VI SA/Wa 2578/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2014 r. sprawy ze skarg Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych i M. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych oddala skargi Przedmiotem skargi wniesionej przez Pana M. W. (dalej Strona) oraz skargi wniesionej przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. jest decyzja Ministra Sprawiedliwości z [...] lipca 2013 r. sygn. [...] wydana na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 31 ust. 2a oraz art. 24 ust. 1 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 10 poz. 65), uchylająca uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. z [...] maja 2013 r. nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z [...] stycznia 2013 r. nr [...] w sprawie odmowy wpisu na listę radców prawnych i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. W niniejszej sprawie miał miejsce następujący stan faktyczny i prawny: Wnioskiem z [...] listopada 2009 r. Strona wystąpiła do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. o wpisanie jej na listę radców prawnych na podstawie art. 24 ust.1 oraz art. 25 ust.1 pkt 4 lit. a i b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Strona w okresie od [...] października 2005 r. do września 2008 r. odbyła w Sądzie Okręgowym w K. pozaetatową aplikację sądową zakończoną [...] września 2008 r. zdanym egzaminem sędziowskim. Ponadto Strona, w okresie od [...] października 2005 r. do [...] września 2008 r., na podstawie dwóch kolejnych umów zlecenia zawartych z Kancelarią adwokata Pani E. S., wykonywała czynności wymagające wiedzy prawniczej związane ze świadczeniem pomocy prawnej z tym jednak zastrzeżeniem, że drugą umowę zlecenia z [...] września 2006 r. Strona zawarła w ramach działalności gospodarczej prowadzonej pod firmą "M.". Do wniosku dołączone zostały dokumenty potwierdzające te okoliczności, jak również zaświadczenie adwokat Pani E. S. z [...] października 2009 r., z którego wynika, że Strona świadczyła na jej rzecz stałe usługi polegające na wykonywaniu czynności wymagających wiedzy prawniczej, które są bezpośrednio związane z wykonywaniem przez nią jako adwokata, pomocy prawnej. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. uchwałą z [...] grudnia 2009 r. nr [...] odmówiła Stronie wpisania na listę radców prawnych, przyjmując, że nie spełniła ona przesłanki z art. 25 ust. 1 pkt. 4 lit. b ustawy o radcach prawnych, ponieważ druga umowa zlecenia była wykonywana w ramach prowadzonej przez Stronę działalności gospodarczej. Ponadto Rada uznała, iż wykluczona jest możliwość sumowania okresów odbywania aplikacji sądowej z okresami wykonywania czynności wymagających wiedzy prawniczej. Strona wniosła odwołanie od powyższej uchwały, którą uchyliło Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z [...] lutego 2010 r. nr [...], przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Radę Okręgową Izby Radców Prawnych w K. Organ II instancji nie podzielił poglądu o niemożliwości sumowania okresów odbywania aplikacji sądowej z okresami wykonywania czynności wymagających wiedzy prawniczej. Od tej uchwały Strona wniósła odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, który decyzją [...] z [...] maja 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę organu II instancji. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K., po ponownym rozpatrzeniu sprawy uchwałą z [...] września 2010 r. nr [...], odmówiła Stronie wpisu na listę radców prawnych nie uznając okresu praktyki zawodowej wykonywanej przez Stronę na podstawie umowy zlecenia zawartej przez Stronę jako podmiot gospodarczy. Organ I instancji uznał, że przepis art. 25 ust. 1 pkt. 4 lit. b ustawy o radcach prawnych stanowi o pracy "w" kancelarii, a nie "dla" kancelarii, Strona zatem nie spełnia przesłanek zwolnienia z odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego, albowiem nie legitymuje się trzyletnim okresem wykonywania czynności wymagających wiedzy prawniczej w kancelarii adwokata lub radcy prawnego. Strona po raz kolejny wniosła odwołanie od uchwały organu I instancji, organ II instancji natomiast, utrzymał ją w mocy uchwałą z [...] listopada 2010 r. nr [...]. Od tej uchwały Strona złożyła odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, który decyzją z [...] lutego 2011 r. nr [...], uchylił uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. Minister Sprawiedliwości uznał, że organy samorządu, wbrew treści art. 7 k.p.a. nie podjęły wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Na tę decyzję Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 12 września 2011 r. sygn. akt. VI SA/Wa 1100/11 ją oddalił. Wyrok ten stał się prawomocny. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. po rozpatrzeniu, po raz kolejny, wniosku o wpis na listę radców prawnych, uchwałą z [...] stycznia 2013 r. nr [...], ponownie odmówiła wnioskodawcy wpisania go na listę radców prawnych podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko odnośnie nie spełnienia przez Stronę przesłanki zwolnienia z odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego, ze względu na brak trzyletniego okresu wykonywania czynności wymagających wiedzy prawniczej w kancelarii adwokata lub radcy prawnego. Organ I instancji poparł swoje stanowisko wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 sierpnia 2012 r. sygn. akt. II GSK 1779/11, w którym w analogicznej sprawie wypowiedział pogląd, że należy widzieć istotę i mającą głębszy sens różnicę pomiędzy wykonywaniem określonych czynności "w kancelarii prawniczej" a wykonywaniem takich czynności dla albo na rzecz kancelarii prawniczej. Strona odwołała się od tej uchwały, a organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji opierając się na wykładni przepisu art. 25 ust. 1 pkt. 4 lit. b ustawy o radcach prawnych dokonanej przez Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 22 sierpnia 2012 r. Od rozstrzygnięcia organu II instancji Strona również wniosła odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, który uchylając uchwały wydane przez organy obu instancji uznał, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w związku z faktem nie uznania okresu praktyki zawodowej, wykonywanej przez Stronę jako podmiot gospodarczy. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości przepis art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych nie wyłącza żadnej kategorii umów mających charakter cywilnoprawny. Zatem każda umowa cywilnoprawna stanowiąca podstawę wykonywania wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego może stanowić podstawę zaliczenia praktyki zawodowej, o której mowa w powołanym przepisie. W świetle redakcji tego przepisu bez znaczenia pozostaje więc wykonywanie określonych w nim czynności w formie działalności gospodarczej, o ile świadczone są w oparciu o umowę cywilnoprawną. Minister Sprawiedliwości wskazał następnie, iż jest związany w niniejszej sprawie zgodnie z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku z 12 września 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1100/11, zapadłym w niniejszej sprawie na jej wcześniejszym etapie, w którym Sąd potwierdził w pełni stanowisko Ministra Sprawiedliwości odnośnie interpretacji normy art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych, w myśl której utożsamianie użytego w przepisie pojęcia "w kancelarii" - z miejscem świadczenia czynności podważa sens omawianego uregulowania. Jak wskazał Minister Sprawiedliwości, zdaniem Sądu, istotą tej regulacji nie jest określenie w sensie fizycznym miejsca świadczenia usług, czyli "czynności" lecz wykonywanie w odpowiedniej formie wymagających wiedzy prawniczej "czynności" bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej. W związku z powyższym Minister Sprawiedliwości w zaskarżonej decyzji stwierdził, iż dokonując oceny sytuacji prawnej Strony w oparciu o tak ustaloną wykładnię przepisów prawa, organy wpisowe z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. nie rozważyły należycie i wszechstronnie całokształtu zebranego materiału dowodowego i dowolnie, z naruszeniem art. 80 k.p.a. ustaliły, że Strona nie spełnia przesłanek do wpisu na listę radców prawnych. Od powyższsej decyzji Ministra Sprawiedliwości, skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: Pan M. W. oraz Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. Skarżące podmioty podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych zarzuciło zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych poprzez jego błędną wykładnię, jak również naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 2 k.p.a., poprzez uchylenie uchwał obu instancji, pomimo iż podjęte zostały z poszanowaniem przepisów postępowania oraz prawa materialnego, i po wyjaśnieniu wszelkich okoliczności istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. podkreśliło, że zgadza się całkowicie z interpretacją art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 sierpnia 2012 r. sygn. akt. II GSK 1779/11. Odnosząc się natomiast do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 września 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1100/11, Prezydium wskazało, że Sąd nie dokonał wykładni art. 25 ust. 4 lit. b ustawy o radcach prawnych w zakresie, jaki stałby w sprzeczności z rozstrzygnięciem organów samorządu radcowskiego. Sąd Administracyjny przyznał Ministrowi Sprawiedliwości, iż ten dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a i b ustawy o radcach prawnych, aczkolwiek stwierdzenie to odnosiło się do możliwości sumowania okresów o których mowa w lit. a i b powołanego przepisu, czego na obecnym etapie postępowania organy samorządu nie kwestionują. W ocenie Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, wywód natomiast dokonany przez Sąd, dotyczący interpretacji pojęcia "w kancelarii" użyty w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b, nie stoi w sprzeczności z problemem który pojawił się przy wykładni tego przepisu na obecnym etapie postępowania. Przeprowadzona zatem wykładnia dotyczyła aspektów, które obecnie nie są w żaden sposób sporne. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie rozstrzygał, czy okres wykonywania wymagających wiedzy prawniczej czynności w ramach umowy cywilnoprawnej i zarazem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, może być zaliczony do okresu, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych. Tymczasem zdaniem Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych na gruncie ustawy o radcach prawnych, przy rozważaniu zagadnień, które umożliwiają zwolnienie z wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego, nie pozostaje bez znaczenia fakt, czy na podstawie umowy cywilnoprawnej czynności wymagające wiedzy prawniczej wykonuje osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, czy też przedsiębiorca, który prowadzi działalność gospodarczą we własnym imieniu. Działalność gospodarcza, oprócz posiadania charakteru zarobkowego, prowadzona jest w sposób ciągły i nastawiona jest na masowe, a nie tylko na indywidualne działanie. Przedsiębiorca działa na własny rachunek w znaczeniu komercyjnym, funkcjonując tym samym na własne ryzyko. Przedsiębiorca zawsze będzie niezależnym, profesjonalnym, właśnie w znaczeniu komercyjnym podmiotem, któremu nie można będzie przypisać miejsca w strukturze kancelarii, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych. Zdaniem Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych zatem, NSA niezwykle trafnie wyłożył znaczenie tego przepisu zaznaczając, że tylko w przypadku nieprofesjonalnego - niekomercyjnego zleceniobiorcy, możemy mówić o włączeniu go do organizmu, jakim jest kancelaria. Pan M. W. we wniesionej przez siebie skardze wskazał, jak wielokrotnie wcześniej, że z treści zaświadczeń wystawionych przez adwokat Panią E. S. jednoznacznie wynika, iż niezależnie czy jako osoba fizyczna czy też jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, zawsze traktowany był jak aplikant i podobnie jak aplikant przyuczany był na mocy zawartych umów cywilnoprawnych do wykonywania zawodu adwokata. Skarżący wskazał, że niezależnie od tego czy wykonujący usługę jest osobą fizyczną czy też osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, to w myśl art. 734 § 1 k.c. w zw. z art. 750 k.c. zawsze wykonuje ją jako niezależny podmiot "dla" zlecającego usługę. Forma prawna zatem w jakiej działa wykonujący usługę jest nieistotna. Istotne jest natomiast jakie obowiązki wynikają z łączącej strony umowy oraz to jak faktycznie przebiega współpraca pomiędzy nimi. Skarżący powołując się na art. 31 ust. 2b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w zw. z art. 13 § 2, 50 § 1, 54 § 1 i 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżył korzystną dla siebie decyzję Ministra Sprawiedliwości ponieważ uważa, że tylko ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania dokonane przez Sąd w danej sprawie, wiążą nie tylko Sąd, ale również i organy niższych instancji, których działania były przedmiotem kolejnych zaskarżeń. W odpowiedzi na obie skargi Minister Sprawiedliwości podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie obu skarg. Minister Sprawiedliwości wskazał, że w skardze Pana M. W. autor podziela w całości zaskarżoną przez siebie decyzję. Odnosząc się natomiast do skargi Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W., wskazał że organy wpisowe ponownie rozpatrując sprawę w przedmiocie wpisu pana M. W. na listę radców prawnych winny dokonać analizy sytuacji prawnej wnioskodawcy w zakresie spełnienia przesłanek z art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych przy uwzględnieniu zapatrywań prawnych zawartych w zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości jak również mając na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, sygn. akt VI SA/Wa 1100/11, nieuwzględnienie bowiem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wynikających z tych orzeczeń świadczy o braku oceny całości materiału dowodowego przez organy wpisowe i jednocześnie narusza m.in. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd badając legalność wydanej przez Ministra Sprawiedliwości decyzji uchylającej uchwały obu instancji wydane przez organy samorządu radcowskiego, nie stwierdził naruszenia przepisów prawa. Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest interpretacja art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych w części, w której przepis ten odnosi się do trzyletniego okresu wykonywania na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego w kancelarii prawniczej, jako jednego z warunków wpisu na listę radców prawnych bez konieczności odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego. Dokładniej rzecz ujmując chodzi o rozstrzygnięcie, czy warunek ten jest spełniony jeżeli czynności, o których mowa w tym przepisie są wykonywane, tak jak w niniejszej sprawie, w ramach umowy zlecenia zawartej z "kancelarią" przez podmiot gospodarczy. W podobnej sprawie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 sierpnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1779/11, stwierdzając, że: "należy widzieć istotną i mającą głębszy sens różnicę pomiędzy wykonywaniem określonych czynności "w kancelarii prawniczej", a wykonywaniem takich czynności dla albo na rzecz kancelarii prawniczej. W tym pierwszym bowiem przypadku mamy do czynienia z włączeniem wykonującego czynności do określonego organizmu, struktury tworzonej przez osoby posiadające status zawodowy, do którego wykonujący czynności aspiruje, ze wszystkimi konsekwencjami wspólnego działania w tej strukturze. W drugim zaś kandydat na radcę prawnego jest niezależnym, działającym samodzielnie "podmiotem gospodarczym", którego relacje ze zleceniodawcą sprowadzają się, tak jak w stosunkach prawnych tego rodzaju, do rozliczania się z wykonanych zadań. Określanie w tych warunkach roli zleceniodawcy jako patronatu nad zleceniobiorcą nie jest więc właściwe, chociaż w istocie o patronat tutaj chodzi. Zawód radcy prawnego jest zawodem zaufania publicznego. Posiada więc status, którego podkreśleniem są m. in. wysokie wymagania stawiane kandydatom do tego zawodu. Podstawową formą przygotowania zawodowego do wykonywania zawodu radcy prawnego jest niewątpliwie aplikacja radcowska. Nie ulega też wątpliwości, że aplikacja przebiega pod pieczą korporacji radcowskiej, mającą na celu przygotowanie do należytego wykonywania zawodu, w sensie nie tylko technicznym. Inny, wyjątkowy, przewidziany w art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b) ustawy o radcach prawnych sposób uzyskania przygotowania do zawodu ma również na względzie możliwość zapewnienia korporacji radcowskiej sprawowania pieczy nad przebiegiem tego przygotowania, czego wyrazem jest – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – postawienie wymagania wykonywania czynności związanych ze świadczeniem pomocy prawnej "w" kancelarii adwokackiej, "w" zespole adwokackim, itp. Nie jest więc zatem ważne tylko to, co (jakie czynności) się wykonuje. Równie ważne jest w jakich warunkach (otoczeniu) taka działalność jest prowadzona, bo od tego też zależy nabycie kwalifikacji (nie tylko czysto fachowych) niezbędnych do wykonywania zawodu radcy prawnego.". Na powyższy wyrok powołują się organy samorządu radcowskiego w swoich ostatnich rozstrzygnięciach w sprawie. Ponadto Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dodaje, że: "Działalność gospodarcza, oprócz posiadania charakteru zarobkowego, prowadzona jest w sposób ciągły i nastawiona jest na masowe, a nie tylko na indywidualne działanie. Przedsiębiorca działa na własny rachunek w znaczeniu komercyjnym, funkcjonując tym samym na własne ryzyko (...) Nawet jeśli niektóre z przytoczonych cech można przypisać dla osoby fizycznej - zleceniobiorcy nieprowadzącego działalności gospodarczej, to bez wątpienia działania zleceniobiorcy - przedsiębiorcy - zawsze będą miały wymiar komercyjny. Przedsiębiorca zawsze będzie niezależnym, profesjonalnym właśnie w znaczeniu komercyjnym podmiotem, któremu nie można będzie przypisać miejsca w strukturze kancelarii, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych.". Mając na uwadze przytoczone stanowiska, należy podkreślić, że ani Naczelny Sąd Administracyjny, ani Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych nie dokonali literalnej wykładni art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych. Przywołana argumentacja, uzasadnia wykładnię celowościową tego przepisu i przyświeca jej, jak najbardziej uzasadniona, troska o zachowanie wysokich standardów zarówno merytorycznych jak i etycznych zawodu radcy prawnego. Sąd jednak wyraża wątpliwość czy wykładnia ta jest jedyną, zapewniającą spełnienie wysokich wymogów jakie powinna spełniać osoba wykonująca zawód zaufania publicznego radcy prawnego. Z całą pewnością nie można się zgodzić z tezą, że podejmowanie jakichkolwiek działań przez podmiot gospodarczy ma zawsze cel i charakter komercyjny. Uściślając tę kwestię, Sąd uważa, że nie w każdym przypadku wykonywanie wymagających wiedzy prawniczej czynności "w kancelarii prawniczej", w warunkach art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych, przez podmiot gospodarczy, będzie miało cel komercyjny, wykluczający ten podmiot ze struktury kancelarii. Chyba, że za taki cel, uzna się długoterminowe plany osiągania w przyszłości dochodów z tytułu wykonywania zawodu radcy prawnego. W takim jednak razie komercyjny charakter należałoby przypisać działaniom aplikantów zawodów prawniczych, a być może nawet studentom prawa. Analizowany w niniejszej sprawie przypadek potwierdza przedstawione stanowisko Sądu. Z umów zlecenia zawartych przez Pana M. W. z kancelarią adwokat Pani E. S. jak i oświadczeń Pani adwokat, znajdujących się w aktach sprawy wynika, że czynności wykonywane przez Pana M. W. pomimo, iż przez pewien okres występował on jako podmiot gospodarczy, były wykonywane "w kancelarii prawniczej", a nie "dla kancelarii prawniczej", w rozumieniu jakie zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 sierpnia 2012 r. Chyba, że organy samorządu radcowskiego orzekające w niniejszej sprawie kwestionują oświadczenia złożone przez osobę wykonującą zawód zaufania publicznego, co jednak nie wynika z akt sprawy. Oznacza to zdaniem Sądu, że przyjęta przez te organy interpretacja art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych ma charakter zawężający i wprowadza pewien automatyzm działania w procesie podejmowania uchwał w podobnych przypadkach. Tymczasem podejmowanie decyzji bądź uchwał w sposób automatyczny z całą pewnością jest łatwiejsze, ale jak pokazuje niniejsza sprawa, nie do końca racjonalne. Zdaniem Sądu organy samorządu radcowskiego powinny rozpatrywać każdy podobny przypadek indywidualnie, w oparciu o ustalony stan faktyczny, a nie w oparciu o interpretację z góry wykluczającą podmioty ubiegające się o wpis na listę radców prawnych, które przesłanki zwolnienia z wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych, realizują jako podmiot gospodarczy. Analizując treść przywołanego przepisu Sąd stoi na stanowisku, że przesłanki zwolnienia z wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego są spełnione, jeżeli czynności, o których mowa w tym przepisie wykonywane są osobiście przez osobę aspirującą do wpisu na listę radców prawnych, niezależnie od tego czy umowę zlecenia bądź innego rodzaju umowę z kancelarią prawniczą zawiera jako osoba fizyczna czy też jako podmiot gospodarczy. Zdaniem Sądu, to osobiste zaangażowanie w wykonywanie wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej pod pieczą doświadczonego radcy prawnego bądź adwokata decyduje o prawidłowym przygotowania do zawodu radcy prawnego. Osobiste udzielanie porad i konsultacji prawnych, w ramach zleconych przez sprawującego pieczę radcę prawnego bądź adwokata, osobiste sporządzanie opinii prawnych, opracowywanie projektów aktów prawnych i pism procesowych zleconych przez tegoż radcę prawnego bądź adwokata, w ramach umowy o pracę bądź umowy cywilnoprawnej, wypełnia zdaniem Sądu ratio legis przedmiotowego przepisu. Drugorzędną natomiast kwestią jest to czy podmiot ubiegający się o wpis na listę radców prawnych bez odbycia aplikacji radcowskiej i bez zdania egzaminy radcowskiego, zawarł umowę z kancelarią prawniczą jako podmiot gospodarczy. Powyższa rozumienie treści art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych pozwoli, zdaniem Sądu, na osiągniecie celów jakie przyświecały Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w wyjaśnieniu znaczenia normy wynikającej z tego przepisu, a jednocześnie wykluczy automatyczne i generalizujące podejście do wszystkich tego typu przypadków. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości naruszenia przepisów materialnych jak i proceduralnych, w związku z czym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.