VI SA/Wa 2374/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2014 r. sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności uzupełnień i poprawek wprowadzonych do opisu wynalazku (nr [...]) oddala skargę D. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej też jako "skarżąca", "spółka"), reprezentowana przez pełnomocnika, rzecznika patentowego A. K., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej też jako "Urząd", "organ") z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności uzupełnienia i poprawek wniesionych do opisu wynalazku (nr [...]). Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 46 ust. 2 w związku z art. 37 ust. 1 oraz 245 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz.1117 z późniejszymi zmianami) - dalej też jako "p.w.p.". Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym: Skarżąca zgłosiła do ochrony w dniu [...] czerwca 2010 roku wynalazek p.t. "Sposób wytwarzania napisów i wzorów na wyrobach piekarniczych, w szczególności na ciastkach oraz urządzenie do wytwarzania napisów i wzorów na wyrobach piekarniczych, w szczególności na ciastkach". Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Urząd Patentowy RP stwierdził niedopuszczalność uzupełnień i poprawek wykraczających poza to co zostało ujawnione w opisie i zastrzeżeniach w dniu dokonania zgłoszenia wynalazku - wprowadzonych w wersji zgłoszenia [...] nadesłanej do organu w dniu [...] marca 2013 r. i wezwał skarżącą do ich usunięcia w terminie 1 miesiąca. Uznał, że uzupełnienia dotyczyły dodatkowego określenia temperatury 84 °C ±10 °C, do jakiej wstępnie schładza się pieczone produkty dla uzyskania na ich powierzchni skorupki o twardości umożliwiającej wygniecenie wzoru o ostrych niezapadniętych krawędziach. Wprowadzone parametry temperatury 84 °C ±10 °C nie występowały w pierwotnej wersji zgłoszenia. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Urzędu, że kwestionowane uzupełnienia wykraczają poza to co zostało ujawnione w opisie i zastrzeżeniach w dniu dokonania zgłoszenia. Wskazała, że mają one charakter ekwiwalentny i dla znawcy tematu tak zmieniony opis jest równoznaczny z początkowym zgłoszeniem, podobnie jak równoznaczne są określenia schładzania do temperatury zamarzania wody i do temperatury 0 °C. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej po rozpatrzeniu wniosku postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] kwietnia 2013 roku. W uzasadnieniu przywołał treść art. 37 ust. 1 p.w.p., zgodnie z którym to przepisem do czasu wydania decyzji w sprawie udzielenia patentu zgłaszający może, z zastrzeżeniem ust. 2, wprowadzać uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia, które nie mogą jednakże wykraczać poza to, co zostało ujawnione jako przedmiot rozwiązania w opisie wynalazku w dniu dokonania zgłoszenia. Organ wyjaśnił, że zasadniczym celem art. 37 p.w.p. jest takie ograniczenie wprowadzania poprawek oraz uzupełnień w treści zgłoszenia, aby zgłaszający nie uzyskał nieuprawnionej korzyści w stosunku do osób trzecich znających stan techniki, a więc i zgłoszone rozwiązanie ujawnione w momencie ogłoszenia o zgłoszeniu. Każda zmiana zawartości zgłoszenia (opis wynalazku, zastrzeżenia, rysunki) poprzez dodanie, zmianę lub wyeliminowanie informacji, która dla znawcy nie jest wprost i jednoznacznie możliwa do wywiedzenia z pierwotnego zgłoszenia powinna być uznana za zmieniającą istotę rozwiązania, a w konsekwencji za niedopuszczalną. Zmiany polegające na zastąpieniu ogólnego określenia cechy przez określenie bardziej szczegółowe, są przy tym dozwolone tylko pod tym warunkiem, że to szczegółowe określenie występuje gdziekolwiek w opisie zgłoszeniowym. W ocenie organu niewątpliwie parametryczne określenie zakresu temperatur wprowadzone w wersji nadesłanej w dniu [...] marca 2013 r., jest bardziej szczegółowe, niż określenie opisowe zamierzonych efektów w ogólnie określonych wyrobach piekarniczych, a parametrów tych nie da się wprost wywieźć z pierwotnego zgłoszenia, ponieważ nie zostały one nigdzie wymienione w pierwotnym zgłoszeniu. Już ten fakt stanowi wystarczającą przesłankę niedopuszczalności wprowadzonych zmian. Ponadto, zdaniem organu brak jest jednoznacznej ekwiwalentności pierwotnego i zmienionego opisu. Przytoczony przykład temperatury zamarzania wody jest nieadekwatny, ponieważ dotyczy powszechnie znanej stałej fizycznej, dotyczącej ściśle określonej substancji (wody), a nie ogólnie określonych wyrobów piekarniczych. Określenie takie obejmuje wiele wariantów mogących się różnić składem, a przez to również właściwościami fizykochemicznymi. Przykładowo ciastka mogą być wypiekane z mąki pszennej zawierającej strukturotwórczy gluten, lub z mąk bezglutenowych, a ilość tłuszczu w recepturze wpływa na ich kruchość. Praktycznie nieograniczona jest ilość wariantów wyrobów piekarniczych i nie można jednoznacznie stwierdzić, że w żadnym przypadku nie osiągnie się opisywanego efektu w temperaturze wykraczającej poza zakres wskazany w zmienionym opisie np. w 73,5 °C lub 94,5 °C (w przeciwieństwie do wody która nie zamarznie w temperaturze 0,5 °C). Organ uznał, że kwestionowanych zmian wprowadzonych do przedmiotowego opisu i zastrzeżenia nr 1 w wersji nadesłanej w dniu [...] marca 2013 r., nie można było wywieść wprost i jednoznacznie z pierwotnego opisu zgłoszeniowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła naruszenie: — art. 46 ust. 2 w związku z art. 37 ust. 1 ustawy - Prawo własności przemysłowej poprzez stwierdzenie przez Urząd Patentowy RP, że zaproponowane poprawki i zastrzeżenia - wprowadzone w wersji nadesłanej do Urzędu Patentowego w dniu [...].03.2013 r. są niedopuszczalne, ponieważ wykraczają poza to co zostało ujawnione w opisie i zastrzeżeniach w dniu dokonania zgłoszenia wynalazku, podczas gdy ograniczają się one do podania temperatury wskazanej opisowo w pierwotnej wersji zgłoszenia (poprzez określenie skutku zjawiska jakie zachodzi w tej temperaturze); — art. 24 ustawy p.w.p. poprzez odmowę udzielenia patentu na wynalazek, mimo, że spełnia on kryteria ochrony sformułowane w tym przepisie, — art. 7, 8 oraz 77 k.p.a. przez nie uwzględnienie poprawek wniesionych do opisu przez skarżącą i stwierdzenie przez Urząd Patentowy, że przedmiotowy wynalazek nie spełnienia warunków udzielenia na niego patentu, pomimo niedostarczenia przez Urząd żadnych wiarygodnych dowodów uzasadniających ten zarzut, a wręcz dostarczenia przez niego dowodów przeciwnych. W związku z powyższym skarżąca wniosła o: — uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Urzędu Patentowego RP; — zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniosła, że opis wskazujący na możliwość uzyskania wygniecenia wzoru o ostrych krawędziach na powierzchni ciastka, po jego ogólnie określonym wstępnym schłodzeniu, jest tożsamy z opisem wskazującym na konkretny zakres temperatur schłodzenia 84°C ± 10°C i czas ok. 1,5 ± 0,5 minuty od momentu wyjścia z pieca (w pierwotnym opisie 1-1,5 min), podobnie jak temperatura zamarzania wody oznacza temperaturę 0°C. Zdaniem skarżącej dla znawcy tematu opisy te są równoznaczne i dla specjalisty z dziedziny piekarstwa będzie jasnym, że oba opisy definiują uzyskanie stanu skorupki umożliwiającej wygniecenie wzoru. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt albo czynność z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (Dz.U.2012.270 tekst jednolity) - dalej także p.p.s.a.). Na wstępie należy wskazać, że zgłoszenia wynalazku, w celu uzyskania patentu, dokonuje się przez wniesienie do Urzędu Patentowego podania wraz z opisem wynalazku ujawniającym jego istotę, zastrzeżeniami patentowymi, skrótem opisu i w razie potrzeby rysunkami. W myśl art. 63 ust. 2 p.w.p., zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe, zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych. Oznacza to, że to opis wynalazku ma ujawniać jego istotę, a więc w toku badania merytorycznego następuje sprawdzenie, czy złożony opis spełnia m.in. warunek dostatecznego ujawnienia wynalazku, a część wyglądająca zewnętrznie na zastrzeżenia patentowe odpowiada rzeczywiście funkcji przewidzianej dla zastrzeżeń. Niewątpliwie wynalazek powinien być przedstawiony w sposób umożliwiający zrozumienie zarówno postawionego przez twórcę problemu technicznego, jak i rozwiązanie tego problemu. Opis wynalazku powinien przedstawiać (ujawniać) wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić, jak również dokonać rzeczowej analizy porównawczej z dotychczasowym stanem techniki. Niezmiernie ważnym zagadnieniem jest jednoznaczne zdefiniowanie wynalazku poprzez cechy techniczne, stosowane dla kategorii zastrzeganego rozwiązania tak, aby wynalazek był dostatecznie zrozumiały (tak m.in. A. Pyrża /w:/ Poradnik wynalazcy. Procedury zgłoszeniowe w systemie krajowym, europejskim i międzynarodowym, wyd. Urząd Patentowy RP, Warszawa 2008, s. 23). Stosownie do art. 49 ust. 1 p.w.p., jeżeli Urząd Patentowy stwierdzi, że wynalazek nie spełnia ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu, wydaje decyzję o odmowie jego udzielenia. Jednakże, co miało zastosowanie w sprawie niniejszej, zgodnie z art. 49 ust. 2 p.w.p. przed wydaniem decyzji, o której mowa w ust. 1, Urząd Patentowy wyznacza zgłaszającemu termin do zajęcia stanowiska co do zebranych dowodów i materiałów mogących świadczyć o istnieniu przeszkód do uzyskania patentu. Dowody i materiały mogą wykraczać poza wykaz objęty sprawozdaniem o stanie techniki. Urząd Patentowy zawiadomił bowiem skarżącego [...] stycznia 2013 r. o istnieniu przeszkód do uzyskania patentu i ich przyczynach. Zgłaszający odpowiadając, w piśmie z [...] marca 2013 r. ustosunkował się do zarzutów oczywistości wynalazku, z czym się nie zgodził i jednocześnie wniósł, co pozostaje poza sporem, o zmianę pierwotnej treści zastrzeżeń: pierwszego - określającego sposób wytwarzania napisów i wzorów na wyrobach piekarniczych, w szczególności na ciastkach i drugiego, określającego urządzenie do wytwarzania napisów i wzorów na wyrobach piekarniczych, w szczególności na ciastkach - proponując zmianę wersji zastrzeżeń patentowych poprzez wprowadzenie po pkt "(5) poddaje się wstępnemu schłodzeniu, aż do uzyskania na powierzchni ciastka skorupki o twardości umożliwiającej wygniecenie wzoru o ostrych, niezapadniętych krawędziach," słów: ", tj. poddaje się wstępnemu schłodzeniu do temperatury 84°C ±10°C i następuje to, zależnie od prędkości taśmy (4), w czasie ok. 1,5 minuty ±0,5 minuty od momentu wyjęcia ciastek z pieca," oraz skreślenia w tym zastrzeżeniu zaznaczonych słów od" a następnie za pomocą korzystnie trzech czujników..." do słów: "...(5) po czym". Należy podnieść, że stosownie do art. 37 ust. 1 p.w.p. do czasu wydania decyzji w sprawie udzielenia patentu zgłaszający może, z zastrzeżeniem ust. 2, wprowadzić uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia wynalazku, które nie mogą wykraczać poza to, co zostało ujawnione w dniu dokonania zgłoszenia, jako przedmiot rozwiązania w opisie zgłoszeniowym wynalazku obejmującym opis wynalazku, zastrzeżenia patentowe i rysunki. Zgodnie z art. 37 ust. 2 p.w.p., zmiana zastrzeżeń patentowych w sposób rozszerzający pierwotny zakres żądanej ochrony może być dokonana tylko do czasu ogłoszenia o zgłoszeniu i przy zachowaniu ograniczenia określonego w ust. 1. W tej sytuacji uznać należy, że nie narusza prawa uznanie przez Urząd Patentowy, że nadesłana przez zgłaszającego poprawiona wersja dokumentacji zgłoszenia podlegać musi ocenie z punktu widzenia art. 37 ust. 1 i dokonana na tej podstawie ocena w odniesieniu do wersji nadesłanej przez skarżącą w dniu [...] marca 2009 r., stwierdzająca niedopuszczalność uzupełnień i poprawek wykraczających poza to, co zostało ujawnione w opisie w dniu dokonania zgłoszenia wynalazku i wezwanie do ich usunięcia poprzez zastosowanie trybu przewidzianego w art. 46 ust. 2 p.w.p., prawa nie narusza. Pamiętać należy, że istotą wezwania z art. 46 p.w.p. jest sprawdzenie, czy spełnione zostały ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Cel wynikający z art. 46 ust. 1 p.w.p. winien zostać zrealizowany przez wezwanie skierowane do zgłaszającego, zaś brak odpowiedzi lub wykonanie wezwania w sposób niewłaściwy powinno umorzeniem postępowania, gdyż właśnie taki rygor wynika z treści art. 46 ust. 1 p.w.p. Jednakże w orzecznictwie wykształcił się pogląd, że wątpliwości organu nie mogą stanowić podstawy do odmowy udzielenia patentu na zgłoszony wynalazek. Wątpliwości co do zakresu żądanej ochrony mogą być jedynie - zgodnie z art. 46 ust. 1 p.w.p. podstawą do żądania od zgłaszającego wyjaśnień. Natomiast przewidziany art. 46 ust. 1 p.w.p. rygor umorzenia postępowania ma dyscyplinować zgłaszającego, jednak nie może być interpretowany w taki sposób, że niedopełnienie wezwania w jakiejkolwiek części uprawnia organ do natychmiastowego umorzenia postępowania.(vide: wyrok WSA w Warszawie VI SA/Wa 2338/08z dnia 25 lutego 2009 r., LEX nr 520152). Na gruncie niniejszej sprawy mamy do czynienia jeszcze z innym stanem faktycznym: kiedy dopełnienie wezwania wykracza poza to, co zostało ujawnione w dniu dokonania zgłoszenia. Czyli - w wyniku wykonania tego wezwania stwierdzone zostały niedopuszczalne uzupełnienia i poprawki w wersji zgłoszenia [...] i strona wezwana do ich usunięcia w terminie dwóch miesięcy. Uzupełnienia dotyczyły dodatkowego określenia temperatury 84 °C ±10 °C, do jakiej wstępnie schładza się pieczone produkty dla uzyskania na ich powierzchni skorupki o twardości umożliwiającej wygniecenie wzoru o ostrych niezapadniętych krawędziach. Wprowadzone parametry temperatury 84 °C ±10 °C nie występowały w pierwotnej wersji zgłoszenia. Istota sprawy sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy zgłoszone przez stronę skarżącą zmiany zastrzeżeń patentowych spełniają kryteria, o których mowa w art. 37 ust. 2 p.w.p., a więc czy rozszerzyły w sposób niedopuszczalny pierwotny zakres żądanej ochrony i czy organ prawidłowo zastosował w tej sytuacji wspomniany przepis art. 46 ust. 2 cyt. ustawy. Niewątpliwie przyjąć należy, że każda zmiana zawartości zgłoszenia (opis wynalazku, zastrzeżenia, rysunki) poprzez dodanie, zmianę lub wyeliminowanie informacji, która dla znawcy nie jest wprost i jednoznacznie możliwa do wywiedzenia z pierwotnego zgłoszenia, powinna być uznana za zmieniającą istotę rozwiązania, a w konsekwencji za niedopuszczalną (vide: A. Pyrża /w:/ Poradnik wynalazcy. Procedury zgłoszeniowe w systemie krajowym, europejskim i międzynarodowym, wyd. Urząd Patentowy RP, Warszawa 2008, s. 79). Zdaniem Sądu, szczególna uwaga powinna być zwrócona na wszelkie zmiany dokonywane w zastrzeżeniach, ze względu na to, że określają one zakres żądanej ochrony. Dopuszczalne są na ogół zmiany w zastrzeżeniach ograniczające ten zakres, np. zawężenie zakresu parametrów oraz wprowadzenie zmiany cechy, polegające na zastąpieniu ogólnego jej określenia przez bardziej szczegółowe, jednakże pod wyraźnym warunkiem, że to szczegółowe określenie występuje gdziekolwiek w opisie zgłoszeniowym. Mając bowiem na względzie dyspozycję przepisu art. 37 ust. 2 p.w.p. stwierdzić należy, że nie wskazuje jednoznacznie, by zakres żądanej ochrony określały wyłącznie zastrzeżenia patentowe. Organ przy ocenie dopuszczalności poprawek w zgłoszeniu, w tym poprawek dotyczących zakresu ochrony, powinien brać pod uwagę ujawnienia opisu. Z kolei niedopuszczalne są zmiany w zastrzeżeniach rozszerzające określony przez nie zakres ochrony poprzez np. rozszerzenie zakresu parametrów procesu, wprowadzenie nowych kategorii wynalazku nieujawnionych w wersji pierwotnej opisu zgłoszeniowego wynalazku, czy też wprowadzenie do zastrzeżeń patentowych w celu ograniczenia zakresu ochrony nowej wartości parametru technicznego, która nie była wymieniona konkretnie w opisie zgłoszenia. Taka sytuacja zaistniała na gruncie niniejszej sprawy, bowiem zakwestionowane uzupełnienia dotyczyły dodatkowego, czyli wcześniej nie istniejącego określenia temperatury 84 °C ±10 °C, do jakiej wstępnie schładza się pieczone produkty dla uzyskania na ich powierzchni skorupki o twardości umożliwiającej wygniecenie wzoru o ostrych niezapadniętych krawędziach. Wprowadzone parametry temperatury 84 °C ±10 °C nie występowały w pierwotnej wersji zgłoszenia. W ocenie Sądu, nie może budzić wątpliwości pogląd organu, że w zastrzeżeniach należy dokładnie określać warunki zastrzegane. Nawet podanie tej temperatury nie jest wystarczające, żeby objąć wszelkie wyroby piekarnicze bowiem jest nieograniczona ich liczba. Nawet podany zakres temperatur nie jest jednoznaczny ze wskazanym efektem. Niemniej jednak dokonane uzupełnienie i poprawki poprzez zmianę treści zgłoszenia i rozszerzenie przedziału rozwiązania ujawnionego w zgłoszeniu nie może zmienić jego istoty. Skoro wprowadzone parametry temperatury 84°C ± 10°C nie występowały w pierwotnej wersji zgłoszenia, to należy je oceniać jako zmianę zastrzeżeń rozszerzającą pierwotnie żądany zakres ochrony. Ograniczenie przedmiotowe zmiany zastrzeżeń polega na tym, że w każdym wypadku zmiany nie mogą wykraczać poza to, co zostało ujawnione w dniu dokonania zgłoszenia, jako przedmiot rozwiązania w opisie zgłoszeniowym wynalazku obejmujący opis wynalazku, zastrzeżenia patentowe i rysunki. Także w trybie art. 37 p.w.p. nie jest możliwe uzupełnienie braku polegającego na niepełnym ujawnieniu wynalazku (a taki zarzut postawiono wynalazcy). Powyższy pogląd znajduje oparcie w komentarzu do Prawa własności przemysłowej pod red. dr P. Kostańskiego (Wyd. C.H. Beck W-wa 2010, str. 249-250). W tymże komentarzu autor stawia zdecydowaną tezę, z którą Sąd się zgadza, że w przypadku możliwości zmiany zastrzeżeń patentowych w sposób rozszerzający pierwotny zakres żądanej ochrony (możliwy do czasu ogłoszenia o zgłoszeniu) jest on dopuszczalny jedynie pod warunkiem, że nie zmienia to istoty rozwiązania ujawnionej w opisie wynalazku jako przedmiotu zgłoszenia (art. 37 ust. 2 p.w.p.). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, bowiem w opisie wynalazku nie wskazano temperatury 84°C ± 10°C do jakiej schładza się wstępnie pieczone produkty. W niniejszej sprawie zostały zgłoszone merytoryczne argumenty wskutek pisma Urzędu, zatem zajął on stanowisko o charakterze merytorycznym, nie korzystając z możliwości umorzenia postępowania w trybie art. 46 ust. 2 p.w.p. Wydając zaskarżone postanowienie organ nie zamknął zgłaszającemu możliwości zgłaszania innych poprawek czy uzupełnień, uwzględniających podniesione w postanowieniu zastrzeżenie. Wbrew zarzutowi naruszenia art. 24 p.w.p. – organ nie wydał decyzji odmawiającej udzielenia patentu, zatem zarzut ten nie znajduje uzasadnienia. Powyższe wskazuje, że organ prawa nie naruszył w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonego postanowienia i z tego względu Sąd skargę oddalił działając na mocy art. 151 p.p.s.a.