VI SA/Wa 2518/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi U. w O. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz strony skarżącej U. w O. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Prezes NFZ", "Organ") na podstawie art. 109 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1398 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą", po rozpatrzeniu sprawy wszczętej wnioskiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 7 października 2020 r. stwierdził, że P. G. (dalej "Ubezpieczony", "zainteresowany") podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej na rzecz U. w O., w okresie od dnia 14 grudnia 2015 r., do dnia [...] grudnia 2015 r. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, nazwanych umowami o dzieło. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym oraz prawnym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. (dalej "ZUS", "wnioskodawca"), pismem z dnia 7 października 2020 r., skierował wniosek do Prezesa NFZ o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym Zainteresowanego, z tytułu realizacji umowy cywilnoprawnej nazwanej jako "umowa o dzieło", a zrealizowanej na rzecz płatnika składek U. w O. (dalej "płatnik"’, "Skarżący"), której przedmiotem było sporządzenie opinii w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego dr R. S. - członek Komisji Habilitacyjnej funkcja recenzenta. Jak wskazał ZUS, P. G. nie został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu realizacji ww. umowy. W okresie jej wykonywania był zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu i osiągał przychód w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym roku kalendarzowym, oraz posiadał uprawnienia rentowe. Do wniosku ZUS załączył kopie: Umowy o dzieło zawartej z P. G., Rachunku do umowy wraz z potwierdzeniem odbioru dzieła i oświadczeniem wykonawcy dla celów podatkowych i ubezpieczeniowych, fragmentów Protokołu kontroli z dnia [...] kwietnia 2020 i Aneksu do protokołu kontroli z dnia [...] maja 2020 r., Zastrzeżeń do protokołu kontroli z dnia [...] kwietnia 2020 r., Informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli z dnia [...] maja 2020 r., Zastrzeżeń do aneksu do protokołu kontroli z dnia [...] czerwca 2020 r., Informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do aneksu do protokołu kontroli z dnia [...] czerwca 2020r.. Opinii prawnej sporządzonej na zlecenie I. w W. z dnia [...] maja 2017 r., Przewodnika po systemie szkolnictwa wyższego i nauki, wzorów umów o dzieło. Informacji o wynikach kontroli NIK "Rozwój kadr naukowych", oceny dorobku naukowego, dydaktycznej kilku osób, wydruk prezentacji. Wnioskodawca w Protokole kontroli wskazał, że w okrasie objętym kontrolą płatnik składek zawierał umowy cywilno-prawne w tym, między innymi umowy o dzieło, których wykonywane czynności były częścią konkretnego procesu edukacyjnego (wykłady, badania, analizy) typowe dla usług dydaktycznych i to na rzecz podmiotu zajmującego się kształceniem. Osoby, które przyjęły do wykonania czynności (sporządzenie opinii, recenzji) pełniących funkcje przewodniczącego, członka komisji, recenzenta, nie miały swobody w wyborze rodzaju umowy, jak i wykonaniu dzieła - zarówno w wybraniu formy jej prezentacji czy wysokości wynagrodzenia. Dalej w Protokole kontroli podniesiono, że zgodnie z zapisami rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie kryteriów oceny osiągnięć osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego (Dz. U. 2011 r., Nr 196, poz. 1165), recenzent przygotowuje recenzję obejmującą ocenę osiągnięcia naukowego oraz ocenę istotnej aktywności naukowej osoby ubiegającej się o nadanie stopnia. Oceny osiągnięć, o których mowa w ustawie, dokonuje się zgodnie z art. 16 ust. 4 Ustawy w przewodach doktorskich (od roku 2014) rada powoływała co najmniej dwóch recenzentów spoza jednostki, w postępowaniach habilitacyjnych uczestniczyło trzech recenzentów, w tym jeden powoływany przez radę jednostki mógł być jej pracownikiem, a dwóch - powoływanych przez Centralną Komisję (CK) - pochodziło spoza jednostki przeprowadzającej postępowanie. W sprawie wysokości wynagrodzenia za funkcję promotora, recenzje i opinie w przewodzie doktorskim, postępowaniu habilitacyjnym oraz postępowaniu o nadanie tytułu profesora płatnik składek stosował Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 września 2011 r. w sprawie wysokości i warunków wypłacania wynagrodzenia promotorowi oraz za recenzje i opinie w przewodzie doktorskim, postępowaniu habilitacyjnym oraz postępowaniu o nadanie tytułu profesora. Płatnik składek w celu pokrycia kosztów przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego na danym Wydziale [...] w O. zawierał umowy z Kandydatem do stopnia naukowego, w umowie tej powoływał się na wymienione wyżej Rozporządzenia w sprawie wysokości i warunków wypłacania wynagrodzenia dla przewodniczącego komisji za sporządzenie opinii, dla sekretarza komisji za sporządzenie opinii, dla członków komisji za sporządzenie opinii, wynagrodzenia dla 3 recenzentów, wynagrodzenie za sporządzenie opinii dla 3 recenzentów. Umowa ta zawiera załącznik, w którym płatnik składek dokonuje wstępnej kalkulacji kosztów przeprowadzenia postępowania. Załącznik ten jednoznacznie wskazuje, że czynności te będą realizowane w ramach umów cywilnoprawnych - dzieło, ponieważ w kalkulacji nie zabezpieczono środków finansowych na składki na ubezpieczenia od wyżej wykazanych kwot wynagrodzeń. Wyjątek stanowi realizacja tych samych czynności recenzenta, sekretarza i członka przez pracownika jednostki przeprowadzającej postępowanie i płatnik składek zabezpiecza środki finansowe na ZUS. Umowa z Kandydatem do stopnia naukowego w celu pokrycia kosztów była zawierana przed zawarciem umowy z osobami: przewodniczącym komisji, sekretarzem komisji , członkiem komisji, recenzentami. Na tożsame lub podobne czynności płatnik składek zawierał umowy zlecenia. Z dokumentacji nadesłanej przez ZUS wynika, że płatnik wniósł Zastrzeżenia do Protokołu kontroli. W jego ocenie jedyną właściwą formą umowy cywilnoprawnej, której przedmiotem jest sporządzenie opinii w sprawie nadania stopnia naukowego lub tytułu naukowego, jest umowa o dzieło. Wskazał, że na poszczególnych uczelniach stosuje się różne praktyki przy sporządzaniu końcowej opinii komisji wynikające z wieloletniej tradycji. Natomiast sama treść opinii każdego z członków komisji jest indywidualnym dziełem autora, jego osobistą oceną opiniowanego przedmiotu opartą na podstawie wiedzy i doświadczenia członka komisji, który jest specjalistą w danej dziedzinie i dyscyplinie. Opinie są utworem o indywidualnym charakterze i choć członków komisji jest kilkoro to każda z tych opinii choć dotyczy tego samego przedmiotu jest inna. Każdy członek komisji może zwrócić uwagę na inne kwestie, z innego ujęcia, a w podsumowaniu niejednokrotnie jest tak, że różnią się one od siebie w zakresie rekomendacji co do nadania lub odmowy nadania stopnia naukowego. W Informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli ZUS nie uwzględnił zastrzeżeń płatnika. Stwierdził, że załączone przez płatnika dokumenty nie mają wpływu na zmianę ustaleń zawartych w Protokole kontroli. Przed wszczęciem postępowania Prezes NFZ, pismem z dnia 3 listopada 2020 r., zwrócił się do ZUS z prośbą o podanie danych obejmujących nazwę płatnika/-ów składek na ubezpieczenie społeczne z innego tytułu do ubezpieczeń społecznych w okresie objętym zakresem wniosku, celem ustalenia, że z tytułu umowy wskazanej we wniosku, praca nie była faktycznie wykonywana na rzecz własnego pracodawcy, a P. G. nie był w stosunku do wskazanego płatnika pracownikiem w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. 20; 1 r., poz. 423 z późn. zm.). ZUS, pismem z dnia 13 listopada 2020 r., poinformował, że P. G. w okresie realizacji ww. umowy był zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego u innego płatnika i posiadał uprawnienia rentowe. W związku z otrzymanym wnioskiem ZUS, [...]OW NFZ w K., pismem z dnia 9 grudnia 2020 r., poinforał stronę i płatnika, o wszczętym postępowaniu oraz o możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień, czy też nadesłania innych dokumentów w sprawie, mogących mieć wpływ na jej rozpoznanie. W wyznaczonym terminie P. G. nie zajął stanowiska w sprawie. Natomiast pełnomocnik płatnika, pismem z dnia 17 grudnia 2020 r., zwrócił się o umożliwienie zapoznania się z aktami spraw w sposób elektroniczny poprzez ich przesłanie jako scany dokumentów na wskazany adres e-mail, oraz o wydłużenie terminu na zajęcie stanowiska. W odpowiedzi Prezes NFZ, pismem z dnia 3 lutego 2021 r., poinformował, że wyraża zgodę na wydłużenie do dnia 31 marca 2021 r. terminu na zajęcie stanowiska w prowadzonych postępowaniach administracyjnych dot. objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych, zawartych z płatnikiem składek: U. w O. i m.in. z P. G.. Pełnomocnik płatnika pismem z dnia 29 marca 2021 r., wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, oraz o uzupełnienie materiału dowodowego o nadesłane przy piśmie załączniki: Decyzji ZUS w O. z dnia [...] października 2020 r. umarzającej postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczeń społecznych innej osoby, Opinii prawnej prof. [...], dr hab. M. M., Wyjaśnienia Wydziału Bioinżynierii Zwierząt [...] w O., Uchwała Komisji Habilitacyjnej z dnia [...] grudnia 2015 r. w posiedzeniu, której udział wziął P. G., Wyjaśnienia dotyczące umów o dzieło za sporządzenie opinii w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego przez członków Komisji Habilitacyjnej. Nadto podniósł, że w chwili zawarcia umowy jej rezultat był pewny do osiągnięcia, stanowił też samoistny byt, miał charakter jednorazowy i jego wykonanie było zamknięte w czasie. Sprawia to, że należy ją zakwalifikować jako umowę o dzieło, która zaś nie rodzi obowiązku ubezpieczeniowego. Do takich przekonań doszedł także ZUS po ponownej analizie postępowań tego rodzaju. Dalej wskazał, że opinia habilitacyjna jest niezbędnym elementem postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego i jest sporządzona przez osobę, która musi mieć do tego kompetencje, odpowiedni dorobek naukowy i umiejętności. W opinii habilitacyjnej, która jest z reguły dziełem mocno rozbudowanym, dokonuje się oceny całego dorobku naukowego habilitanta, jego wkładu w rozwój danej dziedziny nauki pod kątem nowatorskiego charakteru przeprowadzonych badań, ich oryginalności i rzetelności. A zatem osoba, która taką opinię sporządza musi legitymować się odpowiednimi i niekwestionowanymi kwalifikacjami. Pełnomocnik podniósł, że opinia taka jest bez wątpienia dziełem, gdyż stanowi efekt badań nad dorobkiem habilitanta, przy czym nie jest możliwe skonstruowanie opinii przy pomocy innych źródeł naukowych, co przesądza o jej oryginalnym charakterze. Ze stanowiska pełnomocnika płatnika wynika nadto, że opinia istnieje w postaci postrzegalnej, pozwalającej odróżnić ją od innych opinii i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu, który jest konkretny, widoczny, jednorazowy, niezależny, oryginalny, samoistny, publikowany w toku procedury habilitacyjnej, od którego zależą dalsze losy habilitanta. Dodał, że NIK kontrolował umowy i nie zgłosił zastrzeżeń co do jej formy. Gdyby, jak wskazał, w przedmiotowej sprawie niezgodne z prawem było zawarcie umowy o dzieło, zamiast umowy zlecenie to NIK z pewnością odniósłby się do tej kwestii w raporcie pokontrolnym. Nadto pełnomocnik płatnika podniósł, że w tego typu sprawach dobrą praktyką jest zawieranie umów o dzieło, co potwierdził również ZUS umarzając liczne postępowania. Podniósł także, iż organ prowadzący postępowanie ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz stwierdził, że w aktach sprawy nie znajdują się oryginały dokumentów, ani nawet ich prawidłowo poświadczone za zgodność z oryginałem kopie. Odnosząc się do wniosku o umorzenie postępowania, organ podniósł, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy. W sprawach będących przedmiotem wniosku ZUS nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania z uwagi na ich bezprzedmiotowość. Przedmiotem jest tu konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Pismem z dnia 30 kwietnia 2021 r., organ zawiadomił stronę i pełnomocnika płatnika o zakończeniu postępowania dowodowego oraz o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów w przedmiotowej sprawie. Strona i pełnomocnik płatnik, prawidłowo zawiadomieni, w zakreślonym terminie, nie skorzystali z powyższego uprawnienia. Analizując przedmiotową sprawę, decyzją z dnia [...] organ orzekł o objęciu zainteresowanego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej na rzecz skarżącej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przedmiotem umowy było sporządzenie opinii w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego dr R. S. - członek Komisji Habilitacyjnej funkcja recenzenta. W umowie zostało uwzględnione, iż dzieło objęte umową jest przedmiotem prawa autorskiego zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych wraz z podpisem protokołu odbioru przechodzą na Zamawiającego autorskie prawa majątkowe do utworu m.in. na polach eksploatacji : utrwalania i zwielokrotniania dzieła dowolną techniką (m. in. cyfrową, drukarską), wprowadzenia do obrotu, użyczenia, rozpowszechniania (m. in. wykonanie, wyświetlenie, publiczne udostępnienie), modyfikowania i korzystania z dzieła lub jego elementów w każdej formie (w szczególności tłumaczenie, adaptacja). Zgodnie z umową Wykonawcy za wykonanie dzieła Zamawiający wypłaci wynagrodzenie w kwocie netto (kwota brutto pomniejszona o wymaganie prawem potrącenia) obejmujące wynagrodzenie za przeniesienie autorskich praw majątkowych Jeśli dzieło Jest utworem w rozumieniu ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych (§ 6 ust. 1 - 3 umowy). Podstawę wypłaty wynagrodzeń a stanowi rachunek wystawiony przez Wykonawcę po protokolarnym odbiorze dzieła (§ 6 ust. 4 umowy). Strony na okoliczność odbioru dzieła podpisały w dniu [...] grudnia 2015 r. protokół odbioru dzieła. Zainteresowany wystawił w dniu [...] grudnia 2015 r. , rachunek na kwotę 539,00 zł brutto. W uzasadnieniu decyzji, Prezes NFZ dokonał szczegółowej analizy cech umowy o dzieło oraz umowy o świadczenie usług. Wskazał, iż z dokumentacji załączonej do sprawy wynika, że umowy zawierane były z wykonawcami wg szablonowego wzoru umowy, w ramach którego znajdują się postanowienia charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług, a to związane np. z możliwością rozliczenia godzin przeznaczonych na wykonanie przedmiotu umowy (§ 1 ust. 6 umowy). W treści umowy brak jest natomiast postanowień pozwalających przypisać całość lub część otrzymywanego wynagrodzenia ryczałtowego za całokształt wykonywanych czynności do wykonania z góry oznaczonego dzieła. Podkreślił, że z uczestnikami przewodu habilitacyjnego będącymi pracownikami płatnika zawierano umowy o świadczenie usług, natomiast z uczestnikami nie będącymi pracownikami płatnika, zawierano umowy o dzieło, co przeczy tezie płatnika, jakoby przedmiot umowy miał determinować umowę o dzieło, jako jedyny, adekwatny do sytuacji typ umowy. Wręcz przeciwnie okoliczność ta wskazuje – w ocenie organu, że przedmiot umowy dopuszczał stosowanie różnych typów umów, a o zastosowaniu konkretnego typu umowy decydowały okoliczności związane ze składkami na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, rozstrzygnięciu Prezesa NFZ zarzucił naruszenie przepisów: I. prawa procesowego: 1. art 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, a w konsekwencji nieustalenia stanu faktycznego sprawy, przejawiającego się: a) prowadzeniem postępowania jedynie w oparciu o treść kserokopii akt sprawy przekazanych przez inny organ administracji publicznej, podczas gdy kserokopie mogą stanowić dowód, wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach; b) brakiem zweryfikowania, czy kserokopie przekazane przez inny organ stanowią wierne odwzorowanie oryginalnych dokumentów [brak zapoznania się z oryginałami dokumentów]; c) brakiem ustalenia, jaki był rzeczywisty zakres postępowania toczącego się przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. i jakie jest ostateczne stanowisko ww. organu, co do zasadności prowadzenia postępowania; d) zaniechaniem zapoznania się treścią dzieła stanowiącego przedmiot umowy; e) brakiem ustalenia zgodnego zamiaru stron umowy, co do jej charakteru prawnego; f) nieumożliwieniem skarżącemu wyrażenia stanowiska w przedmiocie toczącego się postępowania na żadnym jego etapie, mimo próśb skarżącego w tym zakresie [zebranie jedynie częściowego materiału dowodowego]; g) brakiem zapoznania się z treścią raportu NIK oraz brakiem ustaleni rekomendacji Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego tj. nieprzeprowadzeniem wszelkich dowodów, które mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy; - co w konsekwencji skutkowało błędną interpretacją zawartej pomiędzy Stronami umowy i w konsekwencji przyjęcia że w niniejszej sprawie zawarta została umowa zlecenia, (od której nalicza się składki na ubezpieczenie zdrowotne), podczas gdy w istocie umowa ta stanowi urnowy o dzieło (od której nie nalicza się składek na ubezpieczenie zdrowotne). 2. art. 8, 9 k.p.a. i 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów państwa i zaufania do prawa przejawiający się: a) wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia bez zapoznania się przez organ z oryginałami dokumentów dotyczących sprawy i bez zebrania całokształtu materiału dowodowego: b) nieumożliwieniu Skarżącemu zapoznania się z aktami sprawy, przedłożenia dodatkowych wniosków dowodowych oraz wyrażenia swojego stanowiska; c) nieuwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy (prowadzenie postępowania pod z góry założoną tezę); d) dokonaniem oceny zawartej między stronami umowy bez zapoznania się z wykonanym dziełem, co stanowi szczególnie istotny dowód w zakresie umowy o dzieło; e) pominięciem stanowiska NIK oraz stanowiska Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz nieuwzględnieniem utrwalonej praktyki w zakresie zawierania umów o dzieło, których przedmiotem jest sporządzenie opinii habilitacyjnej; f) nadmiernym dążeniem do szybkiego zakończenia postępowania, z pominięciem obowiązku organu co do wnikliwego i wszechstronnego rozpoznania sprawy (nieuwzględnienie prymatu zasady prawdy materialnej); - co w konsekwencji skutkowało błędnym przyjęciem, że w niniejszej sprawie zawarta między stronami umowa miała charakter umowy zlecenie (od której nalicza się składki na ubezpieczenie zdrowotne), podczas gdy w istocie umowa ta stanowi umowę o dzieło (od której nie nalicza się składek la ubezpieczenie zdrowotne). 3. naruszenie 79a k.p.a. polegające na niepoinformowaniu Skarżącego co do tego, jakie dokumenty winien przedłożyć i jakich informacji udzielić, których brak w konsekwencji mógł doprowadzić do wydania decyzji niezgodnej z żądaniem strony. 4. art 107 § 1 pkt. 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez nienależyte sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji przejawiające się: a) brakiem wskazania, jakie cechy przesądzają o charakterze umowy zawartej między stronami; b) brakiem wskazania, z jakich przyczyn zawarta między stronami umowa nie może mieć charakteru umowy o dzieło, w szczególności brak odniesienia się do samego rezultatu umowy, jaki stanowi opinia habilitacyjna, c) brakiem odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, do konkretnych okoliczności sprawy i konkretnych postanowień umownych (lakoniczność, ogólnikowość uzasadnienia); 5. naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 734 § 1 oraz art. 627 Kodeksu Cywilnego w zw. art. 66 ust. 1 pkt lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niezasadne uznanie, że zawarta między stronami umowa ma charakter umowy do której stosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenie, podczas gdy umowa ta stanowi umowę o dzieło (nieobjętą obowiązkową składką na ubezpieczenie zdrowotne). Mając na uwadze powyższe zarzuty Płatnik wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona rozwinęła powyższe zarzuty przedstawiając argumentację prawną na ich poparcie. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2019.2167) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a." sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)–c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu na uwzględnienie zasługuje stawiany zarzut naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia. W związku z powyższym, Sąd uznał również za zasadne umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie objęcia P. G. ubezpieczeniem zdrowotnym we wskazanym w decyzji okresie. Wskazać należy, ze przedmiotem spornej umowy było sporządzenie opinii w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego dr R. S. - członek Komisji Habilitacyjnej funkcja recenzenta. Zgodnie z postanowieniami ww. umowy, uczestnik miał wykonać dzieło osobiście, z najwyższą starannością, w warunkach określonych w umowie. Zainteresowany jako wykonawca oświadczył, że posiada wiedzę, umiejętności możliwości techniczne oraz uprawnienia konieczne do wykonania dzieła. Zobowiązywał się do osobistego wykonania dzieła. Postanowiono, że odbiór dzieła nastąpi w formie protokołu odbioru, przy czym oznaczono konkretną osobę – Dziekana prof. Dr hab. W. S. reprezentującego w umowach płatnika, do potwierdzenia w protokole odbioru zgodności dzieła z umową. Oznaczono wysokość kary umownej m.in. za zwłokę w usunięciu wad dzieła. Do umowy załączono oświadczenia wykonawcy dla celów podatkowych i ubezpieczeniowych, z których wynika m.in. że objęte umową dzieło jest przedmiotem prawa autorskiego oraz, że wykonawca nie jest pracownikiem płatnika zatrudnionym na umowę o pracę bądź mianowania, a także protokoły odbioru dzieła. Kwestią sporną w sprawie był charakter prawny umowy, w związku z czym istota sprawy sprowadza się do zweryfikowania treści postanowień umownych i stanowisk stron, a następnie udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy przedmiotowa umowa zawiera essentialia negotii, pozwalające na uznanie jej, zgodnie z nazewnictwem przyjętym przez strony, za umowę o dzieło czy też stanowiła, zgodnie ze stanowiskiem organu, inny typ umowy - umowę o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Konsekwencją stanowiska organu było stwierdzenie, że Ubezpieczony podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartej umowy. Weryfikacji automatycznie wymagała zatem również i ta konkluzja, stanowiąca istotę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu I instancji. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 tej ustawy - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które zostały wymienione w tym przepisie. Należą do nich m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące (lit. e). Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdza wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają (...) osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (...). Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Wyjaśnienia też wymaga, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Uznanie, iż sporna umowa nie stanowiła umowy o dzieło (art. 627 i nast. K.c.), lecz umowę świadczenia usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 K.c.) oznacza, że Skarżący był obowiązany, jako płatnik składek, do obliczania i pobrania składki z dochodu ubezpieczonego oraz jej odprowadzenia – na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach. Zgodnie z art. 627 K.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 K.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391). Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 K.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 K.c., a więc obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym należy wskazać, iż subsumcja zawartej umowy pod przepis art. 750 K.c. nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w rozumieniu art. 734 K.c. (vide: L. Ogiegło /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, ..., s. 573 i nast.). Istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 K.c. i nast., wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski /w:/ G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387; podobnie: M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 685). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił czy nie. Obszerną analizę cech umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy umowy zlecenia, przeprowadził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12 (opubl. www.sn/sites/orzecznictwo): "Umowę o dzieło zdefiniowano w art. 627 k.c. jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1, art. 629, art. 632 k.c.). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wady (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 1999 r., IV CKN 152/00, OSNC 2001 Nr 4, poz. 63). (...) W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2012 r., II UK 60/12 - niepublikowane)". Podsumowując powyższe uwagi, należy stwierdzić, że cechami szczególnymi umowy o dzieło jest jej konkretny, z góry określony rezultat, za którego osiągnięcie przyjmujący zamówienie odpowiada. Ponadto, wynagrodzenie z tytułu tej umowy przysługuje za jej wykonanie w sposób wskazany w umowie, a nie za samo staranne działanie podjęte w celu osiągnięcia określonego rezultatu. Akceptując powyższe poglądy, Sąd uznał, że stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji odnośnie charakteru zawartej przez skarżącego i uczestnika postępowania umowy jest nieprawidłowe. Przede wszystkim należy stwierdzić, że sporna umowa zakłada osiągnięcie przez uczestnika postępowania konkretnego rezultatu, w wyniku przeprowadzenia analizy dorobku naukowego habilitanta i dokonania jego oceny w formie sporządzonej opinii habilitacyjnej, która to procedura (nadawania stopnia naukowego) jest określona przepisami o szkolnictwie wyższym (vide: rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 grudnia 2016 r. w sprawie przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym i uczelniom, w których zgodnie z ich statutami nie wyodrębniono podstawowych jednostek organizacyjnych (Dz. U. poz. 2154), które utraciło moc z dniem 1 października 2018r., na podstawie art. 169 pkt 4 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669 oraz z 2019 r. poz. 39). Aktualnie kwestie te reguluje rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji jakości działalności naukowej (Dz. U. poz. 392). Z uwagi na charakter stosunku, kształtowany przez dyspozycję przepisów o szkolnictwie wyższym i nauce zauważyć należy, że przeprowadzenie właściwej analizy dorobku naukowego habilitanta, jako stanowiącego znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej i opracowanie na tej podstawie dokumentu, w postaci opinii habilitacyjnej, wymagało nie tylko posiadania przez Ubezpieczonego niezbędnej wiedzy i umiejętności, ale przede wszystkim znacznej samodzielności i poważnego z jego strony wkładu intelektualnego w ocenie indywidualnych osiągnięć naukowych osoby ubiegającej się o stopień doktora habilitowanego. Podkreślić także trzeba, że ocena działalności naukowej habilitanta, dokonana w formie opinii habilitacyjnej wraz z wnioskami, ma cechy dokumentu urzędowego, stanowi bowiem jeden z istotnych elementów procedury nadawania stopni naukowych. Zakłada zatem z góry osiągnięcie określonego rezultatu, który - co należy podkreślić - pozostaje uzależniony od stanowiska Ubezpieczonego (opinia negatywna lub pozytywna). Powyższe prowadzi do wniosku, że przedmiot spornych umów wskazuje na wolę stron zawarcia umów o dzieło, w rozumieniu w art. 627 K.c. Nie można bowiem uznać, że istotą umów pozostawało jedynie staranne dążenie Ubezpieczonej do osiągnięcia pewnego rezultatu. Gdyby bowiem Ubezpieczony nie sporządził dokumentu końcowego z przeprowadzonej analizy naukowej dorobku habilitanta, w formie określonej w umowie, nie wykonałaby tej umowy, choćby dokonał oceny z najwyższą starannością. Wobec tego należy uznać, że to określony rezultat, a nie czynności do niego prowadzące, stanowiły przedmiot umowy stron, zawartej i ukształtowanej w granicach zakreślonych przez prawo i naturę (właściwość) danego stosunku prawnego. Wskazać ponadto trzeba, że z art. 645 K.c. wynika, że w przypadku umowy o dzieło istotne są często osobiste przymioty wykonawcy. Tymczasem bezpośrednio z przepisów o szkolnictwie wyższym i nauce wynika, jakie przymioty musi posiadać osoba, której można zlecić przygotowanie opinii habilitacyjnej. Oznacza to w praktyce, iż oczekiwany i sprawdzalny rezultat pracy (dzieła) ma wykonywać osobiście starannie wybrana i wyselekcjonowana osoba, posiadająca przynajmniej stopień naukowy doktora habilitowanego (lub jego odpowiednik). W odróżnieniu od umowy o dzieło, w przypadku umowy zlecenia cechy osobowe zleceniobiorcy nie są już tak istotne. Kolejną cechą charakterystyczną umowy o dzieło, która występuje w umowach dotyczących opinii naukowych, jest sposób zapłaty, o jakim jest mowa w art. 632 § 1 K.c. Z postanowień spornej umowy wynika, że wynagrodzenie przysługiwało Ubezpieczonemu jedynie za wykonanie dzieła i – co wymaga podkreślenia - było wypłacone dopiero po odbiorze dzieła. Wynagrodzenie to było określane kwotowo. Wynika z tego, że wynagrodzenie przysługiwało Ubezpieczonej nie za samo podejmowanie określonych czynności, ale za wytworzenie jednoznacznie określonego rezultatu, w postaci opinii habilitacyjnej. Podkreślić należy, że samo podjęcie przez Ubezpieczoną działań zmierzających do opracowania rzeczonej opinii, ale bez ich wykonania lub skończenia, tj. niewytworzenia określonego w umowie dokumentu, niezależnie od przyczyn niewykonania dzieła, nie jest podstawą do wypłacenia wynagrodzenia. Ubezpieczona ponosiła więc całkowite i wyłączne ryzyko wykonania dzieła. Tymczasem przy umowie zlecenia zleceniobiorca takiego ryzyka nie ponosi, a wynagrodzenie należy mu się już za samo podejmowanie czynności zmierzających do wytworzenia określonych dokumentów, niezależnie od tego, czy sam wynik prac prowadziłby do powstania oczekiwanego rezultatu. Zleceniobiorcy należy się zwykle wynagrodzenie nawet wówczas, gdy żaden rezultat jego pracy nie został osiągnięty, o ile działał dostatecznie starannie. Jeszcze innym elementem charakteryzującym umowę o dzieło jest możliwość oceny wykonania umowy z punktu widzenia tego, czy można taką ocenę przeprowadzić pod kątem wystąpienia wad efektu pracy (art. 637 § 1 K.c.). Zleceniobiorca nie odpowiada bowiem za wady określonego rezultatu, ale jedynie za należyte staranie przy wykonywaniu czynności. Natomiast w przypadku zamawiającego jako strony umowy o dzieło istotne jest nie tyle, czy wykonawca należycie się starał, ale to czy dzieło w ogóle powstało oraz czy jest prawidłowe. Tym samym przeprowadzenie oceny, czy Ubezpieczony należycie wykonał umowę, opiera się właśnie na ocenie rezultatu jego pracy. Zdaniem Sądu, wszelkie ewentualnie mogące powstać wątpliwości w tej mierze niweluje protokół odbioru dzieła, stanowiący załącznik do zawartej umowy, w której odbiór pracy stanowiącej dzieło potwierdza osoba wyznaczona do odbioru dzieła. Powyższe argumenty prowadzą do wniosku, że opinia habilitacyjna posiada wszelkie istotne elementy dzieła, gdyż stanowi efekt badań nad dorobkiem habilitanta, przy czym nie jest możliwe skonstruowanie opinii przy pomocy innych źródeł naukowych, co przesądza o jej oryginalnym charakterze. Przedmiotowa opinia, z chwilą jej powstania, istnieje ponadto w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić ją od innych opinii lub przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu, gdyż rezultat ten jest konkretny i widoczny, bo publikowany w toku procedury habilitacyjnej. Sporządzenie opinii habilitacyjnej polega przy tym na wykonaniu konkretnej i jednorazowej pracy, nie ma charakteru pracy ciągłej, ani nie jest usługą edukacyjną, gdyż opinia stanowi dzieło samoistne, niezależne i oryginalne, od którego w znacznej mierze zależy uznanie (lub nie uznanie) dorobku naukowego habilitanta za zadowalający. Z tego też powodu sporządzanie opinii w przewodach habilitacyjnych należy niewątpliwie zaliczyć do zakresu twórczości naukowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, że wadliwe zakwalifikowanie spornej umowy skutkowało wadliwym zastosowaniem przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach. Ponieważ materiały zostały zgromadzone w sprawie w sposób należyty, a wadliwość rozstrzygnięć wynika z ich odmiennej oceny z punktu widzenia przepisów prawa materialnego, Sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umorzył jednocześnie to postępowanie. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 145a ppsa. O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a., w związku z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 209 p.p.s.a., w związku z § 14 ust.1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), gdyż jedna ze stron reprezentowana była przed Sądem przez radcę prawnego. Niniejszy wyrok został wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz związanych z nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374, ze zm.), dodanego na podstawie art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. poz. 875) zmieniającej wyżej wymieniona ustawę z dniem 16 maja 2020 r. Wpis sądowy nie został w sprawie uiszczony, z uwagi na zwolnienie ustawowe przewidziane w art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a, zgodnie z którym strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Natomiast w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 2/15 wskazano, że przez sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych należy rozumieć także sprawę z zakresu ubezpieczeń zdrowotnych.