VI SA/Wa 2420/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak- Osetek Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2020 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego D. D. kwotę 2217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] września 2019 r. nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej utrzymał w mocy zaskarżoną przez D. D. wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzję tego organu z [...] marca 2019 r. stwierdzającą wygaśnięcie z dniem 4 kwietnia 2015 r. patentu oznaczonego numerem [...]. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 90 ust. 1 pkt 3 i art. 145 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 776 ze zm.) – zwanej dalej "p.w.p.". Decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z [...] marca 2011 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej udzielił D. D. patentu na wynalazek pod tytułem "Płyta budowlana". W zamieszczonym na odwrocie decyzji pouczeniu wskazano terminy i wysokość opłata za ochronę tego udzielonego prawa w kolejnych latach. W dniu 13 lutego 2012 r. skarżący wniósł opłatę za 8, 9, 10 i 11 rok ochrony, jednak ta ostatnia została mu zwrócona, z uwagi na przedwczesność jej uiszczenia. W dniu 6 października 2015 r. na rachunek Urzędu Patentowego wpłynęła opłata za 11 rok ochrony wraz z opłatą dodatkową. Jednocześnie uprawniony złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty za 11 rok ochrony, wskazując że reprezentujący go dotąd rzecznik patentowy zmarł. Postępowanie uruchomione tym wnioskiem zostało najpierw w drodze decyzji umorzone, a następnie wniosek ten rozpoznany został ostatecznym postanowieniem Urzędu Patentowego z [...] grudnia 2018 r. o odmowie przywrócenia terminu. Decyzją z [...] marca 2019 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej stwierdził wygaśnięcie z dniem 4 kwietnia 2015 r. przysługującego skarżącemu patentu. W uzasadnieniu podano, że uprawniony nie wniósł w przewidzianym terminie opłaty za jedenasty rok ochrony. Utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy decyzją z [...] września 2019 r. organ przyjął, że przewidziany w art. 224 ust. 4 zdanie pierwsze p.w.p. sześciomiesięczny, dodatkowy termin wniesienia opłaty (wraz z obowiązkową w tym przypadku opłatą dodatkową) przypadał na 4 października 2015 r., który był niedzielą, zaś opłata wpłynęła dopiero 6 października 2015 r. W skardze na powyższą decyzję podniesiono zarzut naruszenia zasady praworządności, o której mowa w art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257. ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a." w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 252 p.w.p., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ materiału dowodowego, nieuwzględnienie argumentacji skarżącego i działanie wbrew interesowi strony, art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania, art. 9 k.p.a. poprzez nienależyte informowanie skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie podania w uzasadnieniu logicznej, całościowej i spójnej argumentacji, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 252 p.w.p. Ponadto strona sformułowała zarzut naruszenia art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie, art. 243 ust. 6 p.w.p. poprzez niezastosowanie. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej w pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ wydana w sprawie decyzja dotknięta jest naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz prawa materialnego, które wywarło wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325). Przede wszystkim w tej sprawie dostrzec należy, że wbrew dyspozycji art. 61 § 4 k.p.a. strona nie była zawiadomiona o wszczęciu postępowania. W aktach sprawy brak jest na tę okoliczność jakiegokolwiek dowodu. W istocie postępowanie pierwszoinstancyjne toczyło się "zaocznie". Naruszenie to w tym przypadku mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby skarżący miał szansę przedstawić swoje racje w toku postępowania, być może jego wynik byłby inny. W ocenie Sądu możliwość skorzystania ze środka odwoławczego nie może automatycznie sanować uniemożliwienia stronie dostępu do postępowania na wcześniejszych jego etapach, zwłaszcza gdy ustalenia poczynione w toku postępowania budzą poważne wątpliwości. Wadliwie, bo pochopnie bowiem przyjęto, że wniesienie przez skarżącego opłaty za przedłużenie ochrony – w terminie dodatkowym – nastąpiło z uchybieniem terminu. W tej sprawie termin dodatkowy, o którym mowa w art. 224 ust. 4 zdanie pierwsze p.w.p., upływał w niedzielę – 4 października 2015 r. Termin ten, z mocy art. 224 ust. 4 zdanie drugie p.w.p., nieprzywracalny, traktowany jest w piśmiennictwie i orzecznictwie jako materialnoprawny. Przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej nie regulują problematyki obliczania i upływu tego rodzaju terminów. Nie ulega wątpliwości, że sprawy z zakresu własności przemysłowej – choć stanowią ich wyodrębnioną część – należą do spraw materialnie cywilnych. Z tego powodu wiele lat temu w piśmiennictwie sformułowano postulat, by w kwestiach nieuregulowanych stosować przy ich rozpoznawaniu przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, Dz. U. z 2014 r. poz. 1145 (tak m. in. A. Wolter, J. Ignatowicz, K. Stefaniuk, Prawo cywilne. Zarys części ogólnej, Warszawa 2001, s. 38-39, 65). Zabieg tego rodzaju, w świetle zamieszczonego w art. 252 p.w.p. odesłania, możliwy jest, rzecz jasna, tylko w zakresie nieuregulowanym w Kodeksie postępowania administracyjnego. W stosunku do terminu wskazanego w art. 224 ust. 4 zdanie drugie p.w.p. nie mogą znaleźć zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego o terminach – te bowiem odnoszą się tylko do terminów procesowych (zob. też stanowisko T. Demendeckiego na temat sposobu obliczania terminu z art. 224 ust. 1 p.w.p. choć nie zostało ono umotywowane, T. Demendecki [w:] T. Demendecki, A. Niewęgłowski, J. Sitko, J. Szczotka, G. Tylec, Prawo własności przemysłowej. Komentarz, LEX/el 2015, komentarz do art. 224, teza 1). Wobec tego aktualne pozostaje posługiwanie się przepisami prawa cywilnego. Obliczając termin dodatkowy na wniesienie opłaty za kolejny rok ochrony patentowej, należało więc posługiwać się przepisami Kodeksu cywilnego. Wobec tego, ustalając moment upływu wskazanego terminu, na podstawie art. 115 Kodeksu cywilnego, organ obowiązany był uwzględnić fakt, iż termin ten upływał w niedzielę, co automatycznie przesuwało koniec jego biegu na poniedziałek. Co więcej, biorąc pod uwagę że czynnością, której skuteczność ograniczono w ustawie terminem było dokonanie wpłaty sumy pieniężnej na rachunek organu administracji, nie można było pominąć utrwalonego stanowiska Sądu Najwyższego w przedmiocie prawnie znaczącego momentu dokonania tej czynności. W przypadku dokonywania opłat na rachunek bankowy sądu, za datę jej uiszczenia przyjmuje się datę przyjęcia polecenia przelewu przez bank, a nie datę uznania rachunku prowadzonego dla sądu, pod warunkiem, że kwota przelewu miała pokrycie na rachunku wpłacającego (np. orzeczenia z dnia 5 października 1934 r., sygn. akt C.III. Z 354/34, Zb.Urz. 1935, poz. 144, z 8 grudnia 1951 r., C 1019/51, OSNC 1952/3/83 i z 27 lutego 1962 r., 3 CZ 6/62, OSNCP 1962/3/70, postanowienie składu siedmiu sędziów z 27 listopada 1961 r., 4 CR 634/61, OSNCP 1964/1/5, uchwała z 16 grudnia 1983 r., sygn. akt III PZP 47/83, OSNCP 1984/7/110, uchwała z 25 czerwca 2003 r., III CZP 28/03, OSNC 2004/5/71). Wprawdzie powołane stanowisko Sąd Najwyższy wyraził w stosunku opłat dokonywanych na rzecz sądu, nie ma jednak w ocenie Sądu podstaw do tego by – w tym zakresie – różnicować sytuację prawną jednostki, która dokonuje opłaty na rzecz prowadzącego jej sprawę organu administracji. W rozpoznawanej sprawie już na pierwszej stronie decyzji organu odwoławczego zasygnalizowano, że skarżący podnosił, iż polecenie przelewu wykonał dnia 5 października 2015 r., natomiast opłata została zaksięgowana dopiero następnego dnia. W tym zakresie nie poczyniono natomiast szerszych ustaleń. Z tego powodu zaskarżona decyzja dotknięta jest uchybieniem prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a konkretnie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Nie wyjaśniono bowiem tego, czy wskazane twierdzenie skarżącego polega na prawdzie i czy rzeczywiście przelew zlecił on 5 października 2015 r. Gdyby istotnie tak było, to biorąc pod uwagę obowiązek stosowania art. 115 Kodeksu cywilnego oraz zaprezentowane powyżej rozumienie znaczenia pojęcia "daty uiszczenia opłaty" należałoby przyjąć, że opłata została wniesiona w terminie. Nieodniesienie się do powyższych zarzutów i argumentów skarżącego w decyzji organu odwoławczego czyni ją więc dotkniętą naruszeniem art. 9 i art. 107 § 3 k.p.a. Zaskarżonej decyzji brakowało zatem niezbędnych do jej wydania ustaleń. Niezasadne natomiast pozostają pozostałe zarzuty skargi, koncentrujące się wokół naruszenia przepisu art. 243 ust. 6 p.w.p. Postępowanie na tej podstawie toczyć się może na wniosek strony i jest to proces odrębny od tego, który prowadzony był rozpoznawanej sprawie. Nie można zatem zarzucić organowi naruszenia tego przepisu, bowiem uregulowanie to nie wchodziło w zakres podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Co więcej, w trybie art. 243 ust. 6 p.w.p. orzekać można jedynie wówczas, gdy zostanie ustalone, że termin materialny został uchybiony. To zaś na obecnym etapie sprawy pewne nie jest. Ponownie rozpoznając sprawę organ przede wszystkim zapewni stronie należyty dostęp do postępowania, a ponadto przeanalizuje stanowisko strony w przedmiocie daty wykonania polecenia przelewu. Ustali, czy istotnie miało to miejsce w dniu 5 października 2015 r. Pozytywne dla skarżącego usunięcie tej wątpliwości, przy uwzględnieniu przedstawionej wyżej techniki obliczania terminu z art. 224 ust. 4 zdanie pierwsze p.w.p., blokować będzie wydanie decyzji o wygaśnięciu prawa z patentu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 265), na które złożyły się: 1000 złotych tytułem wpisu sądowego, 1200 złotych tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym oraz 17 złotych tytułem opłaty od udzielonego pełnomocnictwa.