VI SA/Wa 2402/16

WyrokWSA w Warszawie2017-04-21

Skład orzekający: Magdalena Maliszewska, Jacek Fronczyk, Marzena Milewska - Karczewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona za przewóz ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym, który przekroczył dopuszczalną masę całkowitą i nacisk osi, została nałożona prawidłowo, pomimo zarzutów skarżącego dotyczących błędnych ustaleń masy własnej pojazdu i dochowania należytej staranności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, opierając się na protokole kontroli drogowej. Przewóz ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym, który przekracza dopuszczalne parametry masy i nacisku osi, stanowi naruszenie przepisów Prawa o ruchu drogowym, a kara pieniężna została nałożona prawidłowo. Sąd podkreślił, że podmiot wykonujący przejazd ma obowiązek posiadania wiedzy o przewożonym ładunku i parametrach pojazdu, a brak tej wiedzy lub niewłaściwa organizacja przejazdu skutkuje odpowiedzialnością administracyjną.
Stan faktyczny
Skarżący M. K. został ukarany karą pieniężną w wysokości 15 000 zł za naruszenie zakazu przewozu ładunku podzielnego (beton b25) pojazdem nienormatywnym, który przekroczył dopuszczalną masę całkowitą o 8,95 tony (27,9%) i nacisk podwójnej osi napędowej o 8,65 tony (45,5%). Skarżący zarzucił organom błędy w ustaleniu masy własnej pojazdu i niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących należytej staranności, twierdząc, że działał w zaufaniu do danych z dowodu rejestracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędzia WSA Marzena Milewska - Karczewska Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Sygn. akt: VI SA/Wa 2402/16 Uzasadnienie Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] września 2016 r. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2016 r o nałożeniu kary w wysokości 15 000 zł na skarżącego M. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...], za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym, dla którego wymagane jest posiadanie zezwolenia kategorii VII, ładunków innych, niż ładunek niepodzielny w sytuacji opisanej w art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Podstawą prawną decyzji były przepisy art. 64 ust. 1, 2, art. 140 aa ust. 1,3, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit b), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) zwanej dalej prd, art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 460 ze zm.) zwanej dalej udp, § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 305), Zgodnie z ustaleniami poczynionymi przez organ pierwszej instancji w drodze kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] maja 2016 r. w m. Z., skarżący wykonywał jako przewoźnik przewóz drogowy przewozu ładunku w postaci 10 m3 betonu b25 z miejscowości J. do miejscowości J. W oparciu o przeprowadzone w toku czynności kontrolnych ważenie pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], organ stwierdził, że w dniu kontroli rzeczywista masa pojazdu z ładunkiem wynosiła 40,95 tony, a zatem przekraczała dopuszczalną przepisami wartość o 8,95 tony, tj. o 27,9 %, jak również że rzeczywisty nacisk podwójnej osi napędowej kontrolowanego pojazdu wynosił 27,65 tony, a zatem również przekraczał dopuszczalną przepisami wartość o 8,65 tony, tj. o 45,5%. Za podstawę ustaleń faktycznych w sprawie organ niższego stopnia przyjął także dane z dowodu rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu, zgodnie z którymi masa własna kontrolowanego pojazdu wynosiła 14,29 tony, a maksymalna dopuszczalna ładowność 17,71 tony. Szczegółowe wyniki przeprowadzonej przez organ niższego stopnia kontroli pojazdu zostały zawarte w protokole kontroli z dnia [...] maja 2016 r. Na skutek wniesionego przez skarżącego w dniu [...] lipca 2016 r. odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] września 2016 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wyższego stopnia wskazał m.in., że to skarżący jako podmiot wykonujący przejazd powinien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom, oraz, że oszacowanie masy przewożonego ładunku dokonane przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu niższego stopnia miało jedynie charakter orientacyjny i nie mogło stanowić podstawy do stwierdzenia, że pojazd miał charakter normatywny. Organ odwoławczy stwierdził, iż prawidłowe jest stanowisko organu pierwszej instancji, zgodnie z którym przy wykonywaniu przewozu dopuszczono się naruszenia prawnie dopuszczalnych norm. Organ wskazał na treść rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 305) - §3 ust. 1 pkt 8, zgodnie z którym dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać w przypadku czteroosiowego pojazdu samochodowego z dwoma osiami kierowanymi - 32 tony, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, o którym mowa w § 5 c, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w opony bliźniacze, a maksymalny nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 tony i § 5 ust. 1 pkt. 5 lit. c, zgodnie z którym nacisk osi nie może przekraczać w przypadku podwójnej osi napędowej, przy odległości (d) między osiami składowymi pomiędzy 1,3 m a 1,8 m (l,3<> Zgodnie z przepisem art. 41 ust. 1 ustaw o drogach publicznych po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 tejże ustawy. W przepisie art. 41 ust. 2 ustawy o drogach publicznych znalazła się delegacja ustawowa dla Ministra właściwego do spraw transportu, do ustalenia w drodze rozporządzenia, wykazu: 1) dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, 2) dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t, - mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego. Na podstawie powyższej delegacji ustawowej, wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, na których obowiązuje nacisk osi do 8 t i 10 t został określony rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2015 r. poz. 802). Stosownie do ust. 3 art. 41 udp drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1 (a więc określone ww. rozporządzeniu), drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Droga krajowa nr [...] odcinkach [...] została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. W ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu po wyznaczonej trasie wskazanej w zezwoleniu: a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI, b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Zgodnie z kolei z art. 140 ab ust. 1 pkt 3 prd karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości: 1) 1500 zł - za brak zezwolenia kategorii I i II; 2) 5000 zł - za brak zezwolenia kategorii III-VI; 3) za brak zezwolenia kategorii VII: a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%, b) 2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%, c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach. Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c prd karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 15000 złotych - za brak zezwolenia kategorii VII - w pozostałych przypadkach. W niniejszej sprawie kara pieniężna wynosi: 15000 złotych. Przedmiotowym pojazdem przewożono beton b25 (ładunek podzielny). Powyższe wynika niewątpliwie z protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. Organ ustalając kategorię zezwolenia, którą powinna legitymować się strona postępowania kieruje się następującymi kryteriami. Po pierwsze, rodzajem drogi na której stwierdzono nienormatywność pojazdu. Eliminowane są te kategorie zezwoleń, które nie mogłyby zostać przyznane na przejazd po drodze, na której stwierdzono naruszenie. Po drugie, rodzajem parametrów normatywnych pojazdów, od spełnienia których ustawodawca uzależnił uzyskanie zezwolenia. Parametry tego rodzaju nie mogą być przekroczone, co oznacza, że w tym zakresie muszą być normatywne. Przy ich wyodrębnieniu posłużono się zwrotem "nie większe od dopuszczalnych". Organ zatem bada, spośród kategorii zezwoleń odpowiadającej drodze, na której stwierdzono naruszenie, parametry normatywne pojazdu, eliminując następnie te kategorie zezwoleń, które nie spełniają tego rodzaju warunków. Po trzecie, organ kieruje się rodzajem parametrów nienormatywnych pojazdów, od spełnienia których ustawodawca uzależnił uzyskanie zezwolenia. Parametry tego rodzaju mogą zostać przekroczone, ale jedynie do górnej granicy określonej przepisami prawa. Przy ich wyodrębnieniu posłużono się zwrotem np. "o szerokości nie przekraczającej 3,2 m", "o długości nie przekraczającej 23 m dla zespołu pojazdów, "o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m", "o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t". "o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t". Kolejną czynnością jest zatem zakwalifikowanie przekroczonego parametru do kategorii zezwolenia, dla której możliwe byłoby jego uzyskanie i które nie przekraczałoby maksymalnych, ściśle określonych wielkości dla danej kategorii zezwolenia. Jeżeli pomimo tego nie jest możliwe ustalenie kategorii zezwolenia od I do VI, to kwalifikacja stwierdzonego naruszenia jest dokonywana w oparciu o zezwolenie kategorii VII. Jeżeli zatem kontrolowany pojazd nie spełnia warunków normatywnych lub warunków nienormatywnych, albo poruszał się po kategorii drogi, dla której nie przewidziano przekroczenia parametru ustalonego podczas kontroli dla kategorii zezwoleń od I do VI, to wówczas możliwa jest kwalifikacja prawna stwierdzonego naruszenia jedynie w oparciu o brak zezwolenia kategorii VII. Zezwolenie na tę kategorię wydaje się bowiem, gdy przekroczono wielkości dopuszczalnych odstępstw określonych w zezwoleniach kategorii I - VI. W rozpatrywanym przypadku należało wymierzyć karę za brak zezwolenia kategorii VII, gdyż zezwolenia kategorii I - VI nie przewidują przekroczenia na osiach wielokrotnych. Miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] kwietnia 2016 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o nr fabrycznych CH953146 i CH953130, legitymujących się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [...] z terminem ważności do dnia 31 maja 2017 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli. Organ odwoławczy podkreślił, iż poruszanie się po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych zostało obwarowane licznymi obostrzeniami wymienionymi w art. 64 ust. 1, 2 i 3 prd. Zalicza się do nich wymóg uzyskania zezwolenia. Przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny jest możliwy tylko na podstawie zezwoleń kategorii I lub II (art. 64 ust. 2 prd). Stosownie do art. 140ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Przepis art. 64 ust. 2 ustanawia zakaz przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny. Zatem z treści art. 140ab ust. 2 prd wynika, że przy kwalifikowaniu naruszeń związanych z ustaleniem braku właściwej kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, okoliczność w postaci prawnej niemożności uzyskania zezwolenia kategorii III -VII nie ma żadnego znaczenia. Ustawodawca bowiem przyjął, że w takiej sytuacji nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Sankcją za wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniami jest kara pieniężna nakładana w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 140aa ust. 1 prd za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 prd, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do treści 140aa ust. 3 pkt 1 prd karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Stosownie do art. 140ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Według art. 64 ust. 2 prd pojazdem nienormatywnym, na przejazd którego uzyskano zezwolenie nie można przewozić ładunku innego niż ładunek niepodzielny, za wyjątkiem zezwoleń kategorii I lub II (art. 64 ust. 2 prd). Stosownie do treści art. 140 ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Rozpoznając sprawę, organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 prd. Organ podkreślił ,iz strona nie dostarczyła także takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 prd. Organ przywołał przepis art. 140aa ust. 4 prd, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub 2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna. Organ zaznaczył, iż przewożonym ładunkiem był ładunek podzielny – beton b25, a zatem nie był to ani ładunek sypki, ani też drewno. Nie znajduje więc zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Odnosząc się do pozostałych okoliczności wyłączających odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia, organ wskazał, że ustawa Prawo o ruchu drogowym nie definiuje pojęcia "należytej staranności", czy "braku wpływu", w związku z czym w zakresie należytej staranności należy posiłkować się regulacjami zawartymi w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 355 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (należyta staranność). Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności. Odnośnie terminu "braku wpływu" można natomiast pomocniczo posłużyć się wykładnią dokonywaną przez orzecznictwo Sądów Administracyjnych w zakresie art. 92a ust. 4 oraz art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, według treści obowiązującej do dnia 31 grudnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku syg. akt. II GSK 404/10 z dnia 6 kwietnia 2011 r. odnośnie "braku wpływu" stwierdził, że " (...) sytuacja taka ma miejsce gdy wyłączną winą za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytą staranność tzn. uczynił wszystko czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Istnieje tutaj domniemanie odpowiedzialności przewoźnika za naruszenie prawa przez kierowcę. Przewoźnik organizuje bowiem pracę kierowców i sprawuje nad nimi nadzór. Ponosi on ryzyko prowadzenia przedsiębiorstwa transportowego oraz posiada instrumenty prawne i faktyczne aby zapewnić należyte wykonywanie obowiązków przez kierowców tak aby nie dochodziło do naruszenia prawa ". Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, iż odpowiedzialność podmiotów wykonujących inne czynności związane z przewozem drogowym, jest odpowiedzialnością dodatkową i niezależną od odpowiedzialności administracyjnej podmiotu wykonującego przejazd. Niema zatem możliwości uniknięcia przez stronę odpowiedzialności z tytułu stwierdzonych naruszeń poprzez "przeniesienie" jej na załadowcę. Oczywiście nie wyklucza to możliwości wszczęcia dodatkowego postępowania i nałożenia kary pieniężnej również na ten podmiot, po spełnieniu przesłanek określonych w art. 140aa ust 3 pkt. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stanowi to jednak odrębne postępowanie administracyjne. Przepis art. 61 ustawy Prawo o ruchu drogowym wyraźnie określa obowiązki w zakresie przewozu ładunku. Przepis ten był i jest skierowany do nieograniczonego kręgu adresatów. Zatem także podmioty wykonujące przejazdy mają obowiązek przestrzegania nakazów płynących z normy prawnej określonej w art. 61 prd. Brzmienie ust. 1 tegoż artykułu stanowi, iż ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Treść ust. 2 i 3, 5 art. 61 prd jasno wskazuje, że ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Ładunek umieszczony na pojeździe powinien być zabezpieczony przed zmianą położenia lub wywoływaniem nadmiernego hałasu. W rozpatrywanym przypadku środki zastosowane przez przedsiębiorcę, w celu zapewnienia zgodności przewozu z obowiązującym prawem, okazały się niewystarczające co spowodowało przekroczenie dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi oraz dopuszczalnej masy całkowitej. Powyższe regulacje wyznaczają zbiór zakazów i nakazów, którymi powinien kierować się podmiot wykonujący przejazd, aby nie doszło do nienormatywności pojazdu. Nie dostosowanie się do nich przesądza o braku należytej staranności jak również o wpływie na powstałe naruszenie, bowiem świadczy o nieprzestrzeganiu zbioru zasad, którymi powinien kierować się podmiot wykonujący przejazd, aby do naruszenia nie doszło. Sposób doboru określonych środków (szczegółowa organizacja pracy, kształtowanie stosunków zobowiązaniowych z pozostałymi uczestnikami obrotu prawnego, ustalanie trasy przejazdu) jest kwestią indywidualną, a ustawodawca nie narzuca w tym względnie gotowych rozwiązań. Z tych względów, to w gestii podmiotu wykonującego przejazd jest takie zorganizowanie przejazdu i czynności towarzyszących przejazdowi, aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków nie narazić samego siebie na sankcje administracyjne, które są konsekwencją ich naruszenia. Podmiot wykonując przejazd winien mieć wiedzę na temat przewożonego ładunku w zakresie jego właściwości i ilości, trasy oraz parametrów pojazdu, którym przejazd jest wykonywany. Następnie powinien wystąpić o stosowne zezwolenie, a jeżeli przepis prawa stoi na przeszkodzie w jego uzyskaniu powinien rozważyć zmianę sposobu przejazdu, aby nie narażać się na negatywne konsekwencje finansowe. Między zachowaniem strony niniejszego postępowania administracyjnego, a stwierdzonym naruszeniem istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy. Normalnym zjawiskiem jest takie, które w danym układzie stosunków i warunków według doświadczenia życiowego występuje jako typowe. Jest to tego rodzaju zdarzenie, które w ogóle zdolne jest wywołać naruszenie i z reguły je wywołuje. To czy, następstwo jest normalne czy nie decydują kryteria obiektywne oparte na zasadach doświadczenia życiowego oraz dostępnej wiedzy. Jeżeli zaś ładunek podzielny przewożony jest w ilości, która wraz z masą własną pojazdu przekracza dopuszczalne wartości, tak iż skutkuje to powstaniem nienormatywności pojazdu, to trudno już o bliższy, bezpośredni i jednoznaczny związek przyczynowy między czynnościami przewozowymi, a stanem nienormatywności pojazdu. W przedmiotowym stanie faktycznym wystarczyło bowiem na początku ustalić dopuszczalną masę całkowita pojazdu i masę ładunku, aby ustalić, że ilość załadowanego towaru będzie skutkowała nienormatywnością pojazdu. Zgodnie z cytowanym wyżej art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym już sam ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej wymaga zezwolenia. A zatem, podmiot wykonujący przejazd przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Pojazd po załadunku towaru powinien być pojazdem normatywnym. Organ odwoławczy wyjaśnił także, iż czynności załadunkowe niewątpliwie wywierają wpływ na sposób przewożenia ładunku, nie mają jednak wpływu na odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 prd. Podmiot wykonując przejazd odpowiada bowiem za przejazd i tylko w związku z tą czynnością związana jest jego odpowiedzialność określona w art. 140aa ust. 1 prd, który stanowi, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 prd, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Powyższą decyzję M. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie w sprawie materiału dowodowego, w szczególności zaniechanie przeprowadzenia przez organ szczegółowego badania masy własnej pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], co w konsekwencji doprowadziło do poczynienia przez organ błędnych ustaleń faktycznych w sprawie stanowiących podstawę wymiaru nałożonej na skarżącego kary pieniężnej. Skarżący zarzucił również zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niezastosowanie na skutek błędnego przyjęcia, iż skarżący nie dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. W zakresie zarzutu naruszenia przepisów postępowania skarżący w pierwszej kolejności wskazał, iż zgodnie z poczynionymi przez organ ustaleniami masa całkowita pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z ładunkiem wynosiła w dniu kontroli 40,95 tony. Organ w oparciu o dane z dowodu rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu ustalił również, że masa własna pojazdu wynosiła 14,29 tony. Jednocześnie bezspornym jest w niniejszej sprawie fakt, że skarżący M. K. w dniu kontroli wykonywał jako przewoźnik przewóz ładunku w postaci 10 m3 betonu b25. Skarżący podniósł, iż masa 1 m3 betonu b25 wynosi od 2-2,2 tony, a zatem całkowita masa przewożonego przez skarżącego ładunku w dniu kontroli wynosiła nie więcej niż 22 tony. Skarżący zwraca uwagę, iż odejmując od stwierdzonej przez organ całkowitej masy pojazdu wraz z ładunkiem faktyczną masę przewożonego przez skarżącego ładunku okazuje się, że masa własna kontrolowanego pojazdu musiałaby wynosić ok. 19 ton, a więc o blisko 5 ton więcej niż wynika to z ustaleń faktycznych poczynionych przez organ. Skarżący podkreślił, iż różnica ta nie znajduje żadnego logicznego wyjaśnienia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i jednocześnie jest ona widoczna na pierwszy rzut oka nawet dla osoby nieposiadającej specjalistycznej wiedzy. Skarżący zaznaczył, iż organ nie zwrócił uwagi na argumentację w tym przedmiocie podnoszoną przez skarżącego w treści odwołania z dnia [...] lipca 2016 r. W jego ocenie, powyższe powinno było zobligować organ wyższego stopnia do wyjaśnienia tej kwestii i przeprowadzenia w tym zakresie szczegółowych badań i pomiarów kontrolowanego pojazdu. W ocenie skarżącego dokonane przez oba organy ustalenia faktyczne są więc wadliwe i nie mogły stanowić podstawy wymiaru nałożonej na skarżącego kary pieniężnej. W ocenie skarżącego, organy obydwu instancji powinny były szczegółowo wyjaśnić rozbieżności w zakresie rzeczywistej masy własnej pojazdu, jako że od tej okoliczności zależy przesądzenie kwestii, czy i w jakim stopniu kontrolowany pojazd przekroczył określone przepisami normy w zakresie maksymalnej dopuszczalnej masy oraz nacisku osi na jezdnię. Dopiero całościowe wyjaśnienie tej okoliczności mogło bowiem uprawniać organy administracji do podjęcia decyzji w zakresie nałożenia na odwołującego się kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie przepisów prawa. Zdaniem skarżącego, nie ma przy tym racji organ wyższego stopnia twierdząc, że podane przez niego orientacyjne wartości w zakresie masy przewożonego ładunku nie mogły stanowić podstawy do stwierdzenia, iż pojazd miał charakter normatywny. Co do tego argumentu organ stwierdził, że ciężar dowodu w sprawie spoczywa w całości na organie administracji i skarżący nie ma obowiązku wykazywać w sposób szczegółowy wadliwości ustaleń organów administracji, zwłaszcza że błąd w ustaleniach faktycznych ma charakter rażący i był możliwy do zweryfikowania na podstawie prostego działania matematycznego. Taki więc stan rzeczy powinien był obligować organy administracji do przeprowadzenia dalszych czynności dowodowych z urzędu, a skarżący nie może być obciążony ciężarem wykazywania rażących błędów po stronie organów administracji, zwłaszcza gdy są one wynikiem błędów rachunkowych tych organów. Skarżący wskazał ponadto, iż w sprawie zachodziła przesłanka uzasadniająca umorzenie postępowania na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, a to wobec faktu, iż skarżący dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, iż skarżący w oparciu o masę własną pojazdu wskazaną w dowodzie rejestracyjnym, a więc wynoszącą 14,29 tony, przewożąc pojazdem ładunek o masie ok. 22 ton, co daje łącznie całkowitą masę pojazdu wraz z ładunkiem ok. 36 ton, nie przekroczył norm dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu wraz z ładunkiem w takiej wysokości, jaka została wskazana w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji organu niższego stopnia. Tym samym, należy uznać iż skarżący działając w zaufaniu do danych zawartych w dowodzie rejestracyjnym pojazdu dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, a zatem istnieje podstawa do umorzenia niniejszego postępowania. Skarżący zakwestionował stanowisko organu, który twierdził, że to na podmiocie wykonującym przejazd spoczywa ciężar zbadania, czy pojazd odpowiada określonym normom w zakresie dopuszczalnej masy. Podkreślił, iż skarżący działał w zaufaniu do danych zawartych w urzędowym dokumencie, jakim jest dowód rejestracyjny pojazdu. Nie doszło więc w tym wypadku po stronie skarżącego do naruszenia zasad staranności, skoro skarżący nie ponosi winy w naruszeniu przepisów prawa. Taki stan rzeczy powinien zaś zobligować organ administracji do umorzenia postępowania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stwierdzone przez organy obydwu instancji na podstawie dokumentacji z przeprowadzonej w dniu [...] maja 2016 r., kontroli drogowej ustalenia faktyczne dały podstawę do jednoznacznego ustalenia, iż przy dokonywaniu przewozu rzeczy przez skarżącego doszło naruszenia dopuszczalnych wartości, wskazanych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 305). Zgodnie z zawartymi w ww. przepisach normami, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać w przypadku czteroosiowego pojazdu samochodowego z dwoma osiami kierowanymi - 32 tony, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, o którym mowa w § 5 c, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w opony bliźniacze, a maksymalny nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 tony i § 5 ust. 1 pkt. 5 lit. c, zgodnie z którym nacisk osi nie może przekraczać w przypadku podwójnej osi napędowej, przy odległości (d) między osiami składowymi pomiędzy 1,3 m a 1,8 m (l,3<> Zgodnie z przepisem art. 41 ust. 1 ustaw o drogach publicznych po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 tejże ustawy. W przepisie art. 41 ust. 2 ustawy o drogach publicznych znalazła się delegacja ustawowa dla Ministra właściwego do spraw transportu, do ustalenia w drodze rozporządzenia, wykazu: 1) dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, 2) dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t, - mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego. Na podstawie powyższej delegacji ustawowej, wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, na których obowiązuje nacisk osi do 8 t i 10 t został określony rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2015 r. poz. 802). Stosownie do ust. 3 art. 41 udp drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1 (a więc określone ww. rozporządzeniu), drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Droga krajowa nr [...] odcinkach [...] została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. W ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną nałożono jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu po wyznaczonej trasie wskazanej w zezwoleniu: a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI, b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c prd karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 15000 złotych - za brak zezwolenia kategorii VII - w pozostałych przypadkach. Przedmiotowym pojazdem przewożono beton b25 (ładunek podzielny). Powyższe wynika niewątpliwie z protokołu kontroli z dnia [...] maja 2016 r. Powyższe regulacje wyznaczają zbiór norm, którymi powinien kierować się podmiot wykonujący przejazd, aby nie doszło do skutku w postaci nienormatywności pojazdu. Nie dostosowanie się do nich, co do zasady, przesądza o braku należytej staranności jak również o wpływie na powstałe naruszenie, bowiem świadczy o nieprzestrzeganiu zbioru zasad, którymi powinien kierować się podmiot wykonujący przejazd, aby do naruszenia nie doszło. Skarżący wskazuje na okoliczności związane z dochowaniem przez niego staranności w działaniach przy realizacji czynności związanych z przejazdem. Wskazywał przy tym na fakt, iż organ, poprzez nie zbadanie masy własnej pojazdu, w konsekwencji dopuścił się błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, gdyż przeprowadzenie tej czynności dowodowej spowodowałoby zweryfikowanie ustalenia w zakresie przekroczenia dopuszczalnych paramentów (zarówno d.m.c., jak i nacisku na osie) . Okoliczności faktyczne sprawy zostały zbadane w sposób prawidłowy, przy użyciu dopuszczalnych metod pomiarowych (wagi SAW 10 C), a dokumentacja z przeprowadzenia tego pomiaru, zwłaszcza protokół kontroli, będący dokumentem urzędowym ( art. 76 § 1 k.p.a.) stanowią wiarygodne źródło dowodowe. Należy w tym miejscu podkreślić, iż to podmiot wykonując przejazd winien mieć wiedzę na temat przewożonego ładunku w zakresie jego właściwości i ilości, trasy oraz parametrów pojazdu, którym przejazd jest wykonywany. Następnie powinien wystąpić o stosowne zezwolenie, a jeżeli przepis prawa stoi na przeszkodzie w jego uzyskaniu powinien rozważyć zmianę sposobu przejazdu, aby nie narażać się na negatywne konsekwencje finansowe. Rację ma organ odwoławczy co do tego, iż między zachowaniem strony niniejszego postępowania administracyjnego, a stwierdzonym naruszeniem istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy. Normalnym zjawiskiem jest takie, które w danym układzie stosunków i warunków według doświadczenia życiowego występuje jako typowe. Jest to tego rodzaju zdarzenie, które w ogóle zdolne jest wywołać naruszenie i z reguły je wywołuje. To czy następstwo jest normalne, czy nie decydują kryteria obiektywne oparte na zasadach doświadczenia życiowego oraz dostępnej wiedzy. Jeżeli zaś ładunek podzielny przewożony jest w ilości, która wraz z masą własną pojazdu przekracza dopuszczalne wartości, tak iż skutkuje to powstaniem nienormatywności pojazdu, to trudno już o bliższy, bezpośredni i jednoznaczny związek przyczynowy między czynnościami przewozowymi, a stanem nienormatywności pojazdu. W przedmiotowym stanie faktycznym wystarczyło bowiem na początku ustalić dopuszczalną masę całkowita pojazdu i masę ładunku, aby ustalić, że ilość załadowanego towaru będzie skutkowała nienormatywnością pojazdu. Zgodnie z cytowanym wyżej art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym już sam ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej wymaga zezwolenia. A zatem, podmiot wykonujący przejazd przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Pojazd po załadunku towaru powinien być pojazdem normatywnym. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło