VI SA/Wa 2600/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego postanawia: odmówić przyznania B. K. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. B. K. (dalej też jako skarżący) złożył w niniejszej sprawie na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwojgiem małoletnich synów. Sam skarżący wyjaśnił we wniosku o przyznanie prawa pomocy, że nie osiąga jakichkolwiek dochodów. Skarżący podał we wniosku, że miesięczny dochód netto jego żony z tytułu zatrudnienia wynosi 2 481 złotych. Wśród dochodów rodziny skarżący wymienił także 500 złotych tytułem świadczenia wychowawczego otrzymywanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z dnia 17 lutego 2016 r., poz. 195 ze zm.). Skarżący podał także, że dysponuje wraz z żoną oszczędnościami na poziomie 8 157 złotych. Skarżący jest właścicielem mieszkania o pow. 66 m 2 i połowy nieruchomości o pow. 602 m2. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący przedłożył wyciągi z rachunków bankowych, z których wynika, że dysponuje dwoma lokatami o łącznej wartości 3 783 złotych. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rozpoznając przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej też jako "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Istotnym jest przy tym, że ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na porównaniu wysokości kosztów konkretnego postępowania sądowego z sytuacją majątkową i rodzinną wnioskodawcy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, iż skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji życiowej, w której zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym na jego aktualnym etapie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Na koszty, jakie mogą bowiem zaistnieć w przedmiotowej sprawie, w chwili obecnej składa się wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł. Taki poziom obciążenia finansowego należy uznać za możliwy do poniesienia przez skarżącego bez narażenia go na ryzyko zaistnienia uszczerbku dla utrzymania jego i członków jego rodziny. Jak wskazują bowiem zapisy z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych, pomimo uzyskiwania dochodów jedynie przez żonę skarżącego, skarżący wraz z żoną pokrywają wszystkie niezbędne wydatki (w tym składki ubezpieczeniowe sięgające kwoty 2 700 złotych czy też koszty wypoczynku), i dysponują oszczędnościami na lokatach w wysokości 3 783 złotych. Tak więc skala środków, którymi skarżący może dysponować, w pełni pozwala mu na poniesienie kosztów sądowych na aktualnym etapie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09) wskazał, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest ograniczone do przypadków osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana wtedy, gdy strona posiada jakiekolwiek środki finansowe lub dochody. Strona winna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt I OZ 730/11). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.