VI SA/Wa 2331/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2011 r. stwierdzającą, że J. S., skarżący w niniejszej sprawie, podlegał od [...] października 2008 r. do [...] października 2008 r. oraz od [...] maja 2009 r. do [...] maja 2009 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia [...] maja 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w [...] zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o wydanie decyzji, w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym J. S., w okresach od [...] października 2008 r. do [...] października 2008 r. oraz od [...] maja 2009 r. do [...] maja 2009 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. wydaną na podstawie art. 109 ust. 3, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz. U. 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) Dyrektor ww. Oddziału Wojewódzkiego NFZ ustalił, że skarżący podlegał od [...] października 2008 r. do [...] października 2008 r. oraz od [...] maja 2009 r. do [...] maja 2009 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ wskazał, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Skarżący został poinformowany o konieczności złożenia pisemnego oświadczenia odnośnie okresu faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej. oraz wezwany do osobistego stawiennictwa w celu przesłuchania w charakterze strony. W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo, z którego wynika, że w dniu [...] października 2008 r. wyrejestrował działalność gospodarczą w ZUS. W związku z zamiarem ponownego wznowienia działalności w dniu [...] maja 2009 r. złożył w ZUS stosowne dokumenty, lecz wówczas został poinformowany, że wznowienia działalności dokonuje się w Urzędzie Miejskim w [...]. Z informacji przekazanych do organu przez Urząd Miejski w [...] przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2010 r. wynika, że skarżący w dniu [...] maja 2009 r. zarejestrował działalność gospodarczą wpisaną pod numerem [...] do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza [...] - z datą rozpoczęcia działalności [...] maja 1997 r. (zaświadczenie o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] maja 2009 r.) Ponadto skarżący dokonał zawieszenia prowadzenia powyższej działalności gospodarczej w okresie od [...] maja 2009 r. do [...] listopada 2009 r. oraz od [...] listopada 2009 r. do [...] września 2010 r. Organ wskazał, że wyłączenie z ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą następuje jedynie w przypadku zawieszenia działalności. Czynności tej dokonuje się w organie ewidencyjnym, czyli w przypadku skarżącego w Urzędzie Miejskim w [...]. Zawieszenia działalności we właściwym urzędzie skarżący dokonał dopiero w dniu [...] maja 2009 r., tym samym w okresie od [...] października 2008 r. do [...] października 2008 r. oraz od [...] maja 2009 r. do [...] maja 2009 r. działalność gospodarcza formalnie była zgłoszona do ewidencji działalności gospodarczej, a skarżący podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, wskazując że działalność została wyrejestrowana w dniu [...] października 2008 r. Stwierdził, że został wprowadzony w błąd, bowiem ZUS Inspektorat w [...] przyjął wyrejestrowanie działalności, a jako jednostka państwowa znał przepisy. Skarżący oświadczył, że w okresie od [...] października 2008 r. do [...] maja 2009 r. nie prowadził działalności gospodarczej i z tego tytułu nie osiągnął żadnego przychodu. Decyzją z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] Prezes NFZ na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w mocy. Organ podzielił ustalenia faktyczne, poczynione przez organ I instancji, jak i ocenę prawną zaistniałego stanu rzeczy. Organ podkreślił, że faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, które nie znalazło odzwierciedlenia w ewidencji działalności gospodarczej, nie powoduje wyłączenia przedsiębiorcy prowadzącego tę działalność z ubezpieczenia zdrowotnego - a w razie braku innego tytułu do ubezpieczeń społecznych także z ubezpieczenia społecznego. Jeżeli bowiem przedsiębiorca nie prowadził działalności gospodarczej powinien zadbać o odzwierciedlenie tego faktu w ewidencji działalności gospodarczej. Organ wskazał, że niski dochód, jego brak czy też osiągane straty nie może stanowić przesłanki do automatycznego wyłączenia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Posiadanie przez skarżącego statusu pracownika nie wyłączyło podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W skardze na tę decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji poprzedzającej, jako naruszających prawo. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że od [...] listopada 2008 r. do [...] kwietnia 2009 r. zawiesił prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą, która polega na przyjmowaniu zagranicznych myśliwych przyjeżdżających na polowania kilka razy w roku na parę dni. W okresie kiedy przyjeżdżają myśliwi to wznawia działalność gospodarczą, a po ich wyjeździe zawiesza działalność gospodarczą. W dniu [...] października 2008 r. skarżący wysłał do Inspektoratu ZUS w [...] stosowne dokumenty w celu zawieszenia działalności gospodarczej. Dokumenty zostały przez Inspektorat ZUS w [...] przyjęte i wprowadzone do systemu. W dniu [...] maja 2009 r. skarżący wysłał do ZUS Inspektorat w [...] dokumenty o wznowieniu działalności gospodarczej i również te dokumenty zostały przyjęte i wprowadzone do systemu. Skarżący wyjaśnił, że Inspektorat ZUS w [...] w październiku 2008 r. oraz w maju 2009 r. nie kwestionował sposobu zawieszenia przez niego działalności i nie poinformował go wówczas, by zgłosił zawieszenie działalności również w Urzędzie Miejskim gdzie zarejestrowana była jego działalność gospodarcza. Wskazał, że dopiero w dniu [...] maja 2009 r został telefonicznie poinformowany przez pracownika ZUS, że zmieniły się przepisy i wznowienie działalności składa się w Urzędzie Miasta. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym ta kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, nie zaś kryteriów słusznościowych i zasad współżycia społecznego. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone decyzje nie noszą bowiem znamion wadliwości w rozumieniu art. 145 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżony akt wówczas, gdy stwierdzi, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy zaś stwierdza nieważność aktu, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa. Tego rodzaju uchybień Sąd w rozpoznawanej sprawie nie stwierdził. Podkreślić należy, iż przedmiotem zaskarżonych aktów nie jest żądanie zapłaty a jedynie ustalenie, iż we wskazanym okresie skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Rozstrzygnięcie w takim zakresie należy do Dyrektora właściwego Oddziału Wojewódzkiego NFZ jako organu I instancji w tym przypadku Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ zaś organem odwoławczym jest Prezes NFZ i te organy wydały w sprawie decyzje nie zaś Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast kwestia wymiaru i pobierania składek z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego jest zagadnieniem odrębnym podlegającym właściwości organów ubezpieczeń społecznych (którymi ani dyrektor Wojewódzkiego Oddziału NFZ ani Prezes NFZ nie są) i rozpoznawanym w odrębnym trybie. Zatem okoliczność, iż zaskarżona decyzja obejmuje swym przedmiotem ustalenie, że skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu w żadnym razie nie przesądza o tym, czy i w jakiej wysokości składka powinna być przez skarżącego opłacana i pobrana przez ZUS. W sprawie istotne jest ustalenie, czy w świetle obowiązującego we wskazanym okresie prawa skarżący spełniał warunki skutkujące podleganiem przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W okresie objętym decyzją I instancji miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej". Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o sus", w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, z późn. zm.). Zatem czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Podjęcie działalności gospodarczej przez skarżącego, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.), mogło nastąpić po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast stosownie do treści art. 7e ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną - powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z brzmieniem art. 14a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności, przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy. Ponadto zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 7ba ust. 2 ustawy prawo działalności gospodarczej, przedsiębiorca, który zamierza zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej. Natomiast przedsiębiorca, który zamierza wznowić wykonywanie zawieszonej działalności gospodarczej jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej. Należało przy tym zauważyć, iż przepisy art. 1 pkt 8-13 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888), określające zasady przekazywania przez organy ewidencyjne informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej, weszły w życie z dniem 31 marca 2009 r., o czym stanowi art. 14 ww. ustawy. Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne w zakresie ubezpieczenia społecznego (a zatem i zdrowotnego) od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, do ostatniego dnia miesiąca, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia wznowienia wykonywania działalności gospodarczej, w brzmieniu art. 36a ust. 2 ustawy o sus, obowiązującym do dnia 6 marca 2009 r. Natomiast od dnia 7 marca 2009 r. przepis stanowi, iż zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej powoduje ustanie obowiązku ubezpieczeń społecznych od dnia, w którym rozpoczyna się zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej, do dnia poprzedzającego dzień wznowienia wykonywania działalności gospodarczej. W celu potwierdzenia, że osoba skutecznie zgłosiła zawieszenie działalności gospodarczej, powinna przedstawić dokumenty świadczące o zgłoszeniu tego faktu w organie ewidencyjnym (w przypadku skarżącego w Urzędzie Miejskim w [...]). Bezsporną w sprawie jest okoliczność, iż dokumentu takiego skarżący nie przedstawił i zawieszenia działalności w ww. organie nie zgłosił. Natomiast podnoszony przez skarżącego fakt "wyrejestrowania z ZUS" nie ma w świetle powyższego istotnego znaczenia. Nie jest również z punktu widzenia powołanych przepisów istotna praktyka stosowana przez ZUS ani też wykładnia przepisów o zawieszeniu działalności gospodarczej dokonywana w latach wcześniejszych przez organ. W tym stanie rzeczy organ zasadnie uznał, że z uwagi na niezgłoszenie zawieszenia działalności gospodarczej w Urzędzie Miejskim w [...], skarżący podlegał w okresie od [...] października 2008 r. do [...] października 2008 r. oraz od [...] maja 2009 r. do [...] maja 2009 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw, by przyjąć, iż doszło do naruszenia przez organ prawa w stopniu uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonych aktów. Ponownie należy jednak podkreślić, iż decyzja z dnia [...] sierpnia 2011 r., utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją, ustala jedynie, że skarżący z powyższego tytułu podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego we wskazanym okresie i jako taka nie wywołuje skutków, jakie obowiązujące prawo wiąże z rozstrzygnięciem w przedmiocie wymiaru i pobierania składek z tytułu ubezpieczenia, do którego podjęcia właściwy jest organ ubezpieczeń społecznych. Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.