VI SA/Wa 2406/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2009 r. sprawy ze skargi E. S. i G. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących E. S. i G. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 59 w związku z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej Kpa. oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku E. S. i G. S. – dalej skarżących, o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2008 r. w sprawie ustalenia opłaty eksploatacyjnej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji, odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że ww. odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego złożenia. Jak wynika z treści uzasadnienia, decyzja Starosty [...] z dnia [...] maja 2008 r. została doręczona skarżącej 2 czerwca 2008 r., na co wskazuje pisemne pokwitowanie jej odbioru, dołączone do akt administracyjnych. Decyzja zawierała pouczenie o możliwości, sposobie i terminie do wniesienia odwołania, przy czym termin ten wynosił 14 dni od daty doręczenia decyzji stronie, co zostało uregulowane w art. 129 § 2 Kpa., a sposób jego liczenia określony został w art. 57 § 1 Kpa. Odwołanie z dnia 16 czerwca 2008 r. zostało złożone w Kancelarii Ogólnej Starostwa Powiatowego w [...] bezpośrednio przez skarżących w dniu 17 czerwca 2008 r., czego dowodzi prezentata Kancelarii z datownikiem potwierdzającym dzień złożenia pisma. Organ wskazał, że skoro doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 2 czerwca 2008 r., to czternastodniowy termin upływał z dniem 16 czerwca 2008 r. Odwołanie zostało zatem złożone z jednodniowym uchybieniem terminu, co obligowało organ do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oraz uchybienia terminu do jego wniesienia, zgodnie z treścią art. 134 Kpa., w sytuacji braku wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącym w dniu 17 lipca 2008 r. Pismem nadanym w dniu 24 lipca 2008 r., skarżący wnieśli o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2008 r. Wskazali, że ww. decyzję odebrała skarżąca, nie informując o tym fakcie swojego męża – G. S., co w efekcie uniemożliwiło im terminowe złożenie odwołania. Jej zachowanie nie było zamierzone, lecz wynikało ze złego stanu zdrowia skarżącej, która w dniu odbioru ww. decyzji była pod wpływem działania silnych leków, znacznie ograniczających jej świadomość. W załączeniu wniosku przesłali zaświadczenie lekarskie wydane przez lekarza psychiatrę, potwierdzające fakt wieloletniego leczenia skarżącej, a ponadto zwrócili się do organu o przeprowadzenie postępowania, mającego na celu dokładne wyjaśnienie, w jakim stanie zdrowia znajdowała się skarżąca w okresie od 1 do 30 czerwca 2008 r. Postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] maja 2008 r. Postanowienie to zostało skutecznie doręczone w dniu 23 września 2008 r. Motywując rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu odwoławczego, o których mowa w art. 58 § 1 i 2 Kpa. Jednocześnie uznano, że skarżący złożyli odpowiedni wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, dopełnili również obowiązku dokonania czynności, z którą wiązało się naruszenie terminu, bowiem do wniosku załączyli odwołanie z 16 czerwca 2008 r., nie uprawdopodabniając braku swojej winy w uchybieniu tego terminu. Organ odwoławczy stwierdził, iż fakty, na które powołują się skarżący, tj. odebranie pisma przez panią E. S., która od 2006 r. leczy się psychiatrycznie i stan jej zdrowia utrudnia świadome dokonywanie czynności, nie mogą zostać uznane za przeszkodę, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy dołożeniu należytej staranności. Zdaniem organu, skarżąca posiada pełną zdolność do czynności prawnych, zatem może skutecznie dokonywać odbioru korespondencji. Ponadto wielokrotnie dokonywała tej czynności w toku postępowania prowadzonego przez Starostę [...], uczestniczyła w czynnościach postępowania, składała oświadczenia i wyjaśnienia. W ocenie organu odwoławczego nie został również zachowany termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, argumentując, iż przyczyna uchybienia terminu ustała w dacie 16 czerwca 2008 r., gdyż w tym dniu skarżący dowiedział się o doręczeniu decyzji z dnia [...] maja 2008 r., a zatem siedmiodniowy termin do złożenia przedmiotowego wniosku upłynął 23 czerwca 2008 r., a wobec tego wniosek złożony 24 lipca 2008 r. (data nadania przesyłki na poczcie) należało uznać za złożony z uchybieniem terminu określonego w przepisie art. 58 § 2 Kpa. Skarżący złożyli skargę na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili obrazę przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 9, 75, 77 i 80 Kpa. W uzasadnieniu skargi wskazali, że organ II instancji nie przeprowadził wnioskowanego przez strony dowodu z dokumentacji lekarskiej bądź opinii biegłego psychiatry na okoliczność stanu zdrowia E. S. w okresie od 1 do 30 czerwca 2008 r. Zdaniem skarżących niedokonanie tej czynności miało istotny wpływ na kształt rozstrzygnięcia, bowiem pozbawiło ich możliwości wykazania braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Skarżący wskazali, iż E. S. w okresie, w którym nastąpił ciąg zdarzeń mających znaczenie dla niniejszej sprawy, znajdowała się prawdopodobnie w stanie nasilenia objawów choroby psychicznej, jaką jest depresja. Zaniechanie przeprowadzenia dowodu z dokumentacji medycznej oraz opinii biegłego narusza, zdaniem skarżących, dyspozycję przepisu art. 7, 75 § 1 i 77 § 1 Kpa. Skarżący stwierdzili ponadto, że organ II instancji błędnie przyjął, iż przyczyna uchybienia terminu ustała w dacie 16 czerwca 2008 r. W ich ocenie przyczyna ta ustała w dniu 17 lipca 2008 r., czyli w dniu doręczenia postanowienia Kolegium stwierdzającego wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. Zarzucili naruszenie przepisu art. 9 Kpa., poprzez nieudzielenie stronom informacji o treści przepisu art. 58 Kpa. i obowiązywaniu siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, co spowodowało, iż wniosek w tej sprawie został złożony dopiero po doręczeniu im postanowienia z [...] lipca 2008 r. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny dokonuje kontroli orzeczenia administracyjnego pod względem jego zgodności z prawem. W szczególności podlega ocenie, czy w konkretnym przypadku doszło do naruszenia prawa materialnego bądź przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna. Przedmiotem zainteresowania organu II instancji na gruncie rozpatrywanej sprawy był wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2008 r. Żądanie skarżących wyrażone we wniosku z dnia 23 lipca 2008 r. było jasne i nie budziło wątpliwości, prosili bowiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Przechodząc do rozstrzygnięcia organu administracji o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania należy zwrócić uwagę na treść art. 58 § 1 i § 2 Kpa., według którego w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przepis art. 58 § 1 Kpa. wymaga jedynie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, stanowiąc jednocześnie środek zastępczy dowodu, nie zwalnia on jednak organu administracji z obowiązku poszukiwania przesłanek przywrócenia terminu wynikających z przepisu prawa. Zatem, aby przywrócić termin strona powinna uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Chodzi zatem o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli skarżącego i uniemożliwiało mu dopełnienie czynności procesowej w sprawie. Skarżący wskazywał na chorobę psychiczną swojej żony – E. S., która poinformowała go o odbiorze decyzji z dnia [...] maja 2008 r. w ostatnim dniu terminu uprawniającym do złożenia odwołania, kiedy sam znalazł korespondencję nadaną przez SKO w [...]. Skarżąca nie była w stanie przypomnieć sobie dnia odbioru listu poleconego zawierającego przedmiotową decyzję. Okoliczności te w ocenie skarżącego spowodowały niemożność terminowego wniesienia odwołania, jak również i wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, co skutkowało odmową przywrócenia terminu wyrażoną przez organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu. W ocenie Sądu w składzie orzekającym były to okoliczności niewątpliwie utrudniające możność terminowego złożenia odwołania, mogące uprawdopodabniać brak winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skarżonego postanowienia organ odwoławczy uwagę poświęcił przesłance braku winy w uchybieniu terminu jako jednej z przesłanek jego przywrócenia, podnosząc m.in., że "o braku winy można mówić tylko wówczas, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć". Zdaniem Sądu, przeszkoda taka wystąpiła na gruncie rozpoznawanej sprawy, bowiem choroba, na którą cierpi skarżąca jest sytuacją od niej niezależną, na którą nie ma wpływu zarówno co do przebiegu, nasilenia, jak i skutków. W kontekście analizowanej sytuacji warto przytoczyć stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w postanowieniu z dnia 2 października 2002 r. (sygn. akt V SA 793/02), zgodnie z którym przywrócenie terminu może wchodzić w grę tylko wtedy, gdy opóźnienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet czyniąc największy w danych warunkach wysiłek. Z pewnością przeszkodą taką jest choroba skarżącej. Istotne znaczenie ma ponadto fakt, iż immanentną cechą takich chorób jest ich czasowe nasilenie bądź remisja. U skarżącej mogło dojść do zaostrzenia objawów depresji, zaniku kontaktu z otoczeniem w okresie, w którym nastąpił szereg zdarzeń mających znaczenie dla niniejszej sprawy. Stąd też skarżący, chcąc poprzeć swe racje, wnieśli o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej lub zasięgnięcie opinii biegłego odnośnie stanu zdrowia skarżącej. SKO w [...] nie ustosunkowało się jednak wobec prośby skarżących, nie podjęło działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i odstąpiło od wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, naruszając normę wyrażoną w treści art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. Ponadto organ nie zapoznał się ze wszystkimi dowodami, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, co stoi w sprzeczności z treścią art. 75 § 1 Kpa. Sam fakt występowania w art. 58 § 1 Kpa. instytucji uprawdopodobnienia, nie zwalnia organu, wydającego na jego podstawie stosownego postanowienia, z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Przepis ten nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych dających podstawę do uznania braku winy w niedopełnieniu obowiązku terminowego złożenia odwołania. Należy zwrócić uwagę, iż brak winy, o której mowa w art. 58 § 1 Kpa., zainteresowany powinien tylko uprawdopodobnić, a nie udowodnić. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie prawdopodobieństwo twierdzenia o danym fakcie. Uprawdopodobnienie bowiem prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce, a zakres uprawdopodobnienia obejmuje zdarzenie, które spowodowało brak winy po stronie zainteresowanego. Z tych względów organ administracji powinien przy ponownym rozpatrzeniu sprawy pozyskać informacje, o których ustalenie i zgromadzenie wnioskowali skarżący, by następnie ocenić ich wniosek w aspekcie przepisu art. 58 § 1 i § 2 Kpa. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O niewykonalności uchylonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.