VI SA/Wa 2398/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska – Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. K. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem opłaty oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT. VISA/Wa 2398/11 Uzasadnienie J. T. (skarżący) wniósł do tutejszego Sądu skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 1011 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2011 r. ustalającą, że skarżący był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 1 maja 2011 r. Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027, z późn. Zm.) zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (kpa) po rozpoznaniu odwołania skarżącego z dnia 21 września 2011 r. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. Inspektorat w P. przy piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. znak: [...] zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o rozpoznanie sprawy w zakresie objęcia J. T. ubezpieczeniem zdrowotnym i wydanie decyzji, w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 1 maja 2011 r. Rozpatrując odwołanie J. T. od powyższej decyzji Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zważył, że w okresie objętym decyzją I instancji miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw tj.: art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym", art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu w NFZ", zgodnie z którymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi" a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej". Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o sus", w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, natomiast w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o swobodzie działalności". Ponadto w myśl art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o sus, za osobę prowadzącą działalność gospodarczą uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Zatem czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Organ wskazał, że podjęcie działalności gospodarczej przez J. T., zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.) zwanej dalej ustawą "prawo działalności", mogło nastąpić po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Z dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie przez [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, iż pozarolniczą działalność gospodarcza prowadzona przez J. T. została wpisana do ewidencji działalności gospodarczej, prowadzonej przez Prezydenta Miasta P., pod nr [...] z datą rozpoczęcia działalności gospodarczej od dnia 18 grudnia 1989 r. Powyższy wpis został wykreślony z ewidencji gospodarczej z dniem 2 maja 2011 r. (decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] maja 2011 r., znak: [...]). Z ww. zaświadczenia nie wynika aby J. T. w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej dokonywał jej zawieszenia, na podstawie ustawy o swobodzie działalności. Jednocześnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. Inspektorat w P. w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...] skierowanym do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, iż na podstawie posiadanych dokumentów ustalił, że J. T., zam. w P., ul. K. [...] z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności dokonał zgłoszenia siebie jako płatnika składek na dokumencie ZUS ZFA oraz zgłoszenia jako osoby ubezpieczonej do ubezpieczenia zdrowotnego na dokumencie ZUS ZZA od 1 stycznia 1999 r. Brak jest wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego. Z decyzji Prezydenta Miast P. z dnia [...] maja 2011 r. wynika, iż skarżący figurował w ewidencji jako przedsiębiorca wg uprawnienia nr [...] do dnia 1 maja 2011 r. Ponadto z posiadanych informacji wynika, że ww. od 15 marca 1994 r. jest uprawniony do emerytury. Organ odwoławczy podniósł, że J. T. w oświadczeniu z dnia 17 sierpnia 2011 r. wskazał, iż "prowadziłem działalność gospodarczą od 18 grudnia 1989 r. do 1 lutego 2011 r. i tego faktu nie kwestionowano. Od lutego 2011 r. dwa razy byłem na zabiegach w szpitalu". Ponadto przedstawił pismo z dnia 29 stycznia 2011 r. skierowane do Urzędu Skarbowego w P., w którym poinformował, iż likwiduje działalność krawiecką od dnia 1 lutego 2011 r. przy ul. [...]. Powołując się na stosowne przepisy ustawy prawo działalności gospodarczej organ stwierdził, że w odniesieniu do przyjętego w decyzji okresu objęcia ubezpieczeniem tj. od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 1 maja 2011 r. podejmowanie i wykonywanie działalności odbywa się na własny rachunek i na własne ryzyko przedsiębiorcy, a prowadzenie tej działalności występuje w okresach faktycznego wykonywania usług, jak i w okresach wyczekiwania na kolejne zamówienia bądź poszukiwania zbytu na swoje usługi. Wszystkie te czynności pozostają w ścisłym związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, gdyż zmierzają do stworzenia właściwych warunków do jej wykonywania. Zdaniem organu faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, które nie znalazło odzwierciedlenia w ewidencji działalności gospodarczej, nie powoduje wyłączenia przedsiębiorcy prowadzącego tę działalność z ubezpieczenia zdrowotnego - a w razie braku innego tytułu do ubezpieczeń społecznych także z ubezpieczenia społecznego. Jeżeli bowiem przedsiębiorca nie prowadził działalności gospodarczej powinien zadbać o odzwierciedlenie tego faktu w ewidencji działalności gospodarczej. Dla okresu przed 20 września 2008 r., dowód uprawdopodobniający nieprowadzenie działalności gospodarczej może stanowić pisemne zgłoszenie przerwy w wykonywaniu tejże działalności do ZUS bądź do właściwego urzędu skarbowego lub brak przychodów z tytułu pozarolniczej działalności potwierdzony stosownym zaświadczeniem. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanego przypadku Prezes NFZ wskazał, iż J. T. w okresie wskazanym w sentencji decyzji prowadził działalność gospodarczą zgodnie z przepisami prawa na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonego przez Prezydenta Miasta P. pod nr [...] od 18 grudnia 1989 r., która z dniem 2 maja 2011 r. została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej. Ponadto skarżący w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej wnioskiem z dnia 2 maja 2011 r. powiadomił Wydział Działalności Gospodarczej Urzędu Miasta P. o likwidacji działalności z dniem 1 lutego 2011 r. W związku z uchybieniem przez przedsiębiorcę terminu określonego w art. 7d ust. 1 ustawy prawo działalności, wykreślenia z ww. ewidencji dokonano z datą złożenia wniosku. Wskazał iż posiadanie przez J. T. uprawnień emerytalnych od dnia 15 marca 1994 r. nie wyłączyło podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Ponadto w myśl art. 24 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ oraz zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 9 ust. 1 (art. 8 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym), z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. W skardze do Sądu na powyższą decyzję J. T. ponowił argumentację podnoszoną w toku postępowania administracyjnego. Zaakcentował, że złożył do Urzędu Skarbowego wniosek o zawieszenie prowadzonej działalności od 1 lutego 2011 r. do 2 maja 2011 r. Postanowieniem Referendarza sądowego z dnia [...] marca 2012 r. skarżący został zwolniony od kosztów sądowych oraz ustanowiono dla niego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego (k. 45 akt sądowych). Na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. pełnomocnik skarżącego popierała skargę, akcentując pismo skarżącego z dnia 30 stycznia 2012 r. skierowane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w którym zawiadamia o likwidacji zakładu krawieckiego z dniem 1 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W niniejszej sprawie organ stwierdził, że J. T. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od 1 stycznia 1999 r. do 1 maja 2011 r. (tj. do dnia wykreślenia wpisu w ewidencji działalności gospodarczej). Z kolei skarżący wskazał, że przedmiotową działalność gospodarczą (zakład krawiecki) prowadził od 18 grudnia 1989 r. do 1 lutego 2011 r. Natomiast poczynając od 1 lutego 2011 r., zaprzestał wykonywania działalności ze względu na swoją chorobę i związane z tym pobyty w szpitalu. Na potwierdzenie powyższego przedłożył stosowne epikryzy oraz pismo skierowane do Urzędu Skarbowego w P. z prezentatą tego organu z dnia 31 stycznia 2011 r., z którego wynika, że zawiadamia o likwidacji działalności krawieckiej od dnia 1 lutego 2011 r. (v. akta administracyjne). Jednocześnie w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący podnosi, że w dniach od 1 lutego 2011 r. do 2 maja 2011 r. nastąpiła przerwa w działalności gospodarczej. W aktach sprawy znajduje się także pismo skarżącego z 30 stycznia 2011 r. skierowane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w którym skarżący zawiadamia o likwidacji zakładu krawieckiego od dnia 1 lutego 2011 r. Powyższe pismo, co należy podkreślić, nie jest opatrzone datą wpływu do ZUS, a skarżący nie wykazał, że pismo to faktycznie zostało złożone w wymienionym urzędzie. W ocenie Sądu, nawet jeżeli uznamy, że skarżący złożył ww. pismo z 30 stycznia 2011 r. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, to i tak wymienione wyżej dowody zaoferowane przez J. T. w toku postępowania administracyjnego nie dawały organowi podstaw do wydania decyzji o innej treści. W myśl art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o systemie" obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r.: "osoby prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności", a od dnia 20 września 2008 r. "osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej". Zgodnie z art. 36a ust. 2 ustawy o systemie obowiązującym od dnia 7 marca 2009 r. zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej powoduje ustanie obowiązku ubezpieczeń społecznych od dnia, w którym rozpoczyna się zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej, do dnia poprzedzającego dzień wznowienia wykonywania działalności gospodarczej. W celu potwierdzenia, że osoba skutecznie zgłosiła zawieszenie działalności gospodarczej, powinna przedstawić dokumenty świadczące, że zgłosiła ten fakt w organie ewidencyjnym. W okresie zawieszenia działalności gospodarczej, osoba która dokonała jej zawieszenia przestaje podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, określonego w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach. Obowiązek dokonania zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej o zawieszeniu wykonywania tejże działalności wynika z art. 7 ust. 2 ustawy o działalności gospodarczej. W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący nie poinformował organu ewidencyjnego ani o zawieszeniu przedmiotowej działalności gospodarczej w okresie od 1 lutego 2011 r. do 2 maja 2011 r. ani też, przed dniem 2 maja 2011 r., o likwidacji tejże działalności. Wniosek o wykreślenie wpisu ze względu na likwidację działalności gospodarczej J. T. złożył w organie ewidencyjnym dopiero 2 maja 2011 r. i z tym dniem organ wykreślił skarżącego z ewidencji. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Odnosząc się do argumentacji skarżącego dotyczącej jego trudnej sytuacji materialnej należy wskazać, że z uwagi na zakres kontroli sądowoadministracyjnej niniejszej sprawy, nie może ona prowadzić do uwzględnienia skargi. Jednakże, jak słusznie podaje organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach oraz art. 24 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, składka na ubezpieczenia zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia (zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym w brzemieniu obowiązującym do dnia 27 września 2001 r. – najniższego wynagrodzenia), od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach (prowadzenie działalności gospodarczej), w przypadku, gdy osoba ta: 1) uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu (z działalności gospodarczej) w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50 % kwoty najniższej emerytury lub 2) opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej. Powyższe kwestia będą rozważane przez organ ubezpieczeń społecznych (ZUS) w odrębnym postępowaniu w przedmiocie ustalenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Mając na uwadze powyższe skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. O wynagrodzeniu dla pełnomocnika skarżącego ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie § 2 ust. 1, 2, 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2002 r., Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 c ww. Rozporządzenia.