VI SA/Wa 2393/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2014 r. spraw ze skarg J. P. na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego J. P. kwotę 1 440 (jeden tysiąc czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) decyzjami z dnia [...] czerwca 2013 r. 1) nr [...] 2) nr [...] na podstawie art. 127 § 3 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) – dalej: kpa, art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 i art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst. jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 260, zwanej dalej "udp") oraz załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b i art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1265 ze zm.), utrzymał w mocy swoje własne decyzje z dnia [...] grudnia 2012 r. 1) nr [...], 2) nr [...]; nakładające na J. P. (zwanego dalej "skarżącym") kary pieniężnej w wysokości po 3.000,00 (słownie: trzy tysiące) złotych każda z nich. Rozstrzygnięcie organu zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne: W dniu [...] grudnia 2011 r. o godzinie [...] na odcinku drogi krajowej nr [...] inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymali do kontroli mobilnej zespół pojazdów składający się z samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą ciężarową o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazdem samochodowym kierował skarżący. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony, co zostało ustalone na podstawie okazanych przez kierowcę dowodów rejestracyjnych. Kontrolowany zespół nie był wyposażony w urządzenie służące uiszczeniu opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych na wskazanym odcinku. Równocześnie wprowadzono numery rejestracyjne pojazdu do systemu informatycznego przeznaczonego do kontroli elektronicznego poboru opłat. Wygenerowane zostały: 1) incydent z bramownicy nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. z godziny [...] o numerze [...] wskazujący na brak urządzenia viabox i zawartego kontraktu na uiszczanie opłaty elektronicznej. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z bramownicy. 2) incydent z bramownicy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. z godziny [...] o numerze [...] wskazujący na brak urządzenia viabox i zawartego kontraktu na uiszczanie opłaty elektronicznej. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z bramownicy. W wyjaśnieniach złożonych do protokołu skarżący poinformował, że nie był świadomy wprowadzenia przepisu dotyczącego opłat za przejazd pojazdem ponad 3,5 tony z przyczepą. Dodał, że po przeprowadzonej kontroli dokona obowiązującej opłaty za przejazd ww. pojazdem. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego GITD decyzjami z dnia z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] i nr [...] nałożył na skarżącego kary pieniężne w wysokości po 3000 złotych za każdy ze stwierdzonych incydentów, tj. wykonywanie przejazdu w dniu [...] listopada 2011 r. po drodze krajowej nr [...] wymienionej w załączniku nr 2 pkt 6 na odcinku [...] do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub- ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 ze zm.), bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Następnie skarżący złożył wnioski o ponowne rozpatrzenie spraw, w których wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowań w sprawie. W uzasadnieniu skarżący oświadczył, że decyzje są niezgodne z prawem ponieważ pojazd, którym kierował nie został wymieniony przez ustawę o drogach publicznych jako pojazd, którego używanie wiąże się z obowiązkiem opłaty. W ocenie skarżącego, z dosłownej treści przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 udp "należy wnioskować, że aby kierujący zespołem pojazdów zobowiązany był do ponoszenia opłaty za korzystanie z drogi publicznej, dopuszczalna masa całkowita przyczepy musi przekroczyć 3,5 tony. Wskazana dopuszczalna masa całkowita nie dotyczy całego zespołu pojazdów, lecz samej przyczepy. Przyjęcie przeciwnej interpretacji byłoby sprzeczne z dosłowną treścią przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. W niniejszej sprawie stwierdzona dopuszczalna masa całkowita przyczepy złączonej z pojazdem kierowanym przez skarżącego wynosiła 2.400 kg, a więc nie przekroczyła 3,5 tony." Ponadto skarżący dodał, że nie wiedział, że odcinek drogi po którym się poruszał jest odcinkiem płatnym. Wskazał, ze wjazd na ten odcinek nie był oznakowany znakami informującymi, że rozpoczyna się płatny odcinek drogi. W związku z brakiem oznakowania drogi skarżący nie mógł wiedzieć, że musi dokonać opłaty za przejazd. Fakt, że odcinek drogi nie był oznakowany potwierdzony został w treści uzasadnienia zaskarżonych decyzji. Zdaniem skarżącego brak tej informacji uniemożliwił podjęcie czynności mających na celu bądź rezygnację z dalszej jazdy bądź wykupienie wymaganej opłaty. Z tej przyczyny, zdanie skarżącego brak jest podstaw do nałożenia na skarżącego dwóch kar pieniężnych w kwocie 3.000,00 zł. każda. Organ ponownie rozpoznając niniejszą sprawę wskazał między innymi na brzmienie art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Jednocześnie podkreślił, że rozważył argumenty skarżącego i nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny i nałożył na skarżącego kary pieniężne o których mowa w art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Główny Inspektor Transportu Drogowego, wskazał, ze ponownie rozpoznając sprawy miał na względzie treść art. 7, art. 77 oraz art. 80 kpa i stwierdził, iż w zaskarżonych decyzjach prawidłowo ustalono stan faktyczny. Na poczynione ustalenia w pełni pozwalał zgromadzony materiał dowodowy, który nie był kwestionowany przez skarżącego. Z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, że kontrolowany zespół pojazdów, niewyposażony w urządzenie viaBox służące do poboru opłaty elektronicznej, poruszał się w dniu [...] sierpnia i [...] listopada 2011 r. po drodze krajowej wymienionej w załączniku nr 2 pkt 6 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Ponadto organ nie znalazł okoliczności zwalniających stronę z obowiązku posiadania urządzenia viabox w trakcie przejazdu płatnym odcinkiem drogi krajowej, a także uznał, że podniesione przez stronę okoliczności mające wpływ na poruszanie się po drodze krajowej bez urządzenia viabox nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Organ odnosząc się do argumentu skarżącego, którego zdaniem nie był on obowiązany do uiszczenia opłaty za przejazd drogą płatną, bowiem dopuszczalna masa całkowita przyczepy ciężarowej o numerze rejestracyjnym [...], nie przekraczała 3,5 tony dopuszczalnej masy całkowitej, uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Wyjaśnił, że przy określaniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów, a takim zespołem poruszał się skarżący, sumuje się dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy bezspornie wynika, iż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 5.900 kg, a więc przekraczała 3,5 tony. W ocenie organu odwoławczego, zarzut skarżącego dotyczący niewłaściwego oznakowania drogi również nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem o zaliczeniu do kategorii drogi krajowej, za którą pobiera się opłatę elektroniczną, rozstrzygają wyłącznie przepisy ustawy o drogach publicznych i rozporządzeń wykonawczych, nie zaś znak drogowy. Znaki drogowe, na których brak powołuje się skarżący, mają bowiem charakter znaków informujących, a nie znaków zakazu lub nakazu. Istotny jest bowiem rodzaj dyrektywy płynącej ze znaku, a mianowicie można się nie stosować tylko do dyrektywy, której uczestnik ruchu jest obowiązany się podporządkować, a taką jest zakaz lub nakaz. Wyjaśnił, że w sprawie niniejszej podstawą wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 13k ust. 1 udp było nieuiszczenie opłaty elektronicznej określonej w przepisach udp na odcinku drogi wymienionym w rozporządzeniu wykonawczym, a nie niezastosowanie się do znaku drogowego, który w tym zakresie nie kreuje obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Odnosząc się do argumentu skarżącego, który podkreślił, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, organ poinformował skarżącego, że okoliczności związane z jego sytuacją majątkową nie są istotne dla rozpoznania niniejszej sprawy, bowiem ustawodawca nie przewidział możliwości uchylenia kary pieniężnej ani miarkowania jej wysokości w zależności od możliwości finansowych kierującego, rodzaju wykonywanego przez niego zawodu czy od jakichkolwiek zdarzeń losowych. Trudna sytuacja finansowa skarżącego nie ma wpływu na rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy, skoro ustawodawca nie uzależnił nakładania kar pieniężnych od możliwości finansowych czy sytuacji osobistej strony. Reasumując organ stwierdził, ze skarżący wykonując przejazd w ustalonym stanie faktycznym w dniu [...] sierpnia 2011 r. i [...] listopada 2011 r. był obowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Powyższego obowiązku kierujący pojazdem nie dopełnił, dlatego też organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy i karę pieniężną za naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 3 udp nałożył słusznie i zgodnie z prawem. Następnie skarżący złożył dwie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w których wniósł o uchylenie decyzji II instancji. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie przepisów postępowania w zakresie: 1) art 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa w zw. z art. 107 §3 kpa poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, zaniechanie uzasadnienia w zakresie dowodów, które organ administracyjny pominął w rozstrzygnięciu, niewyjaśnienie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia oraz zaniechanie ustalenia istotnych okoliczności faktycznych zgodnie z zasadami logiki, których naruszenie we wskazanym zakresie miało istotny wpływ na wynik sprawy. 2) art 6 kpa w zw. z art 7 kpa w zw. z art 8 kpa po przez ich pominięcie w rozpatrywaniu niniejszej sprawy, a w konsekwencji naruszenie przepisów prawa materialnego w zakresie: a) błędnej wykładni art 13 ust 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych poprzez przyjęcie, że przy określaniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów, którym poruszał się skarżący, sumuje się dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, b) naruszenia art 13k ust.1 pkt. 1 ustawy o drogach publicznych poprzez przyjęcie, że podstawą wymierzenia kary pieniężnej było nieuiszczenie opłaty elektronicznej a nie niezastosowanie się do znaku drogowego, który w tym zakresie nie kieruje obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, przyjmując, że znak ma jedynie charakter informacyjny. W odpowiedzi na skargi Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosząc o ich oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, p. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, p. 270 z późn. zm., dalej "ppsa"). Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skargi są zasadne aczkolwiek nie wszystkie podniesione w nich zarzuty zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim w niniejszej sprawie konieczne jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy przesłanką do wymierzenia kary pieniężnej określonej w art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych jest odpowiednie oznakowanie drogi publicznej, czy też brak takiego oznakowania nie ma wpływu na wymierzenie tej kary. Skarżący wskazuje, że przed wjazdem na płatny odcinek drogi nie były ustawione znaki informujące o konieczności uiszczenia opłaty elektronicznej. Odpowiadając na ten zarzut w zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę organ podkreślił, że obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej wynika z przepisów prawa, nie z informacji podanej na znaku drogowym, dlatego też brak odpowiedniego oznakowania, na które powołuje się skarżący nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. System elektronicznego poboru opłat został ustalony w ustawie z dnia 7 listopada 2008r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych opłat zaczął obowiązywać od 1 lipca 2011r. W związku z tym nowelizacji uległy też rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. nr 170 p. 1393) i rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. nr 220 p. 2181). Na mocy powyższych nowelizacji zarządcy dróg zobowiązani zostali do oznakowania dróg, na których pobierana jest opłata elektroniczna tabliczkami T-34. Znaki te informują użytkowników dróg, że za przejazd tą drogą pobierana jest opłata elektroniczna i pozwalają im podjąć decyzję co do wyboru drogi płatnej bądź bezpłatnej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 sierpnia 2013r. sygn. II GSK 1467/12 podniósł, że znak T-34 zawiera zakaz poruszania się po drodze krajowej bez opłaty, a zatem łączy w swojej treści zarówno funkcję informacji, jak i zakazu lub zobowiązania do określonego zachowania. Korzystającego z drogi płatnej nieoznaczonej tablicą T-34 nie można obciążać odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty i wymierzać karę pieniężną. Zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji warunkami zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie drogi tak, aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela pogląd wyrażony w w/w wyroku NSA i przyjmuje go za własny. Pozostałe zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, co słusznie wykazał organ w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. W niniejszej sprawie pozostaje niesporne, że skarżący poruszał się po płatnym odcinku drogi, pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i był zobligowany do poniesienia opłaty elektronicznej, której nie uiścił. Jednakże w sytuacji nieoznakowania drogi przez właściwe organy administracji skarżący nie mógł zastosować się do dyrektywy płynącej ze znaku drogowego i z tego względu nałożenie na niego kary pieniężnej stanowi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z tego też względu Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. Rozstrzygnięcie jak w pkt 2 i 3 wyroku Sąd oparł na art. 152 i 200 p.p.s.a.