VI SA/Wa 2593/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia odwołania od rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu M. M. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym w dniu [...] listopada 2013 r. (na urzędowym formularzu PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący M. M. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych. Jednocześnie wskazał, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Z informacji zawartych we wniosku oraz z nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego dokumentów wynika, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i 18-letnim synem. Oboje małżonkowie prowadzą działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług stomatologicznych. Z tego tytułu swoje miesięczne dochody brutto skarżący oszacował na kwotę 5.000 zł, a żony – na 2.000 zł. Jako składniki majątku rodziny wymienił: lokal mieszkalny o powierzchni 120 m kw, nieruchomość rolną o powierzchni 2,2 ha oraz oszczędności w kwocie 80.000 zł. Wspólne zeznanie podatkowe małżonków za 2012 r. wskazuje, że skarżący z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej osiągnął dochód w wysokości 34.318,99 zł - przy przychodzie w kwocie 261.442,50 zł i kosztach uzyskania przychodów w wysokości 227.123,51 zł, a jego małżonka uzyskała dochód w wysokości 3.378,96 zł - przy przychodzie w kwocie 71.709,25 zł i kosztach uzyskania przychodów w wysokości 68.330,29 zł. Natomiast - według przedstawionych bilansów - dochód skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 października 2013 r. zamknął się w kwocie 33.974,65 zł (przy przychodach w wysokości 218.533,70 zł i kosztach w kwocie 184.559,05 zł), a żona skarżącego w ww. okresie z tego tytułu poniosła stratę w wysokości 1.665,30 zł (przy przychodach w kwocie 50.815 zł i kosztach w wysokości 52.480,30 zł). Skarżący dysponuje sześcioma rachunkami bankowymi, na których salda końcowe wynosiły: 1.877,81 zł (według stanu na dzień [...] listopada 2013 r.), 6.360,02 zł (według stanu na dzień [...] listopada 2013 r.), 1.231,92 zł (według stanu na dzień [...] listopada 2013 r.), 102,16 zł (według stanu na dzień [...] listopada 2013 r.), 14,14 zł (według stanu na dzień [...] listopada 2013 r.), 706,08 zł (według stanu na dzień [...] listopada 2013 r.) i 161,49 zł (według stanu na dzień [...] listopada 2013 r.) - wyciągi z ww. rachunków bankowych w aktach sądowych sprawy. Ponadto skarżący posiada jednostki funduszy inwestycyjnych na łączną wartość 65.415,89 zł (według stanu na dzień [...] grudnia 2013 r.). Natomiast skarżący nie wyjaśnił, czy jego żona dysponuje rachunkami bankowymi bądź lokatami. Dodał, że do 2010 r. lub do 2011 r. jego małżonka otrzymywała dopłaty do gruntów z funduszy Unii Europejskiej w wysokości ok. 1.000 zł rocznie. Rozpoznając niniejszy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić w sprawach nieobjętych ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych, tj. niewymienionych w art. 239 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.) oraz niepodlegających zwolnieniu od kosztów sądowych na mocy przepisów szczególnych. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. W niniejszej sprawie skarżący, wnosząc o przyznanie prawa pomocy, powołuje się na przepis art. 239 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Powyższe oznacza, że skarżący myli instytucję prawa pomocy (przewidzianą w oddziale 2 rozdziału 3 działu V p.p.s.a.) z ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych określonym w art. 239 pkt 1 p.p.s.a. Tymczasem ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych wyklucza rozpoznawanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od koszów sądowych. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie nieuwzględnienia odwołania od rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej; dotyczy więc prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie udzielenia świadczeń leczniczych, a nie korzystania z nich przez skarżącego (innymi słowy w przedmiotowej sprawie skarżący jest – w kontekście usług leczniczych - świadczeniodawcą, a nie ich świadczeniobiorcą). Zatem przedmiot tej sprawy nie mieści się w dyspozycji przepisu art. 239 pkt 1 lit c p.p.s.a. i w konsekwencji możliwe jest zgłoszenie przez skarżącego żądania przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jeżeli jednak skarżący podważa zasadność pobrania wpisu od skargi w niniejszej sprawie, może to uczynić zaskarżając zażaleniem zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Powyższa kwestia pozostaje bowiem poza zakresem kompetencji referendarza sądowego. Przechodząc do oceny wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, stwierdzić należy, iż wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Niedopuszczalna jest zatem sytuacja, gdy strona regulując ciążące na niej zobowiązania żąda, by koszty sądowe pokrywał jej Skarb Państwa. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ogranicza krąg osób, którym Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, jedynie do osób ubogich, w których przypadku poniesienie pełnych kosztów postępowania skutkowałoby koniecznością rezygnacji przez nie z wydatków zabezpieczających ich podstawowe potrzeby życiowe w stopniu, który zagrażałby ich utrzymaniu. Tymczasem analiza transakcji dokonywanych na rachunkach bankowych skarżącego wskazuje, że pokrywa on na bieżąco koszty utrzymania rodziny, a także koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący nie sygnalizował zresztą żadnych trudności finansowych; wręcz przeciwnie - oświadczył, że dysponuje oszczędnościami w wysokości ok. 80.000 zł. W świetle powyższego, nie budzi wątpliwości, iż skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla rodziny, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.