VI SA/Wa 2447/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 31 maja 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr Sp. [...], Urząd Patentowy RP, po rozpatrzeniu sprawy z wniosku S., W., R. spółka partnerska z siedzibą w K. (dalej także: "wnioskodawca", "skarżący") przeciwko R. S. i W. B., na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. 2020 r., poz. 286; dalej: "p.w.p.") oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p., oddalił wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy "RYWAL" o numerze [...]. Ww. decyzja została wydana w następujących okolicznościach: 26 listopada 2019 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek S., W., R.ł spółka partnerska z siedzibą w K. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy słowny RYWAL o numerze [...], udzielonego na rzecz spółki RYWAL spółka jawna R. S., W. B. z siedzibą w K.. Jako podstawę prawną żądania wnioskodawca wskazał art. 169 ust. 1 pkt 4 p.w.p. Wnioskodawca podniósł, że według informacji zawartej w Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej: "KRS") uprawniona spółka jawna w dniu 25 stycznia 2019 r. została wykreślona z ww. rejestru. Wpis o wykreśleniu uprawomocnił się w dniu 13 lutego 2019 r. Pismem z dnia 3 lutego 2020 r. R. S. - jako współuprawniony - wniósł o oddalenie ww. wniosku jako bezzasadnego. Podniósł, że w sprawie do nie doszło wygaśnięcia prawa, bowiem w prawa i obowiązki spółki jawnej, wykreślonej z KRS, wstępują jej wspólnicy. Z dniem wykreślenia spółki jawnej z KRS powstało zatem wspólne prawo ochronne w rozumieniu art 122 ust 1 p.w.p. Fakt zaś, że nie dokonano odpowiedniego wpisu do rejestru, nie oznacza wygaśnięcia prawa. Ponadto wskazał, że powołany przez wnioskodawcę art 169 ust 1 pkt 4 p.w.p. nie znajduje zastosowania w sprawie, gdyż mowa w nim jest o podmiotach posiadających osobowość prawną, a spółka jawna, w świetle kodeksu spółek handlowych, osobowości prawnej nie posiada, a jedynie została wyposażona w zdolność prawną. W piśmie z dnia 10 lipca 2020 r. wnioskodawca podniósł, że R. S. nie jest stroną przedmiotowego postępowania. Uprawnionym do znaku towarowego RYWAL o numerze [...] była bowiem spółka jawna, która została wykreślona z KRS, wobec czego znajduje zastosowanie w sprawie art 169 ust 1 pkt 4 p.w.p. W ocenie wnioskodawcy przepis art 8 k.s.h. przyznaje spółce osobowej zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych, tym samym spółka jawna jest samodzielnym podmiotem prawa cywilnego, do którego stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych zawartych w kodeksie cywilnym. Wnioskodawca wskazał, że takim odpowiednio stosowanym przepisem jest art 37 k.c., który stanowi, iż jednostka organizacyjna uzyskuje osobowość prawną z chwilą jej wpisu do właściwego rejestru, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Zdaniem wnioskodawcy, R.S. nie nabył skutecznie udziału w prawie do znaku towarowego RYWAL o numerze [...], a nawet gdyby uznać, że takie nabycie miało miejsce, nie uzyskało ono skuteczności erga omnes. Kolegium Orzekające we wskazanej na wstępie decyzji oddaliło wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy "RYWAL" o numerze [...]. Na początku wskazało, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu 26 listopada 2019 r., tj. po nowelizacji ustawy p.w.p., która weszła w życie w dniu 15 kwietnia 2016 r., a więc - zgodnie z art. 169 ust. 2 ustawy p.w.p. - wnioskodawca nie musiał legitymować się istnieniem interesu prawnego żądając stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy. Zdaniem Kolegium Orzekającego, R.S. i W. B. - jako następcy prawni spółki RYWAL R.S., W. B.sp. j. z siedzibą w M., która została wykreślona z KRS - mają status strony niniejszego postępowania. Kolegium zauważyło, że R.S. oraz W. B. zawarli w dniu 19 grudnia 2002 r. umowę spółki jawnej na czas oznaczony, tj. do dnia 31 grudnia 2018 r. Zgodnie zaś z ust. 16b tej umowy: "w przypadku zaistnienia przyczyny rozwiązania spółki spowodowanej upływem okresu, na który umowa została zawarta, wspólnicy zakończą działalność spółki, bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego, poprzez zaspokojenie wszystkich zobowiązań spółki, w tym niewymagalnych, zabezpieczenie zobowiązań spornych oraz podział majątku spółki, w tym nieruchomości, poprzez przyznanie poszczególnych składników majątku spółki poszczególnym wspólnikom lub przyznanie ich wspólnikom na współwłasność - w częściach odpowiadających ich udziałowi w zysku spółki, zaś następnie wystąpią o wykreślenie spółki z rejestru przedsiębiorców". Następnie w piśmie z dnia 31 grudnia 2018 r. wspólnicy spółki oświadczyli, że logo firmy zarejestrowane w UP RP nr zgłoszenia [...], nr prawa [...], przechodzi na majątek prywatny we współwłasności W.B. i R.S. po 50% każdy". Spółka została wykreślona w dniu 25 stycznia 2019 r. z KRS. Kolegium Orzekające wskazało - powołując się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 28 lipca 2020 r. (sygn. akt I ACa 331/15) - że nawet jeśli uznać, że rozporządzenie w postaci oświadczenia woli z dnia 31 grudnia 2018 r. jest niewystarczające, to zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie i doktrynie poglądem następcami prawnymi spółki jawnej są jej wspólnicy. Tak więc zarówno na podstawie materiału dowodowego, jak i przepisów prawa (art. 67 § 1 k.s.h.) R.S. wraz z W. B. są następcami prawnymi uprawnionej do spornego prawa należącego do spółki jawnej. Następnie Kolegium wskazało, że spółka jawna - chociaż jest odrębnym od wspólników podmiotem prawa - nie jest osobą prawną, gdyż żaden przepis nie uznaje jej za taką osobę, co zgodnie z art. 33 k.c., który wprowadza do polskiego prawa tzw. normatywny sposób kreowania osób prawnych, wyklucza przyznanie jej takiego statusu. Przepis art. 169 ust. 1 pkt 4 p.w.p. nie może zostać zatem zastosowany. Skarżący, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z dnia [...] lipca 2020 r., zarzucił naruszenie następujących przepisów: 1) art. 162 ust. 1 p.w.p. w związku z art. 67 ust. 3 p.w.p. poprzez błędne uznanie, że R.S. skutecznie, erga omnes, nabył prawo do spornego znaku towarowego, a co za tym idzie jest stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia znaku towarowego RYWAL o numerze [...]; 2) art. 28 k.p.a. poprzez przyznanie R. S. statusu strony postępowania w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa; 3) art. 7, 8 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, w szczególności nieustosunkowanie się do wszystkich tez stawianych przez wnioskodawcę, a mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że R.S. nie może wobec wnioskodawcy, jak również wobec Urzędu Patentowego RP, powoływać się na takie "przeniesienie prawa", które nie zostało poparte stosownym wpisem w rejestrze. Wobec tego R.S. nie może tytułować się współuprawnionym do znaku RYWAL ([...]), a co za tym idzie nie ma również legitymacji do występowania jako strona postępowania. Nawet bowiem gdyby przyjąć, że prawo ochronne na znak towarowy nabyli wspólnicy, to prawo to będzie miało charakter wspólnego prawa ochronnego. Dla skutecznego zaś przekształcenia prawa ochronnego na znak towarowy we wspólne prawo ochronne nie wystarcza jedynie złożenie samego wniosku o zmianę właścicieli, ale konieczne jest również np. przedłożenie regulaminu znaku. Tymczasem pełnomocnik R. S. poinformował, że wniosek o zmianę uprawnionego nie został przez niego złożony, pomimo że udział w prawie nabył jeszcze w 2018 r. Skarżący zaznaczył również, że przedłożone w sprawie dokumenty i tak nie byłyby wystarczające dla dokonania zmiany uprawnionego w rejestrze znaku towarowego, ponieważ nie zawierały one w szczególności regulaminu znaku objętego wspólnym prawem ochronnym (art. 138 ust. 3 p.w.p.). Również z tego względu Urząd Patentowy nie miał podstaw stwierdzić, że R.S. skutecznie może być uznany wobec wnioskodawcy oraz Urzędu za uprawnionego do wspólnego prawa ochronnego na znak towarowy RYWAL ([...]). W odpowiedzi na skargę Urząd wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga podlega oddaleniu. Skarżący, jako podstawę wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, powołał przepis art. 169 ust. 1 pkt 4 p.w.p. Stanowi on, że prawo ochronne na znak towarowy wygasa również na skutek wykreślenia z właściwego rejestru podmiotu mającego osobowość prawną, któremu przysługiwało prawo ochronne na znak towarowy. Sąd podziela stanowisko organu, że przepis ten nie mógł zostać zastosowany w sprawie, w stanie faktycznym sprawy brak bowiem okoliczności związanej z wykreśleniem z właściwego rejestru podmiotu mającego osobowość prawną. Organ prawidłowo ocenił na gruncie właściwych przepisów - tj. kodeksu spółek handlowych i kodeksu cywilnego - status i charakter prawny spółki jawnej oraz wyjaśnił (i uwzględnił) różnicę pomiędzy osobowością prawną a - przysługująca tej spółce - zdolnością prawną i zdolnością do czynności prawnych. Sąd podkreśla, że mimo ww. atrybutów zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych, spółki osobowe nie są osobami prawnymi, lecz jednostkami organizacyjnymi wyposażonymi w zdolność prawną - art. 331 k.c. Przepis art. 331 k.c. przewiduje, kto może być zaliczony do trzeciej kategorii podmiotowej, natomiast art. 8 k.s.h. jest tą normą, która przewiduje zdolność prawną tych spółek (zob. Z. Radwański, Podmioty prawa cywilnego w świetle zmian kodeksu cywilnego przeprowadzonych ustawą z 14 lutego 2003 roku, PS 2003, nr 7-8, s. 6; J. Frąckowiak, Instytucje prawa handlowego w kodeksie cywilnym, Rejent 2003, nr 6, s. 23 i n.; A. Kidyba, Niektóre skutki wprowadzenia do obrotu handlowego trzeciej kategorii podmiotowej, PPH 2004, nr 12, s. 12 oraz tenże, O potrzebie wyodrębnienia podmiotów ustawowych, PiP 2020, nr 8, s. 83 i n.; G. Gorczyński, Spółka jawna jako podmiot prawa, Warszawa 2009, s. 97 i n.; M. Tyrakowska, Podmiotowość cywilnoprawna osób ustawowych na przykładzie spółki jawnej, PPH 2010, nr 5, s. 32 i n.; zob. również U. Promińska, W sprawie modelowej konstrukcji handlowych spółek osobowych, PPH 2012, nr 9, s. 10 i n.; K. Kopaczyńska-Pieczniak, Ukształtowanie podmiotowości prawnej spółki jawnej (w:) Kodeks spółek handlowych po dziesięciu latach, pod red. J. Frąckowiaka, Wrocław 2013, s. 497) - por. A. Kidyba, Komentarz aktualizowany do art. 1-300 kodeksu spółek handlowych, opubl. LEX/el. 2021 Tak więc nie ma wątpliwości, że spółka jawna, jako postać ułomnej osoby prawnej, nie ma osobowości prawnej. Bez dodatkowych zatem ustaleń należało ją wyłączyć z zakresu dyspozycji przepisu art. 169 ust. 1 pkt 4 p.w.p. Prawidłowe było także uznanie przez organ wspólników wykreślonej z KRS spółki jawnej za strony postępowania wszczętego z wniosku skarżącego. Przyjmując powyższe należy zauważyć, iż w myśl art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przymiot strony postępowania uzależniony jest od posiadania interesu prawnego. Na gruncie tego przepisu, w świetle piśmiennictwa i orzecznictwa, "interes prawny" to interes osobisty, własny, indywidualny, znajdujący swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224 i n., a także m.in. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2005 r., OSK 1012/04). Interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest więc kategorią materialnoprawną. O charakterze interesu (prawny czy faktyczny) przesądza zatem treść przepisów prawa materialnego. Mogą to być również przepisy, z których co prawda nie wynikają wprost konkretne uprawnienia dla strony, ale wynika "sytuacja jakoś przez prawo chroniona, np. jakaś korzyść, której prawo pozwala oczekiwać, możność dążenia do jakiegoś skutku prawnego, możność obrony przed ograniczeniem zdobytych już uprawnień itd." (por. J. Zimmermann: Konstrukcja interesu prawnego w sferze działań Naczelnego Sądu Administracyjnego, [w:] Gospodarka, Administracja, Samorząd, Księga jubileuszowa profesor Teresy Rabskiej, red. H. Olszewski, B. Popławska, Poznań 1997, s. 610). W orzecznictwie i nauce prawa zauważa się ponadto, że związek normatywny między omawianym interesem prawnym lub obowiązkiem danego podmiotu a postępowaniem administracyjnym wyraża się w tym, że postępowanie "dotyczy" interesu prawnego lub obowiązku tego podmiotu. Postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku konkretnego podmiotu w tym sensie, że w wyniku takiego postępowania wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach lub obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki innego podmiotu (por. postanowienie NSA z dnia 5 lutego 2014, sygn. akt II GSK 9/13 LEX nr 1452776 oraz A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, s. 239). Z powyższych względów, od chwili wszczęcia przez wnioskodawcę postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy słowny RYWAL o nr [...], nastąpiła konieczność ochrony przez wspólników spółki jawnej (wykreślonej z KRS) ich własnego - wynikającego z art. 82 § 2 k.s.h. - interesu prawnego, który został zagrożony ewentualną (tj. pozytywną dla wnioskodawcy) decyzją Urzędu. Z mocy art. 82 § 2 k.s.h. majątek pozostały po wykreśleniu spółki z rejestru jest bowiem majątkiem wspólników. Przyznanie zatem statusu strony postępowania nie wymagało dopełnienia - wynikających z art. 162 ust. 1 w zw. z art. 67 ust. 3 p.wp. - warunków skuteczności erga omnes przejścia prawa ochronnego, tj. ujawnienia jego przeniesienia w rejestrze patentowym. Organ trafnie przy tym przywołał postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2016 r., sygn. akt V CSK 336/15, w którym wskazano, że zasadą wynikającą wprost z kodeksu spółek handlowych jest rozwiązanie spółki jawnej po przeprowadzeniu likwidacji. Zasada ta doznaje jednak wyjątku na podstawie art. 67 § 1 k.s.h., który przewiduje możliwość odstąpienia od likwidacji spółki, jeżeli wspólnicy uzgodnili inny sposób zakończenia jej działalności. Niepodobna interpretować art. 67 § 1 k.s.h. w sposób, że gdy wspólnicy uchwalą jedynie rozwiązanie spółki bez przeprowadzenia likwidacji, to nie ma jej następców prawnych. Tymi następcami są bowiem, jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 lipca 2009 r., II CSK 134/09 (OSNC-ZD z 2010, nr 1, poz. 20, vide też: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2005 r. II CK 275/2005, OSN 2006, nr 11, poz. 126), wspólnicy, którzy podjęli taką uchwałę. Z ww. powodów Sąd nie podzielił żadnego z zarzutów skarżącego i oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).