VI SA/Wa 2465/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Jacek Fronczyk Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę w całości Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, (Dz. U. Nr 28, poz. 153, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym" i art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu w NFZ" oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego przez A. M. w dniu [...] grudnia 2013 r. od decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] grudnia 2013 r., stwierdzającej, iż Pan A. M. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:  Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] pismem z dnia [...] września 2013 r., znak: [...] wystąpił z wnioskiem do dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, o rozpatrzenie sprawy dotyczącej objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2007 r. Pana A. M. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. W ww. wniosku poinformowano, iż Pan A. M. nie zgłosił obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2007 r. Na mocy prawomocnej decyzji ZUS z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] Pan A. M. w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 7 czerwca 2011 r., podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Natomiast w ewidencji Urzędu Skarbowego w W. ww. figurował jako osoba prowadząca działalność gospodarczą opodatkowaną w formie ryczałtu ewidencjonowanego oraz podatkiem od towarów i usług (VAT) w okresie od 3 listopada 1989 r. do 29 września 2011 r. Pan A. M. zgłosił zawieszenie działalności gospodarczej od dnia 8 czerwca 2011 r. W latach 1999-2010 Pan A. M. uzyskiwał przychody z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W ewidencji Urzędu Gminy W. ww. figurował jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie wpisu nr [...] w okresie od 3 października 1989 r. do 7 czerwca 2011 r. Pan A. M. w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2007 r. spełniał warunki do podlegania dobrowolnie ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ wskazał, że w okresie objętym decyzją organu I instancji miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw tj.: art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ, zgodnie z którymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi". Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących pozarolniczą działalność powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych (art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ). Prezes NFZ podniósł, że zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o systemie", w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Zatem czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Organ wskazywał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 obowiązującej od 1 stycznia 1989 r. do 31 grudnia 2000 r. ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. nr 41, poz. 324 z późn. zm.) - podjęcie działalności gospodarczej przez osoby fizyczne wymagało zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej. Z kolei w myśl art. 18 i art. 19 ust. 1 tej ustawy - przedsiębiorca był obowiązany zgłaszać do ewidencji działalności gospodarczej, w terminie 14 dni, zmiany stanu faktycznego i prawnego odnoszącego się do przedsiębiorcy i działalności gospodarczej, powstałe po wpisie do ewidencji i objęte stanem zawartym w zgłoszeniu. Wpis do ewidencji podlegał natomiast wykreśleniu w przypadku zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.), obowiązującej od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2011 r., zwanej dalej "ustawą prawo działalności", przedsiębiorca będący osobą fizyczną mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej zgłaszając we wniosku o wpis do ewidencji datę rozpoczęcia działalności. Przedsiębiorca był obowiązany zgłosić organowi ewidencyjnemu zmiany stanu faktycznego i prawnego odnoszące się do przedsiębiorcy i wykonywanej przez niego działalności gospodarczej, w zakresie danych zawartych w zgłoszeniu do ewidencji, powstałe po dniu dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, w terminie 14 dni od dnia powstania tych zmian, a także informację o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej (art. 88a ust. 1, art. 88d i art. 88e ust. 1 pkt 1, a od 1 stycznia 2004 r. - art. 7b ust. 2 pkt 4 i art. 7d ust. 1 tej ustawy). Prezes NFZ ustalił, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że A. M. posiadał uprawnienia do prowadzenia działalności gospodarczej: "Wykonywanie konstrukcji i pokryć dachowych", pod nr ewidencyjnym [...] w okresie od 3 października 1989 r. do 29 września 2011 r. W dniu [...] czerwca 2011 r. Pan A. M. zgłosił w organie ewidencyjnym zawieszenie działalności gospodarczej. Działalność została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej w dniu [...] października 2011 r. decyzją Wójta Gminy W. z dnia [...] października 2011 r. (wniosek o wpis do EDG informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej, wniosek o wykreślenie wpisu w CEiDG, decyzja Wójta Gminy W. znak: [...] z dnia [...] października 2011 r.). Zgodnie z informacją przekazaną przez ZUS Pan A. M. nie zgłosił obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2007 r. Natomiast na mocy prawomocnej decyzji ZUS z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 7 czerwca 2011 r., ww. podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ wywodził, że w tej sytuacji niecelowe było wydawanie decyzji odnośnie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w przypadku, gdy Pan A. M. podlegał już obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu. Takie stanowisko podzielił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 29 stycznia 2014 r. (sygn. akt II UZ 70/13). Prezes MFZ podniósł, że na podstawie informacji przekazanej przez ZUS, w ewidencji Urzędu Skarbowego w W. ww. figuruje jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną w formie ryczałtu ewidencjonowanego oraz podatkiem od towarów i usług (VAT) w okresie od 3 listopada 1989 r. do 29 września 2011 r. Następnie zgłosił do przedmiotowej ewidencji informację o zawieszeniu działalności gospodarczej od dnia [...] czerwca 2011 r. Pan A. M. uzyskiwał przychody z prowadzonej działalności gospodarczej w latach 1999-2007. Pan A. M. w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2007 r. spełniał warunki do podlegania dobrowolnie ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W odniesieniu do okresu przed 20 września 2008 r., kiedy nie istniała formalna możliwość zgłoszenia zawieszenia działalności gospodarczej organ stwierdził, iż na skutek domniemania faktycznego, jakim jest określenie w organie ewidencyjnym daty rozpoczęcia prowadzenia działalności, ciężar jego obalenia spoczywa na Ubezpieczonym poprzez przedstawienie dowodów przeciwnych domniemaniu. Pan A. M. nie kwestionuje jednak faktu prowadzenia działalności gospodarczej w badanym okresie. Również wraz z odwołaniem od decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] grudnia 2013 r., Pan A. M. nie przedstawił żadnych dowodów świadczących, że nie prowadził on działalności gospodarczej. W odniesieniu do argumentów podniesionych w odwołaniu Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zauważył, że z dniem 1 stycznia 1999 r. w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie utraciły moc prawną przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 z późn. zm.). Jeżeli zatem była wydana przez ZUS decyzja odnośnie A. M., wraz z wejściem w życie ustawy o systemie utraciła ona swoją moc prawną. Natomiast przedmiotowa decyzja Prezesa Narodowego Funduszu zdrowia stanowi jedynie potwierdzenie obowiązku wynikającego z ustawy po zbadaniu przesłanek ustalających istnienie tego obowiązku na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz art. 8 pkt 1 lit. c ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnymi art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o ubezpieczeniu w NFZ. Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi. Pan A. M. prowadząc działalność gospodarczą, spełniał warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi. Powołując się na orzecznictwo tutejszego Sądu organ zauważył, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego istnieje nawet, jeśli ubezpieczony faktycznie nie wykonuje działalności gospodarczej, ponieważ fakt niewykonywania działalności, nie oznacza zaprzestania jej prowadzenia. Ostatecznie stwierdzając, iż brak jest podstaw prawnych do uchylenia decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] grudnia 2013 r. Organ zauważył, że decyzja ta stwierdza jedynie, iż Pan A. M. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2007 r. Prezes NFZ wskazał, iż art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach stanowi, że sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych, zatem organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia składek na ubezpieczenie zdrowotne dla Pana A. M. jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Skargę na opisaną wyżej decyzję wniósł A. M. Wskazał na swą złą sytuację zdrowotną, z powodu której otrzymał rentę inwalidzką. Wskazał też, że w związku z chorobą w 1989 r. złożył wniosek o działalność gospodarczą blacharstwo-dekarstwo budowlane. Wskazywał, że wszystkie dokumenty złożył w odpowiednich urzędach to jest Urzędzie Gminy, Urzędzie Skarbowym, ZUS. Podniósł, że z ZUS dostał decyzję nr [...], że nie podlega ubezpieczeniom społecznym od dnia 29 stycznia 1990 r. Wskazywał, że kilka miesięcy w roku pracował i płacił podatki do urzędu skarbowego. Zdaniem skarżącego nieprawdą jest, że nie dokonał zgłoszenia ubezpieczeń do ZUS bowiem na takie zgłoszenie ZUS wydał wskazaną decyzję. Podnosił, że do 2011 r. (kiedy sam zgłosił rezygnację z prowadzenia działalności gospodarczej) nie otrzymał z ZUS żadnej decyzji. Skarżący przytaczał swą trudną sytuację zdrowotną i materialną. Wskazywał, że płacił podatki od przychodu i oczekiwał, że nie będzie wprowadzany w błąd przez urzędników. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2014.1647 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz.U.2012.270 j.t.). Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa. Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności. Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja utrzymana nią w mocy nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie. Zgodnie z art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach wniosek o rozpatrzenie sprawy, o której mowa w art. 109 ust. 1 tej ustawy, zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku. W okresie objętym zaskarżoną decyzją miały zastosowanie przepisy: • art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. nr 28, poz. 153 ze zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r.; • art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. nr 45, poz. 391 ze zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r.; • oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r. - które w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.) obejmują obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, prowadzące pozarolniczą działalność lub są osobami z nimi współpracującymi - od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił organom NFZ na stwierdzenie, że w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2007 r. skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, skutkującą, na podstawie zacytowanych powyżej przepisów, objęciem obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu we wskazanym okresie. Ze znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego w tym wniosków o wpis do Ewidencji Działalności Gospodarczej, zaświadczenia o zmianie wpisu do tej ewidencji i decyzji o wykreśleniu z Ewidencji Działalności Gospodarczej wynika, że skarżący rozpoczął prowadzenie działalności 3 października 1989 r. i do 31 grudnia 2007 r. działalność ta była prowadzona. Sam skarżący nie kwestionuje tej okoliczności, zarówno w odwołaniu, jak i w skardze przyznaje, że we wskazanym okresie prowadził działalność gospodarczą. Z dniem 1 stycznia 1999 r. w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie, utraciły moc prawną przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, ubezpieczeniu nie podlegały osoby prowadzące działalność określoną w art. 1, które były równocześnie pracownikami zatrudnionymi w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa wymiaru obowiązującego w danym zawodzie albo były objęte odrębnymi przepisami w zakresie zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego. Zatem ww. przepisy dotyczące osób prowadzących działalność gospodarczą utraciły swoją moc i nie obowiązują w związku z wejściem w życie w dniu 1 stycznia 1999 r. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jak słusznie zauważył organ wydane w sprawie decyzje stanowią jedynie potwierdzenie obowiązku wynikającego z ustawy po zbadaniu przesłanek ustalających istnienie tego obowiązku na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz art. 8 pkt 1 lit. c ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym i art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o ubezpieczeniu w NFZ. Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi. A. M. prowadząc działalność gospodarczą, spełniał warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi. Natomiast kwestie ewentualnego wymiaru pobierania czy przedawnienia składek będzie rozstrzygana przez ZUS w odrębnym postępowaniu. W ocenie Sądu, należy w konsekwencji uznać, że organy w toku postępowania wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), Prezes NFZ oparł swoje rozstrzygnięcie na materiale dowodowym zebranym w toku postępowania, dokonując jego oceny oraz uzasadnił swoje stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.