VI SA/Wa 2590/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Leszek Kobylski Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2013 r. sprawy ze skargi K. Ł. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej oddala skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], nakładającej na K. L. (zwanego dalej także skarżącym) kary pieniężnej w wysokości 3000 zł za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Do wydania niniejszych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W wyniku kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2011 r. ustalono, że miało miejsce wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. nr 80. poz. 433), bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. Mając na uwadze ustalenia kontroli, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 3.000 złotych. Następnie skarżący pismem z dnia [...] lutego 2012 r. wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 9, art. 67 § 1, art. 70, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 81. art. 86 w zw. z art. 107 k.p.a. do którego doszło poprzez nieumożliwienie wypowiedzenia się co do przyczyn stwierdzenia braku należnej opłaty za przejazd pojazdem o nr rej. [...] w dniu [...] sierpnia 2011 r. na drodze krajowej nr [...] (odcinek: [...] - [...]) oraz przez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność przyczyn braku opłaty i braku zawinienia strony w powstałym naruszeniu. Jako podstawę stwierdzenia nieważności decyzji strona wskazała art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...]. Od powyższej decyzji skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W treści wniosku strona podniosła, iż pracodawca zawarł umowę z GDDKiA, zgodnie z którą doładowanie konta przedpłaconego następowało automatycznie o kwotę 1.000 zł, każdorazowo z chwilą spadku środków na tym koncie poniżej kwoty 710 zł. W ocenie skarżącego pojazd którym się poruszał w dniu kontroli wyposażony był w prawidłowo działające urządzenie. Ponadto podniósł, iż brak uiszczenia należnej opłaty był spowodowany wadliwym działaniem systemu, na który skarżący nie miał wpływu. Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając niniejszą sprawę podkreślił zasady postępowania rządzące postępowaniem prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. W oparciu o powyższe rozważania stwierdził, że zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie znajdują uzasadnienia i nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...]. Organ wyjaśnił, że w Polsce w systemie elektronicznego poboru opłat wykorzystywana jest technologia mikrofalowa DSRC (Dedicated Short Range Communication - dedykowana komunikacja krótkiego zasięgu). Technologia DSRC działa w oparciu o dwa rodzaje współpracujących urządzeń: czujniki rejestrujące fale, umieszczone na bramownicach wzniesionych nad drogą objętą obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz transponderu (tzw. viaBOX) wysyłającego dane o pojeździe do czujników. W chwili, gdy kierujący pojazdem przejeżdża pod bramownicą lub do pojazdu zbliży się Mobilna Jednostka Kontrolna Inspekcji Transportu Drogowego, nawiązywana jest łączność między bramownicą (lub Mobilną Jednostką Kontrolną), a jednostką pokładową (viaBOX) zainstalowaną w pojeździe. W niniejszej sprawie ustalono, iż w urządzeniu viaBOX przypisanym do kontrolowanego pojazdu brak było środków na koncie przedpłaconym, w związku z czym stwierdzono brak uiszczenia opłaty elektronicznej. Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Organ podkreślił, że w sprawie niniejszej z akt sprawy jednoznacznie wynika, że to skarżący kierował kontrolowanym pojazdem, zatem nie ma jakiejkolwiek sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem zawartym w decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] a przepisami prawa, na podstawie których decyzja ta została wydana. Organ podkreślił, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący w istocie nie kwestionuje "braku należytej opłaty" upatrując jednocześnie rażącego naruszenia prawa przepisów postępowania administracyjnego w braku przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność przyczyn braku opłaty i braku zawinienia skarżącego w powstaniu zaistniałej sytuacji. Organ wskazał, iż organy Inspekcji Transportu Drogowego kontrolując prawidłowość uiszczenia opłaty elektronicznej, dokonują jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustalą naruszenie przepisów prawa - mają obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji. Kara pieniężna za nieuiszczenie opłaty elektronicznej nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Dlatego też, zdaniem organu, bez znaczenia są okoliczności, skutkiem których skarżący nie uiścił opłaty elektronicznej, albowiem organy administracji nie są upoważnione do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz mają za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków. Ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13 k ust. 1 i 2 u.d.p. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów przyczyny, z powodu których opłata nie została uiszczona nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Zatem przed wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] organ nie miał obowiązku ustalenia przyczyn braku uiszczenia opłaty elektronicznej oraz braku zawinienia skarżącego w stwierdzonym naruszeniu. Organ odnosząc się do umowy dołączonej przez stronę do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, iż dodatkowo potwierdza ona, że konto w celu umożliwienia poboru opłaty elektronicznej było utworzone w trybie przedpłacowym, co oznacza, że aby została uiszczona opłata elektroniczna za przejazd po drodze płatnej warunkiem jest odpowiednia ilości środków na koncie. Płatność w celu dokonania doładowania miała być dokonywana kartą debetową a progiem doładowania była kwota 710 złotych. Jednakże brak jest jakichkolwiek dowodów na fakt, iż na ww. koncie w trakcie dokonanej kontroli były środki, które mogłyby podważyć ustalenia zawarte w protokole kontroli. Zgodnie z art. 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. (Dz. U. Nr 91, poz. 542) wniesienie opłaty elektronicznej w formie, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1 następuje przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwala na odbycie planowanego przejazdu w całości. Przez wniesienie opłaty elektronicznej w formie, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1, rozumie się wpływ środków na rachunek bankowy, o którym mowa w § 3 ust. 3 pkt ww. rozporządzenia. W ocenie organu zarzut naruszenia czynnego udziału w postępowaniu jest bezzasadny. Strona niniejszego postępowania administracyjnego była bowiem jednocześnie osobą kontrolowaną. Zatem brała bezpośredni udział w przeprowadzonej kontroli i miała zapewnioną możliwość zgłaszania uwag do protokołu kontroli. Na decyzję z dnia [...] września 2012 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7. art. 8. art. 9. art. 10. art. 67 § 1, art. 70. art. 75 § 1. art. 77 § 1 art. 78 § 1. art. 80. art. 81. art. 86 w związku z art. 107 § 3 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na odmowie stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji organu z dnia [...] sierpnia 2011 r. mimo, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji uniemożliwiono skarżącemu pełne wypowiedzenie się co do przyczyn stwierdzenia braku należnej opłaty za przejazd pojazdem o nr rej. [...] w dniu [...] sierpnia 2011 r. na drodze krajowej nr [...] (odcinek: [...] - [...]) oraz zaniechano przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność przyczyn braku opłaty i braku zawinienia skarżącego w powstaniu zaistniałej sytuacji. Skarżący wskazał, że prawidłowe zastosowanie powołanych przepisów powinno doprowadzić do podjęcia następujących czynności; 1. wpisanie do protokołu wyjaśnień skarżącego (art. 10 w zw. z art. 67 § 1 k.p.a.), 2. weryfikacji podanych przez skarżącego twierdzeń a to przez przeprowadzenie następujących dowodów (art. 7, art. 75 § 1, 77§ 1, 78 § 1 k.p.a.): a) z zeznań świadka W. G. (właściciela kierowanego przez skarżącego pojazdu i jego pracodawcy) i J. G. (osoby odpowiedzialnej w firmie pracodawcy skarżącego za logistykę i uiszczanie opłat za przejazdy drogami krajowymi) b) z dokumentów, w tym umowy z [...] czerwca 2011 r. zawartej pomiędzy pracodawcą skarżącego a Centralnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad (Skarbem Państwa) ("GDDKiA") reprezentowanym przez spółkę specjalnego przeznaczenia – "viaToll", które umożliwiłyby poczynienie następujących ustaleń (art. 7, art. 80 k.p.a.). - że pracodawca skarżącego zawarł umowę z GDDKiA, zgodnie z którą doładowanie konta przedpłaconego umożliwiającego automatyczne pobieranie opłaty miało także odbywać się automatycznie o kwotę 1000 zł, każdorazowo z chwilą spadku środków na tym koncie poniżej kwoty 710 zł, - że w kierowanym przez skarżącego pojeździe zainstalowane było prawidłowo działające urządzenie pokładowe umożliwiające pobór opłat oraz, że podczas przejazdu przez kolejne punkty kontrolne urządzenie to wydawało pojedynczy sygnał dźwiękowy wskazujący na prawidłowe działanie całego systemu i właściwy pobór z konta należnej opłaty, - że wobec tych okoliczności brak uiszczenia należnej opłaty był spowodowany wadliwym działaniem systemu, za co skarżący nie może ponosić, ani winy, ani odpowiedzialności, gdyż tę ponosi Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej p.p.s.a."). Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] czerwca 2012 r. nie naruszają prawa. Oba ww. rozstrzygnięcia organu zostały wydane nie w trybie zwykłym lecz w postępowaniu nadzorczym wszczętym na skutek wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. nakładającej na stronę karę pieniężną w kwocie 3000 zł za wykonywanie przejazdu po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Z uwagi na to, że jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji wskazany został art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. rola Głównego Inspektora Transportu Drogowego sprowadziła się do rozstrzygnięcia, czy jego decyzja z dnia [...] sierpnia 2011 r. została wydana bez podstawy prawnej lub rażącym naruszeniem prawa. Zaskarżoną decyzją oraz utrzymaną nią w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. organ nie dopatrzył się wadliwości, które uzasadniałyby stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu. Z protokołu kontroli z dnia [...] sierpnia 2011 r., będącego dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. wynika obiektywnie istniejąca okoliczność, iż skarżący wykonując przejazd odcinkiem drogi krajowej nr [...] klasy GP, G, który jest wskazany w załączniku nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej nie uiścił tejże opłaty. W czasie skanowania urządzenia viaBOX stwierdzono, że kontrolowany pojazd ma otwarte incydenty w dniu przejazdu albowiem brak było środków na koncie pre-pay. Po skontrolowaniu urządzenia okazało się, że nie została opłacona opłata elektroniczna. Z tego względu istniały podstawy prawne do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej na podstawie art. 13k ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. W niniejszej sprawie skarżący odpowiadał za naruszenie przepisów ustawy o drogach publicznych. Odpowiedzialność strony w tym wypadku ma charakter obiektywny. Niezależna jest od winy sprawcy naruszenia oraz od przyczyn, które to naruszenie spowodowały. W związku z powyższym organ nie był zobowiązany uwzględnić wniosków dowodowych strony, gdyż dla rozstrzygnięcia sprawy nie miały znaczenia. Należy zgodzić się również ze stanowiskiem organu co do braku uchybień proceduralnych przy wykonywaniu kontroli pojazdu w dniu [...] sierpnia 2011 r. Odbywała się ona zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz. U. Nr 133, poz. 773). Wbrew twierdzeniom skarżącego, miał on możliwość ustosunkowania się do wyników kontroli i zgłosić stosowne zastrzeżenia, o czym świadczą adnotacje na protokole kontroli. W tym stanie rzeczy nie doszło do wskazanych w skardze naruszeń postępowania, które uzasadniałyby stwierdzenie nieważności decyzji nakładającej na stronę karę pieniężną. Z tych względów wobec niezasadności zarzutów skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.