VI SA/Wa 2316/06
WyrokWSA w Warszawie2007-06-11
Skład orzekający: Halina Emila Święcicka, Olga Żurawska – Matusiak, Ewa Marcinkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała organu samorządu adwokackiego odmawiająca wpisu na listę adwokatów osobie, która zdała egzamin sędziowski, jest zgodna z prawem, jeśli opiera się na błędnej interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze i niepełnej ocenie rękojmi należytego wykonywania zawodu?Ratio decidendi
Organy samorządu adwokackiego błędnie zinterpretowały wyrok Trybunału Konstytucyjnego, uznając, że art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze utracił moc obowiązującą w całości, podczas gdy utracił ją jedynie w ograniczonym zakresie. Ponadto, organy nie dokonały pełnej oceny rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata, skupiając się nadmiernie na odmowie udziału w rozmowie kwalifikacyjnej i pomijając dotychczasową praktykę zawodową oraz pozytywne opinie o kandydacie. W związku z tym, zaskarżone uchwały zostały uchylone.Stan faktyczny
Skarżący T. C. ubiegał się o wpis na listę adwokatów. Okręgowa Rada Adwokacka (ORA) w K. dwukrotnie odmówiła wpisu, powołując się na brak rękojmi należytego wykonywania zawodu oraz zmianę stanu prawnego po wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (NRA) utrzymało w mocy uchwałę ORA. Skarżący zarzucił organom błędną interpretację wyroku TK, nieprawidłową ocenę rękojmi oraz naruszenie przepisów proceduralnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. Stwierdził, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu. Zasądził od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emila Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak (spr.) Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi T. C. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lipca 2006 r. bez numeru w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] kwietnia 2006 r.; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz skarżącego T. C. kwotę 392 (trzysta dziewięćdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wnioskiem z dnia 3 października 2005 r. T. C. (dalej jako skarżący) wystąpił o wpis na listę adwokatów Okręgowej Izby Adwokackiej w K..
Uchwałą z dnia [...] października 2005 r. Okręgowa Rada Adwokacka w K. odmówiła powyższemu wnioskowi o wpis na listę adwokatów Izby Adwokackiej w K. uznając, że skarżący nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata, a to dlatego, że nie spełnia przesłanki z art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058 ze zm. dalej jako p.o.a.). Do powyższego wniosku Rada doszła mając na względzie sprawozdanie Komisji ORA w Katowicach, z którego wynika, że skarżący nie posiada odpowiedniej wiedzy w zakresie sporządzania kasacji cywilnej lub karnej i nie jest gotowy do podjęcia działań związanych z udzielaniem pomocy prawnej.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchyliło zaskarżoną uchwałę i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że rozmowa, którą przeprowadza się z zainteresowanym winna polegać na wnikliwym zbadaniu czy rzeczywiście kandydat swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata i czy można go określić jako osobę nieskazitelnego charakteru. Przeprowadzona rozmowa winna znaleźć swoje odbicie w postaci protokołu, zaś najbardziej idealnym rozwiązaniem byłoby utrwalenie jej na taśmie magnetofonowej, a następnie sporządzenie protokołu zawierającego treść tego zapisu. Zaskarżona uchwała została uchylona, ponieważ skarżący zakwestionował zapisy w protokole sporządzonym z przeprowadzonej z nim rozmowy.
Uchwałą z dnia [...] kwietnia 2006 r. ORA w K. ponownie odmówiła wnioskowi skarżącego o wpis na listę adwokatów Izby Adwokackiej w K., z uwagi na uniemożliwienie przez skarżącego zbadania, czy daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata. Skarżący odmówił bowiem udziału w rozmowie z komisją ds. badania rękojmi kandydatów ubiegających się o wpis na listę adwokatów. Tym samym nie można było ocenić czy zapewni on odpowiedni poziom usług
prawniczych. Nadto ORA wskazała, iż po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. nie ma podstawy prawnej do wpisu na listę adwokatów, gdyż fakt zdania egzaminu sędziowskiego bez praktyki nie daje takiej podstawy.
W odwołaniu od powyższej uchwały skarżący zarzucił naruszenie art. 68 ust. 4 i art. 65 pkt 1 p.o.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie przez ORA w K., iż weryfikacja rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata następuje w drodze rozmowy kwalifikacyjnej, a nie dotychczasowego zachowania w rozumieniu art. 65 pkt 1 p.o.a., doprecyzowanego orzecznictwem NSA oraz bezpodstawne przyjęcie uprawnienia ORA w K. do weryfikacji stwierdzonego egzaminem sędziowskim poziomu wiedzy prawniczej o adwokaturze.
Uchwałą z dnia [...] lipca 2006 r. Prezydium NRA postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę wskazując, iż niezależnie od stanowiska ORA w K., które organ w całości podzielił, nastąpiła zmiana stanu prawnego w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 19 kwietnia 2006 r. Odwołano się do decyzji Ministra Sprawiedliwości, który sprzeciwia się wpisom na listę adwokatów osób, wpisanym na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o.a., albowiem powołany przepis prawa utracił moc obowiązującą z dniem 4 maja 2006 r.
W skardze na powyższą uchwałę skarżący wnosił o stwierdzenie wydania zaskarżonej uchwały z naruszeniem przepisu art. 65 pkt 1 i art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o.a., uznanie jego uprawienia do wpisu na listę adwokatów, wynikającego z art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o.a. i zobowiązane stosownych organów samorządu adwokackiego do uwzględnienia jego wniosku w tym zakresie, względnie o uchylenie zaskarżonej uchwały.
Zaskarżonej uchwale zarzucił:
1) obrazę art. 66 ust. 1 pkt 2 oraz art. 65 pkt 1 p.o.a. poprzez błędne przyjęcie, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06 (Dz. U. Nr 75, poz. 529) uchylił w całości przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o.a., nie zaś jedynie w zakresie określonym w pkt 5 wyroku,
2) naruszenie art. 65 pkt 1 p.o.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż weryfikacja "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata", następuje w drodze rozmowy kwalifikacyjnej, a nie na podstawie "dotychczasowego zachowania", w rozumieniu powołanego przepisu, doprecyzowanego orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie;
3) bezpodstawne przyjęcie przez ORA w K., zaaprobowane przez NRA w W., uprawnienia do badania posiadanej przez skarżącego wiedzy prawniczej, uprzednio zweryfikowanej zdanym egzaminem sędziowskim;
4) bezpodstawne przyjęcie, iż w dniu [...] kwietnia 2006 r. stawiając się w siedzibie ORA w K. skarżący odmówił udziału "w żadnej rozmowie", czym miał uniemożliwić weryfikację rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata w rozumieniu art. 65 pkt 1 p.o.a., w sytuacji, gdy ORA dysponowała wystarczającymi danymi w tym zakresie;
5) naruszenie art. 77 ust. 1 k.p.a., poprzez brak rozpatrzenia dowodu z zapisu rozmowy przeprowadzonej w siedzibie ORA w K. w dniu [...] kwietnia 2006 r. na okoliczność jej przebiegu, a w szczególności przyczyn odmowy uczestniczenia w niej przez skarżącego, w określonym przez ORA zakresie merytorycznym.
W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął każdy ze stawianych zarzutów, akcentując, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdził niezgodność z Konstytucją art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o.a. tylko we wskazanym w nim zakresie, a zatem osoby dysponujące zdanym egzaminem sędziowskim, które bezpośrednio po złożeniu egzaminu nabyły "odpowiednią praktykę prawniczą" zachowały prawną podstawę dla uzyskania wpisu na listę adwokatów. Odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego podniósł, iż ORA rozpoznając jego wniosek nie miała prawa badać poziomu jego wiedzy z zakresu prawa, w tym prawa o adwokaturze i zasad etyki adwokackiej. Dlatego też skarżący odmówił udziału w takich czynnościach, które zgodnie z orzecznictwem NSA naruszają treść art. 65 pkt 1 p.o.a.
W odpowiedzi na skargę Naczelna Rada Adwokacka podtrzymała swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały i wniosła oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz
przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Nie każde wszak naruszenie prawa przez organy administracji publicznej daje Sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa, kiedy decyzje podlegają uchyleniu.
Dokonując oceny zasadności wniesionej przez T. C. skargi od uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lipca 2006 r. Sąd doszedł do przekonania, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Zaskarżona uchwała opiera się na założeniu, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. nastąpiła zmiana stanu prawnego istotnego dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy polegająca na tym, że brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku skarżącego. Dlatego też w pierwszej kolejności odnieść należy się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06 opublikowanego w Dzienniku Ustaw Nr 75, poz. 529.
Zgodnie z pkt I ppkt 5 tegoż wyroku art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji.
Wobec takiej treści rozstrzygnięcia i jego odmiennej interpretacji przez strony niniejszego postępowania na wstępie należało określić w jakim zakresie nastąpiła utrata mocy obowiązywania art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze.
Przedmiotem regulacji zawartej w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) jest orzeczenie Trybunału. Wskazany przepis wymienia elementy, które powinno zawierać orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Najistotniejszy element orzeczenia został w art. 71 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy określony jako "rozstrzygnięcie Trybunału". Mówiąc najogólniej, chodzi tu o wypowiedź o tym, czy przepis stanowiący przedmiot kontroli jest zgodny z przepisem stanowiącym wzorzec kontroli.
Art. 69 ww. ustawy mówi, że "orzeczenie Trybunału może odnosić się do całego aktu normatywnego albo do jego poszczególnych przepisów". Wydanie orzeczenia rozstrzygającego jednolicie o całym akcie normatywnym jest uzasadnione wtedy, gdy zarzuty dotyczą naruszenia kompetencji do wydania aktu normatywnego lub niedochowania wymaganego przepisami prawa trybu jego wydania. W praktyce przedmiotem orzeczenia są zawsze poszczególne przepisy. Przedmiotem orzeczenia, może być nie tylko cały przepis, ale i jego fragment obejmujący jedno lub kilka słów. Dopuszczalność wydania orzeczenia dotyczącego tylko części przepisu uwarunkowana jest tym, że pozostała część danego przepisu wyraża normę nadającą się do zastosowania.
W niektórych wydawanych przez Trybunał Konstytucyjny wyrokach oznaczenie przepisu będącego przedmiotem kontroli jest uzupełnione formułą rozpoczynającą się zwrotem "w zakresie, w jakim ...", po którym następuje opis niektórych sytuacji, w których przepis ten znajduje zastosowanie, wyznaczony za pomocą kryteriów podmiotowych, przedmiotowych lub czasowych. W takim przypadku przedmiotem kontroli jest ta z wyrażonych w danym przepisie norm, która odnosi się do oznaczonego zakresu sytuacji. Zatem wyrok taki (zwany wyrokiem "zakresowym") odnosi się w istocie do części aktu normatywnego, z tym że część ta nie została wyodrębniona w tekście przepisu poddanego kontroli Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok zakresowy uznaje poddany kontroli przepis za niezgodny z Konstytucją tylko w pewnym, określonym w wyroku, zakresie, a w ten sposób nie zmieniając tekstu przepisu, zmienia wyrażoną w nim treść normatywną. Skutkiem takiego wyroku jest częściowa utrata mocy obowiązującej przepisu, polegająca na wyłączeniu możliwości jego stosowania w zakresie oznaczonym w wyroku. Dlatego po wydaniu takiego wyroku celowe jest dokonanie nowelizacji dostosowującej tekst przepisu do treści, jaka wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Działanie ustawodawcy nie jest w tym wypadku konieczne, ale pożądane ze względu na wartość, jaką przedstawia jednoznaczność i określoność przepisów prawnych (vide Andrzej Mączyński, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego /w:/ Księga XX-lecia orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Trybunał Konstytucyjny Wydawnictwa, Warszawa 2006, str. 79).
Biorąc powyższe pod uwagę punkt I 5 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. należy zaliczyć do tzw. wyroków zakresowych. A zatem - wbrew stanowisku wyrażonemu przez Naczelną Radę Adwokacką – z dniem publikacji tegoż orzeczenia art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze nie utracił mocy
obowiązywania w całości, lecz jedynie w zakresie ściśle określonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Art. 66 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy jest niekonstytucyjny jedynie w zakresie w jakim stwarza możliwości dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osoby, która po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazuje się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym.
Może on zatem stanowić podstawę wpisu na listę adwokatów tych osób, które nie odbyły aplikacji adwokackiej i nie złożyły egzaminu adwokackiego, lecz zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski czy notarialny.
Zgodnie natomiast z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego przed dokonaniem takiego wpisu należy zbadać, czy osoba ubiegająca się o wpis może wykazać się stażem i doświadczeniem zawodowym, profilującym umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu omawianego orzeczenia w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem osoby wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze o wpis na listę adwokatów, samorząd adwokacki może, a nawet powinien badać także, czy konkretna osoba ubiegająca się o taki wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata. Przesłankami oceny winny być m.in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawniczego.
W tym miejscu wskazać należy, że już w orzeczeniu z 18 sierpnia 1994 r. (sygn. akt II SA 860/93) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata ocenia się według cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielania pomocy prawnej. W uzasadnieniu wyroku odwołując się do dotychczasowego orzecznictwa NSA wskazano, iż na rękojmię wpływają dwa elementy: 1) cechy charakteru i 2) dotychczasowe zachowane osoby pragnącej zostać adwokatem. Przez nieskazitelność charakteru rozumie się zwykle szlachetność, prawość, uczciwość. Druga przesłanka powinna być analizowana w ścisłym powiązaniu z art. 1 ustawy Prawo o adwokaturze określającego cele adwokatury (udzielenie pomocy prawnej). Chodzi więc o to, czy dana osoba poradzi sobie w zawodzie adwokata.
Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu omawianego rozstrzygnięcia wskazał, że powyższe kwestie winny zostać rozstrzygnięte przez ustawodawcę, który powinien dokonać nowelizacji dostosowującej tekst przepisu do treści, jaka wynika z wyroku
Trybunału Konstytucyjnego. Brak stosownej modyfikacji przepisu, która przyjmując skrajną sytuację, albowiem działanie ustawodawcy nie jest konieczne, a jedynie pożądane, może nie nastąpić, nie pozbawia art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze mocy obowiązującej. Zwrócić jednocześnie należy uwagę, że Trybunał Konstytucyjny brak jednoznacznego określenia przesłanek oceny rękojmi, uznał za mankament ustawy, nie stwierdził natomiast w tym zakresie niekonstytucyjności normy prawnej, formułując jednocześnie zalecenia dla ustawodawcy.
Mając powyższe na uwadze - zdaniem Sądu - organy obu instancji nieprawidłowo przyjęły, że brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku skarżącego.
Niezależnie od reprezentowanego przez organy wyżej wskazanego poglądu ORA w K. uznała, iż T. C., odmawiając udziału w rozmowie z Komisją powołaną przez ORA w K. ds. badania rękojmi kandydatów ubiegających się o wpis na listę adwokatów, uniemożliwił zbadanie czy daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata. NRA podzieliła w całości powyższe stanowisko organu I instancji, nie odnosząc się w żadnym zakresie do zarzutów przedstawionych przez skarżącego w odwołaniu. Jest to o tyle istotne, albowiem w odwołaniu, powołując się na utrwaloną w formie cyfrowego zapisu rozmowę, przedstawiono inny przebieg spotkania z dnia [...] kwietnia 2006 r. niż wynikający z protokołu z dnia 24 kwietnia 2006 r. z posiedzenia Komisji ds. badania rękojmi kandydatów ubiegających się o wpis na listę adwokatów. W uchwale z dnia [...] lutego 2006 r. NRA uchylając uchwałę ORA z dnia [...] października 2005 r. odmawiającą wpisu skarżącego na listę adwokatów zwróciła uwagę na celowość utrwalenia przebiegu rozmowy na taśmie magnetofonowej, a następnie sporządzenia protokołu zawierającego treść tego zapisu. W toku dalszego postępowania odstąpiła jednak od realizacji własnych wytycznych, przyjmując stanowisko ORA co do oceny rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata przez skarżącego.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie żaden z obowiązujących przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze nie daje podstawy do poddania "egzaminowi" sprawdzającemu osoby, która odbyła aplikacje sądową zakończoną egzaminem sędziowskim. W sytuacji, gdy aplikacja i egzamin sędziowski przygotowuje i weryfikuje przydatność konkretnych osób do podjęcia wysoce odpowiedzialnej funkcji sędziego, nie istnieją przesłanki do kwestionowania przygotowania zawodowego, jakie przynosi aplikacja sędziowska zakończona egzaminem. Oczywiście, jak to stwierdzone zostało w uzasadnieniu
powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, w toku postępowania o wpis na listę adwokatów samorząd adwokacki może, a nawet powinien badać, czy konkretna osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów daje rękojmię należytego wykonywania zawodu, ale rękojmi rozumianej jako zespołu cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielania pomocy prawnej. Z pewnością rękojmi nie dowodzi weryfikacja znajomości aktualnie obowiązujących przepisów prawa, w tym także unormowań stricte korporacyjnych.
Według Sądu organy samorządu adwokackiego obu instancji nie dokonały pełnej oceny przesłanek wskazanych w art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, albowiem odnosząc się do osoby skarżącego w kontekście jego dotychczasowego postępowania skupiły się wyłącznie na kwestii niemożności oceny czy skarżący zapewni odpowiedni poziom usług prawniczych, wobec odmowy udziału w rozmowie z komisją, w ogóle nie analizując w/w przesłanek ustawowych zarówno w sferze dotychczasowej praktyki zawodowej, jak i prywatnej strony i to w dłuższym okresie czasu.
W ocenie Sądu organy rozstrzygając w niniejszej sprawie nie odniosły się praktycznie w ogóle do kwestii dotychczasowej praktyki zawodowej skarżącego, a przede wszystkim do zgromadzonych w aktach sprawy opinii (rekomendacji) trzech adwokatów i sędziego Sądu Apelacyjnego, którzy w sposób bardzo pozytywny odnieśli się nie tylko do walorów osobowościowych i cech charakterologicznych skarżącego, ale także do jego dobrej znajomości prawa i umiejętności wykonywania czynności z zakresu obsługi prawnej, jako cech niezbędnych do prawidłowego i sprawnego wykonywania zawodu adwokata. W rekomendacji Przewodniczącego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Apelacyjnego wskazano nadto, jaki jest zakres obowiązków powierzonych skarżącemu przez Przewodniczącego Wydziału.
Wobec powyższego należy niewątpliwie uznać, iż Prezydium NRA oraz ORA w K., niezależnie od uchybienia normom zawartym w przepisach art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., dopuściły się w toku postępowania administracyjnego istotnej obrazy zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa, zawartej w art. 8 k.p.a. Z zasady wyrażonej w tym przepisie wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady
praworządności (art. 6 k.p.a.). Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Zdaniem Sądu zasadom takim nie odpowiada takie prowadzenie postępowania administracyjnego, w którym organy prowadzące postępowanie, bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków strony skarżącej.
Ponieważ organy samorządu adwokackiego, naruszając normy materialnoprawne, nie wykazały jednocześnie dostatecznie jasno okoliczności przekonywujących o trafności swojego rozstrzygnięcia, należało wyeliminować z obrotu prawnego zarówno zaskarżoną uchwałę Prezydium NRA, jak i poprzedzające ją rozstrzygnięcie ORA w K., jako uchybiające w sposób istotny podstawowym zasadom postępowania administracyjnego.
W tej sytuacji przyjąć należy, iż w toku ponownego postępowania organy samorządu adwokackiego zobowiązane będą dokonać ponownej, pogłębionej analizy całego materiału dowodowego, która pozwoli na podjęcie właściwej decyzji, zgodnej z treścią art. 65 pkt 1 i art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. -Prawo o adwokaturze w zakresie, w jakim przepis ten został utrzymany w mocy po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. Zdaniem Sądu na obecnym etapie postępowania brak takiej analizy, czyni utrudnioną, a właściwie niemożliwą, kontrolę legalności zaskarżonych uchwał organów adwokatury.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za celowe stwierdzenie - w trybie art. 152 p.p.s.a., iż obie uchylone uchwały organów samorządu adwokackiego nie podlegają wykonywaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Rozstrzygając o zwrocie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd oparł się na normie prawa wyrażonej w art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło