VI SA/Wa 2383/17
WyrokWSA w Warszawie2018-03-21
Skład orzekający: Pamela Kuraś - Dębecka, Agnieszka Łąpieś - Rosińska, Grażyna Śliwińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących tachografów, mimo że organ pierwszej instancji nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości odłączenia drugiego niezależnego sygnału świadczącego o ruchu pojazdu, a organ odwoławczy nie zastosował się do własnych zaleceń dotyczących uzupełnienia postępowania dowodowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) oraz zasady pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 K.p.a.), ponieważ nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, nie odniosły się do wszystkich dowodów i wniosków stron, a także nie zastosowały się do własnych zaleceń dotyczących uzupełnienia postępowania dowodowego. W konsekwencji, zaskarżona decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę transportowego za naruszenie dotyczące tachografu w kontrolowanym pojeździe. Organ pierwszej instancji nałożył karę, którą następnie utrzymał w mocy Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD). Przedsiębiorca odwoływał się, wskazując na błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów postępowania. GITD początkowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na niedostateczne ustalenie stanu faktycznego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ pierwszej instancji ponownie nałożył karę, a GITD utrzymał ją w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając organom brak odniesienia się do uwag z poprzednich postępowań i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego i zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A. Ż. kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2017 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A. Ż. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Główny Inspektor Transportu Drogowego (nazywany dalej: "GITD") decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2017 r. poz. 953), art. 4 pkt 22 lit. a, art. 92a, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1907 ze zm.), lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 13 załącznika IB do rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31.12.1985), pkt 005 rozdziału II załącznika IB do rozporządzenia nr 3821/85, pkt 19a rozdziału III załącznika IB do rozporządzenia nr 3821/85, art. 32 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego z dnia 4 lutego 2014 r., zwanego dalej "rozporządzenie 165/2014" (Dz. Urz. UE.L Nr 60, str. 1) po rozpatrzeniu odwołania A. Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą zakład Produkcyjno-Handlowy, Usługi Transportowe [...]" Export-Import A. Z. (nazywany dalej: "Skarżący") utrzymał w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł.
W dniu [...] maja 2016 r. przeprowadzono kontrolę drogową zestawu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], przeprowadzonej o godzinie [...] w m. B., autostrada [...], kierowanego przez K. K., wykonującego międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy w imieniu i na rzecz Skarżącego.
Z analizy zgromadzonej dokumentacji wynikało, że w pojeździe marki [...] o nr rej. [...] został odłączony drugi niezależny sygnał świadczący o ruchu pojazdu (IMS). Ustalenie wynikało z interfejsu tachografu oraz z wydruku zdarzeń i awarii tachografu.
Przebieg kontroli utrwalono w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] maja 2016 r.
[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie określone pod lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do utd.
Pismem z dnia [...] października 2016 r. Skarżący złożył odwołanie, wskazując na okoliczność, iż jak wynika z wykonanego w toku kontroli wydruku danych technicznych tachografu zainstalowanego w pojeździe marki [...] o nr rej. [...], do stwierdzonej usterki czujnika ruchu doszło w okresie, w którym pojazd nie znajdował się w dyspozycji strony. Ponadto Skarżący podniósł, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie był wystarczający do stwierdzenia, iż w toku kontroli tachograf nie rejestrował wymaganego drugiego niezależnego sygnału ruchu. Skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości i umorzenie postępowania lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, jak również o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w zakresie opinii biegłego odnośnie możliwości stwierdzenia przez organ odłączenia drugiego niezależnego sygnału świadczącego o prędkości pojazdu na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Po rozpoznaniu sprawy, GITD decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. o nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, wskazując na niedostateczne ustalenie stanu faktycznego przez organ pierwszej instancji.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie określone pod lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do utd.
Skarżący pismem z dnia [...] maja 2017 r. wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r., wskazując na błędnie określony stan faktyczny sprawy. W ocenie strony organ pierwszej instancji nie mógł oprzeć się na "podręczniku dla służb kontrolnych sporządzonym w języku a., ponadto Skarżący podniósł, że organ dokonujący kontroli nie przeprowadził koniecznej próby drogowej.
GITD po rozpatrzeniu akt sprawy utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2017 r.
W uzasadnieniu GITD podał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, iż kontrolowany pojazd marki [...] o nr rej. [...] został wyprodukowany w roku 2013, a zarejestrowany po raz pierwszy w dniu [...] października 2013 r. Powyższe wynikało z dowodu rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1266/2009 z 16 grudnia 2009 r. dostosowujące po raz dziesiąty do postępu technicznego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym w pkt 3.1 wprowadziło do rozdziału III załącznika nr IB do rozporządzenia nr 3821/85 pkt 019a, zgodnie z którym informacje rejestrowane przez tachograf cyfrowy dotyczące ruchu pojazdu mają być potwierdzane przez co najmniej jedno źródło niezależne od czujnika ruchu. Stosownie do art. 2 rozporządzenia nr 1266/2009, ww. pkt 3.1 stosuje się od dnia 1 października 2012 r. Powyższe oznacza, że w kontrolowanym pojeździe marki [...] o nr rej. [...] powinien być zainstalowany tachograf spełniający ww. wymóg.
Ponowna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, iż istotnie, jak wskazał organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, datą produkcji tachografu marki [...] o nr seryjnym [...] był nie dzień [...] września 2016 r. tylko [...] września 2013 r. Pierwsza aktywacja jednostki w kontrolowanym pojeździe miała miejsce w dniu [...] października 2013 r. o godzinie [...]. Sparowany z ww. przyrządem czujnik ruchu o nr seryjnym [...] wyprodukowano natomiast we wrześniu 2013 r., a w kontrolowanym pojeździe ustawiono po raz pierwszy w dniu [...] października 2013 r. Zarówno czujnik ruchu, jak i przyrząd rejestrujący zostały zatem aktywowane i ustawione w tym samym dniu, i miało to miejsce po dniu [...] października 2012 r. Zatem tachograf zainstalowany w kontrolowanym pojeździe powinien spełniać wymagania określone w pkt 3.1 do rozdziału III załącznika nr IB do rozporządzenia nr 3821/85, tj. m.in. informacje rejestrowane przez tachograf cyfrowy dotyczące ruchu pojazdu powinny być potwierdzane przez co najmniej jedno źródło niezależne od czujnika ruchu (wymaganie 019a rozdziału III załącznika nr IB do rozporządzenia nr 3821/85).
Również za zasadne GITD uznał stwierdzenie organu I instancji, iż przedsiębiorca jest odpowiedzialny za prawidłowe funkcjonowanie tachografu w pojeździe, który służy mu do wykonywania zadań przewozowych. Jak ustalono na podstawie wydruku "zdarzeń i awarii" z tachografu zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe, do odłączenia drugiego niezależnego sygnału świadczącego o ruchu pojazdu doszło w dniu [...] lipca 2015 r., gdyż w tym dniu tachograf zarejestrował zdarzenie "naruszenie zabezpieczeń i awaria nadajnika".
Dokumentacja fotograficzna sporządzona w toku kontroli wskazała, że w panelu "Podgląd Czujnika Ruchu" (ang. "Motion Sensor View") w toku kontroli w polu nr 2 nie wyświetliła się żadna wartość (informacja wyświetlona w polu nr 2: "— km/h"), a w polu nr 1 wyświetliła się informacja "000 km/h". Jak wskazuje informacja zawarta w podręczniku dla służb kontrolnych opracowanym przez producenta, wyświetlenie się powyższej informacji w polu nr 2 w panelu "Podgląd Czujnika Ruchu" (tj. "— km/h") świadczy o fakcie odłączenia drugiego niezależnego sygnału świadczącego o ruchu pojazdu.
Organ pierwszej instancji słusznie zauważył, że nabywając pojazd przedsiębiorca jest obowiązany do jego zarejestrowania, co wiąże się również bezpośrednio z koniecznością dokonania ponownej kalibracji tachografu (aktualizacja danych). W tym kontekście bez znaczenia pozostaje fakt, że do odłączenia drugiego niezależnego sygnału świadczącego o ruchu pojazdu doszło w dniu [...] lipca 2015 r., tj. zanim strona nabyła prawo do dysponowania pojazdem. Przy wykonywaniu kalibracji wyspecjalizowany warsztat powinien stwierdzić ww. nieprawidłowość.
GITD przyznał rację organowi pierwszej instancji, że w przypadku nierzetelnie wykonanej usługi kalibracji tachografu, przedsiębiorcy przysługuje na podstawie przepisów prawa cywilnego roszczenie względem warsztatu. Jednak z uwagi na obiektywny charakter odpowiedzialności przedsiębiorcy, należało stwierdzić, że w sprawie istotnie doszło do naruszenia sankcjonowanego przez lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do utd, i nałożona na stronę kara pieniężna w wysokości [...] zł z tego tytułu była zasadna.
GITD zaznaczył, iż inspektorzy ITD posiadają stosowne kompetencja do stwierdzenia nieprawidłowości w działaniu urządzeń rejestrujących. W ocenie organu odwoławczego przedstawione przez organ pierwszej instancji stanowisko było słuszne a stan faktyczny został ustalony prawidłowo. Niezasadny był zatem wniosek strony o przeprowadzenie dodatkowego dowodu w postaci sprawdzenia drugiego sygnału świadczącego o ruchu pojazdu przez wyspecjalizowany warsztat. Odnośnie nieprzeprowadzenia przez organ pierwszej instancji próby drogowej, konieczności jej przeprowadzenia nie przewidziano w podręczniku dla służb kontrolnych opracowanym przez producenta. Jak wynika z ww. podręcznika sam fakt, iż w polu nr 2 nie wyświetliła się żadna wartość (informacja wyświetlona w polu nr 2: "— km/h") świadczy o niepodłączeniu drugiego niezależnego sygnału świadczącego o ruchu pojazdu. W przypadku, gdyby taki sygnał był podłączony, w ww. polu nr 2 wyświetliłaby się w czasie postoju informacja "000 km/h", a nie "— km/h".
Niezasadny był, w ocenie GITD, zarzut strony dotyczący braku możliwości powiązania ze sprawą materiału dowodowego w postaci dokumentacji fotograficznej, z uwagi na brak na ww. zdjęciu elementów pozwalających zidentyfikować ponad wszelką wątpliwość kontrolowany pojazd. Niemożliwym jest bowiem wykonanie zdjęcia wyświetlacza tachografu w taki sposób, aby na zdjęciu widoczne były elementy pozwalające zidentyfikować konkretny pojazd, np. tablice rejestracyjne pojazdu lub nr VIN. Dokumentacja fotograficzna natomiast, jako załącznik do protokołu kontroli, stanowi ponad wszelką wątpliwość wiarygodny dowód.
W przedmiotowej sprawie ustalono, że do odłączenia drugiego niezależnego sygnału świadczącego o ruchu pojazdu doszło w dniu [...] lipca 2015 r., tj. zanim strona nabyła prawo do dysponowania pojazdem. Jednakże powyższą nieprawidłowość strona mogła i powinna wykryć przy dokonywaniu obowiązkowej kalibracji tachografu, którą Skarżący musiał wykonać w związku z przerejestrowaniem pojazdu. GITD nie znalazł podstaw do zaklasyfikowania tej sytuacji do wyjątkowej, pozwalającej na zastosowanie art. 92c utd. Fakt, iż zarówno czujnik ruchu jak i przyrząd rejestrujący zostały po raz pierwszy aktywowane w kontrolowanym pojeździe (wyprodukowanym, jak wynika z dowodu rejestracyjnego w 2013 r.) w dniu [...] października 2013 r. wskazuje, iż zostały one zainstalowane fabrycznie i nie podlegały wymianie. Należy podkreślić, iż nie jest możliwe samoczynne wyłączenie drugiego niezależnego sygnału świadczącego o ruchu pojazdu, zatem ww. musiało powstać w następstwie zewnętrznej ingerencji.
Pismem z dnia [...] października 2017 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GITD z dnia [...] sierpnia 2017 r.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił:
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, że Skarżący wykonywał przewóz drogowy pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące (tachograf), które nie rejestruje wszystkich wymaganych elementów (drugi czujnik IMS) podczas, gdy zgodna z zasadami logicznego rozumowania ocena dowodów zgromadzonych w sprawie wskazuje, iż w czasie pozostawania pojazdu w dyspozycji Skarżącego do to takiego zdarzenia nie doszło,
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 i 84 § 1 K.p.a.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podał, że GITD w żaden sposób nie odniósł się do własnych uwag, które uczynił przekazując uprzednio sprawę do ponownego rozpatrzenia, a które to uwagi zostały pominięte przez organ pierwszej instancji.
W ocenie Skarżącego dokumentacja fotograficzna znajdująca się w materiale dowodowym w postaci zdjęć interfejsu tachografu nie mogła stanowić wiarygodnego dowodu. Zdjęcia nie zawierały żadnych elementów pozwalających zidentyfikować konkretny tachograf w konkretnym czasie kontroli. Mogło być zrobione w innych okolicznościach w innym czasie i w innym pojeździe. Skarżący podkreślił, że to na organie spoczywa obowiązek wykazania okoliczności, na podstawie których wyciągane są następnie konsekwencje w stosunku do przedsiębiorcy i to organ winien opracować procedury, które pozwolą zachować integralność i nienaruszalność takich dowodów.
Wątpliwości Skarżącego budził również fakt powoływania się na naruszenie z dnia [...] lipca 2015 r., tj. w czasie, gdy Skarżący nie był użytkownikiem pojazdu, podczas, gdy fotografia interfejsu tachografu została wykonana [...] maja 2016 r.
Ponadto GITD nie odniósł się do podnoszonego w odwołaniu zarzutu, że "Podręcznik dla służb kontrolnych" został przekazany Stronie w wersji a., bez tłumaczenia na język polski. Nadto, zdaniem Skarżącego, dokument opracowany na potrzeby służb kontrolnych ("Podręcznik dla służb kontrolnych") sam w sobie nie może być wystarczającą podstawą do nakładania kar na przedsiębiorcę.
Organ w żaden sposób nie odnosi się do przekazanych mu uprzednio przez Skarżącego dokumentów potwierdzających fakt dokonania i prawidłowość kalibracji tachografu, bezpodstawnie wywodząc, iż wyspecjalizowany warsztat dokonał jej nieprawidłowo. W aktach sprawy znajdują się kopie z karty księgi rejestrowej dokonanej dnia [...] września 2015 r. kalibracji, a także wydruki z tachografu wykonane w trakcie kalibracji i w późniejszym terminie, do których organ w żaden sposób się nie odniósł w swojej decyzji.
Organ nie zauważył także, iż z przekazanych dokumentów (wydruki z tachografu) wynikało, że w okresie lipiec 2015 a maj 2016 pojazd był kontrolowany przez zagraniczne służby kontrolne, które to kontrole nie wykazały żadnych nieprawidłowości.
Nawet jeśli hipotetycznie przyjąć za organem, iż przed nabyciem przez Skarżącego pojazdu, doszło do odłączenia sygnału IMS (być może chwilowego/awaryjnego?) to późniejsza prawidłowo wykonana kalibracja, na co Skarżący przedstawił dowody, a także inne kontrole, które nie wykazały żadnych nieprawidłowości, oraz najprawdopodobniej nieprawidłowo przeprowadzona kontrola w dniu [...] maja 2016 r. powodują, iż Skarżący nie powinien być ukarany. Okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Skarżący, powołując się na przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., podkreślił, że to nie strona ma obowiązek udowadniania, iż drugi sygnał IMS był odłączony, lecz organ winien wykazać, że urządzenie - tachograf nie rejestrował wszystkich wymaganych prawem elementów. To na organie spoczywał obowiązek użycia wszystkich przewidzianych prawem środków dowodowych w celu usunięcia wątpliwości co do okoliczności sprawy.
W przedmiotowej sprawie doszło nie tylko do nadinterpretacji faktów, ale także do pogwałcenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Nie dokonano prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Po rozpoznaniu skargi oraz po zapoznaniu się z materiałem dowodowym sprawy zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym Sąd uznał, że skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 15 K.p.a. postępowanie administracyjne ma charakter dwuinstancyjny. Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo przyjmują, że dwuinstancyjność w postępowaniu administracyjnym polega na wydaniu rozstrzygnięć o charakterze merytorycznym przez organy dwóch różnych instancji. Zasada dwuinstancyjności powoduje, że każdy z organów (najpierw pierwszej, a potem drugiej instancji) przeprowadza postępowanie prowadzone w celu prawidłowego rozpatrzenia sprawy administracyjnej. W postępowaniu administracyjnym nie mamy zatem do czynienia jedynie z kontrolą orzeczenia organu pierwszej instancji, prowadzeniem postępowania tak, aby załatwić sprawę co do jej istoty. Stosownie do treści art. 138 § 2 K.p.a. organ drugiej instancji może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W tym przypadku organ powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Rozstrzygnięcie kasatoryjne, z art. 138 § 2 K.p.a. jest zatem wyjątkiem od zasady załatwienia sprawy przez organy. Wyjątek ten jest możliwy do zastosowania wyłącznie przy zaistnieniu ustawowych przesłanek (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II OSK 65/15, Lex Omega nr 2177618 oraz z dnia 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2958/14, Lex Omega nr 2142416). Inaczej mówiąc, organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji, rozpoznając sprawę nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w ogóle lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15, Lex Omega nr 2292208). Pamiętać przy tym trzeba, że orzeczenie uchylające decyzję pierwszej instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia może zapaść wyłącznie wtedy, gdy ponad wszelką wątpliwość uzupełninie postępowania dowodowego nie jest możliwe w trybie art. 136 k.p.a. Stosownie bowiem do art. 136 K.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Na organie odwoławczym ciążą te same co na organie pierwszej instancji obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). Jeżeli więc organ pierwszej instancji nie wyjaśnił jakiś istotnych okoliczności sprawy albo nie zgromadził pełnego materiału dowodowego, to organ odwoławczy winień uzupełnić to postępowanie we własnym zakresie. Ograniczeniem jest jedynie sytuacja, opisana w art. 138 § 2 K.p.a., o której była mowa wcześniej, czyli gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wówczas organ odwoławczy może uchylić zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazać sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Stosując się do powyższego zalecenia GITD uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2016 r., przychylając się do zarzutu Skarżącego, iż organ pierwszej instancji nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że w dniu kontroli w urządzeniu rejestrującym zainstalowanym w kontrolowanym pojeździe był odłączony drugi niezależny sygnał świadczący o ruchu pojazdu. Za zasadny GITD uznał również wniosek Skarżącego o potwierdzenie ww. okoliczności przez wyspecjalizowany w zakresie serwisu tachografów warsztat, gdyż powyższe informacje nie wynikają z oficjalnej instrukcji obsługi modelu tachografu udostępnionej przez producenta.
GITD, wydając decyzję z dnia [...] grudnia 2016 r. wskazał więc jakie okoliczności organ pierwszej instancji powinien wziąć pod uwagę ponownie rozpoznając sprawę.
Dokonując oceny decyzji wydanych w następstwie uchylenia decyzji z dnia [...] września 2016 r. Sąd uznał, że GITD nie dokonał właściwej oceny decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r., utrzymując w mocy decyzję, w której organ pierwszej instancji nie odniósł się do zaleceń podanych w decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r.
Zagadnieniem podstawowym było wykazanie pod wszelką wątpliwość, że w dniu kontroli drugi niezależny sygnał świadczący o ruchu pojazdu był odłączony. W odpowiedzi [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego powołał się do podręcznika dla służb kontrolnych opracowanego przez producenta tachografu firmę [...], zamieszczając w decyzji jego krótki fragment w języku angielskim. Jednakże to odwołanie w żaden sposób nie odpowiedziało na podstawową wątpliwość co do odłączenia w pojeździe wspomnianego sygnału, zważywszy, że z przekopiowanej z podręcznika do decyzji pierwszej instancji ilustracji wynika, że sprawdzenie podłączenia sygnału winno nastąpić wówczas, gdy pojazd jest w ruchu, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Powyższym stwierdzeniem GITD zaprzeczył sam sobie, albowiem uchylając pierwotną decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2016 r. stwierdził, że analiza wydruku nie wykazała ponad wszelką wątpliwość, aby w dniu kontroli drugi niezależny sygnał świadczący o ruchu pojazdu był odłączony. Dowód w postaci fotografii wyświetlacza tachografu wykonanej w dniu kontroli również GITD uznał za niewystarczający aby stwierdzić, że wyświetlana informacja odnosi się do niezależnego sygnału świadczącego o ruchu pojazdu. Utrzymując w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2017 r. GITD nie dokonał oceny zastosowania się przez organ pierwszej instancji do wskazanych w decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. okoliczności jakie organ pierwszej instancji powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Pomimo wskazania na niezbędność przeprowadzenia dowodu na okoliczność podłączenia bądź nie drugiego sygnału świadczącego o ruchu pojazdu w wyspecjalizowanym warsztacie, GITD w decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. przychylił się do zdania organu pierwszej instancji, który za wystarczające uznał kompetencje inspektorów ITD w tym zakresie. Brak konsekwencji co do konieczności przeprowadzenia dowodu przez wyspecjalizowaną jednostkę nie znalazł uzasadnienia w zaskarżonej decyzji GITD. Przeprowadzenie żądanego przez Stronę dowodu wydawałoby się wskazane z uwagi na fakt przeprowadzenia kalibracji tachografu cyfrowego przez podmiot autoryzowany - profesjonalny serwis, który zaznaczył, że kontrola sygnału IMS w przedmiotowym modelu tachografu wymaga przejechania co najmniej kilkudziesięciu metrów po włożeniu karty kontrolującego.
Dokonując kontroli decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2017 r., której wydanie było następstwem uchylenia przez GITD decyzji z dnia 1 września 2016 r. organ odwoławczy nie odniósł się do poczynionych przez siebie uwag i zastrzeżeń, jak również wskazówek w zakresie ustaleń stanu faktycznego. Zaś organ pierwszej instancji nie uwzględnił wskazań GITD zawartych w decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. Tym samym należało stwierdzić, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia art. 7 K.p.a. Zgodnie z unormowaną w art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy". W myśl tej zasady organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 45). Zgodnie z wyrokiem SN z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 83: "jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 K.p.a.).
Nadto zmienność rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji państwowej obu instancji w tej samej sprawie, przy tym samym stanie faktycznym i prawnym - od negatywnego poprzez pozytywne do znów negatywnego dla Skarżącego - naruszyła wynikającą z art. 8 K.p.a. zasadę postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.
Z zasady wyrażonej w art. 8 K.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Brak zaufania obywateli do organów państwa jest z reguły skutkiem naruszenia prawa przez organy państwowe, zwłaszcza zaś niektórych wartości w nim wyrażonych, takich jak równość i sprawiedliwość. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreśla, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest "przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa". Zasadom tym nie odpowiada takie prowadzenie postępowania administracyjnego, w którym występują sprzeczne interesy stron, gdy organy prowadzące postępowanie, bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków stron reprezentujących inne interesy.
W tym stanie rzeczy, organ, rozpatrując ponownie sprawę przedstawi jeszcze raz okoliczności stanu faktycznego istotne z punktu widzenia niniejszej sprawy niezbędne do jej załatwienia w myśl zasad prawdy materialnej oraz swobodnej oceny dowodów, jak również odniesienie się do wszystkich okoliczności i wniosków dowodowych podnoszonych w trakcie postępowania administracyjnego przez Skarżącego, jak również uwag podniesionych przez Sąd w uzasadnieniu wyroku.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 sentencji.
W oparciu o art. 200, art. 205 § 1 i 2 oraz art. 209 p.p.s.a., Sąd zasądził od organu rzecz skarżącej kwotę [...] zł, w tym kwotę [...] zł, stanowiącą wartość uiszczonego wpisu od skargi i kwotę[...]zł, poniesioną tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) poniesioną tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło