VI SA/Wa 2348/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant ref. staż. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. z dnia [...] czerwca 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej M. K. kwotę 2817 (dwa tysiące osiemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. VI SA/Wa 2348/12 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1 i ust. 1b pkt 2, art. 40c, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) - dalej także jako u.d.p. lub ustawa - oraz Ip. 6 pkt 6 lit. d), Ip. 6 pkt 7 lit. d) i lit. e), Ip. 9 pkt 5 lit. b) załącznika nr 2 do tej ustawy oraz art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, utrzymał w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2012 r. o nałożeniu na M. K.z kary pieniężnej w kwocie 11700 zł za przekroczenie nacisków pojazdu osi na drogę. Decyzję wydano w następujących ustaleniach; W dniu [...] kwietnia 2012 r. zatrzymano do kontroli na drodze wojewódzkiej o dopuszczalnych naciskach osi na drogę do 8t pojazd przewożący piasek m-ki [...] nr rej. [...] z naczepą m-ki [...] nr rej. [...] należący do T. G. Pojazdem kierował P. .D. który zeznał przesłuchany jako świadek, że jest zatrudniony u właściciela pojazdu. Przewożony piasek załadował w Zakładzie Eksploatacji K. M. K. w Ż. Piasek ładowany był łyżką wyposażoną w wagę. Dodatkowo załadowany samochód zważył na wadze stacjonarnej. Piasek ładował nieznany świadkowi pracownik kopalni. Waga zamontowana na łyżce ładowarki wykazała ok. 27t, natomiast waga stacjonarna - 29620 kg i tyle świadek wpisał w kwicie po zapytaniu się przez radio kolegów jaką wagę uwzględnić. Szef kazał załadować tyle ile jest napisane w książce. Ze znanych świadkowi informacji zarówno łyżka, jak i waga stacjonarna należały do kopalni. Protokół został podpisany przez świadka. Dokonano ważenia pojazdu na stanowisku kontroli pojazdów umieszczonego w W. D.j na drodze nr [...] K.- R., które zostało zatwierdzone przez geodetę uprawnionego [...] listopada 2011 r. Ważenia dokonano na wniosek kierowcy dwukrotnie wagą do pomiarów dynamicznych typ Scaleń 14-01-20R nr fabr. 200310 posiadająca legalizację Urzędu Miar w T., przyjmując wyniki z ważenia korzystniejszego dla przedsiębiorcy. Stwierdzono następujące przekroczenia nacisków osi na drogę o dopuszczalnych naciskach do 8t: 1. dla potrójnej osi pojazdu, przyczepy i naczepy, przy odległości pomiędzy osiami składowymi więcej niż 1,3m i nie więcej niż 1,4m o sumie nacisków osi powyżej 24,8t do 26,3t wykazano 25,65t - przekroczenie o 3,85t; 2. dla pojedynczej osi napędowej o nacisku osi powyżej 9t do 9,5t wykazano 9,67t - przekroczenie o 1,67t; 3. dla pojedynczej osi napędowej za każde przekroczenie 0,5t powyżej 9,5t wykazano 9,67t - przekroczenie o 1,67t; 4. przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy powyżej 40t do 50t dopuszczalna masa całkowita wyniosła 41,33t - przekroczenie o 1,33t Z pomiarów sporządzono protokół kontroli, który podpisał kierujący pojazdem zapoznając się z zasadami ważenia pojazdu, prawach przysługujących kontrolowanemu, świadectwami legalizacji wag i wynikach ważenia oraz z protokółem pomiaru równości terenu na stanowisku kontrolnym. Zawiadomiono M. K. o wszczęciu postępowania administracyjnego i o prawach przysługujących stronie podając zakres ustalonych naruszeń. W tych ustaleniach M.Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w K. wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. Zgodnie z ustaleniami kontroli za naruszenie opisane w pkt 1 nałożono na M. K. karę pieniężną w kwocie 9000 zł, za naruszenie z pkt 2 - karę 1200 zł, za naruszeniem z pkt 3 - karę 900 zł i za naruszeniem z pkt 4 karę 600 zł. Organ administracji nadmienił, że M. K. złożyła wyjaśnienia, w których podał, iż pracownik dokonujący załadunku poinformował kierowcę o nadwadze pojazdu wydając kierowcy polecenie odsypania ładunku, lecz kierowca nie zareagował i wyjechał z kopalni. Zdaniem organu przepis art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw stosuje się tylko do przewoźnika. Nadto kierowca przesłuchany jako świadek okoliczności wskazanych przez M. K. nie potwierdził. Od decyzji M. K. złożyła odwołanie zarzucając naruszenie przepisów postępowania (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) przez niedopuszczenie dowodu z zeznań pracownika skarżącej, który dokonywał załadunku oraz naruszenie art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p. przez przyjęcie, że skarżąca miała wpływ na powstanie naruszenia. W związku z tym M. K. wnosiła o umorzenie postępowania lub o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca nie kwestionując wyników kontroli dokonanej na drodze zarzucała jednak zaniechanie przez organ zebrania całego materiału dowodowego w sprawie. M. K. podnosiła, że jej pracownik dokonujący załadunku na kontrolowany pojazd informował kierowcę o przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej, wydając jednocześnie polecenie usypania kruszywa, jednak kierowca do tego polecenia się nie zastosował. Organ administracji odmówił przesłuchania tego pracownika skarżącej, co doprowadziło do bezzasadnego przypisania jej winy w ustalonych naruszeniach. Naruszono zatem art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p., gdyż skarżąca nie godziła się na przejazd przeładowanego pojazdu podejmując przez swojego pracownika działania mające na celu zmniejszenie DMC pojazdu, lecz skutkiem odmowy kierowcy zastosowania się do polecenia pracownika, nie miała także wpływu na stwierdzone naruszenia. W tak ustalonym stanie faktycznym została wydana wymieniona na wstępie decyzja administracyjna. Opisując w sposób przedstawiony stan faktyczny oraz omawiając powołane przepisy organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że M. K. jako załadowca towaru przewożonego kontrolowanym pojazdem miała wpływ oraz godziła się na powstanie stwierdzonych naruszeń. Załadowca umożliwił kierującemu kontrolowanym pojazdem wyjazd pojazdu przeładowanego na drogę publiczną. Pojazd po załadunku miał łączną masę 41683 kg, na którą składało się 12063 kg (masa zespołu pojazdów) plus 29620 kg (ładunek) co przekraczało DMC tego zespołu pojazdu. Załadowca, zdaniem organu, nie powinien dokonać załadunku niezgodnego prawem bez okazania przez kierowcę stosownego zezwolenia. Powołując się na przepis art. 43 ustawy - Prawo przewozowe organ administracji wywodził odpowiedzialność załadowcy za załadunek towaru. W konsekwencji za nienormatywność pojazdu odpowiedzialność ponosi nie tylko sam przewoźnik lecz również załadowca, który świadomie dopuścił do wyjazdu pojazd przeładowany. Uznając więc, że materiał zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, iż M. K. miała jako załadowca wpływ oraz godziła się na przeładowanie kontrolowanego pojazdu, organ administracji oddalił wniosek skarżącej o przesłuchanie jako świadka pracownika dokonującego załadunku. W skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie M. K. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej wydanej przez M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w dniu [...] czerwca 2012 r. zarzucając naruszenie przepisów postępowania (art. 77 § 1, art. 80, art. 136 i art. 138 § 2 k.p.a.) przez zaniechanie wyjaśnienia stanu sprawy odmawiając przeprowadzenie dowodu z zeznań pracownika dokonującego załadunku, a także na niezastosowaniu ostatniego z wymienionych przepisów. Zarzucono także naruszenie art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w przyjęciu odpowiedzialności skarżącej za stwierdzone naruszenia. Skarżąca podkreślała, że przed opuszczeniem terenu kopalni kontrolowany pojazd był dwukrotnie ważony. Pierwsze ważenie ładunku odbyło się w czasie dokonywania załadunku wagą na łyżce ładunkowej, a drugie na wadze stacjonarnej całego pojazdu. Ciąg dróg na terenie kopalni jest tak sformatowany, że pojazd przed opuszczeniem jej terenu musi przejechać przez wagę stacjonarną. W przypadku więc, gdy DMC pojazdu jest nieprawidłowe (za duże dla danego pojazdu), kierowca nie otrzymuje formularza "wz", a wagowy poleca usypanie ładunku. Zatem kierowca opuszczając teren kopalni z odmową wydania dokumentu "wz" jest świadomy tego, że wyjeżdża pojazdem przeładowanym. Kierowca kontrolowanego pojazdu wielokrotnie pobierał ładunek z kopalni i wiedział jakie procedury obowiązują. Pracownik skarżącej, po stwierdzeniu na wadze przeładowanie pojazdu, polecił kierowcy usypanie ładunku, lecz kierowca nie zastosował się do tego polecenia. Dlatego skarżąca domagała się przeprowadzenia dowodu z zeznań tego pracownika, na wykazanie, że nie godzono się na powstanie stwierdzonego podczas kontroli naruszenia. Żaden z pracowników skarżącej nie miał kompetencji, by zatrzymać kierowcę przed wyjazdem z kopalni, a więc nie miano również wpływu na to, że kierowca opuścił jej teren z przeładowanym pojazdem. Dokument "wz" wystawił jedynie kierowca, gdyż pracownicy skarżącej, stwierdzając przeładowanie pojazdu, odmówili jego wydania w sytuacji, w której kierowca odmówił usypania ładunku. W związku z tym oparcie decyzji w znaczniej mierze na zeznaniach kierowcy, bez przesłuchania pracownika skarżącej, było nieprawidłowe. Zatem zarzut braku nadzoru był bezzasadny. Prawdomówność kierowcy nie została bowiem żadnym innym dowodem zweryfikowana. Wskazując na naruszenie przepisów postępowania skarżąca podnosiła, że organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości, jakie daje art. 136 k.p.a., nie przeprowadzając dowodu w celu uzupełnienia materiału sprawy, a wręcz odmówił dopuszczenia tego dowodu. W związku z tym zaniechał ciążącego na nim obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna. W sytuacji, kiedy skarga zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Ustalenia organu administracji opierają się na dwóch przesłankach. Pierwszą z nich jest fakt stwierdzony w toku kontroli pojazdu należącego do T. G., w której Inspekcja Transportu Drogowego ustaliła przeładowanie pojazdu z czym wiązały się ponadnormatywne naciski jego osi na drogę. Ustaleniom tym skarżąca nie zaprzecza. Druga przesłanka wynika z zeznań przesłuchanego w charakterze świadka kierowcy pojazdu - pracownika T. G. Świadek ten zeznał, że już na łyżce ładowarki, waga zainstalowana na tym urządzeniu wykazała 27000 kg, a na wadze stacjonarnej wykazano 29620 kg. Organ administracji w tych ustaleniach stwierdził, że mając na uwadze masę samego pojazdu (12063 kg) po doliczeniu masy załadowanego ładunku (29620 kg) oczywistym już było, iż dopuszczalna masa całkowita pojazdu została przekroczona, gdyż dla drogi o dopuszczalnym nacisku osi do 8000 kg, po której poruszał się pojazd, dopuszczalna DMC pojazdu wynosiła 40000 kg, a pojazd posiadał DMC 41683 kg, co po odliczeniu błędów pomiarowych dawało 41330 kg. Z ustaleń organu (zeznania kierowcy) wynika, iż wagę wykazaną na wadze stacjonarnej sam wpisał "w kwicie", jak to określił. Przeciwwagą dla tych ustaleń były wnioski skarżącej o przesłuchanie w charakterze świadka pracownika dokonującego załadunku i wskazania na organizację pracy kopalni, w tym na organizację dokonywania załadunku i ważenia pojazdów oraz związane z tym zasady wystawiania dokumentu "wz". Wniosków tych organ administracji nie uwzględnił uznając, że poczynione ustalenia własne były wystarczające dla dokonania rozstrzygnięcia, co w ocenie składu orzekającego Sądu naruszało przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 75 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie daje się pogodzić z wymaganiami przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Skarżąca podnosiła w skardze, iż pracownik dokonujący załadunku wskazywał kierowcy pojazdu na przeładowanie powyżej dopuszczalnej masy całkowitej i z tego powodu nie chciał wystawić i podpisać dokumentu "wz", dlatego kierowca sam ten dokument wystawił. Jednocześnie opisała w jaki sposób na terenie kopalni przebiega droga wyjazdowa (każdy pojazd musi przed jej opuszczeniem wjechać na wagę stacjonarną). Podkreślała także, że pracownik kopalni tylko wówczas wystawia i poświadcza swoim podpisem dokument "wz", gdy po zważeniu pojazd nie przekracza dopuszczalnej dla niego masy całkowitej. Stwierdzając przeładowanie pojazdu, załadowca zwrócił się do kierowcy, by ten "usypał" nadmiar ładunku tak, aby pojazd mieścił się w granicach dopuszczalnej dla tego pojazdu masy całkowitej, lecz kierowca nie wykonując polecenia wyjechał z kopalni. Ponowne podkreślanie tych okoliczności jest celowe z uwagi na treść przepisu art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych (obowiązujący w dacie wydawania obu decyzji administracyjnych). Przepis ten stanowił, iż karę pieniężną nakłada się (m.in.) na załadowcę ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Z nieostrych pojęć "godzenie się" i "wpływ" ustawodawca wyprowadził wymóg, aby godzenie się lub wpływ na powstanie naruszenia jednoznacznie wynikało z okoliczności sprawy i dowodów w niej zgromadzonych w taki sposób, iż dowody te wskazują na działanie lub zaniechanie załadowcy, przez które spowodował naruszenie obowiązków lub warunków przewozu (por. wyroki NSA z dnia 8 lutego 2012 r. w sprawie II GSK 1503/10 i z dnia 19 kwietnia 2012 r. w sprawie II GSK 329/11). W warunkach niniejszej sprawy, w związku z niedopuszczenie wniosków dowodowych skarżącej przez konfrontacyjne przesłuchanie kierowcy kontrolowanego pojazdu z pracownikiem skarżącej dokonującego załadunku i/lub ewentualnie innymi osobami oraz w braku ustaleń faktycznej organizacji poruszania się pojazdów po terenie kopalni, ich ważenia i zasad wystawiania dokumentów "wz", nie można uznać, że w postępowaniu przeprowadzonym w sprawie zachowano wymagania procedury, bez naruszenie wymienionych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe wiąże się z dokonaniem ustaleń co do okoliczności wskazanych przez przepis art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych z naruszeniem przepisu art. 80 k.p.a. Stwierdzając zatem naruszenie przepisów postępowania, Sąd orzekający w sprawie nie wypowiadał się w kwestii naruszenia prawa materialnego, bowiem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji publicznej dokona powtórnie ustaleń materialnoprawnych. W tych warunkach, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.