadzona jest z naruszeniem przepisów prawa, albowiem wielokrotnie był skazywany za popełnienie czynu z art. 43 ust. 1 w.t.p.a. Pomimo tych prawomocnych orzeczeń kontynuuje swoją działalność sprzeczną z przepisami prawa, ale też naruszającą zasady współżycia społecznego. Zasadnie przy tym organy uznały, że nakazanie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości leży w interesie gospodarczym państwa, skoro w przypadku posiadania zezwolenia podmiot sprzedający alkohol obowiązany jest do uiszczenia odpowiednich obowiązkowych opłat. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują, że nieuzasadniony jest zarzut dotyczący przekroczenia przez inspektorów inspekcji handlowej uprawnień. Zgodnie z upoważnieniem do przeprowadzenia kontroli z [...] maja 2008 r., przedmiotowym zakresem kontroli objęte były również produkty znajdujące się w obrocie lub przeznaczone do wprowadzenia do obrotu. Tak określony zakres kontroli mieści się w określonych w art. 3 i.h. zadaniach Inspekcji. Jak wskazano powyżej organy prawidłowo przyjęły, że znajdujący się w kontrolowanym lokalu gastronomicznym alkohol był przeznaczony do wprowadzania do obrotu i swoje stanowisko w tym zakresie szczegółowo uzasadniły. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze z art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, nie wynika, że co nie jest zakazane jest dozwolone. Przepis ten dotyczy działań organów władzy publicznej, a nie obywateli. Pozostałe argumenty skargi wskazujące na problemy z uzyskaniem zezwolenia na sprzedaż alkoholu, a także związane z tym postępowanie urzędników pozostają poza zakresem zaskarżonej decyzji i nie mają wpływu na ocenę jej legalności. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji orzeczenia.