VI SA/Wa 2574/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę W dniu 2 czerwca 2020 r. J. R. złożył do Prezesa ULC wniosek o cofnięcie (zawieszenie) uprawnień pilotom [...], J. W. oraz B. R. wykonującym loty w dniu [...] listopada 2019r. nad zwartą zabudową miasta [...] poniżej minimalnej wysokości lotu określonej przepisami oraz cofnięcie rekomendacji do pełnienia funkcji [...] przez J. M. w ww. organizacji [...] - jako odpowiedzialnemu za przestrzeganie przepisów i organizację lotów (wniosek z dnia [...] maja 2020 r.). W dniu 29 lipca 2020 r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynęło pismo z Prokuratury Rejonowej w [...] w sprawie o sygn. akt [...], informujące o tym, że w postępowaniu tym, dotyczącym podejrzenia popełnienia czynu z art. 212 ust. 1 pkt 1a i ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2020 r. Prawo lotnicze w dniu [...] grudnia 2019 r., wydano postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego działając na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 2, art. 100 ust. 1 ustawy z dn. 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz. U. z 2020 r. poz. 284), oraz art. 61a § 1 w zw. z art. 28 oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) (zwanym dalej: kpa) odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego cofnięcia lub ewentualnego zawieszenia licencji pilotów J. W. oraz B. R., a także cofnięcia rekomendacji do pełnienia funkcji [...] w [...]. W uzasadnieniu organ wskazał postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia lub zawieszenia licencji lub uprawnień z niej wynikających określone w art. 100 ust. 1 ustawy Prawo Lotnicze, dotyczy wyłącznie interesu prawnego posiadacza przedmiotowej licencji. Posiadacz licencji jest wyłącznym administratorem praw, wynikających z jej posiadania. Jest zatem jedyną osobą, która posiada interes prawny we wszelkich postępowaniach administracyjnych związanych z uprawnieniami wynikającymi z licencji członka personelu lotniczego. J. R., jako osoba trzecia, nie posiada żadnego interesu prawnego wynikającego z niniejszych licencji. Organ wskazał, że jako uzasadnienie swojego interesu prawnego w postępowaniu o cofnięcie lub zawieszenie licencji pilotów J. W. oraz B. R., wnioskodawca wskazuje, iż jako mieszkaniec [...] czuje się zagrożony działaniami tych pilotów, oraz że w czasie ich przelotu na [...] znajdowali się jego bliscy i on sam, czym doszło do naruszenia jego interesu prawnego zgodnie z art. 28 kpa. Organ zauważył jednak, że do nadania statusu strony nie wystarczy samo subiektywne przekonanie konkretnego podmiotu o możności zainicjowania postępowania. Stwierdzenie, że osobie która dąży do zainicjowania postępowania nie można przypisać przymiotu strony skutkuje zaniechaniem jakichkolwiek czynności procesowych (w rezultacie odmowy wszczęcia postępowania). Powyższe rozważania znajdują analogiczne zastosowanie w zakresie wniosku o cofnięcie rekomendacji do pełnienia funkcji [...] w [...]. Organ wyjaśnił ponadto, że w dniu 30 lipca 2020 r. otrzymał informację od Prokuratury Rejonowej w [...] że J. R. złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia czynu z art. 212 ust. 1 pkt 1a i ust. 2 ustawy Prawo Lotnicze do organów ścigania. W dniu [...] grudnia 2019r. wydano postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, ze względu na fakt, iż Prezydent Miasta [...] wydał zezwolenie na wykonanie niniejszego przelotu w dniu [...] listopada 2019r. Postanowienie to zostało zaskarżone przez zawiadamiającego, jednakże z uwagi na fakt, że zgodnie z ustaleniami sprawy w wyniku zgłoszonego przestępstwa nie doszło do naruszenia jego praw, zarządzono o odmowie przyjęcia zażalenia, na co J. R. nie złożył przysługującego mu środka zaskarżenia. Wobec powyższego organ na podstawie art. 61a § 1 kpa wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W odpowiedzi na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dnia [...] sierpnia 2020 r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego działając na podstawie art. 61a § 1 w zw. z art. 28 oraz art. 134 w zw. z art. 127, art. 141 § 1 i § 2, art. 144 w zw. z art. 138 § 1 oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), dalej: kpa oraz na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 2, art. 100 ust. 1 ustawy z dn. 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2020 r. poz. 284), art. 7 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 1204), po rozpatrzeniu wniosku J. R. utrzymał w całości w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu organ podtrzymał stanowisko wskazał, że J. R. w niniejszej sprawie nie posiada przymiotu strony, której interes prawny został naruszony, co zostało już szczegółowo wyjaśnione w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2020r. Zdaniem organu naruszenie interesu prawnego należy jednoznacznie określić, nie wystarczy bowiem samo subiektywne przekonanie jednostki o możliwości zainicjowania postępowania, albowiem istnienie interesu prawnego ustalane przez organ bezpośrednio po wpłynięciu żądania. Odnosząc się do zarzutu polegającego na błędnym twierdzeniu organu o braku możliwości przesyłania (dublowania) korespondencji droga elektroniczną, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług droga elektroniczną (Dz. U. z 2020 poz. 1204) usługodawca zapewnia działanie systemu teleinformatycznego, którym się posługuje, umożliwiając nieodpłatnie usługobiorcy: 1) w razie, gdy wymaga tego właściwość usługi: a) korzystanie przez usługobiorcę z usługi świadczonej drogą elektroniczną, w sposób uniemożliwiający dostęp osób nieuprawnionych do treści przekazu składającego się na tę usługę, w szczególności przy wykorzystaniu technik kryptograficznych odpowiednich dla właściwości świadczonej usługi, b) jednoznaczną identyfikację stron usługi świadczonej drogą elektroniczną oraz potwierdzenie faktu złożenia oświadczeń woli i ich treści, niezbędnych do zawarcia drogą elektroniczną umowy o świadczenie tej usługi, w szczególności przy wykorzystaniu kwalifikowanego podpisu elektronicznego. [...] nie wykazał, iż legitymuje się podpisem kwalifikowanym, oraz nie skorzystał z platformy EPUAP, która służy dostarczaniu pism za pomocą drogi elektronicznej. Dlatego, jak wskazał organ, niemożliwe było wysyłanie pism na adres mailowy. Pismem z dnia 24 października 2020r. J. R. wniósł do WSA w Warszawie skargę na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. obrazę art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez nie wszczęcie na wniosek lub z urzędu postępowania oraz niewykonanie jakiejkolwiek czynności dowodowej w celu oceny czy opisane we wniosku dowody zaistniały, stanowią naruszenie obowiązujących przepisów prawa lotniczego i przepisów ruchu lotniczego oraz zostały udowodnione, 2. naruszenie prawa materialnego - art. 100 ust. 1 pkt. 4) oraz art. 212 ust. 1 pkt. 1) ppkt. a) ustawy Prawo lotnicze poprzez ich nie zastosowaniu, polegające na uznaniu, że działania sprawców nie zawierają znamion czynów zabronionych, 3. naruszenie prawa materialnego - art. 304 § 2 kpk poprzez nie powiadomienie prokuratury o przestępstwie ściganym z urzędu na podstawie art. 212 ust. 1 pkt. 1) ustawy Prawo Lotnicze, 4. obrazę przepisów postępowania - art. 144 kpa w zw. z art. 127 § 2 kpa poprzez uznanie, że organem właściwym dla zaskarżenia decyzji Prezesa ULC jest Prezes ULC, 5. naruszenie prawa materialnego - art. 16 ust. 1, ust. 2, ust. 4 ustawy Prawo lotnicze poprzez nie skierowanie zażalenia z dnia [...].08.2020 r. na postanowienie Prezesa ULC z dnia [...].08.2020 r. do Ministra Infrastruktury, W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z powodu wskazanych naruszeń, które miały istotny wpływ na wynik postępowania, przeprowadzenie postępowania bez udziału skarżącego oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w jego uznaniu (skarżący posiadał tytuł dr inż., ma ponad 40-letnie doświadczenie jako instruktor-pilot, pilot oblatywacz w Siłach Powietrznych oraz instruktor-pilot w lotnictwie cywilnym, był wykładowcą prawa i przepisów lotniczych w [...], wylatał na różnych typach samolotów 3500 godzin) posiada wiedzę na ten temat na poziomie eksperta i że loty w wykonaniu pilotów [...] wykonane zostały z naruszeniem wszystkich możliwych przepisów stanowiły poważne zagrożenie dla wszystkich mieszkańców [...] oraz innych osób przebywających w tym mieście. Z tego powodu każdy, kto zgłosił lub zgłosi to naruszenie powinien zostać uznany za stronę. Z uwagi na to, że opisane działanie pilotów i organizatorów lotu z dnia [...].11.2020 r. w [...] według art. 100 ust 1 pkt 4) ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze stanowi podstawę do cofnięcia (zawieszenia) przez Prezesa ULC licencji pilota oraz art 212 ust 1 pkt 1) ppkt. a) tejże ustawy stanowi przestępstwo ścigane z urzędu zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 5, to na podstawie art. 7 kpa postępowanie powinno zostać wszczęte z urzędu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej "p.p.s.a." - Dz. U. 2019 poz.2325). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że jest ona zasadna. Przedmiotem skargi jest postanowienie Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego utrzymujące w mocy postanowienie tego samego organu, którym odmówiono wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego cofnięcia lub ewentualnego zawieszenia licencji pilotów J. W. oraz B. R., a także cofnięcia rekomendacji do pełnienia funkcji [...] w [...], z uwagi na brak interesu prawnego po stronie skarżącego. Mając na uwadze obowiązujące przepisy oraz ustalony w sprawie stan faktyczny, w ocenie sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie uznać należy za prawidłowe. Zdaniem sądu, Prezes ULC słusznie postanowił o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 61a § 1 kpa, z uwagi na to, że skarżący nie posiadał przymiotu strony. Zgodnie bowiem z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowania albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy dany podmiot może zostać uznany za stronę decydują przepisy prawa materialnego. W świetle art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz.U.2020.1970) licencję lub wynikające z niej uprawnienia można cofnąć albo zawiesić w przypadku stwierdzenia, że członek personelu lotniczego: 1) uzyskał licencję lub uprawnienia w oparciu o sfałszowane dokumenty; 2) sfałszował zapisy w licencji lub poświadczył nieprawdę w dokumentach obsługi technicznej; 3) utracił kwalifikacje wymagane do wykonywania określonych czynności lotniczych; 4) wykonując czynności lotnicze, do których uprawnia go licencja, zagraża bezpieczeństwu ruchu lotniczego; 5) wykonywał czynności lotnicze pod wpływem alkoholu lub środków odurzających. A zatem w świetle powołanego przepisu to posiadacz licencji jest jedyną osobą, którą posiada interes prawny we wszelkich postępowaniach administracyjnych związanych z uprawnieniami wynikającymi z licencji członka personelu lotniczego. Postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia lub zawieszenia licencji lub uprawnień z niej wynikających określone w art. 100 ust. 1 ustawy Prawo Lotnicze, dotyczy zatem wyłącznie interesu prawnego posiadacza przedmiotowej licencji. Oznacza to, że skarżący J. R., jako osoba trzecia, nie posiada interesu prawnego wynikającego z niniejszych licencji. Rozważania te odnoszą się także do wniosku o cofnięcie rekomendacji do pełnienia funkcji [...] w [...]. Wobec powyższego za bezzasadne sąd uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie wszczęcie na wniosek lub z urzędu postępowania oraz niewykonanie jakiejkolwiek czynności dowodowej w celu oceny, czy opisane we wniosku dowody zaistniały, stanowią naruszenie obowiązujących przepisów prawa lotniczego i przepisów ruchu lotniczego oraz zostały udowodnione. Jak słusznie zauważył organ powołane powyżej przepisy dotyczą postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jakie przeprowadza organ administracyjny w ramach toczącego się postępowania administracyjnego. Tymczasem postępowanie w niniejszej sprawie nie zostało wszczęte. Sąd nie podzielił również stanowiska skarżącego, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego - art. 100 ust. 1 pkt 4) oraz art. 212 ust. 1 pkt 1 ppkt a) ustawy Prawo lotnicze poprzez ich nie zastosowanie, polegające na uznaniu, że działania sprawców nie zawierają znamion czynów zabronionych oraz naruszenia prawa materialnego tj. art. 304 § 2 kpk poprzez niepowiadomienie prokuratury o przestępstwie ściganym z urzędu na podstawie art. 212 ust. 1 pkt 1) ustawy Prawo lotnicze. W niniejszej sprawie organ odmówił wszczęcia postępowania i ograniczył się jedynie do zbadania posiadania przez skarżącego przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Prezes ULC nie badał kwestii naruszenia przez wskazane we wniosku o wszczęcie postępowania osoby, przepisów ustawy Prawo lotnicze. Podkreślić jednak należy, że zgodnie z wyjaśnieniami organu opisywane przez skarżącego czyny były już przedmiotem badania pod kątem ewentualnego zawiadomienia organów ściągania o możliwości popełnienia przestępstwa i w jego efekcie Prezes ULC uznał, że wniesienie takiego zawiadomienia nie byłoby zasadne. Ponadto w aktach sprawy znajduje się pismo z Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia [...] lipca 2020 r., sygn. akt [...], informujące o odmowie wszczęcia śledztwa w tej sprawie. Brak było również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 144 kpa w zw. z art. 127 § 2 kpa poprzez uznanie, ze organem właściwym dla zaskarżenia postanowienia Prezesa ULC jest Prezes ULC oraz art. 16 ust. 1, ust. 2 ust. 4ustawy Prawo lotnicze poprzez nieskierowanie zażalenia z dnia [...].08.2020 r. na postanowienie Prezesa ULC z dnia [...].08.2020 r. do Ministra Infrastruktury. Zgodnie z art. 127 § 3 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. W świetle zamieszczonej w art. 5 § 2 pkt 4 kpa definicji przez ministrów rozumie się także kierowników centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra, a zatem także Prezesa ULC. W sprawach nieuregulowanych w rozdziale kpa poświęconym zażaleniom, odpowiednie zastosowanie mają przepisy dotyczące odwołań, o czym stanowi art. 144 kpa. A zatem organem właściwym do rozpatrzenia złożonego przez niego zażalenia był nie minister właściwy do spraw transportu, a Prezes ULC. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 391 § 1 kpa poprzez uznanie braku możliwości przesyłania korespondencji postępowania drogą elektroniczną. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia tego zarzutu, albowiem jak słusznie wyjaśnił organ skarżący nie wykazał posiadania kwalifikowanego podpisu elektronicznego a także nie skorzystał z platformy EPUAP służącej dostarczaniu pism za pomocą drogi elektronicznej. Ponadto, jak słusznie zauważył organ, skarżący nie poniósł żadnych negatywnych skutków doręczania mu pism w tradycyjny sposób, tj. przy udziale Poczty Polskiej. Mając na uwadze powyższe sąd działając na podstawie art. 151p.p.s.a. oddalił skargę.