VI SA/Wa 2442/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej postanawia: odmówić przyznania T. R. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. T. R. (dalej też jako skarżący) złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej. We wniosku podniósł, iż nie jest w stanie dokonać opłaty sądowej. Skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną. W rubryce 10 Formularza podniósł, że nie osiąga dochodu z działalności gospodarczej w zakresie handlu. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, zarządzeniem referendarza sądowego wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez przedłożenie: a) zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za rok 2011, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, b) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego w roku 2012 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (w zależności od formy opodatkowania np. ostatni PIT-5, kopie księgi przychodów i rozchodów, ewidencji przychodów), c) dokumentów wskazujących sytuację finansowej żony skarżącego: w przypadku wykonywania pracy zarobkowej - przedstawienie zaświadczeń pracodawcy wskazujących wysokości wynagrodzenia, w przypadku posiadania statusu osoby bezrobotnej – przedstawienie zaświadczeń właściwego Urzędu Pracy, w przypadku pobierania świadczenia emerytalno-rentowego - ostatniego przekazu pocztowego ww. świadczenia ewentualnie ostatniej decyzji określającej wysokość uzyskiwanych świadczeń, d) wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, (w przypadku, jeśli takie rachunki posiadają, jeżeli ani skarżący, ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych, zobowiązano pełnomocnika skarżącego do złożenia stosownego oświadczenia), e) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, oraz innych obciążeń. W odpowiedzi skarżący przedstawił: a/ wydruk wypłaty 982, 68 złotych tytułem emerytury otrzymywanej przez żonę skarżącego, b/ kopie dowodów wpłaty z tytułu: spłaty raty kredytu hipotecznego (kwota 2000 złotych), opłaty za energię (kwota 585 złotych), gaz, wodę i śmieci, c/ zeznanie o wysokości dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2011. Skarżący wyjaśnił ponadto, że nie posiada oszczędności na rachunkach bankowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie natomiast do treści art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W świetle przedłożonych przez skarżącego dokumentów uznać należy, iż odpowiedź na wystosowane do niego wezwanie na podstawie art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, była niepełna. Skarżący bowiem w ogóle nie przedłożył żadnych dokumentów wskazujących na wysokość dochodu uzyskanego przez niego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2012. Nie jest więc wiadomym, jakie skarżący uzyskuje przychody z działalności gospodarczej, jaki jest koszt ich uzyskania a w rezultacie jaki jest wynik tej działalności. Wiadomym jest natomiast, że w roku 2011 z działalności gospodarczej uzyskał dochód przekraczający kwotę 92 tysięcy złotych. Nie można więc przyjąć, w świetle powyższych okoliczności, że skarżący wykazał, iż nie uzyskuje z prowadzonej działalności gospodarczej dochodu. Zarazem sam fakt dokonywania opłat w kwocie znacznie przekraczającej przychód z tytułu emerytury otrzymywanej przez żonę skarżącego świadczy o uzyskiwaniu przez skarżącego dochodów w wysokości pozwalającej na pokrycie tych wydatków. Co więcej, skarżący nie przedstawił żadnych wydruków z rachunków bankowych poprzestając na oświadczeniu, że nie posiada na rachunkach oszczędności. Istotnym jest jednakże nie sam fakt dysponowania oszczędnościami na rachunku bankowym, lecz również skala wpływów na rachunek bankowy i rozchodów z niego. W sytuacji więc, w której skarżący nie przedstawił wyciągów z rachunków bankowych nie jest wiadomym na etapie rozpoznawania wniosku, jakie operacje były wykonywane na tych rachunkach oraz jaka była wysokość salda w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym, skoro odpowiedź skarżącego na wezwanie Sądu była niepełna, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia natomiast oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). Jeszcze raz podkreślić należy, iż zawarte w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Na gruncie niniejszej sprawy, już z posiadanych informacji wynika, że skarżący uzyskiwał w 2011 roku dochód z działalności gospodarczej a także opłaca bieżące rachunki, na które musiał zdobyć środki. Nie znajduje więc potwierdzenia stanowisko skarżącego o braku dochodów, w szczególności, że, jak wyżej zaznaczono, nie przedstawił wymaganych dokumentów w pełni obrazujących jego możliwości płatnicze i dochody. Należy podkreślić, że uchylanie się strony od obowiązków, związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). W tym stanie rzeczy nie można uznać, że skarżący wykazał, iż spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.