VI SA/Wa 2540/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2014 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w B. z dnia [...] marca 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego R. K. kwotę 396 (trzysta dziewięćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] lipca 2013 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13g ust. 1, ust. 1a, ust. 1b pkt 1, ust. 2, art. 40c ust. 1, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j. t. Dz. U. z 2013 r. poz. 260), dalej jako u.d.p. lub ustawa, lp. 6 pkt 6 lit. c), lp. 6 pkt 7 lit. d) i e), lp. 9 pkt 5 lit. b) załącznika nr 2 do ww. ustawy oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j. t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137), art. 5 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2011 r. Nr 222, poz. 1321), po rozpatrzeniu odwołania z [...] kwietnia 2013 r. wniesionego przez R. K. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2013 r., nakładającej karę pieniężną w wysokości 9900 zł. Za przejazd pojazdem nienormatywnym, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] września 2012 r. na drodze powiatowej nr [...] w [...] o dopuszczalnych naciskach osi do 8t, zatrzymano do kontroli, pojazd marki Volvo o nr rej. [...]wraz z naczepą marki Riedler o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował R. K., który wykonywał przewóz drogowy ładunku zrębki papierniczej z [...] do [...], w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy R. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Z uwagi na podejrzenie przekroczenia parametrów wagowych kontrolowanego zespołu pojazdów, dokonano ważenia na stanowisku ważenia pojazdów przy ul. [...]zatwierdzonego przez geodetę uprawnionego. Ważenia zespołu pojazdów dokonano wagami elektronicznymi przenośnymi Typ LP 600. W wyniku pomiarów stwierdzono: - przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej ciągnika o 2,850 t (rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej ciągnika wyniósł 10,850 t), przy nacisku dopuszczalnym 8 ton; - przekroczenie dopuszczalnego nacisku potrójnej osi nienapędowej naczepy o 2,250 t (rzeczywisty nacisk potrójnej osi nienapędowej wyniósł 24,050 t), przy nacisku dopuszczalnym 21,8 tony; - przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy o 1,350 t (rzeczywista masa pojazdu członowego wyniosła 41,350 t), przy nacisku dopuszczalnym 8 ton. Podczas kontroli kierujący zespołem pojazdów uczestniczył w dokonywaniu pomiarów, nie wnosił o ważenie ponowne. Kierowca podczas kontroli nie przedstawił zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Przebieg kontroli utrwalono protokołem, który kierujący podpisał nie wnosząc do niego uwag. Pismem z [...] października 2012 r., R. K. został powiadomiony o wszczęciu wobec niego postępowania administracyjnego. Do pisma załączono protokół kontroli drogowej z dnia [...] września 2012 r. Pismem z [...] października 2012 r., R. K. zarzucił organowi, iż nie otrzymał wraz z zawiadomieniem świadectw legalizacji wag użytych do przedmiotowej kontroli, ani też kopii protokołu z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów. Strona wyjaśniła, iż kontrolowanym pojazdem były przewożone zrębki drzewne, które kwalifikuje się jako materiał sypki, wobec czego korzystać należy z nieco innego sposobu obliczania gęstości, niż dla ciał stałych. Zdaniem R. K. łączna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów, nie powinna była być rozpatrywana w zależności od stwierdzonych pomiarów nacisków poszczególnych osi, lecz poprzez przeliczenie masy przewożonego ładunku zgodnie z uregulowaniami ustawy Prawo o ruchu drogowym. Powołując się na przepisy wykonawcze strona podniosła, iż łączna masa całkowita kontrolowanego zestawu wyniosła 40327 kg, zatem nie przekroczono wartości dopuszczalnej czyli 42000 kg – wskazanej w § 57 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Decyzją z [...] marca 2013 r., [...]Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, zgodnie z ustaleniami poczynionymi podczas kontroli drogowej, nałożył na R. K., karę pieniężną wysokości 9900 złotych, za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu decyzji, organ powołał szczegółowo przepisy prawa materialnego, w tym akty wykonawcze stanowiące podstawę nałożonej kary. Odnosząc się do wyjaśnień strony złożonych w toku postepowania, organ podkreślił, iż zakładając, że przewożony ładunek był drewnem to zgodnie z okazanym podczas kontroli dokumentem przewozowym WZ [...] przewożono 77,60 mp zrębki papierniczej, zaś stosując proponowany przez stronę współczynnik zmiany mp na m3 w wielkości 0,42 (wg PN-D-95000 współczynnik dla zrębek wynosi 0,43) pojazdem przewożono 32,59 m3 drewna. Odnosząc objętość 32,59 m3 do rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna dla gatunku świerk (przelicznik 720) masa przewożonego ładunku wynosiła 23465 kg. Organ podkreślił, że przy sumowaniu przewożonego ładunku tj. 23465 kg z masą własną pojazdu członowego tj. 17496 kg masa całkowita wynosiła 40961 kg. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 32 z 2003 r. poz. 262 ze zm.) dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy nie mogła przekroczyć 40 ton. Zatem ilość przewożonego drewna spowodowała przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej. Ponadto organ wyjaśnił, że dokonał przeliczenia objętości drewna na korzyść strony, używając współczynnika 0,42, którym posłużył się załadowca wystawiając dokument WZ. Jeżeli dla przewożonych zrębek papierniczych użyto by przelicznika wg PN-D-95000 czyli 0,43 objętość drewna wyniosłaby 33,37m3, co w konsekwencji skutkuje ustaleniem masy całkowitej ładunku w ilości 24024 kg, a co za tym idzie masa całkowita pojazdu wraz z ładunkiem wyniosłaby 41520 kg. Organ stwierdził, iż zrębki papiernicze są materiałem sypkim i wyjaśnił, że w trakcie dokonywania czynności kontrolnych wykazano przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego w wielkości 41,350 t, o czym świadczył dołączony do akt sprawy protokół kontroli. Nawet przyjmując powyższe obliczenia, w każdym przypadku dochodziło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu. W związku z czym, cytowany wcześniej art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 18 października 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 222, poz. 1321) nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Pismem z [...] kwietnia 2013 r., R. K. złożył odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postepowania w całości na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie przez organ I instancji treści art. 5 ust. 2 pkt ww. ustawy oraz § 57 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów w zw. z art. 2 pkt 35 ustawy Prawo o ruchu drogowym, polegającego na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu powołanych przepisów prawa wskutek uznania, że dyspozycja przepisu § 57 ust. 3 tego rozporządzenia wypełniona byłaby jedynie wówczas, gdyby obie części pojazdu członowego zarejestrowano przed dniem 13 czerwca 2003 r., a w związku z rejestracją późniejszą pojazdu silnikowego nastąpiło przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego posiadanego przez stronę. Ponadto strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 10 k.p.a. Powołaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2013 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ powołał szeroko przepisy prawa, na podstawie których stwierdzono naruszenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton. Powołując przepisy wynikające z regulacji ujętych w Kodeksie cywilnym, wyjaśnił pojęcie "braku wpływu" oraz "należytej staranności" podanych w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ wyjaśnił, iż nie można w niniejszej sprawie było uznać, iż doszło do naruszenia prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, bowiem została prawidłowo zawiadomiona o wszczęciu postępowania oraz pouczona o prawie wglądu w akta sprawy oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Z tego prawa skorzystała w toku postępowania, m.in. wnosząc o przesłanie dokumentów w postaci świadectw legalizacji wag oraz protokołu pochylenia terenu, co wykonano pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. Zdaniem organu, dokonano prawidłowej wykładni § 57 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów. Wyjaśniając stronie podstawy, na których oparto decyzję I instancji, podkreślił, iż dane podane w dowodzie rejestracyjnym nie zawsze pokrywają się z dopuszczalnymi dla danego rodzaju drogi naciskami. Dowód rejestracyjny stwierdza jedynie dopuszczenie pojazdu o określonych parametrach do ruchu. Załadowca dokonując załadunku pojazdu powinien zatem zwrócić uwagę, czy pojazd po załadunku nie będzie powodował przekroczenia dopuszczalnych norm. Podkreślił, iż badając możliwą dopuszczalną masę całkowitą zestawu pojazdów, na który dokonano załadunku należało wziąć pod uwagę datę produkcji poszczególnych członów zespołu pojazdów oraz mając w szczególności na uwadze przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Organ wyjaśnił, iż zasada wynikająca z § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) ww. rozporządzenia wskazuje, iż dopuszczalna masa całkowita pojazdu, nie może przekraczać w przypadku dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy - 40 ton. Wyjątek od powyższej reguły wprowadza przepis § 57 ust. 3 ww. rozporządzenia, który wskazuje, iż dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem [...] marca 2003 r. może wynosić 42 tony. Organ podkreślił, iż w niniejszej sprawie pojazd marki Volvo o nr rej. [...]wraz z naczepą marki Riedler o nr rej. [...] zostały zarejestrowane po raz pierwszy odpowiednio w dniu [...] lutego 2006 r. oraz w dniu [...] października 2000 r. Wskazać więc należy, iż ciągnik siodłowy został zarejestrowany po raz pierwszy po dniu [...] marca 2003 r., wobec czego nie mógł mieć zastosowania przepis § 57 ust. 3 ww. rozporządzenia. Tym samym dopuszczalna masa całkowita skontrolowanego zespołu pojazdów mogła wynosić 40 t., co potwierdzał wpis w dowodzie rejestracyjnym w rubryce F.3. - 40000 kg. Zdaniem organu wskazane w zebranym materiale dowodowym okoliczności popełnienia zarzucanych naruszeń - przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych, potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m, oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy - były okolicznościami, które podmiot wykonujący przejazd powinien był przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Organ stwierdził ponadto, iż to podmiot wykonujący przejazd sam decyduje o wyborze trasy oraz o zachowaniu się na drodze podczas wykonywania przewozu i musi on uwzględniać w swych kalkulacjach bezpieczeństwo zarówno kierowcy, wykonującego transport jak i innych uczestników ruchu. Wypracowanie sprawnego systemu załadunku pojazdów, w którym powinien uczestniczyć zarówno załadowca jak i podmiot wykonujący przejazd, tak by nie przekraczane były normy wymagane przepisami o drogach publicznych, leży niewątpliwie w interesie podmiotu wykonującego przejazd. Normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkował w tym przypadku koniecznością nałożenia kary pieniężnej. Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r., R. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję, z wnioskiem o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji z dnia [...] marca 2013 r., [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, wnosząc także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w tym: art. 6, art. 7, art. 8, art. 106 k.p.a. Ponadto, strona zarzuciła organom naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie do treści art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw oraz § 57 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów w związku z art. 2 pkt 35 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu powołanych przepisów prawa wskutek uznania, że dyspozycja przepisu § 57 ust. 3 tego rozporządzenia wypełniona jest jedynie wówczas, gdy obie "części" pojazdu członowego (ciągnik siodłowy i naczepa) zarejestrowano przed dniem 13 marca 2003 r. co jedynie w takiej sytuacji pozwala na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej. W treści skargi, strona podtrzymując zarzuty zawarte w odwołaniu i rozszerzając je o szczegółowe uzasadnienie, podniosła dodatkowo, iż samo ważenie zespołu pojazdów zostało przeprowadzone nieprawidłowo. Strona podkreśliła, iż brak jest w protokole pokontrolnym wzmianki, iż ważenia dokonano bez użycia podkładek wyrównawczych. Ponadto brak jest informacji dotyczących dopasowania wysokości dołów fundamentowych do umieszczonych w nich wag przenośnych, a była to istotna okoliczność mogąca mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem w protokole kontroli brak było dowodu na pouczenie kierowcy o sposobie dokonywania ważenia zespołu pojazdów za pomocą wag umieszczonych w dołach fundamentowych. Dodatkowo strona podniosła, iż użyto nieprawidłowego rodzaju wagi do tego typu pomiarów, bowiem wagi LP600 nie mogą być stosowane do pomiarów nacisku osi wielokrotnej i dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. W tym zakresie skarżący powołał się na stanowisko Głównego Urzędu Miar i na raport Najwyższej Izby Kontroli oraz na stanowisko WELMEC, w których wszystkie te organy zgodnie stwierdzają, że wagi LP 600 nie nadają się i nie powinny być używane do wyznaczania wartości nacisku osi wielokrotnych i do określania dopuszczalnej całkowitej masy pojazdu. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna. Ze wszystkich zarzutów podnoszonych w skardze najistotniejszy dotyczy nieprawidłowych wag użytych w czasie kontroli, którymi ustalono dopuszczalną masę całkowitą kontrolowanego zespołu pojazdów, gdyż użycie wadliwego (niewłaściwego) narzędzia dla skontrolowania parametrów pojazdu w celu stwierdzenia jego nie normatywności uzasadnia zarzut niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego. Wagi LP 600 o klasie dokładności IIII były przedmiotem uwagi Głównego Urzędu Miar (pismo z dnia [...] sierpnia 2012 r. [...]) jak i Głównego Inspektora Transportu Drogowego (decyzja z dnia [...] września 2010 r. nr [...]), w których to pismach organy te jednoznacznie i zgodnie stwierdziły, że wagi LP 600 nie powinny być używane do wyznaczania masy całkowitej pojazdu. Waga typu LP 600 uzyskała certyfikat zatwierdzenia typu WE nr [...]z dnia [...]lutego 2005 r. wydany przez Jednostkę Notyfikowaną nr [...]dla T., upoważnionego przedstawiciela producenta tych wag – I. Certyfikat zatwierdzenia na przedmiotowy typ wagi nieautomatycznej elektronicznej pozwala na ważenie nacisku kół lub osi pojazdu o maksymalnym obciążeniu do 10t. Dokumentacja posiadana przez Jednostkę Notyfikowaną, która była podstawą przeprowadzenia procedury zatwierdzenia Typu WE, zawierała m.in. instrukcje obsługi wagi typu LP 600 (dokument z dnia [...]stycznia 2005 r. nr [...]). Zgodnie z instrukcją obsługi wag typu LP 600 (s. 3) zostały one przeznaczone do pomiaru nacisków kół i osi pojazdów. Zapisy instrukcji obsługi wag LP 600 są zgodne z Certyfikatem Zatwierdzenia Typu WE nr PL 05 004 wskazującym, że wagi nieautomatyczne elektroniczne typu LP 600 służą do ważenia nacisku kół lub osi pojazdu. W załączniku z dnia 9 lutego 2005 r. (pkt 2.2.2, s. 2) do wymienionego certyfikatu wskazano, że wagi LP 600 mogą pracować każda oddzielnie lub mogą być łączone w system ważący służący do pomiarów nacisków osi pojazdu. Połączenie dokonywane jest za pomocą przewodu poprzez wbudowany interfejs. Z kolei na stronie 4 tego załącznika w pkt 2.4 stwierdzono wprost, że wskazania cząstkowe, tj. wskazania nacisków kół lub osi pojazdu, nie powinny być wykorzystywane do wyznaczania sumarycznej masy pojazdu. Powyższe uwagi muszą prowadzić do uzasadnionego wniosku, że ustalenia faktyczne organu administracji nie spełniają wymagań przepisów art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. z czym wiązać się może zarzut naruszenia także art. 80 k.p.a. co w rezultacie ma wpływ na zachowanie wymagania z art. 107 § 3 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. W związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekający w sprawie nie wypowiadał się w kwestii naruszenia prawa materialnego, bowiem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji publicznej dokona powtórnie ustaleń materialnoprawnych. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.