VI SA/Wa 2510/17

WyrokWSA w Warszawie2018-04-17

Skład orzekający: Sławomir Kozik, Joanna Kruszewska - Grońska, Agnieszka Łąpieś – Rosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Gmina i Spółdzielnia, będące właścicielami nieruchomości znajdujących się w granicach obszaru górniczego, ale nie na terenie, gdzie prowadzone są odwierty wydobywcze, posiadają interes prawny w postępowaniu o udzielenie koncesji na wydobywanie wód leczniczych?
Ratio decidendi
Gmina i Spółdzielnia, jako właściciele nieruchomości w granicach obszaru górniczego, ale nie na terenie, gdzie prowadzone są odwierty wydobywcze, nie posiadają interesu prawnego w postępowaniu o udzielenie koncesji na wydobywanie wód leczniczych. Ich interes jest jedynie faktyczny, a nie prawny, ponieważ przepisy Prawa geologicznego i górniczego (art. 41 ust. 1 i 2) nie przyznają im statusu strony w takiej sytuacji, a potencjalne zmiany w wydobyciu są hipotetyczne i wymagałyby zmiany koncesji.
Stan faktyczny
Gmina i Spółdzielnia wniosły odwołania od decyzji Marszałka Województwa udzielającej koncesji na wydobywanie wód leczniczych. Minister Środowiska umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że Gmina i Spółdzielnia nie są stronami postępowania, ponieważ nie posiadają interesu prawnego. Gmina i Spółdzielnia zaskarżyły decyzję Ministra, zarzucając błędną wykładnię art. 41 P.g.g. i twierdząc, że posiadają nieruchomości w obszarze górniczym, co powinno czynić je stronami postępowania. Sąd administracyjny rozpoznał skargi, oceniając istnienie interesu prawnego skarżących.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi Gminy oraz Spółdzielni.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Asesor WSA Joanna Kruszewska - Grońska Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2018 r. sprawy ze skarg G. oraz G. w B. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargi Minister Środowiska decyzją z [...] października 2017 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołań Gminy [...] oraz [...] (dalej też odpowiednio: "Gmina", "Spółdzielnia", "Skarżący"), od decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...] z [...] maja 2017 r., udzielającej koncesji na wydobywanie wód leczniczych ze złoża [...] odwiertami 9M i 10M, umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Środowiska wskazał, że pismem z 17 lutego 2017 r. Wytwórnia Wód Mineralnych "[...]" M. D., [...] sp.j. (dalej: Spółka), zwróciła się do Marszałka Województwa [...] o udzielenie koncesji na wydobywanie wód leczniczych ze złoża [...] odwiertami 9M i 10M. Marszałek Województwa [...] decyzją nr [...] z [...] maja 2017 r., wydanej na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 22 ust. 4, art. 23 ust. 2a pkt 1, art. 30 i art. 32, art. 161 ust. 1 oraz art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2016 r., poz. 1131 ze zm., dalej: "P.g.g.), oraz art. 104 K.p.a., udzielił koncesji na wydobywanie wód leczniczych ze złoża [...] odwiertami 9M i 10M. W terminie otwartym na złożenie odwołania, Gmina oraz Spółdzielnia pismami z 30 maja 2017 r. oraz z 31 maja 2017 r., wniosły odwołania od tej decyzji. Zarzuciły naruszenie art. 28 K.p.a. oraz przepisów materialnych wskazując, iż wydane rozstrzygnięcie jest nieprawidłowe a one same zostali pozbawione udziału w postępowaniu mimo posiadania interesu prawnego. Minister Środowiska wyjaśnił, że zgodnie z art. 41 ust. 1 P.g.g., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, stronami postępowań prowadzonych na podstawie działu III P.g.g. w odniesieniu do działalności wykonywanej w granicach nieruchomości gruntowych są ich właściciele (użytkownicy wieczyści). Z kolei, zgodnie z art. 41 ust. 2 P.g.g., stronami postępowań prowadzonych na podstawie działu III P.g.g, nie są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości znajdujących się poza granicami projektowanego albo istniejącego obszaru górniczego lub miejscami wykonywania robót geologicznych. A contrario zatem, zdaniem organu, właściciele, użytkownicy wieczyści nieruchomości znajdujących się w granicach projektowanego albo istniejącego obszaru górniczego lub miejsc wykonywania robót geologicznych są stronami postępowań prowadzonych na podstawie działu III P.g.g. Minister Środowiska wyjaśnił, że obszarem górniczym jest przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony m. in. do wydobywania kopaliny oraz prowadzenia robót górniczych niezbędnych do wykonywania koncesji (art. 6 ust. 1 pkt 5 P.g.g.). Terenem górniczym natomiast jest przestrzeń objęta przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego (art. 6 ust. 1 pkt 15 P.g.g.). Wskazał też, że w utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przyjmuje się iż skoro ustawa Prawo geologiczne i górnicze reguluje kwestię dostępu właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości znajdujących się w granicach istniejącego obszaru górniczego do udziału w: postępowaniu koncesyjnym, to nie może przepis ogólny art. 28 K.p.a., jako kodeksowe kryterium interesu prawnego, przesądzać kwestii ich interesu prawnego w sprawach prowadzonych na podstawie działu III tej ustawy ("Koncesje"). W odniesieniu do właścicieli nieruchomości gruntowych art. 41 ust. 1 i 2 P.g.g. jest regulacją wyczerpującą, w dodatku niezależną od interesu prawnego (por. wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2311/14, wyrok WSA w Rzeszowie z 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1022/16). Organ wyjaśnił następnie, że działalność w zakresie wydobycia kopaliny może być, w świetle normy art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji. Przedmiotowe postępowanie dotyczy udzielenia koncesji na wydobywanie wód leczniczych ze złoża [...]. Działalność polegająca na wydobywaniu wód leczniczych (objętego stosownie do art. 10 ust. 2 i ust. 5 P.g.g. własnością górniczą, która przysługuje Skarbowi Państwa) prowadzona ma być poza granicami nieruchomości gruntowych - we wnętrzu skorupy ziemskiej, która nie stanowi części składowej nieruchomości gruntowej. Instytucja własności górniczej polega na rozdzieleniu uprawnień do nieruchomości gruntowej i do zalegającego w niej złoża kopaliny. Wynika z założenia, że niektóre ze złóż kopalin nie stanowią części składowych nieruchomości i tym samym nie są objęte własnością nieruchomości gruntowej - są przedmiotem odrębnego prawa majątkowego, przysługującego Skarbowi Państwa. Organ dodał, że prawo własności górniczej obejmuje złoża kopalin wymienionych w art. 10 ust. 1 i ust. 2 oraz części górotworu położone poza granicami przestrzennymi nieruchomości gruntowej (art. 10 ust. 4 P.g.g.). Pozostałe kopaliny, które nie zostały wymienione w art. 10 ust. 1 i ust. 2 P.g.g., wchodzą w skład własności nieruchomości gruntowej. Wydobywanie wód leczniczych metodą otworową polega na poborze kopaliny z górotworu z przestrzeni, do której uprawnienia przysługują Skarbowi Państwa. Przestrzeń ta jest oddana w użytkowanie górnicze przedsiębiorcy, w celu wykonywania działalności określonej Prawem geologicznym i górniczym. Wody podziemne bezspornie stanowią przedmiot własności Skarbu Państwa. W niektórych sytuacjach może z nich korzystać właściciel nieruchomości (np. w ramach zwykłego korzystania z wód), tyle że nic dotyczy to sytuacji, w której woda podziemna jest kopaliną w rozumieniu Prawa geologicznego i górniczego, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Gmina oraz Spółdzielnia bowiem wywodzą swój interes prawny z korzystania ze zwykłych wód podziemnych na terenie gminy [...]. Minister wyjaśni dalej, że z przedłożonych przez Gminę dokumentów wynika, iż właścicielem działki nr [...] jest Zakład Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w [...]. Ta sama spółka posiada pozwolenie wodnoprawne na pobór zwykłych wód podziemnych ze studni głębinowej nr 5 położonej na działce nr [...]. Zatem Gmina nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, ani do położonej na niej studni głębinowej. Jednakże nawet posiadanie takiego tytułu prawnego nie miałoby wpływu na posiadanie statusu strony w niniejszym postępowaniu. Przedmiotowa sprawa dotyczy bowiem udzielenia, na podstawie P.g.g., koncesji na wydobywanie wód leczniczych. Nie dotyczy ona natomiast poboru zwykłych wód podziemnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego wydanego na podstawie ustawy Prawo wodne, która nie miała zastosowania w niniejszej sprawie. Skoro zatem przedmiotowa decyzja nie dotyczy zwykłych wód podziemnych, to uznać należy, iż nie nakłada ona żadnych praw i obowiązków na podmioty korzystające ze zwykłych wód podziemnych. Interes wnioskodawców, polegający na zamiarze korzystania ze zwykłych wód podziemnych w obrębie obszaru górniczego złoża kopaliny (wód leczniczych), nie może być utożsamiany z interesem prawnym. Interes wnioskodawców ma zatem charakter wyłącznie faktyczny (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 maja 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 34/07). Organ dodatkowo wskazał, że przedmiotowa decyzja nie dotyczy również kwestii związanych ze zbiorowym zaopatrzeniem w wodę. Zatem powołane przez Gminę przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. Z tych względów nie jest możliwe wywodzenie z w/w przepisów interesu prawnego. Powyższe, zdaniem Ministra, koresponduje z treścią pisma Spółdzielni z 13 lipca 2017 r. Skoro Spółdzielnia nie wydobywa kopaliny, tj. wód leczniczych, to kwestia ustalenia obszaru górniczego pozostaje bez wpływu na jej prawa i obowiązki. W związku z tym Minister Środowiska uznał, że Gmina oraz Spółdzielnia nie posiadają interesu prawnego w niniejszej sprawie, a w konsekwencji nie są stronami postępowania administracyjnego w rozumieniu powołanego art. 41 ust. 1 i ust. 2 P.g.g. Organ wyjaśnił, że w przypadku, gdy wnoszący odwołanie nie jest stroną, konieczne jest wydanie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 1999 r., publ. OPS 16/98 ONSA 1999. Nr 4, poz. 119). Umorzenie postępowania odwoławczego skutkuje brakiem możliwości merytorycznego rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów oraz rozstrzygnięcia co do istoty. Skargi na powyższą decyzję Ministra Środowiska z [...] października 2017 r., wniosła Gmina pismem z 14 listopada 2017 r. i Spółdzielnia pismem z 30 października 2017 r. Gmina, zaskarżając decyzję w całości wniosła w skardze o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od organu na rzecz Gminy kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 41 ust, 1 i ust. 2 P.g.g. w zw. z art. 7 i art. 77 K.p.a, poprzez uznanie, że Gmina nie jest stroną przedmiotowego postępowania administracyjnego pomimo, że posiada ona własne nieruchomości w obrębie obszaru górniczego ustanowionego na mocy decyzji z [...] maja 2017 r., Marszałka Województwa [...]. W uzasadnieniu skargi, Gmina wskazała, że w decyzji koncesyjnej Marszałka Województwa [...] z [...] maja 2017 r. określone zostały precyzyjnie współrzędne wyznaczające obszar górniczy, a na mapie będącej załącznikiem do tej decyzji oznaczono dokładnie lokalizację obszaru i terenu górniczego. Gmina posiada szereg własnych nieruchomości w obrębie wyznaczonego obszaru górniczego, a zatem w świetle przepisu art. 41 ust. 1 i ust. 2 P.g.g., winna być klasyfikowana tak jak to uczynił organ I instancji jako strona postępowania koncesyjnego. Gmina powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1280/13, wskazując, że od 1 stycznia 2012 r.. zgodnie z uregulowaniem art. 41 ust. 2 ww. ustawy, stronami postępowań koncesyjnych są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości znajdujących się w obrębie granic obszaru górniczego. Minister Środowiska nie podjął jednak jakichkolwiek czynności formalnoprawnych celem wyjaśnienia wskazanej kwestii, co wymagało jedynie zapoznania się z aktami postępowania administracyjnego w części w jakiej zawierają one dane na temat właścicieli gruntów znajdujących się w obrębie obszaru górniczego wyznaczonego na mocy decyzji koncesyjnej Marszałka Województwa [...] z [...] maja 2017 r. Gmina wskazała, że wywodzi swój zasadniczy interes prawny z tytułu prawnego (prawo własności) do szeregu nieruchomości znajdujących sie w obrębie obszaru górniczego. Inne przestanki, świadczące o istnieniu tego interesu nie są jednak pozbawione znaczenia prawnego pomimo ich pobocznego (pomocniczego) znaczenia dla zarzutów zgłoszonych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Spółdzielnia w skardze na decyzję Ministra Środowiska z [...] października 2017 r., w [...] prowadzi działalność w zakresie wydobywania wód konsumpcyjnych butelkowanych źródlanych w granicach nieruchomości gruntowych, których jest właścicielem, o numerach 818, 819, 824, 831, 834, 830, 821, 823, 286, a które objęte są obszarem górniczym ustanowionym dla wód Spółki. Objęcie tych działek, zdaniem Spółdzielni, obszarem górniczym na potrzeby Spółki rodzi zagrożenie dla Spółdzielni, co potwierdza opracowanie profesora Wojciecha Ciężkowskiego i Jacka Kapuścińskiego "Wyznaczanie granic obszaru i terenu górniczego dla złóż wód podziemnych uznanych za kopaliny", sporządzone dla Ministerstwa Środowiska. Str. 57 opracowania cyt.: "Ogólna zasada mówi, że granice obszaru górniczego wyznaczają przestrzeń w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopalin oraz prowadzenia robót górniczych niezbędnych do wykonywania koncesji". Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący wydobycie kopaliny za pomocą otworów wiertniczych może w obrębie obszaru górniczego zmieniać miejsce wydobycia, bo jest do tego uprawniony na mocy definicji tego obszaru (jeśli szczegółowe zapisy koncesji nie stanowią inaczej). Może w związku z tym przenieść miejsce wydobycia, np. w rejon oddalony od centrum leja depresji, dla którego granice te zostały wyznaczone." "Taka sytuacja może zmienić diametralnie sposób wykorzystania kopaliny i spowodować również znaczące zmiany hydrodynamiczne w złożu. Zmiany te objęłyby wówczas rejony pozostające poza granicami obszaru górniczego, a więc dotyczyłyby obszaru, do którego przedsiębiorca prowadzący wydobycie nie ma praw zagwarantowanych w koncesji. W efekcie poszkodowany mógłby być inny przedsiębiorca prowadzący działalność wydobywczą na sąsiednim terenie. Aby przeciwdziałać takiej sytuacji, można wydzielić w obrębie obszaru górniczego taką jego część, która wyznacza przestrzeń możliwej lokalizacji punktów wydobycia. Wskazanie granic tego wewnętrznego podobszaru powinno nastąpić w dokumentacji hydrogeologicznej, ponieważ to właśnie w ramach prac dokumentacyjnych określić można różne warianty planowanego zagospodarowania złoża, co w istocie oznacza wykonanie prognoz hydrodynamicznych . W takim ujęciu w obrębie obszaru górniczego funkcjonowałby jego podobszar wewnętrzny." Str. 58 tego opracowania: "Podsumowując należy stwierdzić, że obszar górniczy (OG) zabezpiecza interesy przedsiębiorcy prowadzącego wydobycie kopaliny przed potencjalnym wpływem innych prac wydobywczych prowadzonych poza obszarem koncesyjnym (wpływ z zewnątrz OG na warunki panujące w obrębie OG), natomiast podobszar wewnętrzny obszaru górniczego zabezpiecza innych przedsiębiorców przed możliwością ekspansji przedsiębiorcy posiadającego koncesję na wydobywanie, która skutkowałaby wpływem widocznym poza granicami obszaru koncesyjnego". Wobec powyższego jako podmiot gospodarczy będący stroną w sprawie Spółdzielnia domaga się utworzenia podobszaru górniczego, który zabezpieczałby ją przed możliwością ekspansji Spółki w obszarze górniczym, w który włączone są działki będące własnością Spółdzielni, na których Spółdzielnia prowadzi działalność wydobywczą wód. W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisy prawa. Spór w niniejszej sprawie dotyczy interesu prawnego Gminy oraz Spółdzielni, w postępowaniu koncesyjnym dotyczącym udzielenia koncesji Spółce na wydobywanie wód leczniczych ze złoża [...] dwoma odwiertami 9M i 10M, objętymi przedmiotową koncesją, a w konsekwencji rozstrzygnięcia, czy Gmina i Spółdzielnia, są stronami tego postępowania, w rozumieniu art. 28 K.p.a. Stroną, w myśl art. 28 K.p.a., jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przesłanką zatem, legitymującą dany podmiot do występowanie w charakterze strony postępowania administracyjnego jest posiadanie przez ten podmiot interesu prawnego lub obowiązku, ze względu na który podmiot ten żąda czynności organu lub którego dotyczy postępowanie. O istnieniu interesu prawnego natomiast decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Interes prawny to interes chroniony w przepisach prawa materialnego prawa administracyjnego, które dają podstawy do władczego konkretyzowania uprawnienia (obowiązku) jednostki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1665/12). Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga zatem, ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawną, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Od tak pojętego interesu prawnego należy natomiast, odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje to oparcia w przepisach prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1668/14). W orzecznictwie wskazuje się, że interes prawny, o którym mowa w art. 28 K.p.a., powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 września 2014 r. sygn. akt II GSK 972/13, z 25 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1668/14). Bezpośredniość interesu prawnego strony oznacza jej sytuację prawną, która wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Realność interesu prawnego oznacza natomiast jego rzeczywiste istnienie w dacie stosowania danych norm prawa materialnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 1132/00, LEX nr 81670). Brak zatem ustalenia bezpośredniego lub realnego związku między normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że uzasadnione okolicznościami faktycznymi zastosowanie tej normy prawa, może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu, oznacza brak interesu prawnego i statusu strony tego podmiotu w postępowaniu administracyjnym. Sąd zgodził się ze stanowiskiem organów w niniejszej sprawie, że Gmina oraz Spółdzielnia nie są stronami przedmiotowego postępowania koncesyjnego, ponieważ poza interesem faktycznym, nie mają interesu prawnego w tym postępowaniu. Zarówno Gmina jak i Spółdzielnia nie wskazały przepisu, bądź przepisów prawa materialnego, z których wynikałby interes prawny tych podmiotów w przedmiotowym postępowaniu, przepisów takich nie dopatrzył się też Sąd. Sąd stwierdza, że art. 41 ust. 1 oraz ust. 2 P.g.g., nie stanowią źródła interesu prawnego Skarżących. Zgodnie z tymi przepisami, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, stronami postępowań prowadzonych na podstawie niniejszego działu w odniesieniu do działalności wykonywanej w granicach nieruchomości gruntowych są ich właściciele (użytkownicy wieczyści) – ust. 1. Stronami postępowań prowadzonych na podstawie niniejszego działu nie są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości znajdujących się poza granicami projektowanego albo istniejącego obszaru górniczego lub miejscami wykonywania robót geologicznych. Z ust. 1 tego artykułu jednoznacznie wynika, że interes prawny w postępowaniu koncesyjnym mają właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości gruntowych, w granicach których wykonywana jest działalność objęta koncesją, ustawodawca bowiem wprost uznał, że właściciele (użytkownicy wieczyści) tych nieruchomości są stronami postępowań koncesyjnych w odniesieniu do działalności wykonywanej w granicach tych nieruchomości gruntowych. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że ani Gmina, ani Spółdzielnia nie są właścicielami (użytkownikami wieczystymi) nieruchomości gruntowych, w granicach których wykonywana jest działalność objęta przedmiotową koncesją i na których umiejscowione są odwierty 9M i 10M, co oznacza, że nie ma do Skarżących zastosowania art. 41 ust. 1 P.g.g. Skarżący są natomiast właścicielami nieruchomości gruntowych, znajdujących się w granicach obszaru górniczego określonego w przedmiotowej koncesji. Jak wynika z art. 6 ust. 1 pkt 5 P.g.g., obszarem górniczym jest przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny, podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, podziemnego składowania odpadów, podziemnego składowania dwutlenku węgla oraz prowadzenia robót górniczych niezbędnych do wykonywania koncesji. Ustawodawca w sposób arbitralny uznał w art. 41 ust. 2 P.g.g., że nie są stronami postępowania koncesyjnego właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości znajdujących się poza granicami projektowanego albo istniejącego obszaru górniczego lub miejsc wykonywania robót geologicznych. Sąd stwierdza, że z treści art. 41 ust. 2 P.g.g., nie można wyprowadzić wniosku a contrario, że właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości gruntowych znajdujących się w granicach projektowanego albo istniejącego obszaru górniczego lub miejsc wykonywania robót geologicznych są stronami postępowań koncesyjnych, tak jak i z ust. 1 tego artykułu, nie można wyprowadzić wniosku a contrario, że właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości gruntowych, na których nie jest prowadzona działalność objęta koncesją, nie są stronami postępowania koncesyjnego, dotyczącego tej koncesji. W ust. 1 omawianego artykułu, ustawodawca w sposób pozytywny rozstrzygnął kto jest stroną postępowania koncesyjnego, a w ust. 2, w sposób negatywny, kto nie jest stroną takiego postępowania. Ustawodawca pozostawił natomiast otwartą kwestię właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości gruntowych znajdujących się w granicach projektowanego albo istniejącego obszaru górniczego lub miejsc wykonywania robót geologicznych, na których jednak nie jest prowadzona działalność objęta koncesją. Ustawodawca ani nie ustalił, że są oni stronami postępowania koncesyjnego, ani że nie są stronami takiego postępowania. Oznacza to, że ustawodawca nie wykluczył sytuacji, w której właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości gruntowych znajdujących się w granicach projektowanego albo istniejącego obszaru górniczego lub miejsc wykonywania robót geologicznych, na których jednak nie jest prowadzona działalność objęta koncesją, są stronami postępowania koncesyjnego, pozostawiając taką możliwość. Wymaga to jednak wykazania interesy prawnego przez tych właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości gruntowych w postępowaniu koncesyjnym, a więc wskazania normy prawa materialnego, której zastosowanie w okolicznościach faktycznych danej sprawy, może mieć wpływ na sytuację prawną tych właścicieli (użytkowników wieczystych). Same natomiast normy wynikające z art. 41 ust. 1 oraz ust. 2 P.g.g., nie rozstrzygają tej kwestii. Podkreślenia wymaga, że Skarżący nie widzą w wydobywaniu wód leczniczych ze złoża [...] odwiertami 9M i 10M, zagrożenia dla własnych interesów związanych z poborem zwykłych wód podziemnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego wydanego na podstawie ustawy Prawo wodne, w przypadku Gminy oraz prowadzeniem działalności w zakresie wydobywania wód konsumpcyjnych butelkowanych źródlanych, w przypadku Spółdzielni. Skarżący widzą zagrożenie dla swoich interesów w okoliczności, że Spółka prowadząca wydobycie kopaliny za pomocą powyższych dwóch otworów wiertniczych może w obrębie obszaru górniczego zmieniać miejsce wydobycia. Należy jednak zauważyć, że tak przedstawiony interes Skarżących, jest interesem tylko przewidywanym w przyszłości i hipotetycznym. Nie jest to realny interes istniejący w dacie stosowania danych norm prawa materialnego, a więc w dacie wydania w niniejszej sprawie koncesji dla Spółki przez Marszałka Województwa [...]. Nie można też zgodzić się ze stanowiskiem, że Spółka prowadząca wydobycie kopaliny – wód leczniczych, za pomocą powyższych dwóch otworów wiertniczych może w obrębie obszaru górniczego zmieniać miejsce wydobycia, a w każdym razie, nie może tego zrobić w sposób całkowicie dowolny. Zgodnie z art. 30 ust. 1 P.g.g., koncesja określa: 1) rodzaj i sposób wykonywania zamierzonej działalności; 2) przestrzeń, w granicach której ma być wykonywana zamierzona działalność; 3) czas obowiązywania koncesji; 4) termin rozpoczęcia działalności określonej koncesją, a w razie potrzeby - przesłanki, których spełnienie oznacza rozpoczęcie działalności. W niniejszej sprawie koncesja z [...] maja 2017 r., nr [...] wydana Spółce przez Marszałka Województwa [...], obejmuje wydobywanie wód leczniczych ze złoża [...] poprzez dwa konkretne odwierty – 9M i 10M. Nie jest zatem możliwe podjęcie przez Spółkę wydobywania wód leczniczych ze złoża [...] w obrębie obszaru górniczego, z innego odwiertu niż odwierty – 9M i 10M, bez zmiany przedmiotowej koncesji. Jak wynika z art. 34 ust. 1 i ust. 2 zd. 1, organ koncesyjny może dokonać zmiany koncesji także na wniosek przedsiębiorcy, któremu została ona udzielona, a do zmiany koncesji stosuje się odpowiednio przepisy o jej udzieleniu. Oznacza to, że zmiana miejsca wydobycia wód leczniczych w niniejszej sprawie przez Spółkę, wymagałaby przeprowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie zmiany koncesji [...] maja 2017 r., nr [...], a to będzie wymagało dokonania oceny, czy ze zmianą miejsca wydobycia przedmiotowych wód leczniczych nie wiąże się interes prawny innych podmiotów w tym Gminy i Spółdzielni. W przedmiotowej natomiast sprawie zarówno Gmina, jak i Spółdzielnia, ze względu na brak istnienia realnego związku między normą prawa materialnego, a ich sytuacją prawną polegającego na tym, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy zastosowanie tej normy prawa, może mieć wpływ na ich prawa i obowiązki, nie legitymują się interesem prawnym, wykazując jedynie interes faktyczny. Oznacza to, że Skarżący, nie byli stronami w spornym postępowaniu koncesyjnym dotyczącym wydobywania przez Spółkę wód leczniczych ze złoża [...] odwiertami 9M i 10M. Z powyższych względów, Sąd nie stwierdził zatem naruszenia w niniejszej sprawie przez organy, przepisów prawa materialnego w tym poprzez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie art. 41 ust. 1 i ust. 2 P.g.g., które miało wpływ na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził również naruszenia w niniejszej sprawie przez organy, przepisów postępowania w tym art. 7 i art. 77 K.p.a., które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ w zaskarżonej decyzji badając istnienie interesu prawnego Skarżących w spornym postępowaniu koncesyjnym dokładnie wyjaśnił stan faktyczny, ustalając, że Skarżący nie są właścicielami (użytkownikami wieczystymi) nieruchomości gruntowych na których zlokalizowane są odwierty 9M i 10M, w związku z czym nie byli stronami przedmiotowego postępowania koncesyjnego na podstawie art. 41 ust. 1 P.g.g. Organ ustalił natomiast, że Skarżący są właścicielami (użytkownikami wieczystymi) nieruchomości gruntowych znajdujących się w granicach obszaru górniczego, na których nie są zlokalizowane odwierty 9M i 10M, co nie jest okolicznością wystarczającą do uznania ich interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu koncesyjnym i uznania ich za strony tego postępowania. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło