VI SA/Wa 2379/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2009 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego P. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrokiem z dnia 15 października 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie skargi kasacyjnej P. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 676/07 w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzając od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego kwotę 280 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W dniu [...] lutego 2003 r. skarżący P. B. został wpisany na listę aplikantów adwokackich Izby [...]. Egzamin adwokacki złożył w dniach [...] oraz [...] grudnia 2005 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uchwałą z dnia [...] grudnia 2006 r. wpisała skarżącego na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...]. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., wydaną w oparciu o art. 69 ust. 2 w związku z art. 65 pkt 4 i art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), sprzeciwił się temu wpisowi. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, P. B. nie odbył, przed złożeniem egzaminu adwokackiego, aplikacji adwokackiej w wymiarze 3 lat i 6 miesięcy, bowiem od wpisu na listę aplikantów adwokackich do dnia rozpoczęcia egzaminu adwokackiego upłynęły 2 lata, 9 miesięcy i 14 dni, zaś licząc od chwili złożenia przez aplikanta ślubowania, upłynęły 2 lata, 5 miesięcy i 7 dni. W obu przypadkach był to okres krótszy niż przewiduje art. 76 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie w całości. Rozstrzygnięciu zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego, a konkretnie art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze polegające na przekroczeniu przez Ministra Sprawiedliwości kompetencji przysługujących mu na mocy ww. przepisu, poprzez złożenie nieuzasadnionego sprzeciwu dotyczącego wpisu aplikanta adwokackiego na listę adwokatów, a przejawiającego się w braku prawidłowości i prawnej relewantności władczych działań organów państwowych oraz przekroczeniu granic uznania administracyjnego; 2. błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, iż doszło istotnie do skrócenia okresu odbywania aplikacji przez stronę skarżącą, i miało to negatywny wpływ na przygotowanie aplikanta do wykonywania zawodu adwokata, podczas, gdy de facto i de iure okres aplikacji nie został skrócony, a wyniki egzaminu adwokackiego złożonego przez skarżącego w dniu 16 grudnia 2005 roku, prowadzą do wniosku, że aplikant był dobrze przygotowany do wykonywania zawodu adwokata; 3. naruszenie prawa materialnego, a konkretnie art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. 2003 r. Nr 24, poz. 199), polegający na wydaniu zaskarżonej decyzji administracyjnej przez podsekretarza stanu, podczas gdy w momencie wydawania przedmiotowego aktu administracyjnego w Ministerstwie Sprawiedliwości sprawował funkcje sekretarz stanu, a co za tam idzie, w myśl ww. przepisu podsekretarz stanu nie miał kompetencji do zastępowania Ministra Sprawiedliwości przy składaniu sprzeciwu w rozumieniu art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r.; 4. naruszenie art. 7 k.p.a., przejawiające się w rażąco nierównym traktowaniu aplikantów adwokackich przez Ministra Sprawiedliwości, przez to, że Minister nie sprzeciwił się wpisaniu na listę adwokatów aplikantów adwokackich między innymi Izby [...], Izby [...] oraz Izby [...], pomimo iż w chwili przystąpienia do egzaminu adwokackiego, według kryteriów przyjętych w tej materii w stosunku do osoby aplikanta adwokackiego P. B. w ich przypadku również nie upłynął okres 3 lat i 6 miesięcy licząc od dnia złożenia ślubowania; 5. naruszenie art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że podstawą złożenia sprzeciwu może być powołanie się na przepis art. 76 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, podczas gdy przyjęcie prawidłowej wykładni art. 69 ust. 2 tej ustawy prowadzi do wniosku, że sprzeciw uzasadniać mogą tylko okoliczności dotyczące cech kandydata (takie jak brak nieskazitelnego charakteru, karalność itp.), na co wskazuje - wynikający z ustawy - Prawo o adwokaturze system nadzoru nad adwokaturą, w ramach którego ustawodawca na podstawie art. 14 ust 1 tejże ustawy przyznał Ministrowi Sprawiedliwości uprawnienie do zaskarżania uchwał organów adwokatury (którymi zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze są Krajowy Zjazd Adwokatury, Naczelna Rada Adwokacka, Wyższy Sąd Dyscyplinarny i Wyższa Komisja Rewizyjna) nie zaś uchwał organów izb adwokackich - gdyż te mogą być uchylone wyłącznie przez Naczelną Radę Adwokacką na podstawie art. 60 powołanej ustawy. Tym samym przyjęta przez Ministra Sprawiedliwości wykładnia art. 69 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, przez którą uniemożliwia się powstanie skutków prawnych uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej, (organu izby adwokackiej) o wpisie na listę adwokatów stanowi wyraźne naruszenie sytemu nadzoru nad adwokaturą, którego istotą jest - wynikająca z art. 17 Konstytucji - autonomia samorządów zawodowych. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując argumentację zawarta z zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę P. B. stwierdził, że określony w art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze termin ma charakter materialnoprawny. Zdaniem Sądu, dopuszczenie do egzaminu adwokackiego winno nastąpić po zakończeniu całego cyklu szkolenia przewidzianego programem aplikacji adwokackiej, która zgodnie z art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze powinna trwać 3 lata i 6 miesięcy. Sąd nie zgodził się z interpretacją art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze dokonaną przez skarżącego, według której przepis ten powinien być odczytywany, jako zezwalający na zaliczenie do okresu aplikacji praktyki zawodowej aplikanta, odbytej po złożeniu egzaminu adwokackiego. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza przepisów art. 2 i art. 32 oraz art. 17 Konstytucji RP, który to przepis nie wyklucza nadzoru Ministra Sprawiedliwości nad organami samorządu adwokackiego, w tym również sprzeciwu wobec braku spełnienia ustawowych warunków regulujących wpis na listę adwokatów. Odnosząc się do zarzutów wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości Sąd stwierdził, że art. 268a k.p.a. umożliwia dekoncentrację uprawnień orzeczniczych na osoby inne, niż osoby piastujące funkcje organów administracji, a w kontrolowanym postępowaniu, stosownie do § 3 ust. 1 pkt 5 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r., nr [...] podsekretarz stanu – A. K. był upoważniony do wydawania decyzji w imieniu Ministra Sprawiedliwości w sprawach dotyczących sprzeciwów od uchwał o wpisie na listę adwokatów. W skardze kasacyjnej P. B. zarzucił rozstrzygnięciu Sądu I instancji naruszenie przepisów: art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze w związku z art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 ze zm.); § 3 ust. 1 pkt 5 w związku z § 4 ust. 1 pkt 7 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości nr 241/06/DO w sprawie ustalania zakresu czynności członków kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości - przyznającego uprawnienie do stałego zastępstwa Ministra Sprawiedliwości; art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.; art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 268a k.p.a.; art. 76 ust. 1 i art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze; art. 15 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a., domagając się jednocześnie uchylenia zaskarżonego wyroku i stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. W toku rozpoznawania sprawy Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2008 r., wydanym na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. przedstawił składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy na listę adwokatów może być wpisana osoba, która odbyła w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację adwokacką w okresie krótszym niż przewidziany w art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze i złożyła egzamin adwokacki"?. W uzasadnieniu postanowienia skład orzekający, w oparciu o przywołane orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykazał brak jednolitego pojmowania w orzecznictwie sądów administracyjnych kwestii "odbycia aplikacji adwokackiej", o jakiej mowa w art. 65 pkt 4 w związku z art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z literalnej wykładni art. 65 pkt 4 Prawa o adwokaturze w związku z art. 76 ust. 1 tej ustawy zdaje się wynikać, iż o "odbyciu aplikacji adwokackiej" można mówić tylko wówczas, jeżeli aplikant odbył aplikację trwającą 3 lata i 6 miesięcy. Za takim rozumieniem tego przepisu przemawia też wzgląd na dobro wymiaru sprawiedliwości, stanowiące element interesu publicznego i dobro osób (podmiotów) korzystających z pomocy prawnej, skoro ustawodawca określając ściśle czas trwania aplikacji uznał, iż tylko taki okres jej trwania zapewni należyty wynik szkolenia, co w przyszłości (w czasie wykonywania zawodu adwokata) będzie odpowiadało kryterium wysokiej jakości i wiarygodności kojarzonej z pojęciem osoby zaufania publicznego. Z kolei za poglądem, że wpis na listę adwokatów może uzyskać osoba, która odbyła aplikację w okresie krótszym niż 3 lata i 6 miesięcy oraz zdała egzamin adwokacki przemawia okoliczność, iż w przepisie art. 65 pkt 4 Prawa o adwokaturze jest mowa wyłącznie o odbyciu aplikacji. Potwierdzeniem zaś, że aplikant adwokacki odbył aplikację adwokacką jest zaświadczenie właściwej okręgowej rady adwokackiej wydane na podstawie art. 76 ust. 2 Prawa o adwokaturze. Przed wydaniem takiego zaświadczenia właściwa okręgowa rada adwokacka obowiązana jest do zbadania, czy aplikant adwokacki zrealizował cały cykl szkolenia przewidziany programem aplikacji adwokackiej i ustalony na podstawie regulaminu Naczelnej Rady Adwokackiej wydanym na podstawie art. 58 pkt 12 b Prawa o adwokaturze. O odbyciu aplikacji adwokackiej decydują zatem organy samorządu adwokackiego, a wydane przez właściwą okręgową radę adwokacką zaświadczenie o odbyciu aplikacji stanowi dowód, iż aplikant adwokacki odbył aplikację, o jakiej mowa w art. 65 pkt 4 Prawa o adwokaturze. Za takim rozumieniem tego ostatniego przepisu przemawia też wzgląd na ważny interes osób ubiegających się o wpis na listę adwokatów. Osoby, które uzyskały zaświadczenie o odbyciu aplikacji adwokackiej działały bowiem w pełnym zaufaniu do organów samorządu adwokackiego i przystąpiły do składania egzaminu adwokackiego. Prokurator Krajowy w piśmie z dnia [...] października 2008 r. wniósł o odmowę podjęcia uchwały, uznając, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze pojmowany jest jednolicie. Wyrokiem z dnia 15 października 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny – w składzie, któremu przedstawiono do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, postanowił przejąć sprawę do rozpoznania i w konsekwencji uchylił zaskarżony wyrok przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze przez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, że do okresu odbywania aplikacji adwokackiej nie można zaliczyć okresu praktyki zawodowej aplikanta odbytej po złożeniu egzaminu adwokackiego Naczelny Sąd Administracyjny w składzie powiększonym, uznał zarzut za uzasadniony. Omawiany przepis art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze stanowi, że aplikacja adwokacka trwa trzy lata i sześć miesięcy, przy czym co najmniej przez okres sześciu miesięcy odbywa się w sądzie, prokuraturze, kancelarii notarialnej lub innej instytucji publicznej na podstawie skierowania okręgowej rady adwokackiej. W istotnej dla sprawy materii przepis ten określa jedynie okres odbywania aplikacji. Nie odnosi się natomiast w ogóle do kwestii spornych w rozpatrywanej sprawie: ustalenia początku i końca aplikacji, w szczególności dopuszczalności "doaplikowania" po zdaniu egzaminu adwokackiego. Jakakolwiek zatem wykładnia tego przepisu nie uprawnia do zajęcia na jego podstawie stanowiska o niedopuszczalności kontynuowania aplikacji po złożeniu egzaminu adwokackiego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie tej spornej kwestii wymagałoby sięgnięcia do innych przepisów Prawa o adwokaturze i w szczególności analizy art. 65 pkt 4, art. 68 ust. 1, art. 76 ust. 2 i art. 78 (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2005 r. i od 1 stycznia 2006 r.). Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok nie biorąc powyższych przepisów pod uwagę, czym naruszył przepis art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadne. Zarzuty wymienione w punktach 1-4 dotyczą kwestii związanej z podpisywaniem decyzji przez podsekretarza stanu [...], zakresem czynności podsekretarzy stanu: [...]. Naczelny Sąd Administracyjny ustosunkowując się do postawionych zarzutów zwrócił uwagę na treść art. 37 ust. 1 ustawy o radzie Ministrów, co uszło uwadze skarżącego. Z zarządzenia Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego w sprawie ustalenia zakresu czynności członków kierownictwa Ministra Sprawiedliwości wynika, że podsekretarze stanu [...] jak i [...] upoważnieni byli do podjęcia przedmiotowych czynności. Zarzut 5 skargi kasacyjnej dotyczył naruszenia przez Sąd I instancji art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, a wbrew wywodom kastratora Minister Sprawiedliwości ma prawo badania, w ramach przyznanego mu w art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów, tego wpisu z punktu widzenia wszystkich wymagań określonych w art. 65 ustawy. Podniesiony dodatkowy zarzut naruszenia art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze jako spóźniony nie był przedmiotem badań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. adresowany był do organu nie zaś Sądu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy podkreślić należy, iż stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a. (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę ponownie związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dlatego też, dokonując ponownej oceny zasadności wniesionej przez P. B. skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 lutego 2007 r. Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny oceniając zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 czerwca 2007 r., w świetle art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze stwierdził, iż został on wydany z naruszeniem prawa. Spór będący przedmiotem rozpatrywanej sprawy powstał na tle stanu faktycznego, w którym aplikant adwokacki został dopuszczony do egzaminu adwokackiego i złożył ten egzamin z wynikiem pozytywnym przed upływem określonego ustawą okresu odbywania aplikacji (trzy lata i sześć miesięcy). Po egzaminie kontynuował odbywanie aplikacji, tak, że w chwili wpisania go na listę adwokatów miał za sobą wymagany ustawowo okres aplikacji. Przesłanką zgłoszenia przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu wobec wpisu było uznanie, że aplikacja trwała do chwili złożenia egzaminu adwokackiego, czyli licząc od dnia wpisu na listę aplikantów adwokackich 2 lata, 9 miesięcy i 14 dni, zaś licząc od złożenia ślubowania, przez okres 2 lat, 5 miesięcy i 7 dni. Organ administracji stanął na stanowisku, iż przy obu metodach liczenia okresu aplikacji, aplikant nie odbył aplikacji w wymaganym ustawą okresie. Minister nie podzielił, więc poglądu prezentowanego przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] i przez skarżącego, że dopuszczalne jest kontynuowanie aplikacji po złożeniu egzaminu adwokackiego. W konsekwencji stwierdził, że uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej została podjęta z naruszeniem art. 65 pkt 4 w związku z art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 czerwca 2007 r. oddalił skargę na decyzję - sprzeciw Ministra tym samym zaakceptował stanowisko organu. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd badał sporną kwestię dopuszczalności kontynuowania aplikacji po złożeniu egzaminu adwokackiego wyłącznie w kontekście art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze i uznał, że wpis został dokonany z naruszeniem tego przepisu. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, w myśl którego Minister Sprawiedliwości może sprzeciwić się wpisowi kandydata na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich w formie decyzji administracyjnej. Organ podejmuje zatem, w oparciu o materiał dowodowy, który stanowił podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku przez organ samorządu adwokackiego, arbitralną i władczą decyzję odmawiającą uprawnień konkretnej osobie do wykonywania czynności adwokata. Z treści art. 78 ustawy - Prawo o adwokaturze w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2006 roku, jak i w brzmieniu nadanym tej normie prawnej przez art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 163, poz. 1361, zwanej dalej ustawą zmieniającą) wynika, że egzamin adwokacki jest zdarzeniem kończącym aplikację adwokacką. Zgodnie z art. 76 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą wynika, że aplikantowi, który odbył aplikację adwokacką, właściwa okręgowa rada adwokacka wydaje zaświadczenie o odbyciu aplikacji adwokackiej. W związku z powyższym istotnym jest ustalenie, co oznacza ustawowy zwrot "odbycie aplikacji adwokackiej" oraz jaki charakter prawny należy przypisać zaświadczeniu o ukończeniu aplikacji adwokackiej. Zaznaczyć należy, co pozostaje poza sporem, że warunkiem dopuszczenia do egzaminu adwokackiego jest odbycie aplikacji adwokackiej. Natomiast jednym z warunków dokonania wpisu na listę adwokacką jest odbycie aplikacji adwokackiej i złożenie egzaminu adwokackiego. Z treści wskazanych wyżej przepisów ustawy Prawo o adwokaturze wynika, co podkreślił w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny, że to organy korporacyjne władne są zarówno do przeprowadzenia aplikacji adwokackiej, jak i do wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji adwokackiej. Nadto, z mocy art. 69 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze właściwa okręgowa rada adwokacka podejmuje uchwałę o wpisie na listę adwokacką. Oznacza to, że w ręce organów korporacyjnych zostały przekazane uprawnienia związane z przeprowadzeniem aplikacji adwokackiej i dokonaniem ocen w zakresie zrealizowania ustawowej przesłanki "odbycia aplikacji adwokackiej" pod kątem realizacji programu aplikacji, uzyskania należytej wiedzy prawniczej i zdobycia umiejętności umożliwiających przystąpienie do egzaminu sprawdzającego stan przygotowania aplikanta do wykonywania zawodu adwokata. W rozpatrywanej sprawie organy korporacyjne uznały, że skarżący w okresie czasu, jaki upłynął od momentu rozpoczęcia aplikacji adwokackiej do momentu dopuszczenia do egzaminu adwokackiego zrealizował program szkolenia aplikanckiego, zdobył wystarczającą wiedzę uprawniającą go do przystąpienia do egzaminu adwokackiego. Fakt odbycia aplikacji adwokackiej przez skarżącego został potwierdzony przez ustawowo upoważniony podmiot, który wydał skarżącemu stosowne zaświadczenie o odbyciu aplikacji. Skutkiem takiego stanowiska organów korporacyjnych było dopuszczenie go do egzaminu adwokackiego. Przystąpienie do egzaminu adwokackiego i uzyskanie pozytywnego wyniku z tego egzaminu zakończyło pierwszy etap postępowania prowadzącego do uzyskania wpisu na listę adwokacką. Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 76 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze stanowi, że aplikacja adwokacka trwa trzy lata i sześć miesięcy, przy czym co najmniej przez okres sześciu miesięcy odbywa się w sądzie, prokuraturze, kancelarii notarialnej lub innej instytucji publicznej na podstawie skierowania okręgowej rady adwokackiej. Należy jednak podkreślić, iż w istotnej dla sprawy materii przepis ten określa jedynie okres odbywania aplikacji. Nie odnosi się natomiast w ogóle do kwestii spornych w rozpatrywanej sprawie: ustalenia początku i końca aplikacji, w szczególności dopuszczalności "doaplikowania" po zdaniu egzaminu adwokackiego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wielokrotnie podkreślał, iż wykładnia tego przepisu nie uprawnia do zajęcia na jego podstawie stanowiska o niedopuszczalności kontynuowania aplikacji po złożeniu egzaminu adwokackiego (v: wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r. sygn. akt II GSK 997/08). Osoba ubiegającą się o wpis na listę adwokacką podejmuje czynności w zaufaniu do organów korporacyjnych uprawnionych do przeprowadzenia aplikacji adwokackiej (v: wyrok z dnia 7 lutego 2008 r. sygn. akt II GSK 395/07). Oznacza to, że skutki niewłaściwych decyzji tych podmiotów dotykają bezpośrednio osoby ubiegające się o wpis na listę adwokacką, a tym samym dotyczą bezpośrednio jej uprawnień. Powyższy stan rzeczy nakłada na organ administracji publicznej obowiązek oceny sytuacji, w której aplikant zakończył aplikację przed upływem terminu określonego w art. 76 ust.1 ustawy Prawo o adwokaturze, zdał z wynikiem dobrym egzamin adwokacki i uzyskał wpis na listę adwokacką. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy także i z tego powodu, że z orzecznictwa znane są sytuacje, w których Minister Sprawiedliwości nie składał sprzeciwu od wpisu na listę adwokacką w sytuacji skrócenia okresu aplikacji. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 p.p.s.a., uznając ze wobec treści wyroku oraz stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, pozostałe zarzuty skargi nie wymagają oceny.