VI SA/Wa 2602/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. J. o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1584/08 p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej J. J. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 9 marca 2009 r.) skarżąca J. J. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z informacji podanych we wniosku wynika, że skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jej jedynym dochodem jest emerytura w kwocie 1.113 zł (zajęta przez komornika). Jako składniki majątku skarżąca wymieniła ½ działki o powierzchni 330 m kw położonej w Z. oraz "15 m kw w domu rodzinnym". Podała też, iż obciążają ją niespłacone pożyczki zaciągnięte na budowę domu w Z.. Dom ten, wybudowany pod wynajem, stoi obecnie pusty, gdyż powiatowy inspektor nadzoru budowlanego nakazał zdjęcie licznika wody i energii elektrycznej oraz zamknął kanalizację. Ponadto skarżąca wskazała, że jej comiesięczne wydatki na wodę, prąd, kanalizację, leki, telefon wynoszą 800 zł Pismem Sądu z dnia 12 maja 2009 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie w terminie 14 dni następujących dokumentów: 1. odpisu zeznania podatkowego skarżącej za rok 2008, ewentualnie dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskanego w tym okresie (np. zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego), 2. ostatniego przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego skarżącej, 3. wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 4. dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. opłaty za wodę, gaz, telefon, energię elektryczną, koszty rehabilitacji i zakupu leków). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w dniu 21 maja 2009 r. złożyła kolejny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazała, że comiesięczne wydatki na mieszkanie wynoszą około 1000 zł, natomiast na leki – 120 zł. Ponadto podniosła, że jej dochód z badania bilansów wynosi 93.367 zł, a jej emerytura w całości została zajęta przez komornika. Ponadto skarżąca dołączyła: - fakturę VAT za gaz z dnia [...] marca 2009 r. obejmującą kwotę 1.853,53 zł, - fakturę VAT za gaz z dnia [...] stycznia 2009 r. obejmującą kwotę 1.818,23 zł, - fakturę VAT za telefon stacjonarny z dnia [...] marca 2009 r. obejmującą kwotę 200,10 zł, - fakturę VAT za telefon komórkowy z dnia [...] marca 2009 r. obejmującą kwotę 432,90 zł, - dwie pierwsze strony zeznania podatkowego PIT-37 za 2008 rok. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; por. też postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Oprócz dokumentów nadesłanych do sprawy niniejszej należy zwrócić uwagę także na dokumenty, które skarżąca nadesłała do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1784/07, t.j.: - odcinek przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego za miesiąc kwiecień 2008 r. (karta 74 akt VI SA/Wa 1784/07), - informacje o stanie zaległości z dnia [...] stycznia 2009 r. w sprawach egzekucyjnych (karty 75, 76 i 79 akt VI SA/Wa 1784/07), - fakturę VAT za telefon stacjonarny z dnia [...] kwietnia 2009 r. obejmującą kwotę 215,50 zł (karta 78 akt VI SA/Wa 1784/07), - ponaglenie wezwania z dnia [...] kwietnia 2009 r. z Sądu Rejonowego w Z. do uiszczenia kosztów postępowania sądowego w wysokości 502 zł i grzywny w kwocie 1.800 zł (karta 77 akt VI SA/Wa 1784/07), - wezwanie z dnia [...] marca 2009 r. do zapłaty kwoty 1.818,23 zł za paliwo gazowe (karta 81 akt VI SA/Wa 1784/07). Z powyższych dokumentów wynika, iż dochód skarżącej w roku podatkowym 2008 wyniósł 127.549 zł, z czego 28.182 zł stanowił dochód ze świadczeń emerytalnych, a 99.367 zł – dochód z działalności wykonywanej osobiście (w tym umowy o dzieło i zlecenia). Z tytułu emerytury (po potrąceniu zajęcia komorniczego) skarżącej jest wypłacana kwota 1.356,68 zł netto. Ponadto skarżącą obciążają zaległości w sprawach egzekucyjnych na kwotę ponad 140.000 zł. W ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, dokumenty przedłożone przez skarżącą do akt sprawy niniejszej oraz sprawy VI SA/Wa 1784/07 nie przedstawiają w sposób zupełny jej sytuacji majątkowej; wskazują jedynie, iż pomimo wysokich zaległości w sprawach egzekucyjnych, skarżąca w roku 2008 osiągnęła znaczny dochód. Natomiast brak jest wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych. W konsekwencji nie można uznać, że ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy J. J. wypełnia ustawowe przesłanki przyznania pomocy państwa. W tym miejscu podnieść należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd (referendarz sądowy) musi ustalić, czy istnieją uzasadnione powody do obciążania budżetu państwa kosztami sądowymi dotyczącymi danej osoby. Zdaniem rozpoznającego wniosek skarżącej J. J., informacje zawarte w formularzu PPF oraz dokumenty zgromadzone w aktach sprawy niniejszej oraz sprawy VI SA/Wa 1784/07 nie dają podstaw do zwolnienia wyżej wymienionej od kosztów sądowych. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.