VI SA/Wa 2375/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Asesor WSA Joanna Dąbrowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2023 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do dokonania oddzielnego zgłoszenia wynalazku oddala skargę Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej "Urząd") z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...], wydane na podstawie art. 42 ust. 2, art. 34 w związku z art. 39 oraz 245 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 324; dalej "pwp"), utrzymujące w mocy postanowienie tego Urzędu z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] wzywające [...] SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ z siedzibą w [...] (dalej "Zgłaszający", "Spółka" lub "Skarżący") zgłaszającego wynalazki oznaczone nr [...] pt. "Sposób znakowania polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych, znakowane polistyrenowe tworzywa spienialne i spienione otrzymane tym sposobem oraz sposób identyfikacji znakowanych polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych", do dokonania oddzielnego zgłoszenia wynalazku dotyczącego: "Sposobu identyfikacji znakowanych polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych" (według zastrzeżeń nr 32-38 wersja z daty zgłoszenia) oraz uiszczenia opłaty jednorazowej za ww. zgłoszenie. W uzasadnieniu postanowienia Urząd wskazał, że Spółka w dniu 26 kwietnia 2017 r. zgłosiła do ochrony patentowej "Sposób znakowania polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych" wg zastrzeżeń nr 1-21 i 28-31 oraz "Znakowanie polistyrenowe tworzyw spienialnych i spienionych" wg zastrzeżeń nr 22-27, a także "Sposób identyfikacji znakowanych polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych" wg zastrzeżeń nr 32-38. Urząd Patentowy RP rozpoznając ww. zgłoszenie postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. wezwał Spółkę do dokonania oddzielnego zgłoszenia wynalazku dotyczącego: "Sposobu identyfikacji znakowanych polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych" (według zastrzeżeń nr 32-38 wersja z daty zgłoszenia) i uiszczenia opłaty jednorazowej za ww. zgłoszenie. Zdaniem Urzędu rozwiązania wg przedmiotowego wynalazku nie spełniają wymogu jednolitości zgłoszenia, zatem rozwiązanie wg zastrzeżeń 32-38 nie stanowi jednego pomysłu wynalazczego. Zgłaszający nie zgodził się ze stanowiskiem Urzędu i złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a 1 lipca 2020 r. nadesłał uzupełnienie tego wniosku. W obydwu pismach Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie Zgłaszający wykonał zaskarżone postanowienie nadsyłając w piśmie z dnia 16 marca 2017 r. oddzielne zgłoszenie wynalazku w kategorii "Sposób identyfikacji znakowanych polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych". Organ rozpatrując sprawę ponownie postanowieniem z dnia [...] lipca 2022 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] grudnia 2019 r. Urząd wskazał, iż aby uznać jednolitość zgłoszenia musi ono spełniać wymogi określone w art. 34 ust. 2 pwp. Zgodnie zaś z art. 34 ww. ustawy, zgłoszenie wynalazku może obejmować jeden lub więcej wynalazków połączonych ze sobą w taki sposób, że stanowią wyraźnie jeden pomysł wynalazczy. Takie połączenie powinno opierać się na jednej lub wielu wspólnych, bądź wzajemnie sobie odpowiadających cechach technicznych, które określają zastrzegane wynalazki oraz decydują o wkładzie wnoszonym przez nie do stanu techniki. Jak podkreślił organ w zastrzeżeniach patentowych z dnia 26 kwietnia 2017 r. Zgłaszający ubiega się o ochronę patentową na trzy kategorie niezależne tj. "Sposób znakowania polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych" (zastrz. nr 1), "Znakowane polistyrenowe tworzywa spienialne i spienione" (zastrz. nr 22) oraz "Sposób identyfikacji znakowanych polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych" (zastrz. nr 32). Urząd wskazał, że w szczególności za zgłoszenia jednolite uważa się zgłoszenia obejmujące: wytwór (produkt), sposób specjalnie przystosowanego do wytwarzania tego wytworu oraz zastosowanie tego wytworu. Powyższy wymóg spełniają zastrz. nr 1 i 22 dotyczące sposobu i wytworu uzyskanego tym sposobem. Z kolei rozwiązanie w kategorii: "Sposób identyfikacji znakowanych polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych" (wg zastrz. nr 32-38), nie spełnia wymogu jednolitości. Urząd wskazał, że jedyną wspólną cechą łączącą ww. rozwiązania jest obecność znaczników fotoluminescencyjnych, co sam Zgłaszający przyznał we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mianowicie Zgłaszający argumentował, że zarówno sposób znakowania polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych oraz znakowane polistyrenowe tworzywa spienialne i spienione, jak również sposób identyfikacji polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych znamienne są jedną cechą techniczną - obecnością znaczników fotoluminescencyjnych, których obecność w znakowanych tworzywach jest konsekwencją wprowadzenia ich kombinacji w procesie znakowania, na dowolnym etapie produkcji, przy czym obecność ta potwierdzona jest zgodnie ze sposobem identyfikacji tych tworzyw. Urząd stwierdził, że cecha ta nie może zostać uznana za wspólną ideę wynalazczą, gdyż jest znana ze stanu techniki, zwłaszcza z opisu patentowego [...], który podważa poziom wynalazczy tych rozwiązań. Opis patentowy [...] ujawnia ekspandowalne cząstki polistyrenu, które są wyposażone w znakowanie, utworzone przez rozjaśniacz absorbujący promieniowanie ultrafioletowe oraz sposób wytwarzania takich cząstek. Wskazano, że w świetle ultrafioletowym (o długości fali 270-430 nm) znakowanie staje się natychmiast rozpoznawalne, tak więc materiał znakowany w określony sposób można łatwo odróżnić od materiałów innego rodzaju. Niezależnie od powyższego Urząd zwrócił uwagę także na opis patentowy [...], z którego znany jest sposób znakowania odpadów z tworzyw sztucznych, w tym polistyrenowych. W celu identyfikacji i sortowania pojemników z tworzywa sztucznego zastosowano znaczniki fluorescencyjne na powierzchni nadających się do recyklingu lub wielokrotnego użytku pojemników z tworzywa sztucznego. W świetle powyższego, zdaniem Urzędu, zastrzegane wynalazki w przedmiotowym zgłoszeniu nie posiadają wymaganego poziomu wynalazczego. W związku z tym stwierdził, że rozwiązanie w kategorii "Sposób identyfikacji znakowanych polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych" (wg zastrz. nr 3238) nie spełnia wymogu jednolitości i winno stanowić oddzielne zgłoszenie wynalazku. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Skarżąca zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: – art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 252 pwp polegające na wydaniu błędnego orzeczenia (postanowienie z dnia 11.12.2019 r.), bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie uwzględniając ani interesu społecznego, ani słusznego interesu Skarżącej, – interesu prawnego Skarżącej poprzez ograniczenie jej prawa do uzyskania jednego patentu na ww. wynalazek, w trybie przewidzianym pwp poprzez żądanie dokonania zgłoszenia wydzielonego, a tym samym zmuszanie do prowadzenia dwóch postępowań o udzielenie prawa wyłącznego i przy korzystnym wyniku tych postępowań ponoszenia zdublowanych kosztów ochrony technicznego rozwiązania Skarżącej. Z uwagi na powyższe wniesiono o rozpatrzenie skargi w granicach sprawy, uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia 11.12.2019 r., potwierdzenie jednolitości zgłoszenia nr [...], bądź skierowania sprawy do organu administracji celem ponownego zbadania jednolitości tego zgłoszenia oraz zasądzenie kosztów procesu (opłaty od niniejszej skargi) wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że jednolitość wynalazku ocenia się badając, czy poszczególne kategorie wynalazku łączy wspólna idea wynalazcza, tj. czy wszystkie rozwiązania według wynalazku mają wspólną cechę techniczną lub cechy techniczne, odpowiedzialne za osiągnięcie celu zastrzeganego rozwiązania. Każde z rozwiązań połączonych wspólną ideą wynalazczą realizowane jest za pomocą dodatkowych środków technicznych właściwych dla zastrzeganej kategorii wynalazku, co nie jest sprzeczne z ideą jednolitości wynalazku/ zgłoszenia. Spółka argumentowała, że organ administracji potraktował rozwiązanie w kategorii sposób identyfikacji znakowanych polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych, jako niezależne rozwiązanie, podczas gdy także i ten wynalazek opiera się na obecności znaczników fotoluminescencyjnych w polistyrenowych tworzywach spienialnych i spienionych, tych samych, które są wykorzystywane w sposobie znakowania oraz w wyrobach ze znakowanych tworzyw według wynalazku [...]. Zdaniem Skarżącej organ administracji pominął okoliczność, że zastrzegany sposób identyfikacji jest ściśle skorelowany ze sposobem znakowania tworzyw oraz z tworzywami znakowanymi zgodnie z wynalazkiem, nie zaś uniwersalnym sposobem identyfikacji znakowanych polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych. Istotą wynalazku - jako całości, jest zastosowanie unikalnych mixów znaczników fotoluminescencyjnych przez każdego producenta polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych (stąd tak różnorodne i liczebnie obfite substancje fotoluminescencyjne stosowane zgodnie z wynalazkiem do znakowania wskazanych tworzyw) oraz możliwość detekcji tych znaczników w gotowych wyrobach, w mixie i proporcji ustalonej w fazie znakowania i wytwarzania. Dzięki temu rozwiązaniu, odpowiedzialność za niewłaściwą jakość wyrobów będzie mogła być przypisana określonemu producentowi, a brak znaczników w materiale będącym przedmiotem reklamacji, będzie dawać rzetelną i obiektywną podstawę od oddalenia reklamacji. Spółka zaznaczyła, że tak jak w sposobie znakowania polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych znacznikami fotoluminescencyjnymi stosowane są rozmaite, specyficzne środki techniczne i urządzenia zapewniające jednolite znakowanie tworzyw, tak również w sposobie identyfikacji konieczne jest wykorzystanie określonej techniki i aparatury. Przy znakowaniu są to mieszadła, mieszalniki, tak w sposobie identyfikacji są to urządzenia do wzbudzania i pomiaru fofoluminescencji. W obu jednak rozwiązaniach te dodatkowe środki służą rozprowadzeniu (sposób znakowania) znaczników oraz wzbudzeniu i pomiarowi fotoluminescencji tych samych znaczników. Z punktu widzenia celu i istoty wynalazku pominięcie ww. znaczników wzbudzanych światłem o długości fali 250-700 nm, korzystnie 300-600 nm i wykazujących fotolumineścencję w zakresie 300-800 nm, korzystnie w zakresie 350-700 nm w żadnym z rozwiązań według wynalazku [...] nie jest możliwe (patrz zastrz. 8, 24 i 34). Natomiast celem usunięcia wszelkich wątpliwości, w załączeniu do skargi Spółka złożyła poprawione zastrz. 32-38, przeredagowane w sposób wskazujący na – jej zdaniem – ścisły związek sposobu identyfikacji ze sposobem znakowania. W odpowiedzi na skargę Urząd wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a."). W myśl art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 kpa lub innych przepisach. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zdaniem Sądu organ wyjaśnił i prawidłowo ocenił, w procesie subsumpcji pod mające zastosowanie przepisy, okoliczności stanu faktycznego i prawnego sprawy, które legły u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Argumentacja organu w tym zakresie jest wyczerpująca i nie budzi istotnych zastrzeżeń. Należy podkreślić, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia [...] lipca 2022 r., stanowił art. 34 pwp. Stosownie do tego przepisu zgłoszenie wynalazku może obejmować jeden lub więcej wynalazków połączonych ze sobą w taki sposób, że stanowią wyraźnie jeden pomysł wynalazczy (jednolitość wynalazku) (ust. 1). Kilka wynalazków ujętych w jednym zgłoszeniu spełnia wymóg jednolitości, jeżeli istnieje między nimi związek techniczny oparty na jednej cesze technicznej lub wielu wspólnych lub wzajemnie sobie odpowiadających cechach technicznych spośród tych, które określają wkład wnoszony przez każdy z wynalazków do stanu techniki (ust. 2). Komentowany przepis umożliwia udzielenie ochrony patentowej takiemu połączeniu wynalazków, które rozwiązuje ten sam problem techniczny. Zespolenie tych rozwiązań samo w sobie musi być wynalazkiem posiadającym zdolność patentową. Z kolei zgłoszenie kilku wynalazków jest jednolite, jeśli wszystkie mają jednakową cechę techniczną i to właśnie owa cecha techniczna (lub cechy techniczne) stanowi o wkładzie wynalazcy do istniejącego zasobu techniki (zob. A. Niewęgłowski [w:] T. Demendecki, J. Sitko, J. Szczotka, G. Tylec, A. Niewęgłowski, Prawo własności przemysłowej. Komentarz, Warszawa 2015, art. 34). Fakt, iż poszczególne kategorie rozwiązań realizowane są różnymi środkami technicznymi, nie przesądza o niemożliwości objęcia ich jednym zgłoszeniem mającym cechy zgłoszenia jednolitego. Wymagana dla jednolitości zgłoszenia wspólna idea wynalazcza nie jest tożsama z identycznością lub podobieństwem użytych środków technicznych dla określenia poszczególnych kategorii w zgłoszeniu (zob. decyzję Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym z dnia 18 maja 1995 r., Odw. 1179/95, LEX nr 57268). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należało podzielić stanowisko Urzędu, iż jedyna wspólna cecha techniczna łącząca zastrzegane rozwiązania polegająca na obecności znaczników fotoluminescencyjnych, nie może zostać uznana za wspólną ideę wynalazczą, gdyż jest znana ze stanu techniki. Na potwierdzenie tego stanowiska Urząd wskazał bowiem dwa dokumenty podważające poziom wynalazczy zastrzeganych rozwiązań. Wobec tego należało stwierdzić, że przedmiotowe zgłoszenie nie spełnia wymogu jednolitości, o którym mowa w art. 34 pwp, gdyż wspólna cecha techniczna nie decyduje o wkładzie wnoszonym przez nią do stanu techniki. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca w zastrzeżeniach patentowych z dnia [...] kwietnia 2017 r. ubiega się o ochronę patentową na trzy kategorie niezależne tj. "Sposób znakowania polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych" (zastrz. nr 1), "Znakowane polistyrenowe tworzywa spienialne i spienione" (zastrz. nr 22) oraz "Sposób identyfikacji znakowanych polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych" (zastrz. nr 32). Z redakcji niezależnego zastrzeżenia patentowego nr 1 dotyczącego Sposobu znakowania polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych wynika, że do znakowania wykorzystuje się kompozycję zawierającą znaczniki fotoluminescencyjne, którą wprowadza się do tworzywa na dowolnym etapie jego produkcji lub podczas procesu formowania. Z kolei niezależne zastrzeżenie patentowe nr 22 odnosi się do Znakowanych polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych i w części znamiennej zastrzega: "zawierają znaczniki fotoluminescencyjne wprowadzane do tworzywa lub naniesione na jego powierzchnię". Za zgłoszenia jednolite uważa się zgłoszenia obejmujące: wytwór (produkt), sposób specjalnie przystosowanego do wytwarzania tego wytworu oraz zastosowanie tego wytworu. Powyższy wymóg spełniają zatem zastrz. nr 1 i 22 dotyczące sposobu i wytworu uzyskanego tym sposobem. Natomiast rozwiązanie w kategorii: "Sposób identyfikacji znakowanych polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych" opiera się na obecności znaczników fotoluminescencyjnych, co wynika z treści zastrz. niezależnego nr 32 z daty zgłoszenia wynalazku. Powyższe stanowisko potwierdziła sama Spółka wskazując we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że zarówno sposób znakowania polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych oraz znakowane polistyrenowe tworzywa spienialne i spienione, jak również sposób identyfikacji polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych znamienne są jedną cechą techniczną - obecnością znaczników fotoluminescencyjnych, których obecność w znakowanych tworzywach jest konsekwencją wprowadzenia ich kombinacji w procesie znakowania, na dowolnym etapie produkcji, przy czym obecność ta potwierdzona jest zgodnie ze sposobem identyfikacji tych tworzyw. Z tych względów zasadnie organ uznał, że jedyną wspólną cechą łączącą ww. rozwiązania jest obecność znaczników fotoluminescencyjnych. Z kolei aby uznać jednolitość zgłoszenia, to musi ono spełniać wymogi określone w art. 34 ust. 2 pwp. Należało zatem podzielić stanowisko organu, że wspólna cecha techniczna łącząca zastrzegane rozwiązania nie może zostać uznana za wspólną ideę wynalazczą, gdyż jest znana ze stanu techniki, zwłaszcza z opisu patentowego [...], który tym samym podważa poziom wynalazczy tych rozwiązań. Jak podał organ opis patentowy [...] ujawnia ekspandowalne cząstki polistyrenu, które są wyposażone w znakowanie, utworzone przez rozjaśniacz absorbujący promieniowanie ultrafioletowe oraz sposób wytwarzania takich cząstek. Wskazano, że w świetle ultrafioletowym (o długości fali 270-430 nm) znakowanie staje się natychmiast rozpoznawalne, tak więc materiał znakowany w określony sposób można łatwo odróżnić od materiałów innego rodzaju. Ponadto Urząd zwrócił uwagę także na opis patentowy [...], z którego znany jest sposób znakowania odpadów z tworzyw sztucznych w tym polistyrenowych. W celu identyfikacji i sortowania pojemników z tworzywa sztucznego zastosowano znaczniki fluorescencyjne na powierzchni nadających się do recyklingu lub wielokrotnego użytku pojemników z tworzywa sztucznego. Konkludując wspólna cecha techniczna łącząca zastrzegane rozwiązania tj. obecność znaczników fotoluminescencyjnych, nie decyduje o wkładzie wnoszonym przez nią do stanu techniki, gdyż stan techniki ujawnia rozwiązania, w których wykorzystuje się znaczniki w celu identyfikacji materiałów. Natomiast warunkiem uznania jednolitości zgłoszenia jest to, by wspólna cecha techniczna (korelacja) decydowała o wkładzie wnoszonym przez nią do stanu techniki. Brak wkładu oznacza brak jednolitości zgłoszenia patentowego. Wymaga przy tym podkreślenia, że Skażający zupełnie nie odniósł się do powyższej kwestii zawartej w zaskarżonym postanowieniu, która przemawia za uznaniem naruszenia przepisu o jednolitości zgłoszenia patentowego. Ponadto poprawiona wersja zastrz. 32-38 z dnia 11 sierpnia 2022 r., która została przedstawiona wraz ze skargą nie mogła zostać wzięta pod uwagę, bowiem nie została nadesłana w toku postępowania administracyjnego i nie podlegała rozpatrzeniu przez organ. Reasumując Sąd uznał za prawidłowe stanowisko Urzędu, że rozwiązanie w kategorii: "Sposób identyfikacji znakowanych polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych" (wg zastrz. nr 32-38) nie spełnia wymogu jednolitości i winno stanowić oddzielne zgłoszenie wynalazku. Tym samym za niezasadny należało uznać zarzut skarżącej o ograniczeniu jej prawa do uzyskania jednego patentu na ww. wynalazek. Skoro rozwiązanie: "Sposób identyfikacji znakowanych polistyrenowych tworzyw spienialnych i spienionych" (wg zastrz. nr 32-38) nie stanowi jednego pomysłu wynalazczego z ww. rozwiązaniami to podlega oddzielnemu zgłoszeniu wynalazku, a w konsekwencji również opłatom z tym związanym. Sąd nie dopatrzył się także po stronie organu zarzucanych w skardze naruszeń przepisów prawa procesowego, jak również innych naruszeń prawa branych pod uwagę z urzędu. Organ prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne, ocenił materiał dowodowy z zachowaniem reguł określonych w art. 7, art. 77 § 1 kpa i uwzględnieniem ogólnych zasad postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.