VI SA/Wa 2505/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2016 r. sprawy ze skargi H. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [... w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego H. L. kwotę 2850 (dwa tysiące osiemset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Główny Inspektor Transportu Drogowego (w skrócie: "GITD") decyzją z [...] lipca 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1 i 2, art. 64d, art. 140aa ust. 1, 3 i 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c i ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137, z późn. zm.), dalej: "p.r.d.", a także art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 460, z późn. zm.), dalej: "u.d.p.", po rozpatrzeniu odwołania H.L. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. (dalej: "Przedsiębiorca" lub "skarżący") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (w skrócie: "WITD") z [...] kwietnia 2015 r., nr [...] o nałożeniu na Przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Do wydania powyższej decyzji doszło na podstawie następujących ustaleń: [...] kwietnia 2015 r. na drodze wojewódzkiej nr 901 w Gliwicach (dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej 8 t) zatrzymany został do kontroli zespół pojazdów złożony z ciągnika z naczepą, którym wykonywano krajowy transport ładunku podzielnego w postaci 25 palet węgla workowanego (ekogroszek) w imieniu i pod kierownictwem Przedsiębiorcy. W toku kontroli dokonano ważenia pojazdu, w którego wyniku po pomniejszeniu wyniku o 2% i zaokrągleniu go w górę do pełnych 100 kg stwierdzono, że nacisk na pojedynczą oś napędową pojazdu wynosi 12,6 t i o 4,6 t przekracza dopuszczalną wartość. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...]. W związku ze stwierdzonymi naruszeniami po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego WITD decyzją z [...] kwietnia 2015 r. nałożył na Przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że pojazd marki Scania o nr rej. [...] wraz z naczepą marki NOVATRAIL o nr rej. [...] z uwagi na przekroczenie o 4,6 t dopuszczalnej wartości nacisku pojedynczej osi napędowej był pojazdem nienormatywnym, na którego przejazd wymagane było zezwolenie kategorii VII. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Przedsiębiorca pismem z [...] maja 2015 r. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. W złożonym odwołaniu Przedsiębiorca podniósł, że w dniu kontroli transport 25 palet workowanego węgla wykonywany był zespołem pojazdów złożonym z ciągnika marki Scania z naczepą marki KRONE o nr rej [...], a nie naczepą marki NOVATRAIL o nr rej. [...] i zarzucił organowi I instancji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych. Ponadto Przedsiębiorca z ostrożności wskazał, że kontrolowanym pojazdem przewożony był ładunek sypki (węgiel), a naruszenie dotyczyło wyłącznie przekroczenia dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej, w związku z czym na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. postępowanie powinno zostać umorzone. Przywołaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2015 r. GITD utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W obszernym uzasadnieniu wydanej decyzji organ przedstawił zasady ruchu pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych, w tym również zasady uzyskiwania pozwoleń na przejazd takimi pojazdami. GITD wyjaśnił przy tym, że przy dokonywaniu kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność podzielności ładunku, gdyż stosownie do treści art. 140ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia pomimo braku prawnej możliwości uzyskania zezwolenia innej kategorii. Organ wskazał także, że droga, którą poruszał się zatrzymany do kontroli zespół pojazdów, została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Rozpatrując odwołanie, GITD zauważył, że pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II, które legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami zgodności wydanymi w dniu 14 sierpnia 2014 r. na podstawie dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej do polskiego prawa rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz.U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23). Zdaniem organu zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny i wynika z niego w sposób niebudzący wątpliwości, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. W ocenie GITD strona postępowania została ustalona prawidłowo, a odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kara pieniężna została nałożona zgodnie z prawem. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego i stwierdził, że Przedsiębiorca pomimo wezwania go przez WITD również nie dostarczył dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jego odpowiedzialności za brak zezwolenia. GITD wyjaśnił przy tym, że w jego ocenie ładunek sypki, o którym mowa w art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. jest to materiał, który przewożony luzem wykazuje zdolność do przesypywania się, a jego poszczególne cząsteczki nie są ze sobą powiązane w sposób trwały i wykazują cechy ciała stałego. Organ stwierdził przy tym, że sposób przewożenia węgla, jaki miał miejsce w przypadku kontrolowanego pojazdu, eliminował jego charakter jako ładunku sypkiego. Rozpatrując przesłanki umorzenia postępowania, GITD podniósł także, że Przedsiębiorca wykonując przewóz, nie zachował należytej staranności wymaganej od pomiotu profesjonalnie trudniącego się wykonywaniem czynności transportowych oraz stwierdził, że pomiędzy jego zachowaniem a powstaniem naruszenia istniał normalny związek przyczynowy. Organ zaznaczył także, że brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć i nie wystarczy tylko zakwestionować swojej odpowiedzialności. Organ odwoławczy podniósł, że obowiązki związane z przejazdem określające sposób przewożenia ładunku, warunki techniczne pojazdu i związane z nimi parametry normatywne kontrolowanego pojazdu, warunki związane z uzyskaniem określonej kategorii zezwolenia, kwestie podzielności ładunku i wynikającą z tego faktu możliwość uzyskania określonej kategorii zezwolenia, czy dopuszczalne naciski osi przewidzianych dla danej drogi wynikają z mocy powszechnie obowiązujących przepisów prawa i są tożsame dla wszystkich uczestników związanych z wykonywanym przejazdem. GITD zaznaczył przy tym, że art. 61 p.r.d. nakazujący umieszczenie ładunku w sposób niepowodujący przekroczenia dopuszczalnych nacisków na oś jest skierowany do nieograniczonego kręgu adresatów, w tym również podmiotów wykonujących przejazdy. W ocenie organu niedostosowanie się do zbioru zakazów i nakazów, którymi powinien kierować się podmiot wykonujący przejazd, aby nie doszło do nienormatywności pojazdu, przesądza o braku należytej staranności oraz o wpływie na powstałe naruszenie. GITD zaznaczył także, że podmiot wykonując przejazd winien mieć wiedzę na temat przewożonego ładunku w zakresie jego właściwości i ilości, trasy oraz parametrów pojazdu, którym przejazd jest wykonywany i w związku z tym powinien wystąpić o stosowne zezwolenie, a jeżeli przepis prawa stoi na przeszkodzie w jego uzyskaniu, powinien rozważyć zmianę sposobu przejazdu. Organ stwierdził, że już sam ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej wymaga zezwolenia i podmiot wykonujący przejazd przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Zdaniem GITD, jeśli ma on trudności z takim rozmieszczeniem ładunku, który nie będzie powodował przekroczenia nacisków osi, winien rozważyć możliwość zmniejszenia ilości przewożonego towaru. Organ zaznaczył jednocześnie, że kara pieniężna została nałożona za stwierdzone naruszenia norm dotyczących dopuszczalnych nacisków osi, które możliwe jest także przy jednoczesnym nieprzekroczeniu dopuszczalnej ładowności pojazdu i dopuszczalnej/rzeczywistej masy całkowitej. Rozpatrując odwołanie, GITD zaznaczył, że w toku kontroli kierowca pojazdu okazał dowód rejestracyjny przypisany do naczepy marki NOVATRAIL, co zostało błędnie przepisane w treści protokołu kontroli oraz uzasadnieniu zaskarżonej decyzji WITD. Powyższa nieprawidłowość zdaniem organu stanowi oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 113 k.p.a. i nie jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania. W ocenie GITD organ I instancji nie naruszył przepisów postępowania i wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz 77 k.p.a. gromadząc w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja zawiera także niezbędne elementy określone w art. 107 k.p.a. Na wskazane powyżej orzeczenie pismem z [...] sierpnia 2015 r. Przedsiębiorca złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniósł m.in. o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzja WITD oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 6 i 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez brak wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy; 2) art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a i b p.r.d. przez przyjęcie, że nie zostały wypełnione znamiona tego przepisu, a skarżący nie dochował należytej staranności oraz miał wpływ na powstanie naruszenia, Z ostrożności procesowej zarzucił również naruszenie: 1) art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. przez nieuwzględnienie okoliczności, że przewóz dotyczył materiałów sypkich; 2) art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c i a p.r.d. przez ustalenie kary pieniężnej w kwocie 15.000 zł, zamiast w kwocie 500 zł lub umorzenia postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko, skarżący podniósł, że przedmiot postępowania administracyjnego w przypadku nałożenia kary na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a i b p.r.d. wyznaczony jest przez pojazd, który podlegał badaniu w trakcie kontroli. Jednocześnie Przedsiębiorca zauważył, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej oraz protokołu kontroli, kontroli została poddana naczepa marki Novatrail o nr rej [...], a nie marki KRONE o nr rej. [...]. Organ II instancji nie był uprawniony do uznania, że inne oznaczenie naczepy zarówno co do marki, jak i jej numeru rejestracyjnego stanowi oczywistą omyłkę pisarską. Omyłka ta w ocenie skarżącego nie jest ewidentna i rodzi uzasadnione wątpliwości co do tego, która naczepa faktycznie poddana została kontroli, a materiał dowodowy w sprawie nie potwierdzał przekroczenia dopuszczalności nacisku naczepy KRONE o nr rej. [...]. Przedsiębiorca podniósł, że GITD uprawniony do samodzielnego gromadzenia materiału dowodowego nie uzupełnił go o niezbędne ustalenia stanu faktycznego sprawy, a jedynie podał, że inna marka i nr rej. samochodu świadczą o oczywistej omyłce pisarskiej. Skarżący zwrócił również uwagę, że stwierdzone naruszenie dotyczy przekroczenia dopuszczalnego nacisku na jedną oś pojazdu, bez przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, w związku z czym zgodnie z art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a i b organ powinien dokonać badania przesłanek uprawiających do wszczęcia postępowania ewentualnie przesłanek wskazujących na obowiązek umorzenia postępowania. Jednocześnie Przedsiębiorca wskazał, że w przypadku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na jedną oś pojazdu bez przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, kara pieniężna wynosi 500 zł. Skarżący podkreślił jednocześnie, że przewóz dotyczył materiału sypkiego, jakim jest węgiel i podniósł, że zgodnie z treścią art. 140aa ust 4 pkt 2 p.r.d. nie ma znaczenia, czy materiał sypki jest pakowany, czy przewożony luzem. Zdaniem Przedsiębiorcy w sytuacji, gdy ewentualne naruszenie dotyczyć miało jedynie przekroczenia dopuszczalnego nacisku na jedną oś, brak jest podstaw do nałożenia kary wskazanej w decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym, jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.")). Skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego dopuścił się przede wszystkim - mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy - obrazy przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 k.p.a., polegającej na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego jej rozstrzygnięcia. I tak, w myśl art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. W tej sprawie karę za przejazd pojazdu nienormatywnego nałożono - na podstawie art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d. - na skarżącego, jako na podmiot wykonujący przejazd. Uwzględniając powyższe skonstatować należy, że istotne znaczenie dla stwierdzenia deliktu administracyjnego określonego w art. 140aa ust. 1 p.r.d., ma pojęcie "pojazdu nienormatywnego". Pojęcie to zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w art. 2 pkt 35a p.r.d. Zgodnie z tym przepisem "pojazd nienormatywny" oznacza pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy - to jest ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przez "nacisk osi" należy przy tym rozumieć sumę nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi (art. 2 pkt 57 p.r.d.), natomiast przez "rzeczywistą masę całkowitą" należy rozumieć masę pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób (art. 2 pkt 55 p.r.d.). Nienormatywność pojazdu lub zespołu pojazdów związaną z przekroczeniem dopuszczalnych norm w zakresie nacisków osi lub rzeczywistej masy całkowitej stwierdza się poprzez dokonanie pomiarów/ważenia pojazdu przy użyciu legalizowanego urządzenia pomiarowego (wagi) w przystosowanym do tego miejscu ważenia, a z czynności kontrolnych sporządza się protokół. Wskazać należy, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy organy orzekające odmiennie w swoich decyzjach określiły pojazd, który podlegał ważeniu w dniu kontroli. Z decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2015 r. wynika, że ważeniu poddano pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki SCANIA o nr rej. [...] wraz z naczepą marki Novatrail o nr rej. [...], z kolei w decyzji organu odwoławczego w ww. zakresie mowa jest o dwuosiowym ciągniku marki SCANIA o nr rej. [...] i naczepie marki KRONE o nr rej. [...]. Główny Inspektor Transportu Drogowego - w związku z zarzutami zawartymi w odwołaniu – w uzasadnieniu swojej decyzji wyjaśnił ww. sprzeczność oczywistą omyłką w rozumieniu art. 113 k.p.a. Omyłkę tę wywołać miał kierowca kontrolowanego pojazdu, który okazał kontrolującym dowód rejestracyjny przypisany do naczepy marki Novatrail o nr rej. [...]. Dane z tego zaś dowodu zostały następnie przepisane do protokołu kontroli (w zakresie numeru rejestracyjnego pojazdu) oraz uwzględnione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji (w zakresie marki i numeru rejestracyjnego). Zdaniem Sądu ww. sprzeczność w stanie faktycznym przyjętym za podstawę orzekania przez oba organy oraz w protokole kontroli nie ma jednak charakteru oczywistej omyłki rozumianej jako widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (uzasadnienie wyroku NSA w Krakowie z dnia 10 lutego 1994 r., SA/Kr 723/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 65). W nauce prawa administracyjnego bezsporny jest pogląd, zgodnie z którym oczywistość omyłki w decyzji musi wynikać z zestawienia materiału zawartego w aktach sprawy z treścią samej decyzji. W przedmiotowej zaś sprawie "oczywistość omyłki" nie ujawnia się w wyniku skonfrontowania treści decyzji z całokształtem akt postępowania, a wyjaśnienie tej sprzeczności, tak jak uczynił to organ odwoławczy, nie narzuca się jako bezsporne. Faktycznie, pomiędzy okolicznościami wynikającymi z protokołu kontroli (tj. że kontroli poddano przyczepę o nr rejestracyjnym [...]) i jego załączników (w opisie naruszenia mowa jest o naczepie marki Novatrail o nr rej. [...] - karta nr 17, kopia załączonego dowodu rejestracyjnego dotyczy ww. naczepy - karta nr 13, na dokumentacji fotograficznej widniej zaś naczepa marki KRONE o nr rej. [...]), a ustaleniami przyjętymi za podstawę faktyczną w wydanych w sprawie decyzjach istnieje istotna sprzeczność. Skoro zatem ustawa Prawo o ruchu drogowym uzależnia nałożenie kary i jej wysokość od wyników kontroli (wyników ważenia), to takie ustalenia warunkujące zastosowanie określonej sankcji w postaci kary pieniężnej, nie mogą budzić żadnych wątpliwości. W niniejszej zaś sprawie nie sposób uznać ustaleń w ww. zakresie za wyczerpujące i miarodajne w sensie podstawy faktycznej wymierzenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W ponownym postępowaniu organ zobowiązany więc będzie wyjaśnić - przy współudziale strony - ww. wątpliwości natury faktycznoprawnej i wyczerpująco odnieść się do tej kwestii w uzasadnieniu swojej decyzji. Wobec stwierdzenia opisanych uchybień prawa procesowego Sąd uznaje, że dalej idąca wypowiedź w tej sprawie i pełna kontrola zaskarżonej decyzji na tym etapie sprawy byłaby przedwczesna. Uwzględniając powyższe Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję w całości, zaś o kosztach postępowania postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a.