VI SA/Wa 2349/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej El. S. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca E. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sporządzony na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Z zawartych we wniosku informacji wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe razem z mężem (z którym jednakże posiada rozdzielność majątkową) oraz małoletnimi synem i córką. Skarżąca wskazała, iż od dnia [...] października 2011 r. prowadzi działalność gospodarczą, z której dotychczas nie uzyskała dochodów. Mąż skarżącej z tytułu umowy o pracę uzyskuje wynagrodzenie w wysokości około 1800 – 1900 zł brutto miesięcznie. Wśród koniecznych comiesięcznych wydatków skarżąca wskazała między innymi na wydatki na mieszkanie (470 zł), prąd (110 zł), gaz (60 zł), przedszkole (300 zł), leki (200 zł), jedzenie (800-1000 zł), dojazdy do pracy (150 zł), pieluchy (60 zł). Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 28 lutego 2012 r. wezwano skarżącą do nadesłania w terminie 14 dni: a) odpisów zeznań podatkowych skarżącej i jej małżonka za rok 2010, b) dokumentu wskazującego na wysokość dochodu (straty) uzyskanego przez skarżącą z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w roku ubiegłym oraz od początku bieżącego roku 9w zależności od formy opodatkowania), c) zaświadczenia pracodawcy męża skarżącej wskazującego wysokość jego miesięcznego wynagrodzenia za pracę (średnia z ostatnich trzech miesięcy), d) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, e) odpisu aktu notarialnego ustanawiającego rozdzielność majątkową między małżonkami f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w piśmie z dnia [...] marca 2012 r. wskazała, że nie posiada odpisu zeznania podatkowego za 2010 r., albowiem wtedy nie pracowała, natomiast odpisu zeznania podatkowego męża nie posiada ze względu na rozdzielność majątkową. Podniosła, że w styczniu 2012 r. uzyskała przychód w wysokości 209 zł. Ze względu na wysokie koszty uzyskania przychodu (9213,53 zł) poniosła stratę w kwocie 9004,53 zł). W lutym 2012 r. przy przychodzie w kwocie 1624,03 zł poniosła stratę w kwocie 1662,92 zł. Odnosząc się do wezwania o nadesłanie zaświadczenia pracodawcy męża skarżącej wskazującego wysokość jego miesięcznego wynagrodzenia za pracę, wskazała, iż z racji rozdzielności majątkowej ustanowionej pomiędzy nią a mężem nie może uzyskać tego zaświadczenia. Z tego tez powodu nie posiada historii rachunku bankowego. Skarżąca obszernie opisała, jakie leki kupuje dla siebie i dzieci. Ponadto wskazała, iż do pisma załącza odpisu aktu notarialnego ustanawiającego rozdzielność majątkową między nią a mężem, jednakże - wbrew powyższemu - taki odpis nie wpłynął do Sądu. Przy piśmie z dnia [...] marca 2012 r. skarżąca przesłała wydruk potwierdzenia przelewu wynagrodzenia w kwocie 1073,06 zł na rachunek męża skarżącej. Zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżąca została wezwana do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczyniła w pełni. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżąca nie przesłała na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową, w szczególności jakichkolwiek dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez skarżącą dochodów ewentualnie powstałej straty z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, wyraźnego oświadczenia czy skarżąca posiada rachunki i lokaty bankowe (czy też ich nie posiada) oraz dokumentów potwierdzających fakt istnienia pomiędzy skarżącą a jej mężem rozdzielności majątkowej, brak było możliwości ustalenia, czy E. S. wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącej. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.