VI SA/Wa 2594/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2013 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia sprzeciwu wobec udzielenia patentu na wynalazek pt. "Element budowlany" nr [...] oddala skargę Decyzją z [...] listopada 2011 r. nr Sp. [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej oddalił sprzeciw wniesiony przez L. G. w sprawie unieważnienia patentu udzielonego J. S. na wynalazek nr PL [...] pt. [...] Do wydania decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne: Urząd Patentowy RP decyzją z [...] marca 2007 r. udzielił J.S. patentu na wynalazek nr PL [...] pt. [...] W dniu [...] maja 2008 r., w terminie przewidzianym w art. 246 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r., nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej p.w.p.) wpłynął sprzeciw wniesiony przez L. G.. Za podstawę swojego żądania o unieważnienie ww. patentu wnoszący sprzeciw wskazał na brak spełnienia ustawowych warunków określonych w art. 24 ustawy p.w.p. w zw. z art. 26 p.w.p. twierdząc, że rozwiązanie w dacie zgłoszenia nie posiadało poziomu wynalazczego. Sporny patent wynikał dla wynalazcy w sposób oczywisty ze stany techniki, tj. polskiego patentu nr PL [...] zgłoszonego w dniu [...] maja 1996 r. pod nr [...]. Uznał, że [...] według patentu PL [...] stanowi szczególną postać [...] według publikacji PL [...]. Rozwiązanie wcześniejsze zawiera wszystkie cechy znamienne spornego patentu ujęte w zastrzeżeniach patentowych. Pomimo zastosowania innej terminologii z opisu i rysunku wynika, że chodzi o odpowiedniki takich samych cech technicznych. Uprawniony z [...] na wynalazek nr PL [...] pt. [...] w odpowiedzi na zarzuty wnoszącego sprzeciw stwierdził, że sporny [...] jest wynikiem twórczej działalności, a unikalne ukształtowanie [...] jest nowatorskie i nieoczywiste w świetle wcześniejszego stanu techniki. Cechuje go nie tylko większa [...] w stosunku do znanych rozwiązań, a w szczególności do tego ujawnionego w PL [...], ale jest również [...] w obsłudze, bowiem instalacja [...]. Rozpoznając sprawę, Kolegium Orzekające Urzędu Patentowego w pierwszej kolejności zauważyło, że w przedmiotowej sprawie wynalazek zostało zgłoszony do Urzędu Patentowego w dniu [...] lutego 2000 r., tj. w okresie obowiązywania ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości, dalej u.o.w. Zatem przepisy tej ustawy stanowiły podstawę prawną oceny warunków wymaganych do uzyskania ochrony (patentu) na ten wynalazek. Wnoszący sprzeciw, w ocenie Kolegium, sformułował swój wniosek o unieważnienie przedmiotowego patentu w oparciu o zarzut nieoczywistości zawarty w art. 10 u.o.w., zgodnie z którym "wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym niewynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania". Wskazał, że rozwiązanie ze stanu techniki, a mianowicie przedstawione w opisie, zastrzeżeniach i rysunku polskiego patentu PL [...] jednoznacznie podważa (jego zdaniem) nieoczywistość spornego patentu PL [...]. Kolegium Orzekające rozstrzygając zasadność niespełnienia przez przedmiotowy wynalazek w dniu jego zgłoszenia wymogu nieoczywistości, tj. nie wynikania w sposób oczywisty ze stanu techniki, uznało, że wnoszący sprzeciw nie udowodnił, że takie naruszenie wskazanego przez niego art. 10 u.o.w. miało miejsce. Rozpatrując kryterium nieoczywistości konieczne było ustalenie, czy w dacie zgłoszenia przedmiotowego wynalazku tj. w dniu [...] lutego 2000 r. przeciętny znawca na podstawie swojej wiedzy i aktualnego na w/w dzień stanu techniki, byłby w stanie uzyskać przedmiot/rozwiązanie według spornego patentu. Wynalazek posiada poziom wynalazczy (jest nieoczywisty) tylko wtedy, gdy jego uzyskanie nie jest wynikiem zastosowania przez przeciętnego znawcę zwykłych umiejętności takich jak rutynowe zastąpienie jednego środka technicznego innym również znanym środkiem technicznym, zwyczajowego połączenia kilku znanych rozwiązań itp. Kolegium podkreśliło, że przeciwstawiony dokument PL [...] został starannie zbadany przez Urząd Patentowy pod kątem szkodliwości ww. rozwiązania dla zdolności patentowej spornego patentu PL [...] już na etapie zgłoszenia w trybie administracyjnym. W wyniku obszernej korespondencji z uprawnionym (zgłaszającym na ówczesnym etapie prowadzenia sprawy) uzyskano opracowaną prawidłowo dokumentację wynalazku przedstawiającą rozwiązanie, którego istota spełnia ustawowe wymagania do uzyskania patentu, a więc jest to rozwiązania nowe, niewynikające w sposób oczywisty ze stany techniki oraz nadające się do stosowania. Porównując oba rozwiązania tj. dokument przeciwstawiony PL [...] oraz kwestionowany PL [...] Kolegium stwierdziło, że rozwiązują ten sam problem techniczny, tj. proponują przedmiot stanowiący [...], mający zapewnić jej (jednocześnie) odpowiednia wytrzymałość i [...]. W takim przypadku bezspornym jest, że niektóre cechy techniczne tego typu elementów będą się pokrywać, a w konsekwencji, w tego typu rozwiązaniach można dostrzec pewne wspólne cechy konstrukcyjne jak np. [...] itp., Zatem w ogólnym pojęciu oba rozwiązania – przeciwstawione i sporne są do siebie podobne i w tym zakresie oczywiste: oczywiste jest bowiem zastosowanie [...] bez której niemożliwe byłoby wzniesienie konstrukcji np. [...]. Nie jest jednak tak, że cechy oczywiste na poziomie ogólnym konstruowania [...], które odzwierciedlają podstawowe zasady funkcjonowania w [...] są równoznaczne z oczywistością rozwiązania na poziomie szczegółowym. Wymaga bowiem wkładu myśli twórczej opracowanie konstrukcji, która będzie stanowiła udoskonalenie znanych ze stanu techniki struktur konstrukcyjnych. Przy czym udoskonalenie/ rozwinięcie/ulepszenie jakiejkolwiek konstrukcji może wcale nie być oczywiste, bowiem taka modyfikacja (skutkująca ulepszeniem dotychczasowych parametrów wytrzymałościowych/izolacyjnych) jest tym trudniejsza do osiągnięcia, im więcej osiągnięto w dotychczasowych, wcześniejszych konstrukcjach, a zatem tym mniejsze jest pole do działania dla nowych konstruktorów, a w efekcie mniejsze są możliwości wprowadzania zmian i uzyskania nowych korzyści. W ocenie Kolegium, element budowlany PL [...] stanowi niewątpliwie rozwinięcie konstrukcji ze stanu techniki, w tym wskazanego [...] ujawnionego do publikacji PL [...] – takie są bowiem wiedza ogólna i tendencje w [...], że dąży się do uzyskania coraz lepszych parametrów/właściwości, co jest natomiast szczególnie trudne w przypadku konstrukcji, które mają stanowić połączenie dwóch przeciwstawnych cech np. [...].[...] według PL [...] ustanawia nową, unikalną konstrukcję [...], która różni się od wskazanej w publikacji PL [...], a różnice te zostały jednoznacznie ujęte w zastrzeżeniach patentowych. [...] Odnosząc się do żądania wnoszącego sprzeciw w kwestii wskazania przez uprawnionego konkretnych funkcji poszczególnych [...]i ich korzystnych skutków, Kolegium uznało wyjaśnienia uprawnionego w tym zakresie za wystarczające. Uprawniony wyraźnie określił funkcje poszczególnych cech i ich wpływ na konstrukcje [...] wskazując, że albo zwiększają [...], albo wydłużają [...], albo redukują [...], albo [...] względem drugich, albo ułatwiają produkcję (technologię wytwarzania). Oczywistym jest, że funkcja poszczególnych [...] konstrukcyjnych będzie zawsze taka sama – modyfikacje [...] zawsze będą służyły zwiększeniu [...], natomiast modyfikacje w [...] zawsze będą służyły wytrzymałości produktu końcowego. A zatem modyfikacja konstrukcji ze stanu techniki będzie polegała na zwiększeniu wytrzymałości opracowanego nowego [...], bądź na wydłużeniu [...]przy czym najczęściej wzrost jednego z nich skutkuje spadkiem drugiego. Trudno jest zatem wymagać od uprawnionego wskazania dokładniejszych celów/funkcji/skutków niż te, które wynikają z analizy postawionego problemu technicznego. Dokument przeciwstawiony, PL [...], w ocenie Kolegium, bardzo ogólnie opisuje budowę [...]. Ogólnikowo ujęty w zastrzeżeniach patentowych zakres ochrony rozwiązania, jak również opis patentowy, w tym również opis przykładów wykonania, nie zawiera jednoznacznych wskazówek prowadzących do uzyskania konstrukcji, której szczegóły w sposób jasny i jednoznaczny przedstawiono w dokumencie PL [...]. Posumowywując swoje rozważania Kolegium stwierdziło, że rozwiązanie według patentu PL [...] jest wynikiem twórczej działalności, bowiem konstrukcja została szczegółowo opracowana i następnie jednoznacznie opisana w opisie patentowym oraz zastrzeżeniach, a także pokazana na rysunku stanowiącym uzupełnienie wynalazku. [...], zależności pomiędzy poszczególnymi jego elementami zarówno w płaszczyźnie poziomej jak i pionowej, zostały jednoznacznie określone, a wskazówki, co do takiego konkretnego ukształtowania nie występują w dokumentach ze stanu techniki, w szczególności w przeciwstawionym patencie PL [...]. Samo zaś podobieństwo niektórych ogólnych cech konstrukcyjnych obu rozwiązań ([...]) nie świadczy o braku nieoczywistości spornego rozwiązania, bowiem różnice w stosunku do stanu techniki zostały szczegółowo przedstawione i jednoznacznie ujęte w zastrzeżeniach patentowych. Wskazując na powyższe Kolegium uznało, że brak nieoczywistości cech spornego patentu nie został udowodniony. Kolegium uznało za zasadne przyznanie uprawnionemu kwoty 1.600 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. L. G. złożył skargę na decyzję Urzędu patentowego RP wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 10 u.o.w. poprzez błędne uznanie, że wynalazek według patentu PL [...] spełnia wymogi wynalazku podlegającego opatentowaniu, 2. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 80 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że została udowodniona okoliczność, że rozwiązanie według patentu PL [...] jest rozwiązaniem nieoczywistym w świetle stanu techniki ujawnionego w opisie patentowym PL [...], 3. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wskazania uzasadnieniu decyzji kryteriów w oparciu, o które dokonał ustaleni, że rozwiązani według patentu PL [...] nie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki ujawnionego w opisie patentowym PL [...]. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, przywołując argumentację zawartą w decyzji. Uczestnik postępowania wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego jak i materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sporny wynalazek został zgłoszony w Urzędzie Patentowym w dniu [...] lutego 2000 r. tj. w okresie obowiązywania ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (u.o.w.), przed wejściem w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508 ze zm.), zwanej p.w.p. (ustawa ta weszła w życie w dniu 22 sierpnia 2001 r.). Zatem przepisy ustawy o wynalazczości stanowiły podstawę prawną oceny warunków wymaganych do uzyskania ochrony (patentu) na przedmiotowy wynalazek, albowiem stosownie do art. 315 ust. 3 p.w.p. ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym. Przepis art. 10 u.o.w. określa przesłanki, jakie powinien spełniać wynalazek podlegający opatentowaniu, a mianowicie: - posiadać przymiot nowości o charakterze technicznym, - posiadać poziom wynalazczy (nieoczywistość rozwiązania), - nadawać się do zastosowania w określonej dziedzinie techniki. W sprawie kwestionowany jest przez skarżącego (wnoszącego sprzeciw) brak nieoczywistości wynalazku. Wskazać należy, że już samo ustanowienie instytucji sprzeciwu opiera się na założeniu, że ustawodawca zakłada możliwość popełnienia błędu przez organ i ustanawia procedurę pozwalającą usunięcie z obrotu prawnego prawa udzielonego wadliwie. Istota postępowania spornego wywołanego sprzeciwem i zawartym w nim wnioskiem o unieważnienie prawomocnej decyzji o udzieleniu prawa, polega na ponownym rozważeniu, w granicach zarzutów zawartych w sprzeciwie i z udziałem sprzeciwiającego się, czy prawomocna decyzja jest prawidłowa. Na Urzędzie Patentowym RP spoczywał zatem obowiązek, zgodnie z zasadami Kodeksu postępowania administracyjnego, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się przed podjęciem decyzji, co do zebranych dowodów i materiałów (art. 10 k.p.a.), obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), a także obowiązek uzasadnienia faktycznego decyzji zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Urząd Patentowy RP, wbrew zarzutom skarżącego, rozważył cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i zasadnie, w ocenie Sądu, stwierdził, że przedłożone dokumenty nie uzasadniają zarzutu braku ustawowych wymogów zdolności patentowej rozwiązania. Swoje stanowisko obszernie i wyczerpująco uzasadnił w zaskarżonej decyzji. W sprawie udowodniona została okoliczność, że sporny patent jest rozwiązaniem nieoczywistym w świetle przeciwstawionego dokumentu ze stanu techniki tj. opisu patentowego PL [...]. Kolegium przedstawiło argumenty o nieoczywistości patentu PL [...]. Dokonało wnikliwej oceny materiału dowodowego. Zatem Urząd dołożył należytej staranności celem wypełnienie wszystkich obowiązków, jakie nakładają na organ przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzuty podniesione w skardze nie obalają prawidłowości wywodu merytorycznego przeprowadzonego przez Kolegium w sprawie niniejszej. Sąd ich nie podziela uznając je za sprzeczne z okolicznościami faktycznymi sprawy. Granice postępowania dowodowego w postępowaniu spornym o unieważnienie patentu zakreślone są przez wnioskodawcę, który wskazuje podstawy unieważnienia patentu i dowody, które mają służyć ich wykazaniu. Dowody przeciwne wskazuje także uczestnik (uprawniony), który może "bronić się" przed zarzutami sprzeciwu. W postępowaniu spornym zakres badania kwestionowanego rozwiązania oraz zakres postępowania dowodowego jest zdeterminowany treścią zarzutów postawionych przez wnioskodawcę oraz dowodów wskazanych przez obie strony. Ustalenie kryterium nieoczywistości rozwiązania to wieloetapowy proces obejmujący: określenie właściwego stanu techniki, zidentyfikowanie cech zgłoszonego wynalazku, przyjęcie właściwego miernika oceny oraz wyznaczenie progu oczekiwanego postępu (tak wyrok NSA z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt II GSK 837/10) W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane to, że organ przyjął właściwy stan techniki, jako odniesienie dla spornego patentu. Ta kwestia nie wymaga zatem dodatkowej analizy. Następny etap oceny poziomu wynalazczego odnosi się do ustalenia, czy organ właściwie zidentyfikował cechy rozwiązania wynalazku, dla których uzyskano ochronę patentową. Przy właściwym zidentyfikowaniu cech rozwiązania wynalazku przesądzające są zastrzeżenia patentowe, które określają elementy rozwiązania stanowiące, według uprawnionego, nowy, nieoczywisty wkład do znanego stanu techniki. Wąska interpretacja zastrzeżeń patentowych nakazuje brać pod uwagę jedynie to, co expressis verbis zostało w nich wyrażone. Niedopuszczalna jest bowiem rozszerzająca interpretacja zastrzeżeń patentowych z uwagi na swobodę działalności gospodarczej i wynikające z udzielonego patentu ograniczenie powszechnego swobodnego korzystania z chronionego rozwiązania technicznego. Konstrukcja spornego elementu budowlanego PL [...] nie jest, wbrew twierdzeniom skarżącego, "szczególną postacią rozwiązania wcześniejszego" W przeciwstawionym wcześniejszym, rozwiązaniu brak jest, co podkreśla uprawniony: [...] W ocenie Sądu, rozwiązanie według spornego patentu, PL [...] charakteryzuje się nowym zastawieniem cech technicznych, dotyczących ukształtowania [...]. Rozwiązanie to jest wynikiem twórczego działania, a nie dostosowaniem znanego rozwiązania. Natomiast patent przeciwstawiony PL [...] bardzo ogólnie opisuje budowę [...]. Nie zawiera jednoznacznych wskazówek prowadzących do uzyskania konstrukcji, której szczegóły w sposób jasny i jednoznaczny przedstawione zostały w patencie PL [...].[...]według PL [...] ustanawia nową, unikalną konstrukcję [...], która różni się od wskazanej w publikacji PL [...], a różnice te zostały jednoznacznie ujęte w zastrzeżeniach patentowych. Rozwiązanie według patentu PL [...] jest wynikiem twórczej działalności, bowiem konstrukcja została szczegółowo opracowana i następnie jednoznacznie opisana w opisie patentowym oraz zastrzeżeniach, a także pokazana na rysunku stanowiącym uzupełnienie wynalazku. Sąd podziela argumentację organu, że [...], zależności pomiędzy poszczególnymi jego elementami zarówno w płaszczyźnie poziomej jak i pionowej, zostały jednoznacznie określone, a wskazówki, co do takiego konkretnego ukształtowania nie występują w dokumentach ze stanu techniki, w szczególności w przeciwstawionym patencie PL [...]. Samo zaś podobieństwo niektórych ogólnych cech konstrukcyjnych obu rozwiązań [...] nie świadczy o braku nieoczywistości spornego rozwiązania, bowiem różnice w stosunku do stanu techniki zostały szczegółowo przedstawione i jednoznacznie ujęte w zastrzeżeniach patentowych. W skardze postawiono nadto zarzut naruszenia art. 10 u.o.w. poprzez błędne przyjęcie, że wynalazek według patentu PL [...] spełnia wymogi wynalazku podlegającego opatentowaniu, albowiem rozwiązanie ujęte w zastrzeżeniu spornego wynalazku nie wnosi do znanego stanu techniki ujawnionego wkładu wynalazczego. Zarzut ten jest następstwem konsekwentnie prezentowanego przez skarżącego poglądu, że opis wynalazku zawarty w zastrzeżeniach patentowych wskazuje, że w istocie sporny wynalazek jest szczególną postacią rozwiązania wcześniejszego. W tym właśnie skarżący upatruje swoje zarzuty pomijając zupełnie treść zastrzeżeń patentowych. Przy tak uzasadnionym zarzucie, w świetle powyższych rozważań, skarga jest nieuzasadniona. Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 p.p.s.a sad skargę oddalił z braku uzasadnionych podstaw.