VI SA/Wa 2319/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata P. L. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanowił: przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. L. koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) powiększone o kwotę 82,80 zł (osiemdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) stanowiącą 23% podatku od towarów i usług tytułem opłaty za czynności wykonane w ramach zastępstwa prawnego. Na rozprawie w dniu [...] listopada 2015 roku przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie stawił się wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego – adwokat P. L., który poparł skargę oraz wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów pomocy prawnej z urzędu. Oświadczył przy tym, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...] listopada 2015 roku oddalił skargę L. S. w całości. Następnie adwokat P. L. złożył w terminie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a po jego otrzymaniu sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W piśmie przewodnim z dnia [...] marca 2016 roku, do którego załączył wskazaną powyżej opinię prawną, wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przypisanych. Oświadczył przy tym, że koszty te nie zostały opłacone w części ani w całości. Rozpoznając wniosek pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłacanej pomocy prawnej, w pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że żądanie powyższe obejmuje przyznanie wynagrodzenia za czynności wykonane zarówno na etapie postępowania w pierwszej instancji, jak i drugoinstancyjnego. W myśl zaś art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270), powoływanej dalej jako p.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje stosowne rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. W rozpoznawanej sprawie jest to rozporządzenie z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). Co prawda, z dniem 1 stycznia 2016 roku, czyli z dniem, w którym weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z dnia 5 listopada 2015 r., poz. 1800), utraciło moc ww. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W tym też dniu weszło w życie kolejne rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801). Jednakże w myśl § 22 tego rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W niniejszej sprawie postępowanie sądowe zostało wszczęte z dniem [...] września 2012 roku, przy czym skarga wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2013 roku została oddalona, a następnie wskutek uwzględnienia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawa została przekazana Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...] listopada 2015 roku oddalił skargę L. S. w całości. Tym samym przedmiotowa sprawa została wszczęta i zakończona w pierwszej instancji pod rządami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Skoro więc w myśl § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to tym bardziej przepisy dotychczasowe należy stosować do spraw wszczętych i już zakończonych w pierwszej instancji przed wejściem w życie ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Z kolei zgodnie z przepisem § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 6, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 600 zł, c) w innej sprawie - 240 zł. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Zatem podstawę prawną do obliczenia wynagrodzenia dla adwokata (za udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym w pierwszej instancji) stanowi przepis § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia. Mając na uwadze, iż czynnością podjętą w niniejszej sprawie w pierwszej instancji przez ustanowionego z urzędu adwokata było stawiennictwo na rozprawie, kwota należnego adwokatowi wynagrodzenia za czynności wykonane w ramach zastępstwa prawnego na tym etapie postępowania wynosi 240 zł. Z kolei czynnością podjętą przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu na etapie postępowania drugoinstancyjnego było sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Do kwestii ustalenia wynagrodzenia za pomoc prawną w drugiej instancji, w myśl § 22 ww. rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. także należy stosować przepisy dotychczasowe, tj. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postępowanie drugoinstancyjne wszczęte zostało bowiem z dniem wydania wyroku przez Sąd w pierwszej instancji. Jak zauważył Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 października 2006 r. sygn. akt II UZ 24/06 (na kanwie procedury cywilnej) czynności procesowe podejmowane po wydaniu wyroku przed sądem pierwszej instancji i przez ten sąd nie są już zatem postępowaniem w pierwszej instancji. Mogą to być czynności podejmowane w ogóle poza tokiem instancji (jeżeli nie dojdzie do zaskarżenia). Jednakże, jeżeli w sprawie zostanie wniesiona apelacja, to należy uznać, że wszystkie czynności procesowe (stron i sądu) podejmowane po ogłoszeniu wyroku są już czynnościami postępowania apelacyjnego (w drugiej instancji). Postępowanie cywilne w toku instancji ma bowiem charakter ciągły w tym znaczeniu, że nie można uznać, aby postępowanie w pierwszej instancji kończyło się w dniu ogłoszenia wyroku, a postępowanie apelacyjne rozpoczynało dopiero w dniu wniesienia apelacji. Powstawałaby wówczas faza postępowania, które już nie byłoby postępowaniem pierwszoinstancyjnym, a jeszcze nie było postępowaniem w drugiej instancji. Nie ma przy tym znaczenia, że postępowanie apelacyjne (tzw. międzyinstancyjne) toczy się przed sądem pierwszej instancji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2006 r., II PZ 34/06, dotychczas niepublikowane). Przenosząc powyższe rozważania na grunt procedury sądowoadministracyjnej stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie przedłożenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło już na etapie postępowania drugoinstncyjnego, którego bieg rozpoczął się z chwilą ogłoszenia wyroku w pierwszej instancji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Tak więc sprawa w drugiej instancji została wszczęta przed wejściem w życie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Zatem w myśl § 22 cyt. rozporządzenia zastosowanie do niej znajdą przepisy dotychczasowe (do czasu zakończenia postępowania w drugiej instancji). Zgodnie z kolei z § 18 ust. 1 pkt 2) ppkt b) znajdującego zastosowanie w sprawie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1 omawianego przepisu. Skoro stawka minimalna w przedmiotowej sprawie wynosi 240 zł kwota to wysokość należnego adwokatowi wynagrodzenia za czynności wykonane w ramach zastępstwa prawnego obejmującego sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50% stawki minimalnej, tj. 120 zł. Łącznie pełnomocnikowi przysługuje zatem pełnomocnikowi wynagrodzenie za podjęte czynności, według zasad określonych w cytowanym wyżej rozporządzeniu, w kwocie 360 zł. Wraz z należnym podatkiem VAT wynoszącym 23%, daje to kwotę 442,80 złotych. Referendarz sądowy nie znalazł zarazem podstaw do zastosowania w przedmiotowej sprawie zwiększonej stawki wynagrodzenia za prowadzenie sprawy, podjęte bowiem przez pełnomocnika czynności nie przekraczają granic zwykłej staranności profesjonalnego reprezentanta. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.