VI SA/Wa 2527/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2015 r. sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy [...] nr [...] oddala skargę VI SA/Wa 2527/14 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 245 i art. 248 w zw. z art. 129 ust. 1 pkt 2 oraz art. 129 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1410) – dalej jako p.w.p., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. odmawiającą D. sp. z o.o. z siedzibą w N. (także jako spółka) udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy Super. Decyzję wydano w następujących ustaleniach; Podaniem z dnia [...] grudnia 2011 r. spółka wystąpiła o udzielenie prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy Super w kolorze czarnym przeznaczony do oznaczania cementu ([...]) – kl. 19 i zaprawy budowlanej ([...]) – kl. 19. Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. Urząd Patentowy poinformował spółkę o niemożności udzielenia prawa ochronnego na zgłoszone oznaczenia, jako niespełniające znamion odróżniających dla towarów dla których oznaczania zostało przeznaczone. W odpowiedzi spółka pismem z dnia [...] lutego 2013 r. stwierdziła, że produkowane przez nią wyroby są najwyższej jakości dlatego noszą nazwę "super" używaną na rynku od 2011 r. Z tych względów zgłoszone oznaczenie będzie jednoznacznie rozpoznawalne, jako posiadające dostateczne znamiona odróżniające. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Urząd Patentowy odmówił udzielenia prawa ochronnego na zgłoszone oznaczenie. Organ patentowy, omawiając przesłanki wtórnej zdolności odróżniającej jaką może nabyć znak towarowy stwierdził, że jedynym świadectwem na poparcie tej okoliczności były wypowiedzi spółki, która podkreślając istnienie firmy na rynku od 140. lat wskazał, iż jej oznaczenie dla zgłoszonych materiałów budowlanych funkcjonuje dopiero od 2011 r. Nadto Urząd Patentowy podkreślał, że znak towarowy musi posiadać cechy indywidualizujące go w stosunku do innych towarów tego samego rodzaju występujących na rynku pochodzących z innego źródła. Aby spełniać te przesłanki znak powinien przede wszystkim mieć charakter abstrakcyjny w stosunku do oznaczanych towarów, tak pod względem słownym, jak i graficznym. Tymczasem zgłoszone oznaczenia informuje jedynie o bardzo wysokiej innowacyjności i najwyższej jakości towaru. Od decyzji spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy uznając pogląd organu wyrażony w decyzji za całkowicie błędny. W ocenie spółki Urząd Patentowy, z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego na wykazanie zdolności odróżniającej zgłoszonego oznaczenia. Natomiast spółka podnosiła, że jej produkty są znane na rynku od 2011 r. pod nazwą "super", a Urząd Patentowy nie zwrócił się do spółki o przedstawienie dowodów na tę okoliczność, wywodząc brak wtórnej zdolności odróżniającej znaku. W związku z tym spółka przedłożyła dowody załączone do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (m.in. dokument WZ z 2012 r., kopia nadruku na workach z cementem i deklarację zgodności) stwierdzając, że w dacie złożenia wniosku o rejestrację nazwa "super" była używana na workach, w które był pakowany cement. Z tych względów spółka uznała, że używanie dla cementu nazwy "super" od 2010 r. jest wystarczające dla nabycia przez to oznaczenie wtórnej zdolności odróżniającej. Oznaczenie towaru nazwą " super" na dokumencie WZ pojawiło się po złożeniu wniosku o rejestrację znaku i jest używane nadal. Podkreślano, że spółka prowadzi działalność (sprzedaje cement) na terenie całej Polski i taki jest zasięg terytorialny rozpoznawania znaku. Zdaniem spółki oznaczenie "super" dla cementu zostało jednoznacznie jej przypisane, a czcionka użyta w znaku jest wystarczająco oryginalna i wyróżniająca. Wezwaniem z dnia [...] marca 2014 r. Urząd Patentowy zobowiązał spółkę do przedłożenia dowodów na potwierdzenie nabycia przez zgłoszone oznaczenie wtórnej zdolności odróżniającej, wskazując ich przykłady. W wykonaniu wezwania spółka, przy piśmie z dnia [...] maja 2014 r., przedłożyła 12 dokumentów na potwierdzenie wtórnej zdolności odróżniającej zgłoszonego oznaczenia. W tych ustaleniach Urząd Patentowy, opisując przebieg postępowania i wyjaśniając powołane w decyzji przepisy, wydał wymienioną na wstępie decyzję administracyjną. Urząd Patentowy podkreślał, że przedmiotem ochrony nie może stać się oznaczeni ogólnoinformacyjne, gdyż oznaczenie takie nie może zostać zmonopolizowane przez jeden podmiot pozbawiając konkurentów prawa do jego używania. W ocenie organu administracji krąg odbiorców towarów oznaczanych spornym oznaczeniem jest bardzo szeroki, stanowią go profesjonaliści i klienci kupujący cement oraz zaprawy budowlane na własne potrzeby. Badając zatem oznaczenie w jego całokształcie na stwierdzenie, czy pozwala na ustalenie pochodzenia oznaczanych nim towarów z konkretnego źródła Urząd Patentowy omówił elementy oznaczenia słowno-graficznego Super. Słowo "super" zdaniem organu posiada jednoznaczną i zrozumiałą dla każdego treść – najwyższa jakość/natężenie. W odniesieniu do towarów, które ma oznaczać, słowo to będzie znaczyło o ich jakości. Zatem słowo użyte w oznaczeniu będzie wskazywało informację o towarze o jego cechach (cemencie i zaprawie budowlanej). Grafika znaku jest uboga – czcionka o nazwie Frutinger LT w kolorze czarnym. W związku z tym oznaczenie będące wyłącznie opisowe z taką mało wyróżniającą się warstwą graficzną pozostaje oznaczeniem niedystynktywnym, pozbawionym dostatecznych znamion odróżniających pozwalających odróżnić je w zwykłych warunkach obroty gospodarczego. Oznaczenie Super w odniesieniu do zgłoszonych towarów ma charakter jedynie informacyjny kojarząc się bezpośrednio z towarem, a nie z jego pochodzeniem z konkretnego źródła, gdyż nie jest oznaczeniem abstrakcyjnym ani fantazyjnym. W kwestii wtórnej zdolności odróżniającej organ administracji stwierdził, iż powstaje ona w wyniku rzeczywistego i konsekwentnego używania znaku przez przedsiębiorcę dla konkretnych towarów celem wskazania ich pochodzenia. W świetle powołanego orzecznictwa i doktryny właściwości te oznaczenie musi nabyć w następstwie jego używania przed zgłoszeniem do ochrony, czyli znak musi mieć wtórną zdolność odróżniającą w dacie jego zgłoszenia. Spółka przedstawiła na stwierdzenie wtórnej zdolności odróżniającej: kopię nadruku na workach z cementem z [...] listopada 2010 r., kopie dokumentu WZ z [...] kwietnia 2012 r., nadsyłając także oświadczenie o ilości nabytych od producenta worków na cement z nadrukiem "super", kopie faktur, korespondencję mailową, kopie pism seryjnych od klientów z informacją o produkcie ze znakiem Super, kopię raportu o ilości wyświetleń jej strony internetowej, banery reklamowe i kopie wybranych projektów reklam. Zdaniem Urzędu Patentowego materiały te nie potwierdzają wtórnej zdolności odróżniającej zgłoszonego oznaczenia. Przede wszystkim w przedstawionych materiałach brak jest badania opinii publicznej na kojarzenie znaku z pochodzeniem towarów, które oznaczał. Zdecydowana większość przedłożonych materiałów opatrzona jest datą późniejszą od zgłoszenia oznaczenia do ochrony (po [...] grudnia 2011 r.). Załączone projekty reklam oraz fotografie kilku banerów reklamowych nie są wystarczające do stwierdzenia nabycia przez oznaczenie wtórnej zdolności odróżniającej, z dowodów tych nie wynika zasięg terytorialny tych reklam i banerów reklamowych. Nadto na przedłożonych fotografiach banerów reklamowych, projektach reklam, kopiach nadruków na workach, zgłoszone oznaczenie nie występuje jako samodzielny znak, gdyż poza oznaczenie Super towarzyszy mu grafika znacznie bogatsza od podanej w zgłoszeniu, a także nazwa przedsiębiorcy. Tymczasem, jak podkreślał organ patentowy oznaczeni powinno być przedstawiane jako samodzielny znak, a przykładowo w korespondencji mailowej z 2009 r. i z 2010 r. występuje jako SUPER CEM, na fakturach z lat 2009 – 2010 jako Super ONE. W związku z tymi ustaleniami Urząd Patentowy stwierdził, że zgłoszone oznaczenie nie nabyło wtórnej zdolności odróżniającej. Od decyzji D. sp. z o.o. z siedzibą w N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę domagając się zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zdaniem skarżącej zgłoszone oznaczenie słowno-graficzne Super ma dostateczne znamiona odróżniające polegające na użytej czcionce i grafice. Odmowa udzielenia ochrony na zgłoszone oznaczenie jest sprzeczna z całą linią postępowania Urzędu Patentowego, np.: z udzieleniem ochrony na znak Ekspert nie wyróżniający się niczym abstrakcyjnym ani fantazyjnym. Skarżąca podkreślała, że w ustawie – Prawi własności przemysłowej nie określa się przedziału czasowego w używaniu znaku dla nabycia przez niego wtórnej zdolności odróżniającej. Natomiast do obligatoryjnych warunków nabycia tej zdolności odróżniającej nie można zaliczyć obowiązku badania opinii publicznej. Ponadto znak Super jest umieszczony na worku z cementem z oznaczeniem od jakiej firmy pochodzi. Przy sprzedaży ok. 16 mln worków z cementem, zdaniem skarżącej, należy stwierdzić, że znak istnieje w obrocie i wskazuje na określonego producenta, oraz że kojarzy się z towarem, do oznaczania którego został przeznaczony. Natomiast grafika znaku jest w ocenie skarżącej adekwatna do samego znaku. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga nie ma uzasadnionych podstaw dla jej uwzględnienia. W ocenie składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie zarzut skarżącej o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa był niezasadny. Urząd Patentowy stwierdził, że zgłoszone oznaczenie Super, przeznaczone do oznaczania cementu i zapraw budowlanych nie ma dostatecznych znamion odróżniających składając się wyłącznie z elementów informujących o towarze. W tym zakresie wskazał na brak podstaw do udzielenia prawa ochronnego na zgłoszone oznaczenie z przyczyn podanych w przepisach art. 129 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 p.w.p. Stanowisko organu patentowego należy podzielić. Zgodnie bowiem z art. 130 p.w.p. (zd. pierwsze) przy ocenie, czy oznaczenie ma dostateczne znamiona odróżniające, należy uwzględnić wszystkie okoliczności związane z oznaczaniem nim towarów w obrocie. Skarżąca zgłosiła przedmiotowe oznaczenie do nakładania go na podane w zgłoszeniu towary – cement i zaprawy budowlane. Znakiem towarowym może być każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżnienia towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa (art. 120 ust. 1 p.w.p.). Oznaczenie Super dla towarów podanych w zgłoszeniu w istocie wskazuje na ich cechy, takie jak na przykład jakość lub wartość w budownictwie. Analizując pod względem słownikowego rozumienie określania "super", mając na uwadze postrzeganie tego słowa przez odbiorcę w miarę uważnego, rozważnego i dobrze poinformowanego, Urząd Patentowy zasadnie, w ocenie Sądu, doszedł do wniosku, iż zgłoszone oznaczenie będzie postrzegane przez takich odbiorców, jako informacja o towarze. Oznaczenie to będzie odbierane, jako określenie jakości i wartości dla zastosowania w budownictwie cementu i zapraw budowlanych produkowanych przez skarżącą, które (zgodnie z określeniem "super") powinny być bardzo dobre, najwyższej jakości. W obrocie materiałami budowlanymi (w tym cementem i zaprawami budowlanymi) wszyscy producenci reklamują swoje wyroby, jako bardzo dobre, żaden z nich nie reklamuje swoich wyrobów jako złe lub średniej jakości. Tymczasem znak towarowy, zgodnie z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p., nie ma określać jakości/wartości towarów nim oznaczanych, lecz ma służyć ich odróżnieniu od towarów innych producentów (art. 120 ust. 1 p.w.p.). W tym kontekście nie sposób zgodzić się ze skarżącą, iż przymiotnikowe określenie znaku towarowego w odniesieniu do towarów, wskazuje na pochodzenie tych towarów z konkretnego źródła, wykluczające pochodzenie takich towarów od innych producentów. Urząd Patentowy stwierdzając, że oznaczenie Super dla zgłoszonych towarów ma jedynie charakter informacyjny, przeprowadził obszerny wywód w zaskarżonej decyzji, uzasadniając swoje stanowisko zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Stwierdzenie skarżącej, iż oznaczenie Super jest rozpoznawalne na rynku i kojarzone ze skarżącą dlatego, że obok znaku umieszcza się na opakowaniach cementu nazwę producenta, jest niezrozumieniem wymagań, jakie dla znaku towarowego stawia przepis art. 120 ust. 2 i ust. 2 p.w.p. Dla odbiorcy, to nie dodatkowa informacja umieszczana na towarze określająca producenta, ma wskazywać na pochodzenie towaru, lecz sam znak powinien kojarzyć się odbiorcy ze źródłem pochodzenia towaru. Natomiast z przyczyn już wcześniej omawianych, przymiotnik "super" w żaden sposób nie określa producenta (dystrybutora) cementu lub zapraw budowlanych, gdyż może sugerować jedynie jakość tych produktów budowlanych nawiązując konkretnie i bezpośrednio do tej ich cechy. Istotnym dążeniem skarżącej było żądanie uznania przez Urząd Patentowy, że zgłoszone do ochrony oznaczenie Super nabyło wtórną zdolność odróżniającą, jako znak towarowy prawnie chroniony. Wtórną zdolność odróżniającą, jako znak towarowy, może nabyć oznaczenie spełniające warunki z art. 130 p.wp. (zd. drugie) - jeżeli przed datą zgłoszenia znaku towarowego w Urzędzie Patentowym znak ten nabrał, w następstwie jego używania, charakteru odróżniającego w przeciętnych warunkach obrotu. Wówczas nie mają zastosowania przepisy art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. Urząd Patentowy w decyzji wydanej w pierwszej instancji wskazał w pięciu punktach, przy spełnieniu jakich wymagań można mówić o nabyciu przez znak towarowy wtórnej zdolności odróżniającej. W ocenie skarżącej żaden przepis ustawy takich wymagań nie stawia. Ze stwierdzenie skarżącej nie można się zgodzić już w świetle cytowanego przepisu art. 130 p.w.p. (zd. drugie). Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że dla nabycia przez dane oznaczenie wtórnej zdolności odróżniającej, konieczne jest wykazanie przez wnioskodawcę wszelkich okoliczności faktycznych takich jak: czas używania znaku, jego udział w rynku, sposób i intensywność używania znaku oraz wszystkich danych wskazujących, że określona grupa odbiorców przypisze w sposób jednoznaczny oznaczenie i opatrzony nim towar do konkretnego źródła jego pochodzenia. Okoliczności tych spółka w postępowaniu administracyjnym nie wykazała. Z treści wymienionego przepisu wyprowadzić można jedynie uprawnione stwierdzenie, że tylko i wyłącznie samo oznaczenie, a nie z innymi towarzyszącymi mu elementami, może w następstwie samoistnego konsekwentnego używania (przy spełnieniu wymienionych przesłanek) nabyć wtórną zdolność odróżniającą. Jak wynika z ustaleń organu patentowego oznaczenie Super zostało zgłoszone do ochrony [...] grudnia 2011 r. i zgodnie z tymi ustaleniami większość materiału przedłożonego przez skarżącą, mającego potwierdzać używanie oznaczenia dla cementu i zapraw budowlanych, pochodzi z daty po zgłoszeniu. Zatem te dowody nie mogły uzasadniać żądania skarżącej o nabyciu przez znak wtórnej zdolności odróżniającej. Ustalenia Urzędu Patentowego wskazują także, iż zgłoszone oznaczenie Super przed jego zgłoszeniem do ochrony (w latach 2009 – 2010) nie było używane samodzielnie, lecz z dodatkami (CEM lub ONE), a więc nie spełniało wymagań z art. 130 p.w.p. (zd. drugie) dla nabycia wtórnej zdolności odróżniającej. Inne dowody przedłożone przez skarżącą (projekty reklam i fotografie kilku banerów reklamowych) Urząd Patentowy, w ocenie Sądu zasadnie uznał, za niewystarczające dla uwzględnienia żądania skarżącej, jako niewskazujące ani na daty tych prezentacji, ani na ich zasięg terytorialny. Niejako potwierdzeniem używania oznaczenia Super dopiero od 2011 r. jest sama deklaracja skarżącej o używaniu tego określenia dla zgłoszonych towarów od tego roku. Ponieważ oznaczenie Super jest słowno-graficzne Urząd Patentowy odniósł się także do znaczenia grafiki w tym znaku pod względem posiadania przez nią znamion odróżniających. Należy zgodzić się ze stwierdzenie organu patentowego, iż grafika ta jest uboga (czcionka o nazwie Frutinger LT w kolorze czarnym) nie nadając samoistnie oznaczeniu charakteru odróżniającego. Przeciwne stwierdzenie skarżącej w tym zakresie, w ocenie składu Sądu orzekającego w sprawie, nie znajduje uzasadnienia. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.