VI SA/Wa 2569/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Halina Święcicka Protokolant st. sekr. sąd. Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2013 r. sprawy ze skargi S. z siedzibą w Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (Prezes NFZ) decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania S. z siedzibą w Z. (zwanego dalej także "stroną skarżącą") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2012 r. stwierdzającą, że A. S. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresach wyszczególnionych w tejże decyzji. Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. pismem z dnia [...] września 2011 r., zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o rozpatrzenie sprawy dotyczącej objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym A. S. z tytułu zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych o świadczenie usług przez płatnika: Z. w Z. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, w dniu [...] lipca 2012 r. wydał decyzję nr [...] stwierdzającą, że A. S. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie umów o charakterze umów o świadczenie usług, do których mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu zawartych z Z. w Z. w okresach podanych w tejże decyzji. Od powyższej decyzji Z. w Z. wniósł odwołanie. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia rozpoznając niniejsze odwołanie strony skarżącej - stwierdził, że osoba spełniająca przesłanki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Z kolei w oparciu o art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu stwierdził, że zgodnie z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Natomiast zgodnie z art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Zdaniem organu odwoławczego, przedmiotem umowy jest zatem zobowiązanie do wykonania określonego dzieła, które może mieć charakter materialny jak i niematerialny, zaś sama umowa jest umową rezultatu. Kryterium pozwalającym odróżnić umowę o dzieło od umowy zlecenia jest również możliwość poddania umówionego rezultatu dzieła sprawdzeniu na istnienie wad fizycznych. W związku z powyższym wypełnianie zadań w ramach przedmiotowych umów nazwanych "umowami o dzieło", tj. doborze treści programowych, opracowanie rozkładu materiału z podziałem na jednostki edukacyjne, przeprowadzenie zajęć zgodnie z opracowanym rozkładem materiału z języka polskiego, nie może zostać zakwalifikowane jako umowa o dzieło, gdyż polegały one na dokonywaniu czynności z należytą starannością. Umowy te były nakierowane na podjęcie działań i dokonywanie określonych czynności przez A. S. Natomiast przedmiotem umowy o dzieło może być dzieło materialne (rzecz określona co do tożsamości, powstała jako rezultat indywidualnej działalności twórczej przyjmującego zamówienie) oraz dzieło niematerialne (np utwór w rozumieniu prawa autorskiego). Zdaniem organu odwoławczego, umowy zawarte przez A. S. z Z. w Z. nie noszą znamion umowy o dzieło, gdyż nie zobowiązywały zleceniobiorcy do wykonania ściśle określonego wytworu - dzieła. Organ stanął na stanowisku, zgodnie z którym nauczanie w szkole ma zawsze charakter pracy wychowawczo-pedagogicznej, której nie można wykonywać w ramach umowy o dzieło, gdyż nie prowadzi do dającego się sprecyzować dzieła. Nie można określić rezultatu w postaci nauczenia języka polskiego, jako konkretnego, ściśle określonego dzieła, tym samym przedmiotowe umowy, zawarte przez A. S. z Z. w Z. były umowami starannego działania. Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej w zakresie nieuzasadnionego odstąpienia od przesłuchania w charakterze świadka Dyrektora Szkoły R. J., jak i przesłuchania w charakterze strony Prezesa Zarządu pana J. S., organ odwoławczy wyjaśnił, że Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w zaskarżonej decyzji wskazał, iż po zapoznaniu się z protokołem sądowym z dnia [...] marca 2012 r. odstąpił od przesłuchania osób wymienionych w piśmie pełnomocnika Z. w Z., ponieważ zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Umowy zostały sformułowane w sposób pozwalający na zakwalifikowanie ich charakteru prawnego. Ponadto wyjaśnienia R. J. zawarte w protokole sądowym, potwierdzają, że świadczone usługi polegały na prowadzeniu zajęć i nauczaniu, w związku z czym zdaniem organu nie ma podstaw, aby przedmiotowe umowy uznać za umowy o dzieło. Skoro zatem organ I instancji nie przeprowadził dowodu z przesłuchania stron, w ocenie organu odwoławczego oznacza to, iż organ I instancji posiadał w sprawie wystarczające środki dowodowe dla uznania, iż przedmiotowe umowy należy uznać za umowy zlecenia. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustalając okres podlegania A. S. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywanych umów zlecenia u płatnika składek Z. w Z., wziął pod uwagę całość zgromadzonych dowodów. Dlatego też mając na względzie przepisy art. 627-646 k.c. oraz 734- 750 k.c., uznał, iż umowy jakie zawierała A. S. z Z. w Z., są umowami zlecenia. Decyzja wydana przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] lipca 2012 r., stwierdza jedynie, iż A. S. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie umów o charakterze umów o świadczenie usług, do których mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu zawartych z Z. w Z. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy uznał, że brak jest podstaw prawnych do uchylenia decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] lipca 2012 r. Od decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2012 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ustalenie, że A. S. i stronę skarżącą łączyły umowy o dzieło w okresach podanych w zaskarżonej decyzji alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Z. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy w postaci nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania zawnioskowanego świadka Dyrektora Szkoły R. J. oraz przesłuchania za stronę Prezesa Zarządu J. S. na okoliczności faktyczne podane w piśmie strony skarżącej z dnia [...] czerwca 2012 r., które miały na celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych związanych z umowami o dzieło zawartymi przez stronę skarżącą. Zdaniem strony skarżącej, organ I instancji tj. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Z. pominął dowód zgłoszony przez nią w postaci przesłuchania świadka Dyrektora Szkoły R. J. oraz przesłuchanie za stronę skarżącą Prezesa Zarządu J. S. uznając arbitralnie, że nie wniosą oni nic nowego do sprawy. Dlatego też w ocenie strony skarżącej, postępowanie powyższe jest niezgodne z przepisami k.p.a., które nakazują umożliwienie wypowiedzenia się stronom w każdym stadium postępowaniu administracyjnego w celu dowiedzenia swoich racji i organ administracyjny nie powinien pomijać tego wniosku stron. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a."). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W działaniu organów administracji Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy przyjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Przedmiotem kontroli ze strony Sądu była decyzja nr [...] z dnia [...] października 2012 r., którą Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy decyzję nr [...] wydaną przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2012 r., stwierdzającą, że A. S. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie umów o charakterze umów o świadczenie usług do których mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu zawartych z Z. w Z., nazwanych "umowami o dzieło" w okresach wyszczególnionych w tejże decyzji. Podstawę prawną wydanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e art. 85 ust. 4 i art. 82 ust 1. ustawy o świadczeniach. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, którymi są m in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., nr 16, poz. 93 z póź. zm.) stosuje się przepisy dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi. W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Natomiast art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach stanowi, że w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Z niespornego, ustalonego przez organy stanu faktycznego w sprawie wynika, że A. S., będąc zatrudniona w oparciu o umowę o pracę w innym podmiocie, we wskazanych w decyzji organu I instancji okresach zawarła z Z. umowy nazwane "umowami o dzieło" polegające na doborze treści programowych, opracowaniu rozkładu materiału z podziałem na jednostki edukacyjne, przeprowadzeniem zajęć zgodnie z opracowanym materiałem języka polskiego. Praca, której dotyczyły umowy wykonywana była przez A. S. w miejscu wyznaczonym przez płatnika składek, przedmiotem jej było nauczanie młodzieży szkolnej - osób dorosłych, prowadzeniu zajęć lekcyjnych według programu nauczania zatwierdzonego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej z ustalonym przez Dyrektora Szkoły planem lekcji, dokonywanie wpisów w dzienniczkach lekcyjnych, wykonywanie pracy pod nadzorem Dyrektora Szkoły. Istotę sporu między stroną skarżącą a organem stanowi interpretacja zawartych umów. Z. utrzymuje, że umowy zawarte z A. S. zgodnie z ich nazwą stanowią umowy o dzieło, natomiast zdaniem organu są to umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami k.c. stosuje się przepisy o zleceniu. W tym miejscu należy podkreślić, iż organy Funduszu rozstrzygając sprawę dotyczącą objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym A. S. były zobowiązane do ustalenia charakteru prawnego umów łączących go ze stroną skarżącą. Według oceny Sądu, organy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia w sprawie. W myśl art. 65 § 1 k.c. "oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje". Natomiast w umowach należy raczej badać, "jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli oprzeć się na jej dosłownym brzmieniu" (art. 65 § 2 k.c.). Tak więc organy Funduszu dokonując interpretacji umów łączących strony nie były związane ich nazwą lecz ich obowiązkiem było dokonanie wykładni, która odzwierciedlałyby istotę stosunku łączącego strony. Wbrew zarzutom strony skarżącej nie doszło w sprawie do naruszenia art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Organy dysponowały materiałem dowodowym w postaci umów, określających prawa i obowiązki stron. Poza tym oparły się na zeznaniach pani R. J., złożonych w innej sprawie sądowej. W tym stanie rzeczy nie można uznać za uchybienie niedopuszczenie dowodu z zeznań w/w świadka oraz dowodu z przesłuchania w charakterze strony Prezesa Zarządu J. S. Sąd zgodził się z ostateczną konkluzją organów, iż umowy łączące stronę skarżącą z A. S. są umowami o świadczenie usług, do których należy stosować przepisy o zleceniu. Zgodnie z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenie przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. W myśl art. 750 k.c. "do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu". Nie ulega więc wątpliwości, że umowa zlecenia jest umową starannego działania w przeciwieństwie do uregulowanej w art. 627 k.c. umowy o dzieło, w której przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Tak więc, umowa o dzieło jest umową rezultatu. Prowadzenie zajęć z języka polskiego przez A. S. to ciąg określonych czynności, które były istotne dla realizacji tej umowy. Uczestnik postępowania nie zobowiązywał się do wykonania określonego dzieła, które mogłyby być poddane sprawdzeniu na istnienie wad fizycznych. W tym stanie rzeczy, rozstrzygnięcia organów obu instancji znajdują oparcie w treści art. 66 ust 1 pkt 1 lit e ustawy o świadczeniach zaś skargę Z. należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić jako niezasadną.