VI SA/Wa 2438/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi I. K. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich oddala skargę Zaskarżoną uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej po rozpatrzeniu odwołania I. K. utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w S.z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie skreślenia I. K. z listy aplikantów . W uzasadnieniu uchwały organ wyjaśnił, I.K. została wpisana na listę aplikantów adwokackich uchwałą ORA w S. z dnia [...].10.2009 r. i rozpoczęła odbywanie aplikacji w dniu [...].01.2010 r. Aplikantka przystąpiła do kolokwium rocznego po II roku aplikacji i zarówno w pierwszym jak i w poprawkowym terminie uzyskała oceny niedostateczne. I. K. , która kwestionowała wynik kolokwium, została poinformowana przez ORA o braku podstaw do ustalenia pozytywnej oceny z tego egzaminu, jak również o możliwości złożenia wniosku o powtarzanie roku szkoleniowego, z czego jednak nie skorzystała. ORA w S. uchwałą z dnia [...].05.2012 r. wszczęła postępowanie w trybie art. 79 ust. 2 p.o.a w sprawie stwierdzenia nieprzydatności aplikantki do zawodu, jednak uchwała ta z przyczyn proceduralnych została uchylona przez Prezydium NRA w dniu [...].08.2012 r. Następnie uchwałą z dnia [...].09.2012 r. ORA w S. umorzyła postępowanie wszczęte w oparciu o art. 79 ust. 2 p.o.a z uwagi na upływ 2-letniego terminu ustawowego. W dniu 25.03.2013 r. ORA, działając na podstawie art. 79 ust. 1 pkt. 2 p.o.a, skreśliła I.K. z listy aplikantów adwokackich z powodu niezakończenia aplikacji w terminie. ORA wskazała, że aplikantka która rozpoczęła aplikację w dniu 1.01.2010 r., winna ją zakończyć do dnia 1.01.2013 r. Do tej daty nie uzyskała jednak zaświadczenia o odbyciu aplikacji, a to z uwagi na niezaliczenie kolokwium po II roku aplikacji. Odnosząc się do argumentacji podniesionej w odwołaniu organ wyjaśnił, iż ORA zasadnie poinformowała aplikantkę, że od wyniku kolokwium nie przysługuje odwołanie i odmówiła jej weryfikacji oceny negatywnej, jednakże z uwagi na potrzebę zbadania przyczyny nieukończenia aplikacji w aspekcie jej ewentualnego "usprawiedliwienia", uznał za konieczne merytoryczne odniesienie się do przedstawionego zarzutu. Zakwestionowane pytanie nr 6 dotyczyło terminu składania odpowiedzi na apelację w postępowaniu karnym. Aplikantka udzieliła odpowiedzi A - "zawsze", zaś wg klucza za prawidłową uznawana była odpowiedź C - "przed rozprawą apelacyjną". Prezydium NRA w zakresie argumentacji przychyliło się do wyjaśnień, udzielonych aplikantce na piśmie przez autora pytania, który wskazał słusznie, że złożenie odpowiedzi na apelację musi mieć sens procesowy, a więc musi nastąpić do momentu, gdy sąd odwoławczy rozstrzygnie o zasadności apelacji. Po terminie jej rozpoznania złożenie odpowiedzi nie mogłoby wywrzeć żadnego skutku procesowego i wówczas "odpowiedź na apelację" utraciłaby cechy pisma procesowego, a stałaby się jedynie pozbawionym znaczenia prawnego stanowiskiem strony. Prezydium NRA uznało za nieuzasadniony również zarzut nierównego traktowania aplikantów. Z załączonej dokumentacji wynika, że Komisja Egzaminacyjna dokonywała autoweryfikacji w zakresie niektórych pytań testowych w odniesieniu do wszystkich aplikantów, w tym również I.K. (np. tom I-K 160). Taka weryfikacja, obejmująca wszystkich zdających, jest jednak procedurą odmienną od tej, której bezpodstawnie domagała się zainteresowana. Zarzut nierównego traktowania byłby uprawniony tylko wówczas, gdyby odpowiedź A na pytanie nr 6 została uznana za prawidłową wobec innych aplikantów, co nie miało miejsca. W konsekwencji Prezydium NRA uznało, że nie zaistniała usprawiedliwiona przyczyna nieukończenia przez I. K. aplikacji w terminie, W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, I. K. , zwana dalej skarżącą, wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz zasądzenie kosztów postępowania. Podniosła zarzuty naruszenia: prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci: -art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezpodstawnym ustaleniu zaistnienia nieusprawiedliwionej przyczyny niezakończenia aplikacji w terminie wobec uznania udzielenia przez skarżącą nieprawidłowej odpowiedzi na pytanie nr 6 z procedury karnej, podczas gdy art. 428 k.p.k. do którego pytanie nawiązuje prowadzi do uznania przeciwnego, -art. 32 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżąca była na równi traktowana z innymi aplikantami, podczas gdy Komisja Egzaminacyjna podjęła weryfikację pytań testowych na wnioski niektórych aplikantów po kolokwium w dniu 5 listopada 2011r., a odmówiła takiej samej weryfikacji pytań testowych na wniosek skarżącej po kolokwium poprawkowym w dniu 10 grudnia 2011r., wprowadzenia odmiennej tzw. procedury do wszystkich aplikantów. oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: -art. 428 § 2 k.p.k. poprzez twierdzenie, że odpowiedź na apelację strona składa przed rozprawą apelacyjną, -art. 7, art. 8, art. 77 § 1. art. 80 k.p.a. poprzez działanie przeciwko słusznemu interesowi skarżącej, pomijanie okoliczności wskazywanych przez skarżącą, przeprowadzenie postępowania w sprawie w sposób pobieżny, skutkujący wybiórczą oceną zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i brakiem wszechstronnej jego oceny, co z kolei spowodowało, że postępowanie to nie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organu, -art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca szczegółowo (w punkach) przypomniała stan faktyczny sprawy i rozwinęła odniesione zarzuty wskazując m.in., iż organy adwokatury wszystkie okoliczności sprawy tłumaczyły na jej niekorzyść. Organ badając nieusprawiedliwioną przyczynę o której mowa w art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze rozpatrzył merytorycznie zarzut co do niepoprawności sformułowania odpowiedzi do pytania testowego nr 6 z procedury karnej związanego z treścią art. 428 § 2 kpk, które to pytanie nie zawiera żadnej poprawnej odpowiedzi, stąd winno być uchylone. Ostatecznie zaś stało się przyczyną niezakończenia przez skarżącą aplikacji Następnie skarżąca, powołując się na komentarze i praktykę szeroko dowodziła wadliwości kwestionowanego pytania testowego stwierdzając w konkluzji, iż pytanie to nie zawierało prawidłowej odpowiedzi jakkolwiek najbardziej poprawna była właśnie odpowiedź udzielona przez nią. Mając na uwadze treść pytania testowego nr 6 oraz treść art. 428 kpk skarżąca podniosła, że organ odwoławczy stwierdził obowiązek - składania odpowiedzi na apelację przed rozprawą - dla którego nie istnieje podstawa prawna. Zdaniem skarżącej w ten sposób rażąco naruszył prawo. Natomiast ostatnie zdanie w akapicie drugim na stronie trzeciej zaskarżonej uchwały o złożeniu odpowiedzi na apelację po terminie jest w ocenie skarżącej wyłącznie szukaniem argumentów na siłę. Skarżąca wskazała, że we wszystkich dotychczasowych pismach wyczerpująco uzasadniała oczywistą wadliwość odpowiedzi do pytania testowego nr 6 oczekując od organów adwokatury merytorycznych, zgodnych z przepisami prawa wyjaśnień. Niestety takich nie znajduje w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, albowiem jednokierunkowe widzenie sprawy nie prowadzi do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, co gorsza oparte na poglądzie niemożliwym do zweryfikowania z żadnymi źródłami prawnymi. Organ adwokatury badając nieusprawiedliwioną przyczynę ograniczył się do jedynego poglądu autora zakwestionowanego pytania, mechanicznie powtarzając jego treść bez prezentacji "własnego'' uzasadnienia takiego rozumowania. Natomiast do powoływanych przez skarżącą argumentów jak: - komentarze do art. 428 kpk, praktyka, treści wszystkich pism skarżącej złożonych w sprawie wadliwości pytania testowego, pisma Przewodniczącego KRS - mających niebagatelne znaczenie prawne, jeżeli chodzi o prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy organ odwoławczy nie odniósł się w żadnym zakresie. Dość, że organ odwoławczy tym dokumentom odmówił mocy dowodowej, to w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały nie podał powodów takiej odmowie. W ocenie skarżącej stanowisko organu o wystąpieniu nieusprawiedliwionej przyczyny niezakończenia aplikacji nie znajduje żadnego uzasadnienia. W stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy stwierdzenie przez organ adwokatury, iż skarżącą udzieliła błędnej odpowiedzi na pytanie testowe nr 6, co bezpośrednio doprowadziło do uznania zaistnienia nieusprawiedliwionej przyczyny niezakończenia aplikacji dowodzi o jego skrajnej stronniczości, braku uczciwości, a przede wszystkim ignorowaniu przepisów prawa. To nie skarżąca udzieliła błędnej odpowiedzi na pytanie nr 6, ale błędnej odpowiedzi udziela organ adwokatury próbując "zmusić" skarżącą do powielania oczywistej nieprawdy. Tłumaczenie organu odnośnie zarzutu nierównego traktowania aplikantów skarżąca uważa za infantylne i nie licujące z powagą tego organu, którego pomysłowość argumentacyjna zdaje się być niewyczerpana. Nie istnieje w przepisach prawa dotyczących adwokatury jakaś odmienna procedura dotycząca weryfikacji wszystkich zdających na jaką powołuje się organ. Bynajmniej skarżąca takiej nie zna. Nie jest także prawdą, że Komisja Egzaminacyjna dokonywała autoweryfikacji wobec wszystkich zdających kolokwium w dniu 05.11.2011r. Weryfikowała testy aplikantów którzy złożyli pisma z prośbą o weryfikację testów. Potwierdza to dziekan ORA w Szczecinie adw. Marek Mikołajczyk w artykule prasowym. Skarżąca wywodziła także, że zgromadzony materiał dowodowy w sprawie jednoznacznie świadczy, że wobec niej stosowane są inne kryteria oceny, niż wobec innych aplikantów. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej uchwały jest sformułowane bardzo oszczędnie. Ogranicza się do w zasadzie do opisania w sposób niezwykle pobieżny stanu faktycznego oraz powtórzenia argumentów już wcześniej prezentowanych przez autora zakwestionowanego pytania nr 6 z procedury karnej. Natomiast argumenty skarżącej dla organu nie istnieją. Motywy organu nie pozwalają na zrozumienie toku jego rozumowania. Organ nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienia prawnego w uchwale w zasadzie nie ma w ogóle - organ ani nie przytoczył treści przepisów, które stosował, ani tym bardziej, nie wyjaśnił sposobu ich zastosowania w sprawie. W odpowiedzi na skargę Naczelna Rada Adwokacka, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymała dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w tej sprawie podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wystarczająca. Na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze zarówno Okręgowe Rady Adwokackie, jak i Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej jako kolegialne organy samorządu zawodowego adwokatów sprawują zróżnicowane zadania z zakresu administracji publicznej. W określonych sytuacjach są także powołane do orzekania w sprawach indywidualnych, w tym między innymi w przedmiocie skreślenia aplikanta z listy aplikantów adwokackich. W myśl art. 79 ust. 1 pkt 2 p.o.a. Okręgowa Rada Adwokacka skreśla aplikanta z listy w wypadku niezakończenia przez niego, bez usprawiedliwionej przyczyny, aplikacji adwokackiej w terminie, o którym mowa w art. 76 ust. 1. Z brzmienia cytowanego przepisu wynika, że uchwała podjęta na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 2 p.o.a. ma charakter związany. Warunkiem skreślenia z listy aplikantów w tym trybie jest ustalenie, że niezakończenie aplikacji w terminie było nieusprawiedliwione. Stosownie do art. 76 ust. 1 zdanie pierwsze, aplikacja adwokacka rozpoczyna się dnia 1 stycznia każdego roku i trwa trzy lata. Pozostaje poza sporem, że skarżąca uchwałą z dnia [...] października 2009 r. została wpisana na listę aplikantów adwokackich i w dniu 1 stycznia 2010 r. rozpoczęła odbywanie aplikacji a zatem winna ją ukończyć do dnia 1 stycznia 2013 roku. . Bezspornym jest także, iż po II roku aplikacji skarżąca przystąpiła do kolokwium rocznego jednakże zarówno w pierwszym jak i w drugim terminie kolokwium uzyskała z niego ocenę niedostateczną. Skarżąca swoje stanowisko zawarte w skardze opiera na przekonaniu, że nie jest nieusprawiedliwionym powodem nieukończenia przez nią aplikacji adwokackiej w terminie okoliczność nie zaliczenia obowiązkowego kolokwium z procedury karnej albowiem pytanie testowe numer 6 nie zawiera żadnej poprawnej odpowiedzi, stąd winno być uchylone a ostatecznie stało się przyczyną niezakończenia przez nią aplikacji. W ocenie Sądu przekonanie skarżącej jest błędne. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 poa, kształcenie aplikantów adwokackich należy do zadań samorządu zawodowego adwokatury. Stosownie do art. 58 pkt 12 lit. b) poa, uchwalanie regulaminów, dotyczących zasad odbywania aplikacji leży w kompetencji Naczelnej Rady Adwokackiej. W oparciu o tę delegację ustawową Naczelna Rada Adwokacja uchwaliła Regulamin aplikacji (Uchwała nr 5.5/2011 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 listopada 2011 roku) i jak stanowi § 10 ust. 5 tego regulaminu, od decyzji komisji o wyniku kolokwium albo sprawdzianu, kolokwium poprawkowego albo sprawdzianu poprawkowego odwołanie nie przysługuje. Należy zatem uznać, iż Ustawa Prawo o adwokaturze nie przewiduje możliwości wniesienia skargi na ustalenie wyniku kolokwium. W ocenie Sądu, ustalenia faktyczne, stanowiące podstawę kwestionowanych uchwał, nie budzą wątpliwości. Ustalenia te wskazują, że po uzyskaniu oceny niedostatecznej zarówno w terminie pierwszym jak i terminie poprawkowym z kolokwium z procedury karnej aplikantka została poinformowana o możliwości złożenia wniosku o powtarzanie roku - co pozwoliłoby jej na kontynuowanie aplikacji. Jak stanowi bowiem § 22 ust. 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej w przypadku uzyskania przez aplikanta zgody na powtórzenie roku szkoleniowego nie zalicza się do ustawowego czasu trwania aplikacji roku szkoleniowego zakończonego negatywną oceną z poprawkowego kolokwium lub poprawkowego sprawdzianu. Skarżąca z możliwości tej nie skorzystała. W ocenie Sądu, okoliczności faktyczne sprawy świadczą jednoznacznie o spełnieniu warunku ustawowego a tym samym są równoznaczne z ustaleniem, iż niezakończenie przez skarżącą aplikacji w terminie nie było usprawiedliwione. Sąd nie podzielił także zrzutu naruszenia art. 32 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne (ust. 1). Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (ust. 2). Z przepisu art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wynika, iż podmiotom odznaczającym się tą samą cechą istotną powinny przysługiwać takie same prawa lub spoczywać na nich takie same obowiązki. Jak wynika z akt sprawy organ dokonał auto kontroli testu z procedury karnej (pismo z dnia [...] marca 2012 roku wraz z wypisem z posiedzenia Komisji Egzaminacyjnej k. 169-170). Wskutek wniosku i pism skarżącej weryfikacja ta miała miejsce co do jednego z pytań - w wyniku czego skarżąca uzyskała o 1 punkt więcej. Jednakże do otrzymania oceny pozytywnej nadal brakowało skarżącej punktu. O naruszeniu art. 32 Konstytucji można mówić, gdyby organ jednej osobie uznał identyczną odpowiedź jakiej udzieliła skarżąca za prawidłową, a skarżącej - za nieprawidłową bądź gdyby organ dokonał jednej osobie w zakresie tego samego testu i kwestionowanych pytań auto weryfikacji, zaś drugiej - nie. Należy także zauważyć, iż równość traktowania nie oznacza identyczności traktowania. W wyroku z dnia 27 czerwca 1995 roku sygn. akt K 4/94 Trybunał Konstytucyjny, stwierdził, że równe traktowanie tych samych podmiotów pod pewnymi względami nie stoi na przeszkodzie ich różnemu traktowaniu pod innymi względami gdy jest to obiektywnie uzasadnione. Według Sądu organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Ponadto organy adwokatury, nie dopuścili się obrazy zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), albowiem oparły się na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym, dokonując wszechstronnej oceny na podstawie jego całokształtu, oraz dokonując oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Należy uznać jednocześnie, iż swoje stanowisko uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu uchwały podano przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja w sposób wystarczający odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych. Podniesione zarzuty nie zmieniają faktu, iż skarżąca dwukrotnie uzyskała z kolokwium rocznego ocenę negatywną, nie złożyła także wniosku o powtarzanie roku i te okoliczności uzasadniają stwierdzenie nieukończenia aplikacji w terminie z nieusprawiedliwionej przyczyny. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.