VI SA/Wa 2425/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant ref. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2016 r. sprawy ze skargi J. Spółka jawna z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę w całości Główny Inspektor Transportu Drogowego (w skrócie: "GITD") decyzją z [...] lipca 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137) dalej: "p.r.d.", art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 460), dalej: "u.d.p.", § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. 2015 r., poz. 305), dalej: "rozporządzenie z 2002 r.", po rozpatrzeniu odwołania J. sp.j. z siedzibą w K. (dalej: "Spółka" lub "skarżąca") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (w skrócie: "WITD") z [...] czerwca 2015 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania powyższej decyzji doszło na podstawie następujących ustaleń: [...] maja 2015 r. na drodze wojewódzkiej nr [...] w miejscowości G. zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego marki [...] o nr rej. [...] i przyczepy marki [...] o nr rej. [...], którym w imieniu Spółki wykonywano przewóz drogowy złomu aluminiowego (ładunek podzielny) na potrzeby własne na trasie K. – K. W wyniku przeprowadzonego w toku kontroli pomiaru wysokości po pomniejszeniu wyniku o maksymalne błędy pomiarowe (1%) ustalono, że wysokość zespołu pojazdów wynosiła 4,21 m przy dopuszczalnej normie 4,00 m (przekroczenie o 5,25%). W związku z powyższym stwierdzono, że zatrzymany do kontroli zespół pojazdów jest pojazdem nienormatywnym, na którego przejazd wymagane jest zezwolenie kategorii III, którego kierowca nie okazał w toku kontroli. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...]. W związku z powyższym uchybieniem WITD decyzją z [...] czerwca 2015 r. nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 5.000 zł. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, Spółka złożyła odwołanie, w którym wniosła o umorzenie postępowania, wskazując, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Przywołaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2015 r. GITD utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił zasady przejazdu po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych, w tym wydawania zezwoleń na przejazd pojazdem nienormatywnym oraz nakładania kar za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami zezwolenia. GITD wskazał, że w wyniku pomiaru dokonanego przy zastosowaniu wysokościomierza teleskopowego, który w dniu kontroli legitymował się świadectwem wzorcowania nr [...] z dnia [...] maja 2008 r., ustalono, że zatrzymany do kontroli zespół pojazdów przekracza wartość, o której mowa w § 2 ust. 4 rozporządzenia z 2002 r. Zdaniem organu zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny a organ I instancji prawidłowo dokonał kwalifikacji naruszenia. GITD wskazał, że argumentacja Spółki, zgodnie z którą naruszenie normy dotyczącej wysokości zespołu pojazdów powstało w trakcie przewozu, pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż podmiot wykonujący przejazd jest obowiązany zachować normatywność pojazdu na całej trasie przejazdu. Organ podniósł także, że zgodnie z obowiązującymi przepisami podmiot wykonujący przejazd nie może przenieść odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie na kierowcę. GITD wyjaśnił przy tym, że za działalność przedsiębiorstwa odpowiedzialność ponosi osoba, która je prowadzi, a w analizowanym przypadku spółka i to na niej spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi posługuje się w wykonywaniu działalności gospodarczej. W związku z powyższym organ uznał, że strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d. i stwierdził, że Spółka pomimo wezwania skierowanego przez WITD nie dostarczyła dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia. GITD zaznaczył przy tym, że z uwagi na rodzaj naruszenia oraz przewożonego ładunku w sprawie nie ma zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. Ponadto organ uznał, że Spółka nie dochowała należytej staranności wymaganej od podmiotu profesjonalnego i stwierdził, iż między zachowaniem Spółki a stwierdzonym naruszeniem istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy. GITD stwierdził przy tym, że przejazd pojazdem nienormatywnym powoduje zagrożenie bezpieczeństwa dla innych uczestników ruchu drogowego. Zdaniem organu podmiot wykonujący przejazd powinien był przedsięwziąć kroki celem zachowania normatywności pojazdu i już sama jazda kierowcy powodująca zagrożenie w ruchu drogowym na drodze publicznej świadczy o braku należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i wpływie na powstanie naruszenia. W ocenie GITD wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii III było okolicznością, na którą Spółka miała wpływ, a przy realizacji przejazdu nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z kontrolowanym przejazdem. Uzasadniając wydaną decyzję, GITD wskazał, że obowiązki związane z przejazdem określające m.in. parametry normatywne pojazdów wynikają z mocy powszechnie obowiązujących przepisów prawa i są tożsame dla wszystkich uczestników ruchu. Zdaniem organu podmiot wykonując przejazd, powinien posiadać wiedzę na temat przewożonego ładunku w zakresie jego właściwości i parametrów pojazdu, którym przejazd jest wykonywany, a następnie wystąpić o stosowne zezwolenie, a jeżeli przepis prawa stoi na przeszkodzie w jego uzyskaniu, rozważyć zmianę sposobu przejazdu, aby nie narażać się na negatywne konsekwencje finansowe. GITD podkreślił, że już sam ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej wymaga zezwolenia, w związku z czym podmiot wykonujący przejazd przed rozpoczęciem przejazdu powinien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Rozpatrując odwołanie, organ wyjaśnił, że w przypadku naruszeń zakazu przewozu ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. GITD uznał również, że w analizowanej sprawie organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Na wskazaną powyżej decyzję Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją poprzedzającą oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie: 1) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez niepełną i nienależytą ocenę materiału dowodowego oraz zaniechanie przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków i oględzin miejsca załadunku złomu w siedzibie skarżącej, wskutek czego nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie; 2) art. 140aa ust. 4 p.r.d. przez jego niezastosowanie pomimo zaistnienia przesłanek ustawowych. Uzasadniając swoje stanowisko, skarżąca wskazała, że nie kwestionuje prawidłowości wykonania pomiaru i przekroczenia dopuszczalnej wysokości, przy czym zastrzegła, iż w trakcie postępowania składała wyjaśnienia, w których wykazała, że wysokość pojazdu została przekroczona wskutek czynników, za które nie ponosi odpowiedzialności. Skarżąca wyjaśniła, że w miejscu prowadzenia działalności zainstalowana jest bramka, której celem jest sprawdzenie wysokości pojazdu pod kątem jego zgodności z obowiązującymi przepisami, i warunkiem wyjazdu z siedziby Spółki jest przekroczenie tej bramki. Skarżąca podniosła, że częstotliwość dokonywania transportów, obowiązujące procedury wewnętrzne oraz wieloletnia praktyka powodują, że w jej interesie nie leży przewożenie złomu metali kolorowych w sposób, który narażałby ją na kary pieniężne. Spółka zauważyła także, że gabaryty, kształt i podzielność przewożonych towarów pozwalają na ich ułożenie w sposób, który nie powoduje powstania naruszeń. Skarżąca wskazała przy tym, że pracownicy wykonujący przewóz złomu są instruowani, posiadają wymagane przepisami uprawnienia, jak również doświadczenie i wiedzę niezbędną do wykonywania tego typu transportów. W ocenie Spółki do przekroczenia wysokości zestawu pojazdów doszło wskutek przemieszczenia się przewożonych chłodnic aluminiowych w trakcie transportu, o czym kierujący pojazdem dowiedział się dopiero w toku kontroli. Skarżąca podniosła przy tym, że organ odniósł się do wyjaśnień złożonych w toku postępowania w sposób lakoniczny, ograniczając się w zasadzie do twierdzenia, iż decydującym dla oceny wypełnienia znamion ustawowych jest stan z chwili dokonywania kontroli. Spółka stwierdziła, że dochowała standardowych, wymaganych rozsądnie środków ostrożności. Towar był należycie zabezpieczony w kontenerze zewnętrzną, górną plandeką, a kontrola w miejscu prowadzenia działalności polegająca na przejeździe zestawu pojazdów przez bramkę również wykluczyła nieprawidłowości w zakresie gabarytów pojazdu.  W ocenie skarżącej organy obu instancji nie odniosły się w należyty sposób do argumentacji Spółki. Zdaniem skarżącej organy prowadziły postępowanie dowodowe z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., a materiał dowodowy został potraktowany w sposób wybiórczy. Spółka podniosła przy tym, że organ odwoławczy nie odniósł się w sposób wyczerpujący do jej twierdzeń i nie zweryfikował ich ani nie odmówił im przymiotu wiarygodności. Skarżąca wskazała jednocześnie, że organ nie wykazał, iż do naruszenia doszło wskutek czynników, którymi można obciążyć Spółkę, co jest sprzeczne z wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2014.1647 j.t. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz.U.2012.270 j.t.). Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1 a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa. Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności. Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja utrzymana nią w mocy nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie. W myśl art. 64 ust. 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem: - uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy (pkt 1); - przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1 (pkt 2). Pojazdem nienormatywnym, stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d. jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Zgodnie z art. 140aa ust. 1 pkt 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.). Zasady ustalania tej kary uregulowane zostały w art. 140ab ust. 1 p.r.d., który za brak zezwolenia kategorii I i II przewiduje karę w wysokości 1500 zł (pkt 1); za brak zezwolenia kategorii III -VI przewiduje karę w wysokości 5000 zł (pkt 2). W rozpoznawanej sprawie kontroli drogowej poddany został zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego marki [...] o nr rej. [...] i przyczepy marki [...] o nr rej. [...], którym w imieniu Spółki wykonywano przewóz drogowy złomu aluminiowego (ładunek podzielny) na trasie K. - K. W wyniku przeprowadzonego w toku kontroli pomiaru wysokości po pomniejszeniu wyniku o maksymalne błędy pomiarowe (1%) ustalono, że wysokość zespołu pojazdów wynosiła 4,21 m przy dopuszczalnej normie 4,00 m (przekroczenie o 5,25%). W związku z powyższym stwierdzono, że zatrzymany do kontroli zespół pojazdów jest pojazdem nienormatywnym, na którego przejazd wymagane jest zezwolenie kategorii III, którego kierowca nie okazał w toku kontroli. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...]. Zarówno kierowca, jak i skarżąca nie kwestionowali uzyskanych wyników pomiaru. Kierowca podpisał znajdujący się w aktach administracyjnych protokół kontroli oraz opis naruszenia. W sprawie bezsporna jest zatem ustalona wartość przekroczenia ww. parametru. Skarżąca zakwestionowała natomiast prawidłowość ustalenia przez organ, że ponosi ona odpowiedzialność za zorganizowanie przejazdu z naruszeniem dopuszczalnych norm, brak uznania, że nie zachodzą w sprawie przesłanki uwolnienia się przez nią od odpowiedzialności administracyjnej. Sąd stwierdza że, Główny Inspektor Transportu Drogowego zasadnie uznał, iż w sprawie nie znajduje zastosowania art. 140aa ust. 4 p.r.d.; zgodnie z którym możliwe jest wyłącznie odpowiedzialności wobec podmiotu wykonującego przejazd w przypadkach w ustawie określonych, a mianowicie jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1 dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Argument, że skarżąca dochowała należytej staranności w realizacji przewozu, podnoszony był przez nią w zasadzie od pierwszego pisma złożonego do akt administracyjnych stanowiącego odpowiedź na zawiadomienie o wszczęciu postępowania. Skarżąca wskazywała na wypracowane w prowadzonym zakładzie procedury dotyczące załadunku przewożonych towarów (złomu), które w jej ocenie zapewnić miały normatywność wykonywanych przewozów. Jako przyczynę powstania przedmiotowego naruszenia skarżąca wskazywała przejazd po wybrzuszeniach i garbach na odcinku drogi wojewódzkiej [...] pomiędzy miejscowościami K. – Z. leżącymi na pokonywanej trasie oraz nieumyślne niezachowanie szczególnej ostrożności przez kierowcę w czasie przejeżdżania przez nierówny przejazd kolejowy, co spowodowało podrzucenie przewożonego złomu (chłodnic) i nie ułożenie się w tym samym miejscu tylko przypadkowo, zachodząc brzegami jedna na drugiej, zwiększając tym samym wysokość, na co pozwala zakładana na zaczepy kontenera gumą, elastyczna plandeka, którą przykrywany jest złom przewożony w kontenerze (pismo skarżącej z [...].05.2014 r. k 79 - 77 akt adm.). Zdaniem Sądu dokonana w świetle tych wyjaśnień ocena organów, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 140 aa p.r.d. jest poprawna. Stanowisko organu, iż między zachowaniem skarżącej - jako przewoźnika, a stwierdzonym naruszeniem istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy należało uznać za prawidłowe. Dla przedmiotowego rozstrzygnięcia nie ma również znaczenia przeświadczenie skarżącej o dochowaniu należytej staranności w realizacji załadunku, przewozu i obiektywnych w jej ocenie przyczynach powstania stwierdzonego naruszenia. W ocenie Sądu zarzuty podnoszone przez skarżącą jedynie wzmacniają argumentację organu. Dając wiarę skarżącej, iż pojazd w chwili załadunku i opuszczenia prowadzonego przez nią zakładu był normatywny, a do przemieszczenia złomu doszło w czasie transportu na skutek pokonywania nierówności na drodze, stwierdzić należy, że taka sytuacja również obciąża skarżącą jako przewoźnika. Świadczy bowiem o tym, że przewożony ładunek był nienależycie zabezpieczony na czas transportu. Przejeżdżanie przez nierówności na drodze, czy przez przejazd kolejowy należy do zwykłych i łatwych do przewidzenia zdarzeń w czasie wykonywania transportu. Skarżąca wiedziała jaką trasę będzie pokonywała bowiem przewóz wykonywany był na potrzeby własne. Zatem wnioskowanie organu, że skarżąca miała wpływ na powstanie naruszenia i nie dochowała należytej staranności bowiem ładunek nie był należycie zabezpieczony przed przemieszczeniem w czasie transportu jest prawidłowe i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Skarżąca jako podmiot profesjonalnie zajmujący się wykonywaniem przewozów musi mieć świadomość obowiązujących przepisów i zorganizować przewóz w taki sposób aby zapewnić jego normatywność na całej trasie przejazdu. W przedmiotowej sprawie odpowiadała ona zarówno za zgodny z normami załadunek, jak i zapewnienie normatywności pojazdu na całej trasie. Zatem jakakolwiek niewiedza czy niedbałość w tym zakresie stanowi jedynie okoliczność obciążającą. W tym miejscu przypomnieć należy, że odpowiedzialność przewoźnika jest szersza od odpowiedzialności załadowcy. Odpowiada on za przejazd załadowanego już pojazdu na całej jego trasie. Z uwagi na powyższe zasadnie organ uznał, że skarżąca miała wpływ na powstanie naruszenia poprzez niedochowanie wymaganej przepisami prawa staranności w realizacji przedmiotowego przewozu. Wobec powyższego Sąd doszedł do przekonania, że organy w toku postępowania zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zapewniły stronie czynny udział w postępowaniu oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), oparły swoje rozstrzygnięcia na prawidłowo zebranym materiale dowodowym, w tym na prawidłowo sporządzonym protokole, który został podpisany przez kierującego pojazdem bez składania uwag, dokonując wszechstronnej oceny materiału dowodowego oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w decyzjach, w sposób wymagany przez art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia przez organ art. 80 k.p.a., jak również wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego zawartych w ustawie Prawo przewozowe. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.