VI SA/Wa 2475/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej Pismem z [...] sierpnia 2013 r. spółka B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (nazywana dalej: "Skarżącą") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Wyrokiem z 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2475/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Skarżącej na ww. decyzję. Pismem z 28 sierpnia 2014 r. Skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 złotych za odpis orzeczenia z uzasadnieniem Skarżąca 10 września 2014 r. wniosła sporządzony na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty kancelaryjnej. Pismem z 23 października 2014 r. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu z 27 sierpnia 2014 r., do której załączyła złożony na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną stratą za rok obrotowy 2013 w wysokości [...] zł, wykazując kwotę [...] zł jako kwotę środków dostępnych na rachunku bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. W oświadczeniu o majątku i dochodach Skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych 0 zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie [...] zł. Zarządzeniem z 25 września 2014 r. Skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: rocznego sprawozdania finansowego Spółki za 2013 r., ewentualnie odpisu z księgi rachunkowej na koniec 2013 roku, dokumentu wskazującego na wysokość dochodu (poniesionej straty) w 2014 r. – np. odpisu z księgi rachunkowej na koniec sierpnia 2014 roku, wyciągów z posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie. Przy piśmie z 5 listopada 2014 r. Skarżąca przesłała: roczne sprawozdanie finansowe Spółki za 2012 r., bilans Spółki sporządzony na dzień 31 grudnia 2013 r., rachunek zysków i strat Spółki sporządzony na dzień 31 marca 2014 r., wyciągi z posiadanego przez Spółkę rachunku bankowego za okres od lipca 2014 r. do września 2014 r. Postanowieniem referendarza sądowego z 10 grudnia 2014 r. odmówiono Skarżącej, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, nazywanej dalej: "p.p.s.a."), prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu postanowienia podano, że Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Pismem z 19 stycznia 2015 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia z 10 grudnia 2014 r., wskazując na wadliwą ocenę jej sytuacji finansowej. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podniosła, że ocena wydolności finansowej Spółki została dokonana na wyrost, albowiem referendarz sądowy oparł swoje stanowisko na domniemaniach związanych z funkcjonowaniem i dochodami Spółki, a nie na jej rzeczywistym położeniu. Referendarz wykluczył możliwość pogorszenia się kondycji finansowej Skarżącej, bazując jedynie na wynikach finansowych Spółki na rok 2013. Zignorował natomiast wykazywane przez Spółkę aktualne problemy finansowe. W celu prowadzenia rozpoczętej w marcu 2012 r. działalności Spółka była zmuszona zakupić [...] sztuki kas fiskalnych, który to wydatek wpłynął na jej kondycję finansową. Transakcje dokonywane na rachunku bankowym Skarżącej są próbą ratowania Spółki. Wpłaty na konto dokonywane są przez jedynego udziałowca Spółki z jego środków własnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinna się ona sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Samodzielna działalność gospodarcza prowadzona na własny rachunek wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmiot ją prowadzący, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego (zob. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 lipca 1992 r. I ACz 393/92). Należy podkreślić, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich sytuacji, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (zob. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010 r., sygn. akt I FZ 323/10). W związku z tym, że koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne, związane z prowadzoną działalnością. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich zobowiązań finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa, i w konsekwencji na innych podatników, skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 966/130). W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w cytowanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że osiągane przychody nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Zatem, to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż od tego będzie zależało rozstrzygniecie Sądu. Stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a. strona postępowania, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, zobowiązana jest do złożenia oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, jest ona zobowiązana na wezwanie złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów (art. 255 p.p.s.a.). Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia we wnioskowanym zakresie. Z tej przyczyny Skarżąca była wzywana do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy z 10 września 2014 r., rozszerzonego wnioskiem z 27 października 2014 r. (zob. zarządzenie z 25 września 2014 r.0. Z nadesłanych dokumentów wynika, że Skarżąca jest Spółką prawa handlowego, której przedmiotem działalności zgodnie z wpisem do rejestru, jest rozpoczęta w 2012 r. działalność w sektorze usług ochrony mienia dla firm oraz dla osób fizycznych, jak również reklama oraz wynajem i dzierżawa pojazdów samochodowych (zob. sprawozdanie z działalności Skarżącej za rok 2012 oraz wprowadzenie do sprawozdania finansowego za 2012 r.). Co prawda w roku 2013 Spółka poniosła stratę w kwocie [...] zł, jednakże biorąc pod uwagę zestawienie liczb na rachunku zysków i strat sporządzonym na dzień 31 grudnia 2013 r. należy stwierdzić, że "na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych (rozliczana za pomocą kas fiskalnych)" (zob. pkt 3 sprawozdania z działalności). Zdecydowanie zwiększył się przychód Spółki do kwoty [...] zł, w porównaniu z kwotą [...] zł w 2012 r. Zarazem nastąpił wzrost kosztów działalności operacyjnej strony z kwoty [...] zł w 2012 r. do kwoty [...] zł na koniec 2013 r. Wzrost ten w odniesieniu do poszczególnych kategorii dotyczył zarówno wypłacanych przez Spółkę wynagrodzeń, które z kwoty [...] zł w 2012 r. wzrosły do kwoty [...] zł w 2013 r. znacznie zwiększyła się wartość kosztów usług obcych z kwoty [...] zł do [...] w 2013 r. Skarżąca taką ocenę jej sytuacji finansowej uznała za dokonaną na wyrost, jednakże na poparcie swoich twierdzeń nie przedstawiła żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową na dzień wniesienia sprzeciwu, tj. na dzień 19 stycznia 2014 r. Na ocenę sytuacji finansowej skarżącej w kontekście spełniania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie pozwalają dane zawarte w wyciągach z rachunków bankowych - data wyciągów na dzień 31 lipca 2014 r., 30 sierpnia 2014 r., 30 wrzesnia 2014 r. – albowiem główną powtarzającą się wielokrotnie transakcją wyszczególnioną w tychże dokumentach są przelewy dokonywane z konta Spółki na rzecz komorników sądowych. Przyczyny, dla których strona musi takie przelewy dokonywać nie zostały wytłumaczone w żadnym z pism nadesłanych do Sądu. Oznacza to tylko, że wcześniej skarżąca musiała uwikłać się w szereg procesów, których następstwem są postępowania egzekucyjne. Nie został także wykazany udział wpływów z reklamy na samochodach osobowych, do świadczenia której Skarżąca zobowiązała się w umowie "Zamówienie ekspozycji" z dnia [...] lutego 2012 r., w ogólnych przychodach Spółki (zob. k. 33 akt administracyjnych). Ponadto analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym Skarżącej wskazuje, że regularnych wpłat na ten rachunek (kwoty od dwa razy po [...] zł) dokonuje I. N. będący Prezesem Zarządu, co sugerowałoby, że wszelkie przychody Spółki pochodzące ze świadczonych usług wpłacane są na jego konto, ewentualnie przekazywane są mu przez pracowników Spółki w formie gotówkowej. Powyższe czyni niejasnym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez Spółkę. Nadto dysonans pomiędzy zapisami opisującymi transakcje dokonywane na rachunku bankowym, a skalą przychodu spółki sugerowałyby, ze wszelkie przychody Skarżącej pochodzące ze sprzedaży towarów i usług wpłacane są na konto Prezesa Zarządu spółki lub przekazywane są mu przez pracowników Spółki w formie gotówkowej. W świetle powyższego, nierozstrzygnięta pozostaje wątpliwość Sądu co do rzeczywistego wpływu kosztów poniesionych przez Spółkę (których wysokości strona nie podała) na zakup kas w ilości [...], na jej kondycję finansową, w sytuacji, gdy aktywa na dzień 31 grudnia 2012 r. wyniosły [...] złotych. Jak zaznaczyła Skarżąca transakcja zakupu miała miejsce w 2012 r. Strona nie wyjaśniła też w jakim celu zakupiła tak dużą liczbę kas fiskalnych, mając na uwadze profil działalności Spółki. Na podstawie poczynionych ustaleń Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Spółka ani we wniosku o przyznanie prawa pomocy, ani w sprzeciwie nie podniosła, że z uwagi na powstałą sytuację majątkową jest zmuszona zawiesić działalność gospodarczą, czy też liczy się z całkowitym zaprzestaniem prowadzenia tej działalności. Jak wskazano w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FZ 97/13, takie okoliczności wskazując, że Spółka dysponuje środkami na bieżące wydatki. Pomimo sugerowanych problemów Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, prowadzi działalność gospodarczą, odprowadzając świadczenia na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz należności na rzecz Urzędu Skarbowego (zob. wyciągi z rachunków). Brak jest informacji o zaciąganych przez Spółkę kredytach na pokrycie kosztów przychodów. Spółka nie wskazała na trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań. Przeciwnie, co podniesiono powyżej, konto Spółki zasilane jest wpłatami dokonywanymi przez jej jedynego udziałowca, jak również obecnego Prezesa (zob. Dział 2 Rubryka 1 KRS). Z przedstawionych dokumentów wynika, że na koniec 2013 r. zwiększyła przychód, w porównaniu z 2012 r., o kwotę ponad [...] tysięcy złotych. Z powyższego wynika, że Skarżąca dysponuje środkami i zamierza kontynuować swoją działalność, a koszty sądowe, które jest obowiązana ponieść w zainicjowanych sprawach winny być traktowane na równi z innymi zobowiązaniami Spółki, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191). Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.