VI SA/Wa 2409/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w K.e na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany decyzji udzielającej zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych postanawia odmówić skarżącej Spółce – P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 6 sierpnia 2013 r., skarżąca Spółka – P. Sp. z o. o. z siedzibą w K., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany decyzji udzielającej zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, Spółka w dniu 20 września 2013 r. złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek Spółka podniosła, że nie posiada środków na poniesienie kosztów wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Wskazała, że prowadzi kilkaset postępowań wymiarowych oraz w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku od gier, a niektóre z nich zakończyły się już decyzjami ostatecznymi, co wiąże się z koniecznością uiszczenia wpisów stosunkowych, niejednokrotnie o znacznej wysokości. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 1.000.000 złotych, wartość środków trwałych to 300.155,92 złotych, a zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniósł 713.731,90 złotych. Z kolei z nadesłanych przy piśmie z dnia 21 października 2013 r. dokumentów wynika, że Spółka w okresie od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 30 września 2013 r. osiągnęła dochód w kwocie 63.466 złotych. Zapisy przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych za okres trzech miesięcy wykazały przy tym szereg wykonanych operacji, obejmujących zarówno wpłaty od innych podmiotów oscylujące wokół kwot od kilku do kilkudziesięciu tysięcy, jak i wypłaty na rzecz innych podmiotów, w tym z tytułu uiszczenia podatków bądź składek na ubezpieczenia społeczne. Saldo początkowe na dzień 1 lipca 2013 roku wynosiło 172.297 złotych, a końcowe na dzień 30 września 2013 roku sięgnęło kwoty 102.661 złotych. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2409/13 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 18 marca 2014 r. Spółka wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego wskazując, że opiera się ono na błędnych ustaleniach faktycznych, które są efektem nieprawidłowej oceny, nieuwzględniającej specyfiki działalności gospodarczej. Wskazała, że musi regulować na bieżąco i bez opóźnień zobowiązania względem wynajmujących lokale na punkty gier, wypłacać wygrane graczom, opłacać serwis i obsługę urządzeń, a także uiszczać podatek od gier niezależnie od tego czy działalność przynosi pozytywny wynik finansowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej jako "p.p.s.a.", od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, że właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Stosownie do treści przepisu art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego przepisu wskazuje, że prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego też udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy uwzględnieniu wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu i oceny jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z faktu, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów postępowania. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania spoczywa na wnioskodawcy, a rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Na podstawie przedstawionych przez skarżącą Spółkę dokumentów oraz wskazanych przez nią okoliczności stwierdzić należy, że jej sytuacja nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Skarżąca w istocie obraca znacznymi środkami pieniężnymi. Nie można bowiem w realiach przedmiotowej sprawy mówić o braku środków w sytuacji, w której z przedłożonych wydruków z rachunku bankowego Spółki wynika, że na jej rachunek wpływają wpłaty od kontrahentów, a Spółka reguluje swoje należności względem innych podmiotów gospodarczych. Część wpłat od podmiotów zewnętrznych oscyluje przy tym w granicach kilkudziesięciu tysięcy złotych, a saldo końcowe na rachunku skarżącej wynosiło na dzień 30 września 2013 r. - 102.661,55 złotych. Powyższe potwierdza więc, że Spółka dysponowała kwotami pozwalającymi na pokrycie kosztów sądowych, a struktura wydatków nie wskazuje na niemożność przeznaczenia posiadanych środków na uiszczenie wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 200 złotych. Zauważyć także należy, że rok 2012 Spółka zakończyła odnotowując zysk na poziomie 713.731,90 złotych, a w okresie od dnia 1 stycznia 2013 roku do dnia 30 września 2013 roku osiągnęła dochód w kwocie 63.466,86 złotych. Odnosząc się do argumentu skarżącej wskazującego na liczne postępowania sądowoadministracyjne, zauważyć należy, że Spółka jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu gospodarczego – przedsiębiorcą prowadzącym swą działalność w celach zarobkowych, z tego też względu koszty prowadzenia spraw sądowych zaliczają się do zwykłych kosztów jej działalności, nie może więc oczekiwać, że zostaną one pokryte ze środków publicznych. Mając na uwadze zarówno wartości kapitału zakładowego skarżącej, środków trwałych oraz skali przepływów finansowych na jej rachunku, stwierdzić należy, że prowadzi ona działalność znacznych rozmiarów, w związku z tym brak jest podstaw do uznania, że konieczność poniesienia w niniejszej sprawie kosztów sądowych przekracza zakres jej możliwości finansowych. W ocenie Sądu, Spółka nie wykazała, by konieczność poniesienia przez nią kosztów sądowych odbiegała od innych ciężarów finansowych, jakie ponosi w związku z prowadzoną działalnością. Ubieganie się przez skarżącą Spółkę o przyznanie prawa pomocy nie może prowadzić do regulowania wszelkich innych należności, kosztem opłat sądowych należnych względem Skarbu Państwa. Tym samym stwierdzić należy, że Spółka nie wykazała, jakoby nie posiadała dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.