VI SA/Wa 2543/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant ref. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji 33 odbiorników radiofonicznych i ustalenia opłaty za ich użytkowanie oddala skargę w całości Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Minister Administracji i Cyfryzacji utrzymał w mocy decyzję Nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...], wydanej przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej SA, nakazującej rejestrację 33 używanych odbiorników radiofonicznych oraz ustalającej opłatę za ich używanie w kwocie 6435 zł na M. Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: strona, skarżąca). Podstawą prawną ww. decyzji były przepisy art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1204). Podstawą ustaleń faktycznych była kontrola, przeprowadzona w dniu [...] kwietnia 2015 r., zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, w przedmiocie wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu przy ul. W. [...] w B., zajmowanym przez skarżącą. Kontrola została przeprowadzona w obecności dyrektora handlowego – T. B. W trakcie kontroli ujawniono 33 odbiorniki radiofoniczne w samochodach służbowych. W protokole z kontroli dokonano następującego wpisu cyt.: "Po uruchomieniu odbiornika przez: oświadczenie. Stwierdzono, że odbiorniki w ilości 33 szt. odbiorników radiofonicznych są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Stwierdzony okres używania odbiorników wynosi: zgodnie z wykazem samochodów i został ustalony na podstawie: wykaz samochodów i oświadczenie". T. B. odmówił podpisania protokołu z kontroli z powodu braku upoważnienia do podpisu. Do protokołu załączono wykaz samochodów (numery rejestracyjne). Do protokołu załączono oświadczenie T. B., opatrzone datą [...] kwietnia 2015 r., z którego wynika, iż 33 odbiorniki radiofoniczne w samochodach służbowych spółki są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Uruchomienie tych odbiorników, w celu stwierdzenia technicznej możliwości dostosowania do odbioru programu nie jest możliwe z następujących przyczyn: "samochody są w terenie. Okres użytkowania samochodów zgodnie z dołączonym wykazem". Pismem z dnia [...] maja 2015 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych. Jednocześnie, zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a., organ I instancji poinformował stronę o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W dniu [...] czerwca 2015 r. organ I instancji wydał decyzję Nr [...] nakazującą rejestrację 33 używanych odbiorników radiofonicznych oraz ustalającą opłatę za używanie 33 niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych w kwocie 6 435,00 zł. Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. strona wniosła odwołanie od decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...], w którym zarzuciła naruszenie art. 7, 68, 78 § 2, 77, 79, 80 i 83 § 3 K.p.a. oraz art. 5 ust. 3 i art. 7 ust. 6 ustawy o opłatach abonamentowych. Zarzuciła przeprowadzenie kontroli pod nieobecność osób zarządzających spółką wyłącznie upoważnionych do jej reprezentowania i składania w jej imieniu oświadczeń. Podniosła, iż T. B. nie był upoważniony do reprezentowania Spółki, o czym świadczy adnotacja na protokole dot. odmowy podpisu z powodu braku upoważnienia. Strona zarzuciła przekroczenie uprawnień przez kontrolerów poprzez podjęcie kontroli również samochodów należących do spółki, co nie było objęte zakresem ich upoważnienia; nadto wskazała, iż uczestniczącego w kontroli pracownika można uznać co najwyżej za świadka. Strona zarzuciła naruszenie art. 69 K.p.a. w trakcie przesłuchania świadka poprzez brak sporządzenia protokołu z przesłuchania świadka i zastąpienie tej czynności oświadczeniem, którego forma wskazuje, że nie było to swobodne, wyrażone własnymi słowami, oświadczenie wiedzy. Strona zarzuciła brak pouczenia świadka o prawie do odmowy zeznań oraz odpowiedzialności za fałszywe zeznania, co stanowi naruszenie art. 83 § 3 K.p.a. Podniosła także, iż nie została zawiadomiona o miejscu i terminie przesłuchania świadka, co stanowi naruszenie art. 79 § 1 K.p.a. Zdaniem strony, ewentualne oświadczenie w trybie art. 75 § 2 K.p.a. winno zostać złożone z zachowaniem procedury tj. na wniosek strony oraz z oświadczeniem o odpowiedzialności za fałszywe zeznania, a takich procedur nie dochowano. Strona zarzuciła zażądanie przez osoby kontrolujące od T. B. przedstawienia wykazu samochodów, co uczynił, nie będąc do tego upoważnionym, w rezultacie czego zeznał on nieprawdę, podpisując podsunięte mu przez kontrolerów oświadczenie z wydrukowanym stwierdzeniem o istnieniu w kontrolowanych samochodach 33 odbiorników radiofonicznych. Strona podkreśliła, iż Dyrektor Handlowy T. B. nie posiadał miarodajnej wiedzy dotyczącej wyposażenia samochodów spółki, a wiedza o stanie środków transportu, logistyka przedsiębiorstwa nie należała do zakresu jego obowiązków. Strona podniosła, iż samochody należące do spółki nie były wyposażone w radioodbiorniki z powodu braku zakupu takiego wyposażenia lub wymontowania ich w obawie przed kradzieżą i ewentualną dewastacją pojazdów. Strona zarzuciła także brak dokonania oględzin, które potwierdziłyby twierdzenia zawarte w protokole i decyzji, oraz że protokół z kontroli z powodu braku podpisania osób upoważnionych nie mógł stanowić dowodu w sprawie, gdyż brak podpisu oznaczał kwestionowanie jego ustaleń. Rozpoznając odwołanie strony, organ II instancji stanął na stanowisku, iż nie mogło ono skutecznie podważyć ustaleń dokonanych w dotychczas prowadzonym postępowaniu, wszczętym kontrolą z dnia [...] kwietnia 2015 r., w przedmiocie wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu zajmowanym przez M. Sp. z o.o. w B. Podstawą ustaleń, zaakceptowaną przez organ odwoławczy, był protokół kontroli oraz złożone w toku kontroli oświadczenie dyrektora handlowego spółki M. – T. B., który nadto przedstawił wykaz samochodów używanych przez firmę. Przyjęto też domniemanie faktyczne przewidziane w art. 2 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych, zgodnie z którym domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika, co prowadzi do wniosku o obowiązku uiszczenia stosownych opłat abonamentowych. Odnosząc się do zarzutu przekroczenia uprawnień przez kontrolerów poprzez podjęcie kontroli również samochodów należących do spółki, co nie było objęte zakresem ich upoważnienia organ wskazał, iż zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 10 września 2013 r. w sprawie kontroli wykonywania obowiązków związanych z opłatami abonamentowymi jednostką Poczty Polskiej S.A. uprawnioną do przeprowadzania na terenie kraju kontroli wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej za ich używanie jest Centrum Obsługi Finansowej. Zgodnie z § 4 tego rozporządzenia Kierownik Centrum Obsługi Finansowej upoważnia pracownika tej jednostki do wykonywania czynności kontrolnych na rok z możliwością przedłużenia na kolejne lata i wydaje druk upoważnienia do wykonywania czynności kontrolnych. Organ podkreślił, iż kontrolerzy niewątpliwie posiadali upoważnienie do przeprowadzenia kontroli. Zarówno z treści upoważnienia jak i ww. rozporządzenia nie wynika, aby upoważnienie dotyczyło kontroli jedynie lokali podmiotów kontrolowanych. Jakkolwiek w treści protokołu wskazano, iż kontrola została przeprowadzona w lokalu użytkowanym przez stronę, to niewątpliwie dotyczyła ona także odbiorników użytkowanych także w samochodach służbowych. Odnosząc się do zarzutu braku upoważnienia po stronie Dyrektora Handlowego spółki M. – T. B. - do uczestnictwa w czynnościach kontrolnych, co miało być, zdaniem strony, przyczyną odmowy podpisu pod protokołem kontroli, organ zwrócił uwagę, iż w toku prowadzonych czynności T. B. złożył wiarygodne oświadczenia wiedzy i poparł je stosownym dokumentem (wykaz samochodów). Organ podkreślił, iż pracownik ten odmówił podpisania protokołu kontroli, a jako powód podał brak upoważnienia do podpisu, a nie brak upoważnienia do składania oświadczeń wiedzy i udzielania w imieniu spółki informacji. Zdaniem organu odwoławczego nie są też zasadne zarzuty dotyczące zeznania nieprawdy przez T. B., który podpisał podsunięte mu przez kontrolerów oświadczenia wraz z oświadczeniem stwierdzającym istnienie w kontrolowanych samochodach 33 odbiorników radiofonicznych. Organ podał, iż brak było przeszkód, aby odmówił podpisania takiego oświadczenia. Organ podkreślił, iż niezasadny był zarzut niedotrzymania stosownych procedur odbierania oświadczeń od T. B. (zarzut naruszenia art. 68, 77, 80, 69 kpa.). Kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników RTV nie jest bowiem czynnością podejmowaną w toku postępowania administracyjnego, lecz stanowi podstawę dla jego wszczęcia. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7, 78 § 2 kpa, organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji w sposób właściwy zebrał i ocenił materiał dowodowy, nie musiał przeprowadzać dowodów na okoliczności nie mające istotnego znaczenia w sprawie. Podkreślił, iż strona w żaden sposób nie obaliła ustaleń zawartych w protokole kontroli, korzystającego z domniemania prawdziwości twierdzeń w nim zawartych, jako dokument urzędowy. Wskazał, iż strona nie może zarzucać organowi podjęcia błędnych ustaleń w sprawie, nie wskazując równocześnie własnych dowodów, ustalenia organu podważających. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 5 ust. 3 i art. 7 ust. 6 ustawy o opłatach abonamentowych organ wskazał, iż w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników kierownik jednostki operatora wyznaczonego wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiorników oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanych odbiorników. Wysokość tej opłaty wynika wprost z treści art. 5 ust. 3 w/w ustawy, opłata ta jest stała i stanowi trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników. Przepisy powołanej ustawy nie dają organowi administracji publicznej, podstaw prawnych do miarkowania wysokości nałożonej opłaty, czy też odstąpienia od jej nałożenia, jeśli zostały spełnione przesłanki do jej ustalenia. Reasumując, wysokość tej opłaty jest ściśle określona i nie wynika ze swobodnego uznania Poczty Polskiej S.A., która jedynie została wskazana w ustawie jako podmiot pobierający opłaty i dokonujący kontroli obowiązku rejestracji odbiorników. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że zgodnie z zapisami § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, dokonuje operator wyznaczony, na podstawie zgłoszenia podmiotu posiadającego odbiorniki, zwanego dalej "użytkownikiem". Zgłoszenie składa się w terminie 14 dni od dnia wejścia w posiadanie odbiorników. Strona nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o krótszym niż 14 dni okresie używania ujawnionych odbiorników radiofonicznych. Strona złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając organowi II instancji naruszenie art. 7, 8, 67, 79 § 1, 77, 79 § 1, 80 i 83 § 3 K.p.a. oraz art. 5 ust. 3 i art. 7 ust. 6 ustawy o opłatach abonamentowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podniesiono analogiczne zarzuty, jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującym prawem. W myśl art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Zgodnie z art. 2 ust. 3 tej ustawy obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Przepis § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. poz. 1676) stanowi, że rejestracji dokonuje operator wyznaczony, w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, na podstawie zgłoszenia podmiotu posiadającego odbiornik. Zgłoszenie składa się w terminie 14 dni od dnia wejścia w posiadanie odbiorników. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że skarżąca była posiadaczem i użytkownikiem odbiorników radiowych w samochodach służbowych firmy oraz, że do dnia wydania decyzji nie dopełniła obowiązku ich rejestracji. Przypomnieć należy, że podstawą ustaleń w przedmiotowej sprawie był protokół kontroli, sporządzony przy udziale w czynnościach kontrolnych Dyrektora Handlowego spółki M. – T. B., który co prawda, odmówił złożenia podpisu pod protokołem, lecz równocześnie złożył oświadczenie stanowiące załącznik do ww. protokołu kontroli, stwierdzające, że w kontrolowanych samochodach służbowych użytkowanych przez Spółkę M., znajdują się 33 odbiorniki radiofoniczne, w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. T. B. oświadczył, iż samochody są w terenie, przy czym zaznaczył: "okres użytkowania samochodów zgodnie z załączonym wykazem" (k. 28 akt administracyjnych). Kolejnym dokumentem załączonych do protokołu kontroli jest wykaz samochodów firmy M. w B., z podaniem numerów rejestracyjnych, marki oraz rocznika. Dokument ten jest również "parafowany" przez T. B. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż adnotacja o braku upoważnienia do złożenia podpisu pod protokołem nie niweluje wartości dowodowej tego dokumentu, sporządzonego przez pracownika Poczty Polskiej SA, na podstawie uzyskanych w toku kontroli oświadczeń wiedzy T. B., zajmującego w kontrolowanej firmie M. stanowisko Dyrektora Handlowego, a zatem – należy założyć – dysponującego stosowną wiedzą w firmie. Wykaz samochodów używanych przez spółkę załączony do protokołu kontroli stanowi, zdaniem Sądu, potwierdzenie posiadania rzetelnych informacji o firmie, w tym o jej stanie majątkowym. Nie można podzielić stanowiska skarżącej spółki, która wskazuje na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w przedmiocie rzeczywistego – jak podnosi – braku radioodbiorników w wyposażeniu wymienionym w wykazie 33 samochodów, o czym jakoby miał nie wiedzieć Dyrektor Handlowy T. B. Powyższa teza stoi w sprzeczności z logiką. Prezentując stosowną wiedzę o spółce i używanych przez nią pojazdach (vide: oświadczenie oraz wykaz - załączone do protokołu kontroli), a także piastując w spółce stanowisko Dyrektora Handlowego, można z całą pewnością wykluczyć, aby mógł on nie wiedzieć o fakcie pozbawienia samochodów elementu ich standardowego jak na obecne czasy wyposażenia, jakim są radioodbiorniki (notorium), ewentualnie o fakcie zakupu pojazdów bez radioodbiorników gdyby fakty te rzeczywiście miały miejsce. O ile nie można teoretycznie wykluczyć takiego działania spółki, mającego na celu zabezpieczenie pojazdów przed kradzieżą lub dewastacją - to z pewnością musiałoby być znane osobom sprawiającym w spółce istotne funkcje, a do takich z pewnością należy Dyrektor Handlowy, jako działania niestandardowe. Pozostałe zarzuty stawiane w skardze należy również uznać za niezasadne. Nie można podzielić twierdzenia skarżącej, jakoby w niniejszej sprawie doszło do przekroczenia uprawnień przez kontrolerów poprzez podjęcie kontroli również samochodów należących do spółki, co nie było objęte zakresem ich upoważnienia. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 10 września 2013 r. w sprawie kontroli wykonywania obowiązków związanych z opłatami abonamentowymi jednostką Poczty Polskiej S.A. uprawnioną do przeprowadzania na terenie kraju kontroli wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej za ich używanie jest Centrum Obsługi Finansowej. W myśl § 4 tego rozporządzenia, Kierownik Centrum Obsługi Finansowej upoważnia pracownika tej jednostki do wykonywania czynności kontrolnych na rok z możliwością przedłużenia na kolejne lata i wydaje druk upoważnienia do wykonywania czynności kontrolnych. W przedmiotowej sprawie wskazać należy, iż kontrolerzy niewątpliwie posiadali upoważnienie do przeprowadzenia kontroli. Zarówno z treści upoważnienia jak i ww. rozporządzenia nie wynika, aby upoważnienie dotyczyło kontroli jedynie lokali podmiotów kontrolowanych. Wprawdzie w treści protokołu wskazano, iż kontrola została przeprowadzona w lokalu użytkowanym przez stronę, to niewątpliwie mogła ona dotyczyć także odbiorników użytkowanych w samochodach służbowych. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 68 K.p.a., art. 77 K.p.a., art. 80 k.p.a., art. 69 K.p.a., należy podzielić pogląd organów, iż kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników RTV nie jest czynnością podejmowaną w toku postępowania administracyjnego. Stanowi ona natomiast podstawę dla wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie używania niezarejestrowanych odbiorników, które to postępowanie mocą przepisów ustawy o opłatach abonamentowych zostało powierzone do prowadzenia jednostce organizacyjnej Poczty Polskiej S.A. Oznacza to, iż protokół kontroli tego rodzaju jest odzwierciedleniem czynności kontrolnej, a nie wizji lokalnej, czy oględzin w rozumieniu przepisów K.p.a. Nie można utożsamiać z przesłuchaniem świadka czy też strony czynności odebrania do protokołu kontroli oświadczeń na temat liczby i rodzaju używanych odbiorników RTV od osób, które dysponują stosowną wiedzą na ten temat. Oświadczenia takie, jak również sam protokół kontroli, stanowią materiał dowodowy, który podlega ocenie organu administracyjnego w myśl art. 80 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. W sprawach wszczętych w związku z przeprowadzoną kontrolą wykonania obowiązku rejestracji odbiorników RTV przepisem, w oparciu o który organ dokonuje subsumpcji faktów uznanych za udowodnione, jest art. 7 ust. 6 ustawy o opłatach abonamentowych. Osoba obecna przy kontroli składa oświadczenia, które są następnie wpisywane do protokołu kontroli. Dopiero, gdy powstaną wątpliwości w zakresie ustalenia stanu faktycznego, zachodzi ewentualna konieczność przesłuchania tych osób w charakterze świadków lub stron (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 26 marca 2008 r. sygn. akt: II SA/Ol 1140/07). W przedmiotowej sprawie ustalony w czasie kontroli stan faktyczny nie dostarczył wątpliwości w zakresie liczby odbiorników, ich stanu umożliwiającego natychmiastowy odbiór programu oraz okresu ich używania, a zatem organ II instancji nie miał obowiązku przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka i zasadnie tego nie uczynił. Tak więc na aprobatę zasługuję pogląd organu, iż kontrola wykonywania obowiązku rejestracyjnego nie jest czynnością podejmowaną w toku postępowania administracyjnego. Poprzedza ona to postępowanie i stanowi podstawę do jego wszczęcia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 2015 r. sygn. akt: VI SA/Wa 1554/14). Do czynności kontrolnych nie mają zatem zastosowania przepisy k.p.a., które stosuje się dopiero do wszczęciu postępowania administracyjnego. Reasumując, zaskarżona decyzja została wydana na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego, przy prawidłowo zastosowanych przepisach prawa materialnego. Z uwagi na powyższe, w myśl art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.