VI SA/Wa 2478/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD"), decyzją z "(...)" października 2017 r. nr "(...)", na podstawie art. 104 w zw. z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej: "K.p.a."), art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 4, ust. 6 pkt 1, ust, 9 oraz art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1440 z późn. zm., dalej: "u.d.p."), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U, z 2013 r. poz. 1263 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie w sprawie opłaty"), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907 z późn. zm.), nałożył na M. S. (dalej: "Strona", "Skarżący"), karę pieniężną w wysokości 1500,00 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. GITD wskazał w zaskarżonej decyzji, że 16 sierpnia 2017 r. na odcinku drogi ekspresowej nr "(...)" "(...)" (połączenie z drogą krajową "(...)"- węzeł "(...)", w miejscowości "(...)" zatrzymano do kontroli mobilnej pojazd marki M. o numerze rejestracyjnym "(...)", którym kierował W. R.. Pojazd został zatrzymany do kontroli, ponieważ w chwili mijania jednostki mobilnej inspekcji Transportu Drogowego "(...)", wyposażonej w urządzenia i sprzęt służący do kontroli wniesienia opłaty elektronicznej, jej skanery DSRC nie wykryły w tym pojeździe urządzenia służącego do naliczania i pobierania opłaty elektronicznej (tzw. viaBOX-a). Na podstawie danych uzyskanych z systemu elektronicznego poboru opłat stwierdzono, iż pojazd o ww. numerze rejestracyjnym 27 lutego 2017 r. poruszał się po płatnym odcinku drogi ekspresowej nr "(...)" (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr "(...)") - połączenie z autostradą "(...)" i o godz. 16:32:57 przejechał pod urządzeniem kontrolnym nr "(...)"bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Urządzenia rejestrujące zrobiły w/w pojazdowi zdjęcia, a System Elektronicznego Poboru Opłat wygenerował zapis ewidencyjny nr "(...)", wskazujący na "Brak komunikacji z OBU, ważna umowa dla NRP nie została zidentyfikowana". Powyższy odcinek drogi płatnej został wymieniony w załączniku 1, pkt 11 łit. b, do rozporządzenia w sprawie opłaty. Organ wyjaśnił, że na podstawie danych zawartych w wielokrotnym pozwoleniu czasowym nr "(...)" ustalono, iż w ww. dniu po ww. płatnym odcinku drogi ekspresowej poruszał się pojazd marki R., którego dopuszczalna masa całkowita wynosiła 29000 kg. Zgodnie więc z art. 13ha ust. 3 pkt 2 u.d.p., w/w pojazd ciężarowy należał do kategorii 2 (powyżej 12 ton), w związku z czym korzystający z drogi publicznej był obowiązany do uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej. Na podstawie informacji uzyskanych w trakcie kontroli, stwierdzono, że właścicielem pojazdu jest Strona. Pismem z 17 sierpnia 2017 r., GITD zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kąty pieniężnej z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej. Strona w toku postępowania wyjaśniła, że pojazd marki R.o numerze rejestracyjnym "(...)", poruszający się 27 lutego 2017 r. po płatnym odcinku drogi "(...)"nie podlegał opłacie elektronicznej, w związku ze zwolnieniem z art. art. 13 ust. 3a pkt 2 u.d.p., dotyczącym m.in. pojazdów służb ratowniczych, a więc również pojazdów ochrony przeciwpożarowej. GITD uznał w zaskarżonej decyzji, że sporny pojazd w chwili przedmiotowego przejazdu nie stanowił pojazdu służb ratowniczych, ponieważ nie należał do żadnej jednostki ochrony przeciwpożarowej wymienionej w art. 15 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2017 poz. 736), w związku z czym jego właściciel był zobowiązany do uiszczenia opłaty za korzystanie z płatnych odcinków dróg krajowych. Organ wyjaśnił, że pojazd nie został wyposażony w urządzenie viaBox służące do pobierania opłaty elektronicznej, a decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków związanych z uiszczaniem opłat elektronicznych mają charakter decyzji związanych. W skardze z 7 listopada 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając decyzję GITD z "(...)" października 2017 r., Skarżący wniósł o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie na Jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi, Skarżący podniósł, że przedmiotowy pojazd to, zgodnie z art. 70d ust. 3 ustawy Prawo o ruch drogowym, nowy typ pojazdu jednostek ochrony przeciwpożarowej, a więc na podstawie art. 13 ust. 3a u.d.p., nie podlegający opłatom za korzystanie z dróg publicznych. Przedmiotowy pojazd jest pojazdem specjalnym pożarniczym jednostek ochrony przeciwpożarowej. Zdaniem Skarżącego, rodzaj pojazdu który podlega opłacie lub zwolnieniu na podstawie ustawy o drogach publicznych wynika z jego budowy na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym i innych przepisów, a nie własności lub użytkownika. Skarżący wyjaśnił, że Jego firma jest producentem pojazdów służb ratowniczych głównie Straży Pożarnej, tj. pojazdów pożarniczych i w związku z tym porusza się po drogach publicznych pojazdami podlegającymi ustawowemu zwolnieniu z opłat, korzystając z dokumentów rejestracji czasowej (badawczej) pojazdów. Firma (właściciel) nie posiada pojazdów objętych ustawowym obowiązkiem opłaty i nie posiada koncesji na transport. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając sprawę Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Dopuszczalną masą całkowitą jest największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze (art. 2 pkt 54 u.d.p.). Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się, zgodnie z art. 13k ust. 1 u.d.p., karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach. Wśród pozostałych przypadków, o których mowa w pkt 2, należy wymienić autobusy, samochody ciężarowe, jak również samochody ciężarowe z przyczepą lub naczepą. W niniejszej sprawie stwierdzono, że przedmiotowy pojazd 27 lutego 2017 r. poruszał się po płatnym odcinku drogi ekspresowej nr "(...)" (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr "(...)") - połączenie z autostradą "(...)", bez uiszczenia opłaty elektronicznej, a jego dopuszczalna masa całkowita wynosiła 29000 kg. Przekraczała w związku z tym wartość 3,5 t, co uzasadnia wysokość wymierzonej kary na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. Zgodnie z treścią art. 13k ust. 4 u.d.p., kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. Z przytoczonego przepisu wynika, że co do zasady, odpowiedzialnym za uiszczenie wymaganej opłaty elektronicznej jest właściciel pojazdu samochodowego, na niego bowiem nakładana jest kara pieniężna za nieuiszczenie należnej opłaty elektronicznej. Jeżeli jednak właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to karę za nieuiszczoną, należną opłatę elektroniczną, nakłada się na posiadacza pojazdu. Podkreślenia wymaga jednak, że ustawodawca uregulował w art. 13 ust. 3a u.d.p., zwolnienia od obowiązku ponoszenia opłaty elektronicznej. W art. 13 ust. 3a pkt 2 u.d.p., ustawodawca zwolnił od opłaty elektronicznej m.in. pojazdy służb ratowniczych. Zgodnie z art. 4 pkt 27 u.d.p., służby ratownicze oznaczają jednostki ochrony przeciwpożarowej w rozumieniu ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 736 i 1169) oraz zespoły ratownictwa medycznego w rozumieniu ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1868 i 2020 oraz z 2017 r. poz. 60). Materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, w szczególności zdjęcia przedmiotowego pojazdu wskazują, że jest to pojazd używany do celów specjalnych przez jednostki ochrony przeciwpożarowej. Zgodnie z art. 2 pkt 37 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1260, dalej: "P.r.d."), pojazd używany do celów specjalnych oznacza pojazd samochodowy przystosowany w sposób szczególny do przewozu osób lub ładunków, używany przez Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej, Policję, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego, Centralne Biuro Antykorupcyjne, Służbę Ochrony Państwa, Straż Graniczną, Służbę Celno-Skarbową, jednostki ochrony przeciwpożarowej, Inspekcję Transportu Drogowego i Służbę Więzienną. Skarżący wyjaśnił w skardze, jak i w postępowaniu administracyjnym, że jest producentem pojazdów pożarniczych oraz że przejazd odbywał się na podstawie czasowej rejestracji na tablicach rejestracyjnych badawczych. Jak wynika z art. 74. ust. 2 pkt 2 lit. P.r.d., czasowej rejestracji dokonuje się na wniosek właściciela pojazdu - w celu umożliwienia przejazdu pojazdu związanego z koniecznością dokonania jego badania technicznego lub naprawy. Z powyższego wynika, że Skarżący w momencie dokonania spornego przejazdu był właścicielem oraz posiadaczem pojazdu, a nie jednostka ochrony przeciwpożarowej w rozumieniu art. 15 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. Sąd stwierdza jednak, że zwolnienie, o którym mowa w art. 13 ust. 3a pkt 2 u.d.p., dotyczące pojazdów służb ratowniczych, w przypadku pojazdów używanych do celów specjalnych, należy ująć szerzej niż przyjął to GITD w niniejszej sprawie. Pojazdy używane do celów specjalnych, takie jak pojazdy pożarnicze, ze względu na swoją specyfikę i techniczne wyposażenie, nie powinny być wykorzystywane do innych celów niż realizacja ochrony przeciwpożarowej przez jednostki ochrony przeciwpożarowej. W ocenie Sądu, z takim przeznaczeniem pojazdu pożarniczego, ściśle łączą się również przejazdy związane z testowaniem sprawności technicznej pojazdu, dokonywane przez jego producenta, przed przekazaniem/sprzedażą tego pojazdu z przeznaczeniem dla jednostek ochrony przeciwpożarowej. Przejazd taki – związany z koniecznością dokonania badania technicznego pojazdu, umożliwia właśnie czasowa rejestracja dokonywana na podstawie art. 74. ust. 2 pkt 2 lit. P.r.d. Dlatego też, Sąd stoi na stanowisku, że zwolnienie od opłaty elektronicznej pojazdów służb ratowniczych, uregulowane w art. 13 ust. 3a pkt 2 u.d.p., obejmuje również tego rodzaju przejazdy po płatnych odcinkach dróg krajowych pojazdów pożarniczych. Przez pojazdy służb ratowniczych, o których mowa w art. 13 ust. 3a pkt 2 u.d.p., należy zatem rozumieć także pojazdy używane do celów specjalnych przez służby ratownicze, które nie są w danym momencie w dyspozycji tych służb, ale ich użycie ściśle wiąże się z ich przeznaczeniem, a więc dany przejazd tym pojazdem wiąże się z badaniem stanu technicznego pojazdu przez jego producenta, bądź podmiot który dokonał jego naprawy, czy też przejazd dokonywany jest w celu przekazania tego pojazdu jednostkom służb ratowniczych. Z powyższych względów, Sąd doszedł do wniosku, że GITD, wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 13 ust. 3a pkt 2 u.d.p., poprzez jego błędną interpretację, uznając że zwolnienie wynikające z tego przepisu nie obejmuje przejazdu po płatnym odcinku drogi krajowej pojazdu pożarniczego dokonanego przez jego producenta w ramach badania technicznego tego pojazdu. Błędna interpretacja tego przepisu skutkowała niedokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego i naruszeniem art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ, uznając bowiem, że w stwierdzonych okolicznościach związanych z samym przejazdem przedmiotowego pojazdu po płatnym odcinku drogi krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej, które nie budzą wątpliwości Sądu, dla rozstrzygnięcia sprawy istotne jest ustalenie kto jest właścicielem przedmiotowego pojazdu. Tymczasem, wobec wskazanej powyżej interpretacji art. 13 ust. 3a pkt 2 u.d.p., dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, konieczne jest ustalenie, czy sporny przejazd rzeczywiście ściśle wiązał się z przeznaczeniem przedmiotowego pojazdu w taki sposób jak to wyjaśnia Skarżący. W związku z tym GITD ponownie rozpatrując sprawę, uwzględni powyższą interpretację art. 13 ust. 3a pkt 2 u.d.p. i zweryfikuje ustalenia faktyczne uwzględniając wyjaśnienia Skarżącego dotyczące celu spornego przejazdu oraz jeżeli uzna to za, konieczne dokona dodatkowych ustaleń związanych ze spornym przejazdem przedmiotowego pojazdu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 1 i art. 209 tej ustawy.