VI SA/Wa 2496/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. z siedzibą w W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Energii z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie różnicy wysokości opłaty zapasowej ustalonej w decyzji a zadeklowanej przez skarżącą postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Pismem z 3 listopada 2017 r. spółka P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (nazywana dalej: "Skarżąca", "Spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Energii z [...] października 2017 r. nr [...], który utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Rezerw Materiałowych z [...] kwietnia 2017 r. określającą wysokość opłaty zapasowej za miesiące styczeń – wrzesień 2016 r. w łącznej wysokości 1.672.627,00 zł. Pismem z 3 listopada 2017 r. Spółka, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, nazywanej dalej: "p.p.s.a.") wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Energii, uznając, że w sprawie zachodzą obie przesłanki wymienione w cyt. przepisie. Spółka wskazała, że w wyniku utrzymania przez Ministra Energii w mocy decyzji Prezesa Agencji Rezerw Materiałowych z [...] kwietnia 2017 r., w której została określona wysokość opłaty zapasowej za sporny okres łącznie na poziomie 6.341.418,00 zł, przy uwzględnieniu bezspornej jeszcze przed wszczęciem postępowania kwoty opłaty zapasowej w łącznej wysokości 4.668.791,00 zł, Spółka zobowiązana została do dopłacenia na podstawie tejże decyzji opłaty zapasowej w wysokości 1.672.627,00 zł, wraz z odsetkami. Spółka wskazała na kontrowersyjność zaskarżonej decyzji, która będzie skutkowała w przyszłości jej uchyleniem przez sąd administracyjny. Doprowadzenie zatem do sytuacji, w której bardzo wysoka kwota zobowiązania wynikająca z decyzji Ministra Energii zostałaby od Spółki wyegzekwowana, a następnie okazałoby się, że była ona całkowicie nienależna, byłoby równoznaczne z niczym nieusprawiedliwionym i znaczącym utrudnieniem Spółce wykonywania działalności gospodarczej. Tak znaczące zachwianie płynności finansowej mogłoby w sposób nieodwracalny wpłynąć na dalsze funkcjonowanie Spółki, ograniczając możliwości bieżącego dokonywania dostaw gazu płynnego do kontrahentów Spółki i tym samym nadwyrężając dobry wizerunek Spółki w ich oczach. Negatywnie należy ocenić choćby narażenie Spółki na wystąpienie opisanej sytuacji, wskutek czego uzasadnione jest obecnie udzielenie Spółce tymczasowej ochrony przed wykonaniem decyzji, polegającej na wstrzymaniu jej wykonania do czasu rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny prawomocnym wyrokiem co do meritum niniejszej sprawy. Zdaniem Spółki obecne wyegzekwowanie całości kwoty określonej w decyzji Ministra Energii będzie miało wpływ nie tylko na bieżące funkcjonowanie Spółki, ale również na relacje z kontrahentami oraz instytucjami finansowymi. Skarżąca powołała się na zasłyszane informacje, że w sytuacji sporów podatnika z organem, w wyniku których dochodzi do wydania decyzji wymiarowej banki decydują się na wypowiedzenie umowy kredytu bądź też na nieudzieleniu go w ogóle. Spółka zauważyła, że działalność, którą prowadzi, w dużej mierze opiera się na udzielanych jej kredytach, co oznacza, że wypowiedzenie jej umowy kredytowej czy odmówienie udzielenia kolejnego kredytu będzie jednoznaczne ze zmniejszeniem zakresu prowadzonej działalności, konsekwencją czego będą mniejsze dochody. Drastyczny spadek dochodów może zmusić Spółkę do zwolnienia pracowników, a w najgorszym scenariuszu nawet do ogłoszenia upadłości. Jednymi z głównych kontrahentów Spółki są podmioty zagraniczne, które zazwyczaj domagają się regulowania należności w ramach przedpłat. Oznacza to, że jeszcze zanim zakupiony przez Spółkę towar dotrze do Polski i zostanie przez nią sprzedany na rynku krajowym, musi on najpierw zostać opłacony chociaż w części. Dlatego też tak istotne dla Spółki jest nie tylko zachowanie płynności finansowej, ale również utrzymanie linii kredytowej - wypowiedzenie kredytu przez bank będzie jednoznaczne ze zmniejszeniem zamówień zagranicznych, a tym samym z koniecznością zmniejszenia skali działalności prowadzonej na rynku lokalnym. Spółka zaznacza, że wykonanie decyzji Ministra Energii, przy uwzględnieniu prawdopodobieństwa, że powyższa decyzja zostanie uchylona, należy traktować jedynie jako czasowe uniemożliwienie Spółce gospodarowania środkami pieniężnymi w dużej wysokości, które w sposób bardzo niekorzystny wpłynie nie tylko na relacje z bankami (co Spółka już wyjaśniła), ale również na relacje z kontrahentami. Spółka zauważyła, że wielu jej potencjalnych kontrahentów może odstraszyć toczący się spór z Ministrem Energii, sprowadzający się do zablokowania znacznych środków pieniężnych. Wyegzekwowanie kwoty określonej w decyzji Ministra Energii wpłynie negatywnie nie tylko na bieżące funkcjonowanie Spółki, ale również na relacje z innymi podmiotami na rynku. Zarówno wypowiedzenie udzielonych kredytów Spółce jak i obawa ze strony potencjalnych kontrahentów odnośnie nawiązywania relacji biznesowych ze Spółką wpłyną w sposób nieodwracalny na jej pozycję rynkową. Budowana od lat pozycja i zdobywane zaufanie innych graczy rynkowych może w jednej chwili zaprzepaścić wykonanie wydanej przez Ministra Energii decyzji. Wyegzekwowanie tak znaczącej kwoty środków pieniężnych uniemożliwi Spółce dalszy rozwój. Nie będzie łatwo podejmować nowe wyzwania rynkowe ze świadomością nieuzasadnionego pozbawienia Spółki istotnej części środków, które mogłyby być wykorzystane przez Spółkę do rozszerzenia zakresu swojej działalności. Spółka zamierza m.in. rozbudować posiadany przez siebie terminal gazowy - jeżeli więc Sąd nie przychyli się do Wniosku Spółki, ta zmuszona będzie do zaniechania dalszych planów rozwoju. Spółka w toku dotychczasowej działalności zawsze sumiennie i rzetelnie regulowała wszelkie ciążące na niej zobowiązania publicznoprawne. Spółka wskazuje także, że jako podmiot posiadający koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą (OPZ) uzyskała gwarancję na kwotę 10 000 000 zł, która jest w dyspozycji właściwego dla Spółki naczelnika urzędu skarbowego. Powyższe oznacza, że nawet gdyby Sąd przychylił się do niniejszego wniosku Spółki, a następnie orzekając o sprawie co do meritum nie uwzględnił jednak skargi na decyzję Ministra Energii, to nie wystąpi ryzyko ostatecznego niewykonania zobowiązania Spółki, gdyż brakująca część opłaty zapasowej będzie łatwo ściągalna ze wskazanego zabezpieczenia majątkowego. Zgodnie z art. 38a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 220 z późn. zm.), udzielenie koncesji na wytwarzanie paliw ciekłych oraz koncesji na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą wymaga złożenia przez wnioskodawcę zabezpieczenia majątkowego w wysokości 10 000 000 złotych, w celu zabezpieczenia powstałych albo mogących powstać należności związanych z wykonywaną działalnością koncesjonowaną, z tytułu m.in.: opłaty zapasowej. Oznacza to, że nie istnieje najmniejsze ryzyko, że w przypadku ewentualnego oddalenia przez WSA w Warszawie skargi Spółki na decyzję Ministra Energii, po uprzednim uwzględnieniu niniejszego wniosku, należność z tytułu opłaty zapasowej nie zostanie uiszczona. Spółka prowadzi skład podatkowy. Zgodnie bowiem z art. 52 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym właściwy naczelnik urzędu skarbowego cofa z urzędu zezwolenie na prowadzenie składu podatkowego, jeżeli został naruszony, którykolwiek z warunków określonych w art. 48. Spółka wskazuje, że wśród jednych z wymienionych w art. 48 warunków jest nieposiadanie zaległości z tytułu cła i podatków stanowiących dochód budżetu państwa, składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, likwidacyjne lub upadłościowe. Jednym więc z najgorszych scenariuszy, który może zostać urzeczywistniony w wyniku wykonania Decyzji może być cofnięcie Spółce zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego, co byłoby równoznaczne z koniecznością zakończenia prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Biorąc pod uwagę niepewny charakter ostatecznego rozstrzygnięcia sądowego w tej sprawie, Spółka wnosi o nienarażanie jej na olbrzymie ryzyko istotnego utrudnienia prowadzenia przez nią działalności gospodarczej i wstrzymanie wykonania decyzji określającej jej opłatę zapasową aż do momentu, w którym niniejsza sprawa zostanie rozstrzygnięta co do meritum prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 tej ustawy, po przekazaniu sądowi skargi, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. Zawarty w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Oznacza to, że ustawa w sposób wyczerpujący wskazuje przesłanki wstrzymania wykonania orzeczenia ostatecznego, uzależniając tę możliwość wyłącznie od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powołanego przepisu wynika, że wstrzymanie przez sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma charakter wyjątkowy. Strona skarżąca dążąc do wstrzymania wykonania decyzji musi złożyć stosowny wniosek i uprawdopodobnić, że istnieją przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady wykonalności orzeczeń ostatecznych i wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Sąd, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno na ocenie wniosku strony skarżącej, jak i na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, w aspekcie wystąpienia, bądź też nie wystąpienia, przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jednakże należy mieć przy tym na uwadze, że uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na składającym wniosek (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 632/11) poprzez odniesienie się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I FZ 525/06). W ocenie Sądu Skarżąca nie wykazała istnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wynikających z wydanej decyzji nakładającej obowiązek uiszczenia określonej opłaty utożsamiła z utrudnieniem Spółce wykonywania działalności gospodarczej, zmniejszeniem jej zakresu, konsekwencją czego będą mniejsze dochody, ze zmniejszeniem zamówień zagranicznych, a tym samym z koniecznością zmniejszenia skali działalności prowadzonej na rynku lokalnym. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych sama konieczność zapłaty nałożonej decyzją określonej kwoty pieniężnej i związane z tym uszczuplenie majątku nie może stanowić przesłanki przemawiającej za uwzględnieniem złożonego wniosku. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z zaskarżonej decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (zob. postanowienie NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt l OZ 737/14). Każda bowiem decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 684/13). Konieczność zapłaty należności (zaległości) oraz związane z tym uszczuplenie majątku jest zwykłym następstwem takiej decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 4275/17). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami nałożonych kar pieniężnych czy opłat, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Zdaniem Sądu, Skarżąca nie wykazała, że grozi jej szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, jak również, że do odwrócenia skutku realizacji tej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. W tym miejscu należy zauważyć (odwołując się do stanowiska Spółki wyrażonego we wniosku), że nawet wypowiedzenie umowy kredytowej przez bank nie będzie stanowiło zagrożenia dla działalności Spółki. Skutkiem będzie ewentualne zmniejszenie skali jej prowadzenia, co jak wspomniano powyżej, będzie zwykłym następstwem zapłaty nałożonej decyzją opłaty pienięznej. Tym samym brak jest dowodów potwierdzających zasadność podnoszonej przez Skarżącą argumentacji, w tym wniosku, że w jego przypadku wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne. Przy ocenie wystąpienia w sprawie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd wziął również pod uwagę informację zawartą we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, z której wynika, że brakująca część opłaty zapasowej będzie łatwo ściągalna z zabezpieczenia majątkowego w kwocie 10.000.000 zł złożonego przez Skarżącą w celu zabezpieczenia powstałych albo mogących powstać należności związanych z wykonywaną działalnością koncesjonowaną z tytułu m.in. opłaty zapasowej. Jak zapewniła Skarżąca w przypadku oddalenia skargi przez Sąd nie istnieje ryzyko nieuiszczenia opłaty zapasowej. Takim stwierdzeniem Skarżąca nie wsparła swojego stanowiska o wystąpieniu w sprawie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, wzmacniając jedynie stanowisko Sądu, iż ewentualne uszczuplenie majątku Spółki w związku z zapłatą określonej kwoty pieniężnej nie przełoży się bezpośrednio na jej sytuację finansową w sposób zagrażający jej istnieniu na rynku paliwowym. W związku z tym, że Skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia w sprawie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.