VI SA/Wa 2551/10

WyrokWSA w Warszawie2011-03-29

Skład orzekający: Urszula Wilk, Jolanta Królikowska-Przewłoka, Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała Komisji Egzaminacyjnej ustalająca negatywny wynik egzaminu radcowskiego może zostać uchylona z powodu zarzutów dotyczących błędnej oceny części egzaminu z prawa karnego?
Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że uchwała Komisji Egzaminacyjnej nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd stwierdził, że ocena egzaminacyjna mieści się w ramach uznania administracyjnego i kontrola sądowa ogranicza się do badania rażących uchybień, materiału dowodowego oraz wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych. Zarzuty skarżącego dotyczące błędnej interpretacji przepisów prawa karnego procesowego oraz oceny pracy egzaminacyjnej nie uzasadniają zmiany uchwały.
Stan faktyczny
M. K. przystąpił do egzaminu radcowskiego w czerwcu-lipcu 2010 r. Komisja Egzaminacyjna stwierdziła negatywny wynik egzaminu z powodu niedostatecznej oceny z części prawa karnego. Skarżący zakwestionował ocenę tej części, wskazując na rozbieżności między ocenami dwóch egzaminatorów oraz błędną interpretację przepisów prawa karnego procesowego. Komisja II stopnia utrzymała uchwałę w mocy, a skarżący wniósł skargę do WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyników egzaminu radcowskiego oddala skargę Zaskarżoną uchwałą Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości ds. odwołań od wyników egzaminu radcowskiego utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] z dnia [...] lipca 2010 r. stwierdzającą, że M. K., skarżący w niniejszej sprawie uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. Uchwała została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniach [...] czerwca – [...] lipca 2010 r. M. K. przystąpił do egzaminu radcowskiego przed Komisją Egzaminacyjną Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w [...]. Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. ww. komisja na podstawie art. 366 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65) stwierdziła, że skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. W uzasadnieniu wskazano, że po sprawdzeniu testu z pierwszej części egzaminu oraz po dokonaniu oceny każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu, ustalono, że z pierwszej części egzaminu radcowskiego, stanowiącej zestaw pytań testowych skarżący otrzymał ocenę dostateczną, z drugiej części egzaminu radcowskiego (prawo karne) – ocenę niedostateczną, z trzeciej części egzaminu radcowskiego (prawo cywilne) – ocenę dostateczną, z czwartej części egzaminu radcowskiego (prawo gospodarcze) – ocenę dostateczną, z piątej części egzaminu radcowskiego (prawo administracyjne) – ocenę dostateczną. Zgodnie z treścią art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. Mając na uwadze uzyskane przez zdającego oceny, Komisja Egzaminacyjna, jak podała, ustaliła, że skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. W odwołaniu od tej uchwały skarżący wniósł o jej uchylenie oraz orzeczenie, że uzyskał wynik pozytywny z egzaminu radcowskiego. Skarżący zwrócił uwagę na to, że na ocenę m.in. z części drugiej egzaminu radcowskiego, tj. z prawa karnego, składały się dwie oceny cząstkowe, wystawione odpowiednio przez dwóch członków komisji egzaminacyjnej. Przy czym członek Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] - SSA G. S. - ocenił pracę odwołującego na ocenę dostateczną, natomiast drugi członek Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] - radca prawny A. K. - oceniła pracę na ocenę niedostateczną. W związku z tym skarżący, jak podał, nie zgodził się jedynie z oceną cząstkową wystawioną przez członka Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] - radcę prawnego A. K., a także z uzasadnieniem oceny oraz z uwagi na fakt, iż jedynie ta ocena miała decydujący wpływ na ostateczną ocenę uzyskaną przez M. K. z egzaminu radcowskiego odwołujący w swoim odwołaniu skupił się jedynie na tej ocenie. Zdaniem skarżącego egzaminująca błędnie zinterpretowała przepisy Kodeksu postępowania karnego, a w szczególności art. 433 § 1 kpk i właśnie z tego powodu stwierdziła, że praca odwołującego nie zasługiwała na ocenę pozytywną. Egzaminator uznała bowiem, że apelacja jest sporządzona prawidłowo w zakresie wymogów formalnych i zawiera wszystkie elementy jakie pismo procesowe (apelacja) powinno zawierać, a także uznała, iż odwołujący prawidłowo wskazał podstawy procesowe apelacji. W uzasadnieniu oceny cząstkowej ww. egzaminatora, w przeciwieństwie do oceny cząstkowej drugiego egzaminatora oceniającego pracę z zakresu prawa karnego, brak jest uwag dotyczących języka, stylu i staranności pracy, co powoduje, że uzasadnienie oceny cząstkowej jest niekompletne i zdaniem odwołującego ten brak formalny także mógł mieć wpływ na ocenę pracy odwołującego. Odnosząc się do błędnej, w jego ocenie, interpretacji przez Egzaminatora art. 433 § 1 kpk zwrócił uwagę na dyspozycję tego przepisu, z której wynika, iż sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach środka odwoławczego. Granice środka odwoławczego określone są przez: kierunek środka odwoławczego (stosunek środka odwoławczego do interesów oskarżonego - na korzyść, czy na niekorzyść oskarżonego); zakres zaskarżenia (wskazanie, czy środek odwoławczy obejmuje całość czy część orzeczenia) oraz zarzuty odwoławcze, czyli twierdzenia wskazujące na określone uchybienia, którymi w ocenie skarżącego dotknięte jest rozstrzygnięcie. Powyższe stanowisko potwierdza także interpretacja prawna przedstawiona w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2001 r. wydanego w sprawie sygn. akt III KKN 354/00. Cały wywód Egzaminatora w zakresie kierunku zaskarżenia apelacji jest, zdaniem strony, chybiony, albowiem odwołujący prawidłowo określił kierunek środka odwoławczego, wskazując, iż wnosi on apelację na niekorzyść oskarżonego. Wniosek dotyczący rozstrzygnięcia, wbrew stanowisku Egzaminatora, nie jest kierunkiem środka odwoławczego i nie wchodzi w sferę granic środka odwoławczego, w związku z czym, sąd odwoławczy nie jest związany takim wnioskiem. Wniesienie środka odwoławczego na niekorzyść oskarżonego, w takim zakresie jak uczynił nie uniemożliwia sądowi odwoławczemu możliwość uchylenia wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego w sytuacji jednoczesnego zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, skarżący zwrócił uwagę na fakt, iż odwołujący w swojej apelacji jako pierwszy z zarzutów wskazał błąd w ustaleniach faktycznych, a dopiero na końcu obrazę prawa materialnego, co zdaniem odwołującego, ma niebagatelne znaczenie. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie jest bezsporne, że zarzut dotyczący obrazy prawa materialnego jest zasadnie podniesiony tylko w sytuacji, gdy został prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy. Niemniej podniesienie zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, nie zawsze może okazać się skuteczne, w związku z czym, częstą praktyką profesjonalnych pełnomocników procesowych (z szeroko rozumianej ostrożności procesowej) jest podnoszenie dodatkowych zarzutów, m. in. dotyczących obrazy prawa materialnego. W takiej sytuacji sąd odwoławczy najpierw rozpoznaje zarzut dotyczący błędu w ustaleniach faktycznych, a dopiero następnie zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego. Mimo, iż praca egzaminacyjna, co skarżący przyznał, miała pewne uchybienia, takie jak wspomniany wyżej błędny wniosek co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy apelacyjnej, to nie powodowałyby one ani odrzucenia apelacji, ani też jej oddalenia, a zaskarżony wyrok z dużą dozą prawdopodobieństwa zostałby w zaskarżonym zakresie uchylony i przekazany do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Uchwałą z dnia [...] października 2010 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości ds. odwołań od wyniku egzaminu radcowskiego na podstawie art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Zdaniem Komisji w obowiązującym stanie prawnym uzasadnienie uchwały wydanej wskutek odwołania winno zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów i argumentów, podniesionych w odwołaniu, ale ocena i rozstrzygnięcie co do zaskarżonej uchwały musi wiązać się z całościową oceną jej zasadności, zgodnie z zasadą dwukrotnego rozpoznania sprawy co do istoty. Skarżący kwestionuje ocenę uzyskaną z pracy z zakresu prawa karnego. W tym właśnie zakresie koniecznym jest odniesienie się - wobec braku zarzutów - do argumentów zawartych w uzasadnieniu odwołania. W uzasadnieniu podkreślono, iż zadaniem osoby zdającej egzamin radcowski w zakresie pracy z prawa karnego było prawidłowe sporządzenie apelacji, a więc środka odwoławczego spełniającego wymogi określone w kodeksie postępowania karnego. Uzasadnienie ocen cząstkowych tej pracy egzaminowanego sporządzone przez egzaminatorów dowodzi, iż tylko w zakresie zachowania wymogów formalnych spełnił on należycie wymagania stawiane apelacji. W tym zakresie egzaminatorzy są zgodni, a egzaminowany nie kwestionuje tej oceny. Zdaniem Komisji argumenty przedstawione przez skarżącego w uzasadnieniu odwołania, nie są zasadne i nie mogą przekonywać - jak chce odwołujący się - o niewłaściwej ocenie pracy dokonanej przez egzaminatora - radcę prawnego A. K. Skarżący pomija okoliczność, że jego obowiązkiem było opracowanie takiej apelacji, która oprócz spełnienia wymogów formalnych spełniałaby także inne, tak zasadnicze wymogi jak prawidłowe przedstawienie zarzutów i wniosków. W tym zakresie praca egzaminowanego zawiera bardzo istotne uchybienia, które zostały wskazane przez obu egzaminatorów. Oceniając w pierwszej kolejności, z uwagi na treść uzasadnienia odwołania, zasadność argumentów podniesionych przez odwołującego wobec uwag przedstawionych przez egzaminatora - radcę prawnego A. K., Komisja stwierdziła, iż te które dotyczą uznania wniosku o zmianę zaskarżonego wyroku co do czynu z pkt I aktu oskarżenia za poważne uchybienie procesowe, nie są trafne. W ramach oceny prawidłowości przedstawionego wniosku apelacji, wbrew twierdzeniu odwołującego się, obowiązkiem egzaminatora było sprawdzenie czy jest on zgodny z wymogami, które są określone w k.p.k. w tym z art. 454 § 1 k.p.k. Wniosek apelacji nie uwzględniający tak podstawowej reguły jaka została określona w art. 454 § 1 kpk nie może zostać pozytywnie oceniony. Taka też ocena tego wniosku została przedstawiona w uzasadnieniach ocen cząstkowych sporządzonych przez obu egzaminatorów. Egzaminator SSA G. S. określił żądanie zmiany wyroku przez uznanie oskarżonego za winnego czynu z pkt I a/o jako rażącą obrazę art. 454 § 1 kpk, wbrew bezwzględnemu zakazowi skazania oskarżonego, który został uniewinniony przez sąd I instancji. Egzaminator radca prawny A. K. natomiast uznała ten wniosek apelacji jako poważne uchybienie. Znajomość reguły ne peius z art. 454 § 1 k.p.a. należy do elementarnej wiedzy z zakresu prawa karnego procesowego. Wykazanie jej nieznajomości przez egzaminowanego i bronienie trafności takiego wniosku apelacji, pozostającego w jaskrawej z nią sprzeczności, przez odwołującego się jest, zdaniem Komisji, koniecznością zdecydowanie sprzeciwiającą się uzyskaniu pozytywnej oceny przez zdającego egzamin radcowski z zakresu prawa karnego. Nie może zmienić takiego poglądu powoływanie przez odwołującego się orzecznictwa Sądu Najwyższego i Sądów Apelacyjnych. Trafność wyrażonych w tym orzecznictwie poglądów nie może eliminować tego, iż obowiązkiem zdającego było przedstawienie wniosku(ów) zgodnego(ych) z obowiązującymi przepisami, a nie takiego, który niezależnie od jego prawidłowej treści umożliwi sądowi odwoławczemu uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Inne rozumowanie sprowadziłoby, do absurdu zdaniem organu ocenianie pracy w ramach egzaminu radcowskiego. Niesłuszne jest także kwestionowanie przez odwołującego się uznania przez egzaminatora radcę prawnego A. K. za bezzasadny zarzutu naruszenia prawa materialnego w sytuacji, gdy podnosi się zarzut, iż Sąd błędnie ocenił stan faktyczny sprawy. Odwołujący się twierdzi, że skoro w apelacji jako pierwszy z zarzutów wskazał błąd w ustaleniach faktycznych, "a dopiero na końcu obrazę prawa materialnego" to jego zdaniem ma to "niebagatelne znaczenie". Takie rozumowanie odwołującego się potwierdza, iż nie rozumie on zarzutów odwoławczych określonych w art. 438 k.p.k., w tym również tego kiedy jaki zarzut należy przedstawić w środku odwoławczym i tego, które zarzuty wykluczając się, nie mogą być jednocześnie przedstawiane w odniesieniu do konkretnego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu oceny cząstkowej sporządzonym przez egzaminatora - SSA G. S. zawarte zostało stwierdzenie o oczywiście błędnym podniesieniu zarzutu obrazy prawa materialnego - art. 158 § 1 k.k. w sytuacji, gdy w odniesieniu do tego samego czynu podniesiony został zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. Podnoszony przez skarżącego brak w uzasadnieniu oceny cząstkowej przez nią sporządzonych uwag dotyczących języka, stylu i staranności pracy, nie może mieć jakiegokolwiek znaczenia dla oceny pracy jako całości. Uwagi w zakresie języka, stylu i staranności pracy mając drugorzędne znaczenie, w porównaniu z merytoryczną zawartością apelacji mogłyby jedynie wpłynąć na wysokość oceny pracy, a nie decydować o tym czy jest ona pozytywna czy też negatywna. Apelacja opracowana przez egzaminowanego zawiera jeszcze uchybienia, które stwierdzone zostały przez egzaminatora - SSA G. S. Dotyczą one braku zarzutu obrazy art. 46 § 1 k.k. przez określenie terminu wykonania środka karnego naprawienia szkody i braku zaskarżenia wyroku w tym zakresie, co nastąpiło wbrew interesowi pokrzywdzonego. Stwierdził także ten egzaminator nietrafną argumentację co do obrazy art. 7 k.p.k. oraz koncepcji pomocnictwa do pobicia. Szczególnie brak reakcji zdającego na błędnie dokonane określenie terminu wykonania środka karnego orzeczonego na podstawie art. 46 § 1 k.k. jest istotnym uchybieniem, które musi zostać uwzględnione przy ocenie prawidłowości sporządzonej apelacji. W tym stanie rzeczy Komisja uznała zarzuty skarżącego za chybione nie dostrzegając w nich istotnych uchybień, które uzasadniałyby konieczność podwyższenia ocen cząstkowych. W skardze na powyższą uchwałę skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 36 (8) ust. 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w związku z art. 7 i 77 § 1 kpa polegającą na niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego, a przez to niewyczerpującym rozpatrzeniu całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie poprzez błędne uznanie, że tylko w zakresie zachowania wymogów formalnych praca egzaminacyjna i skarżącego spełniała należycie wymagania stawiane apelacji, mimo iż oprócz zachowania wymogów formalnych zawierała ona m. in. prawidłowe zarzuty dotyczące: naruszenia prawa procesowego tj. art. 7 kpk i 410 kpk oraz błędu w ustaleniach faktycznych, 2) art. 36 (8) ust. 12 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez brak merytorycznego ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały i do zarzutów zawartych w uzasadnieniu odwołania skarżącego, a więc brak uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej uchwały, a tym samym nierozpoznanie sprawy co do istoty. Powyższe naruszenie dodatkowo skutkowało tym, iż organ odwoławczy błędnie potwierdził, że egzaminator, która oceniła pracę skarżącego z zakresu prawa karnego na ocenę niedostateczną słusznie uznała, iż wniosek dotyczący rozstrzygnięcia jest kierunkiem zaskarżenia, oraz że sąd orzeka zgodnie z takim wnioskiem - jako kierunkiem zaskarżenia, w związku z czym apelacja skarżącego podlegałaby odrzuceniu; 3) art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w związku z art. 36 (8) ust. 12 ustawy o radcach prawnych oraz art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania przez organ zarówno I, jak i II instancji w sposób, który powoduje brak pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli, wyrażający się w zachwianiu równowagi równości wobec prawa przy wydawaniu rozstrzygnięcia, tj. innym traktowaniu w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej skarżącego i innych egzaminowanych przez komisję egzaminacyjną nr [...] do spraw egzaminu radcowskiego przy Ministrze sprawiedliwości z siedzibą w [...], czego nie dostrzegł organ odwoławczy, 4) art. 36 (8) ust. 12 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 10 kpa poprzez nieudostępnienie skarżącemu wglądu do akt sprawy i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w toku postępowania odwoławczego oraz zgłoszenia uwag przed merytorycznym rozpatrzeniem sprawy. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały i uznanie, że uzyskał wynik pozytywny z egzaminu radcowskiego oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący ponowił i rozwinął argumentację przedstawioną w odwołaniu stwierdzając, że zaskarżona uchwała zawiera wiele błędów i jest bardzo krzywdząca w swej surowości dla skarżącego. W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu ta kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. ppsa - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona uchwała nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a nieważność decyzji stwierdza, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa (pkt 2). Tego rodzaju naruszeń Sąd w rozpoznawanej sprawie nie stwierdził i z tego względu nie znalazł podstaw do przypisania zaskarżonej uchwale znamion wadliwości w rozumieniu powołanego przepisu. Stosownie do art. 365 ust. 2 powołanej ustawy oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji oraz poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Każdy z egzaminatorów sprawdzający pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie oceny cząstkowej. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej danego zadania stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów przy czym oceny pozytywne w zależności od ich średnicy wskazanej w art. 365 ust. 4 powołanej ustawy to celująca, b. dobra, dobra, dostateczna zaś ocena negatywna – niedostateczna wystawiana jest wówczas, gdy średnia arytmetyczna wystawionych ocen, tak, jak w tym przypadku wynosi poniżej 3.00. Uchwały Komisji Egzaminacyjnej wydane w warunkach uznania administracyjnego, oparte na ocenie egzaminatorów dokonanej na podstawie wyżej powołanych przepisów korzystają ze swoistego luzu decyzyjnego, co oznacza, iż sądowa kontrola uchwał podejmowanych przez Komisje w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego polega na zbadaniu, czy organ dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował materiałem dowodowym uzasadniającym przyjęte rozstrzygnięcie i czy dokonał wszechstronnej oceny wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, uwzględniony w sposób prawidłowy w ustaleniach organu wskazuje na to, iż wbrew twierdzeniu skarżącego został rozpatrzony zgodnie z regułą wyrażoną w art. 77 § 1 kpa i posłużył wyjaśnieniu stanu faktycznego w takim zakresie, który uzasadniał podjęcie zaskarżonych uchwał. Kwestionując ocenę egzaminatora, który wystawił notę niedostateczną skarżący zarzuca pominięcie art. 433 § 1 kpk stwierdzając, iż prawidłowo określił kierunek środka odwoławczego wskazując, iż wnosi apelację nie niekorzyść oskarżonego, a wniosek dotyczy rozstrzygnięcia nie jest kierunkiem środka odwoławczego i nie wchodzi w sferę granic tego środka, w związku z czym, sąd odwoławczy takim wnioskiem nie jest związany, a zatem żądanie zmiany zaskarżonego wyroku nie uniemożliwia sądowi odwoławczemu jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Podnieść jednak należy, iż stwierdzone w opinii ww. egzaminatora uchybienia dot. kierunku zaskarżenia apelacji wiąże on z żądaniem zmiany zaskarżonego wyroku i naruszeniem art. 454 kpk. Tak też stwierdziła Komisja II instancji. Istotnym jest zatem nie sposób, w jaki egzaminator stwierdzając naruszenie je uzasadnił ale okoliczność, czy do tego uchybienia doszło i czy uzasadnia ono wraz z innymi uchybieniami podjęcie oceny niedostatecznej. Stosownie do art. 454 § 1 kpk Sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony przez Sąd I instancji. Skarżący wnioskując w apelacji we wskazanym w zadaniu stanie faktycznym o zmianę zaskarżonego wyroku przepis ten, jak wskazano w obu uzasadnieniach ocen cząstkowych, i jak trafnie ustaliła Komisja II instancji przepis ten naruszył. W tym zakresie skarżący ustaleń nie podważa. Twierdzi jedynie, iż wniesienie środka odwoławczego z naruszeniem statuowanej tym przepisem zasady ne peius nie stanowi przeszkody do uchylenia przez Sąd odwoławczy wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Nie chodzi jednak o to, czy błędy apelacji mogą być sanowane przez Sąd odwoławczy tylko o to, czy skarżący wykonując zadanie wykazał się stosowną wiedzą z zakresu postępowania karnego i rządzących tym postępowaniem określonych w kpk reguł prawnych. Obowiązująca w postępowaniu odwoławczym bezwzględna zasada ne peius jest jedną z podstawowych zasad postępowania karnego i znajomość tej zasady przez kandydata na radcę prawnego jest elementarną wiedzą. Zasadnie zatem Komisja uznała, iż wniosek apelacji nie uwzględniający tej podstawowej reguły nie zasługuje na pozytywną ocenę i tak też stwierdzili egzaminatorzy. Podkreślić bowiem należy, iż egzaminator, który wystawił notę dostateczną, również stwierdził naruszenie powołanego przepisu a nawet określił je jako rażące. Podnieść przy tym należy, iż Komisja zwróciła również uwagę na pozostałe wskazane przez egzaminatorów uchybienia, których skarżący nie kwestionuje. Co do twierdzenia egzaminatorów błędnego podniesienia zarzutu obrazy prawa materialnego w sytuacji, gdy w odniesieniu do tego samego czynu podniesiony został zarzut błędu w ustaleniach faktycznych skarżący powołuje się na praktykę zgłoszenia tego rodzaju zarzutów z ostrożności, co jednak nie może w żadnym razie skutkować przyjęciem, iż ocena w tym zakresie była oceną błędną. Komisja, jak wyżej wskazano odwołując się do ocen cząstkowych podniosła, iż praca skarżącego zawiera również inne uchybienia uznając, iż charakter wszystkich stwierdzonych uchybień uzasadnia ocenę niedostateczną i w konsekwencji negatywny wynik egzaminu. Wbrew zarzutom skargi uzasadnienie decyzji zawiera wszystkie konieczne w świetle art. 107 § 3 kpa elementy i przedstawia stanowisko Komisji w zakresie niezbędnym do poznania motywów, jakimi Komisja się kierowała, w tym motywów decydujących o bezzasadności zarzutów odwołania. Nie doszło również do naruszenia art. 10 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dowodami, jak trafnie wskazuje organ były bowiem w szczególności arkusze prac pisemnych skarżącego oceny egzaminatorów z ich uzasadnieniem. Skarżący ustosunkował się do tych dowodów. Nie składał żadnych nowych wniosków dowodowych ani też nie uzupełnił argumentacji. Niezasadnym jest również zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Ten zarzut skarżący wiąże z zachowaniem, jak twierdzi, równowagi równości wobec prawa przy wydawaniu rozstrzygnięcia tj. innym traktowaniu w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej skarżącego i innych egzaminowanych przez Komisję Egzaminacyjną Nr [...]. Podnieść bowiem należy, iż każda sprawa podlega indywidualnemu rozpoznaniu i kontrola dokonywana przez sąd administracyjny obejmuje zaskarżony akt. W ramach tej kontroli nie jest, w świetle przepisów ustawy prawo o postępowaniu administracyjnym, dopuszczalne czynienie ustaleń co do zgodności z prawem innych aktów, w tym przypadku uchwał w przedmiocie ustalenia wyników innych zdających, a w istocie do takiej oceny sprowadzałoby się badanie zasadności zarzutu, iż w sytuacji zbliżonych błędów w odniesieniu do innego zdającego zastosowano inną ich ocenę i uznano za uzasadnione wystawienie oceny pozytywnej. W tym stanie sprawy Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło