VI SA/Wa 2603/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2015 r. sprawy ze skargi S. Sp. j. z siedzibą w S. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za użytkowanie bez rejestracji odbiorników telewizyjnego i radiowego oddala skargę VI SA/Wa 2603/14 Uzasadnienie Decyzja z dnia [...] czerwca 2014 r. Minister Administracji i Cyfryzacji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728 ze zm.) – także jako ustawa, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska s.a. z dnia [...] kwietnia 2014 r. ustalającą dla S. sp. j. z siedzibą w S. (także jako spółka) opłatę w kwocie 559,50zł za używanie niezarejestrowanego jednego odbiornika radiofonicznego i jednego odbiornika telewizyjnego. Decyzję wydano w następujących ustaleniach; Na podstawie okazanych upoważnień kontrolerzy Poczty Polskiej przeprowadzili w dniu [...] grudnia 2013 r. o godz. 12.20 kontrolę dopełnienia obowiązku rejestracji odbiorników RTV w ośrodku wczasowym B. w P. należącym do spółki. Kontrolę przeprowadzono w obecności pracownika ośrodka ujawniając jeden odbiornik radiowy i jeden telewizyjny. Po uruchomieniu oba odbiorniki odbierały programy (radiowy i telewizyjny) będąc technicznie dostosowane do odbioru programów. Pracownik ośrodka uczestniczący w kontroli podał, że oba odbiorniki RTV używane były w ośrodku od trzech miesięcy. Kontrolującym nie przedstawiono dowodów rejestracji obu odbiorników. Z kontroli sporządzono protokół podpisany przez kontrolujących i pracownika ośrodka uczestniczącego w kontroli, który przystawił na protokole pieczęć spółki. Po kontroli ustalono, że oba odbiorniki zostały zarejestrowane w dniu [...] lutego 2014 r. Zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2014 r. poinformowano spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o prawach strony. Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. spółka przedstawiła zarzuty dotyczące kontroli stwierdzając, że kontrola odbyła się bez wcześniejszego zawiadomienia z naruszeniem art. 79 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, co spowodowało niemożność wyznaczenia przez kontrolowaną upoważnionego przedstawiciela spółki do uczestnictwa w kontroli. Spółka podnosiła, że ujawnione w czasie kontroli odbiorniki RTV nie była jej własnością i prawdopodobnie zostały przyniesione przez pracowników ochrony będących pracownikami firmy zewnętrznej. W odpowiedzi Poczta Polska pismem z dnia [...] marca 2014 r. wyjaśniła zasady przebiegu kontroli, a na okoliczności kogo były ujawnione odbiorniki wezwała do wskazania tych osób. W tym stanie faktycznym została wydana w dniu [...] kwietnia 2014 r. przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska s.a. decyzja administracyjna ustalająca opłatę za używanie jednego odbiornika radiofonicznego i jednego telewizyjnego w kwocie 559,50zł. Opisując przebieg postępowania i odnosząc się do zarzutów spółki organ administracji stwierdził, iż ujawnione w toku kontroli odbiorniki nie były zarejestrowane, będąc natomiast w użytkowaniu spółki i sprawne technicznie do natychmiastowego odbioru programów, podlegały obowiązkowi rejestracji. W związku z niedopełnieniem tego obowiązku ustalono opłatę za używanie przedmiotowych odbiorników na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy w wysokości podanej w decyzji. Nie nałożono obowiązku rejestracji odbiorników ponieważ zostały zarejestrowane po kontroli w dniu [...] lutego 2014 r. Od decyzji spółka wniosła odwołanie żądając jej uchylenia. Decyzji zarzucono naruszenie wskazanych w odwołaniu przepisów ustawy o opłacie abonamentowej stwierdzając, że spółka nigdy nie była właścicielem spornych odbiorników. Zarzucono naruszenie art. 79 ust. 1 i ust. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przez niepowiadomienie spółki o kontroli i jej przeprowadzenie bez udziału upoważnionego przedstawiciela spółki. Zarzucono także naruszenie powołanych w odwołaniu przepisów postępowania przez nieprzeprowadzenie ustaleń faktycznych wskazują na błędne przyjęcie, że spółka była stroną postępowania. Zdaniem spółki, będąc spółką jawną, nie mogła być stroną postępowania administracyjnego, gdyż nie spełnia przesłanek strony z art. 29 k.p.a. Niezależnie od powyższego stwierdzenia zdaniem spółki organ administracji błędnie uznał, że spółka była posiadaczem odbiorników będących ujawnionych w toku kontroli. Oświadczenia pracownika o tym, że przedmiotowe odbiorniki były własnością spółki, nie mogło być miarodajne, gdyż pracownik ten nie miał wiedzy na ten temat. Spółka nabyła ośrodek [...] listopada 2012 r. i w skład przekazanego jej mienia nie wchodziły oba odbiorniki. Odbiorników tych faktycznie nie było także na terenie ośrodka i prawdopodobnie zostały przyniesione przez pracowników firmy zewnętrznej świadczącej na rzecz spółki usługę ochrony. Nadto pracownik ośrodka nie mógł stwierdzić, gdyż nie wiedział, przez jaki okres odbiorniki te były używane. Tymczasem organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego celem wyjaśnienia tej okoliczności. W tych ustaleniach została wydana przez Ministra Administracji i Cyfryzacji wymieniona na wstępie decyzja administracyjna. Opisując przebieg postępowania, ustalenia organu pierwszej instancji i cytując powołane w decyzji przepisy, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Omawiając zarzut spółki o niepowiadomieniu o zamiarze przeprowadzenia kontroli (wywodzony w oparciu o przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej) organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie miał obowiązku uprzedzania o kontroli, ponieważ kontrola nie dotyczyła działalności gospodarczej spółki, lecz dopełnienia obowiązku rejestracji odbiorników RTV. Obowiązek ten natomiast wynika z ustawy i zgodnie z jej art. 2 ust. 2 istnieje domniemanie, że niezarejestrowane odbiorniki ujawnione w toku kontroli były używane. Ustalenia te wynikają z protokołu kontroli i nie zostały stosownymi dowodami obalone przez spółkę. Także pracownik uczestniczący w kontroli nie odwołał swojego oświadczenia o używaniu w podanym okresie przedmiotowych odbiorników, ani tego, by odbiorniki te nie znajdowały się w posiadaniu spółki. Pracownik posługiwał się pieczątką spółki, co wskazuje, iż jego oświadczenia złożone w czasie kontroli mają pełnowartościowa moc dowodową. Oświadczenia tego pracownika nie można traktować jako zeznań świadka lecz jako ustalenia faktyczne podlegające ocenie przez organ. Stwierdzenie spółki, że odbiorniki nie znajdowały się na jej wyposażeniu nie zmienia faktu ich używania bez rejestracji w ośrodku. Zdaniem organu odwoławczego nietrafny był, w świetle powołanego w decyzji orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut spółki o braku jej przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu. Mając więc na względzie powyższe ustalenia organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, nie naruszając przepisów powołanych w odwołaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. sp. j. z siedzibą w S., ponawiając zarzuty podnoszone w odwołaniu i stwierdzając wydanie decyzji z rażącym naruszeniem, żądała uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. Rażące naruszenie prawa skarżąca widziała w braku wykazania przez organy administracji, iż była posiadaczem spornych odbiorników RTV. Okoliczność posiadania przez skarżącą przedmiotowych odbiorników organ ustalił wyłącznie w oparciu o oświadczenie pracownika ośrodka. Pracownik ten nie miał jednak wiedzy pozwalającej na takie stwierdzenie. Skarżąca nabyła bowiem ośrodek bez obu odbiorników – w skład przekazanego mienia ruchomego odbiorniki te nie wchodziły i faktycznie w ośrodku ich nie było. Ujawnienie w czasie kontroli tych odbiorników skarżąca tłumaczyła przyniesieniem ich prawdopodobnie przez pracowników ochrony firmy zewnętrznej świadczącej usługę ochrony na rzecz skarżącej. W ocenie skarżącej nie można mówić także o fizycznym władztwie nad tymi odbiornikami skoro odbiorniki te nie były wykazane w składzie majątku spółki. Podobnie jak w odwołaniu skarżąca podnosiła zarzut niezawiadomienia spółki o zamiarze kontroli oraz o przesłuchaniu w charakterze świadka pracownika skarżącej bez powiadomieniu o tej czynności strony postępowania. W ocenie skarżącej do kontroli przestrzegania obowiązku rejestracji odbiorników RTV, wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, mają zastosowanie przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, z których wynika obowiązek powiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze kontroli. Naruszenie tego obowiązku spowodowało dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych. Skarżąca podnosiła także, podobnie jak w odwołaniu, naruszenie przepisu art. 29 k.p.a. przez przyjęcie, że była strona postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Minister Administracji i Cyfryzacji wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga nie ma uzasadnionych podstaw dla jej uwzględnienia. Za zasadniczy zarzut skarżącej należało uznać stwierdzenie, że w świetle art. 29 k.p.a. - stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej – została błędnie uznana za stronę postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za używanie niezarejestrowanych odbiorników RTV. Zgodnie z art. 1 § 2 k.s.h. spółkami handlowymi są: spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa, spółka komandytowo-akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i spółka akcyjna. Spółką jawną jest spółka osobowa, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest inną spółką handlową (art. 22 § 1 k.s.h.) i powstaje z chwilą wpisu do rejestru (art. 25(1) § 1 k.s.h.). Z powołanych przepisów wynika, że spółka jawna będąc spółką osobową prawa handlowego powstaje dopiero po wpisaniu jej do rejestru, a więc jest jednocześnie spółką rejestrową, co wynika wprost z załączonego do akt przez organ administracji dokumentu z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącego skarżącej. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym rejestr ten składa się m.in. z rejestru przedsiębiorców i pod takim tytułem (przedsiębiorcy) skarżąca została do tego rejestru wpisana. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Już zatem z tych przepisów należy wyprowadzić wniosek, że spółka jawna jest przedsiębiorcą. Jak wynika z brzmienia art. 8 k.s.h. oraz art. 22 § 1 k.s.h. spółka jawna (będąca spółka osobową) może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana, a swoje przedsiębiorstwo prowadzi pod własną firmą. Z art. 28 k.s.h. wynika z kolei, że jej majątek stanowi wszelkie mienie wniesione jako wkład lub nabyte przez spółkę w czasie jej istnienia. Z regulacji tych wynika zatem, że spółka jawna jest odrębnym podmiotem prawa, mającym zdolność administracyjnoprawną (zbliżoną lecz nie tożsamą ze zdolnością sądową), zdolność do czynności prawnych, swój własny, niezależny od wspólników majątek i jest od nich wyodrębniona również organizacyjnie. W świetle powyższych regulacji nie do obronienia jest stanowisko skarżącej, iż nie mogła być stroną przedmiotowego postępowania z tego względu, że nie jest osobą prawną. Spółka jawna posiadając zdolność prawną, zgodnie z art. 33(1) § 1 k.c., jest traktowana jako podmiot, do którego stosuje się przepisy o osobie prawnej. Przepis art. 29 k.p.a. nie określa warunków (kryteriów) podmiotu, który jest stroną w postępowaniu administracyjnym, lecz wskazuje jedynie kto może być stroną nie ustalając ścisłych kryteriów przyznania zdolności administracyjnoprawnej i pozostawiając odrębnym ustawom możliwość dopełnienia dodatkowymi podmiotami, które na ich podstawie mogą być stroną postępowania administracyjnego. Podmioty określone w art. 28 słowami "każdy" i "kto" są tymi właśnie podmiotami, których dotyczy art. 29 k.p.a., to znaczy tymi podmiotami, którym odrębne ustawy (np. ustawa o opłatach abonamentowych) daje podstawę do wykazania swego interesu prawnego lub obowiązku i z tych względów podmioty te będą stronami postępowania (por. J. Borkowski /w/ Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 7. wydanie zaktualizowane i rozszerzone, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s.234 i nst.). Ustawa o opłatach abonamentowych, nie różnicując podmiotów ze względu na ich status, czy ze względu na formę prowadzonej działalności gospodarczej, nakłada obowiązek rejestracji odbiorników RTV (art. 5 ust. 1 ustawy) w celu uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2 ust. 1 ustawy). Zatem przepisy tej ustawy są odrębną podstawą prawną do tego, by spółka jawna, aczkolwiek niewymieniona w art. 29 k.p.a. wprost, mogła być stroną postępowania administracyjnego w sprawach dotyczących obowiązku rejestracji odbiorników RTV i uiszczania za ich używanie abonamentu. Odbiorniki ujawnione w ośrodku skarżącej nie podlegały wyłączeniu z ich rejestracji, gdyż nie spełniały przesłanek ich wykorzystywania lub przeznaczenia podanych w art. 5 ust. 2 ustawy. Odbiorniki te nie były wykorzystywane wyłącznie przy tworzeniu audycji lub innych przekazów, do tworzenia, rozpowszechniania lub rozprowadzania programów radiowych lub telewizyjnych, w tym do kontroli jakości rozpowszechniania lub rozprowadzania. Odbiorniki ujawnione w ośrodku skarżącej nie były także przeznaczone przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, gdyż czynności te nie należały do przedmiotu działalności gospodarczej skarżącej. Skarżąca prowadziła działalność o charakterze hotelarskim/wczasowym, co wynika m.in. z pisma skarżącej z dnia [...] lutego 2014 r. określającego ośrodek jako B. Z powyższymi ustaleniami organu administracji wiąże się następny zarzut skarżącej, wywodzony na podstawie art. 79 ust. 1 i ust. 4 w związku z art. 80 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, o nie powiadomieniu spółki o zamiarze przeprowadzenia kontroli i dokonania czynności kontrolnych z odebraniem oświadczenia od osoby nieupoważnionej przez spółkę. Organy kontroli zawiadamiają przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli (art. 79 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej), a kontrolę wszczyna się nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli (art. 79 ust. 4 wymienionej ustawy). Należy jednak zwrócić uwagę, że powołane przez skarżącą przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej zawarte są w jej rozdziale 5 - Kontrola działalności gospodarczej przedsiębiorcy. Tymczasem kontrola nie dotyczyła działalności gospodarczej skarżącej – hotelarsko/wczasowej – lecz obowiązku rejestracji posiadanych i używanych odbiorników w tym ośrodku wczasowym. Nie było zatem trafne ze strony skarżącej podnoszenie zarzutu wywodzonego ze wskazanych przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W ocenie Sądu nie był także trafny zarzut przeprowadzenia czynności kontrolnych w obecności pracownika skarżącej nieupoważnionego do składania oświadczeń. Pracownik ten, określony w protokole kontroli jako "pracownik – świadek", był faktycznie pracownikiem skarżącej (okoliczności tej skarżąca nie negowała), natomiast użycie w stosunku do niego określenia "świadek" znaczy tylko tyle, że był on świadkiem czynności kontrolnych. Nie składał natomiast żadnych zeznań w charakterze świadka i nie odbierano od niego przyrzeczenia, jak od świadka. Pracownik ośrodka oświadczył jedynie to co mu było znane, że w ośrodku od trzech miesięcy było używane: jeden odbiornik radiowy i jeden odbiornik telewizyjny. Sprawność techniczna tych odbiorników do odbioru programów została stwierdzona w czasie kontroli po ich włączeniu. Pracownik w protokole kontroli przystawił odcisk pieczęci spółki, co wskazuje, że był uprawniony do posługiwania się nią. Trudno w takiej sytuacji przyjąć, że pracownik ten, mogąc posługiwać się pieczęcią spółki, był jednocześnie tak dalece pozbawiony wiedzy na temat czasu używania odbiorników w ośrodku, jak twierdziła skarżąca. W ocenie Sądu, fakt posiadania przez pracownika uprawnienia do posługiwania się pieczęcią pracodawcy dowodzi, że pracownik ten był obdarzony zaufaniem pracodawcy, a trudno mieć zaufanie do pracownika, który w pracy przebywa sporadycznie i nie orientuje się w tym co faktycznie w ośrodku się dzieje. Zatem oświadczenie złożone przez pracownika obecnego przy czynnościach o czasie używania odbiorników RTV, było jedynie stwierdzeniem okoliczności mu znanych. Skarżąca podnosiła, że ujawnione odbiorniki nie były jej własnością (nie były w jej posiadaniu), gdyż nie wprowadziła ich na stan majątku ruchomego spółki. Zdaniem Sądu niewprowadzenie przedmiotowych odbiorników na stan majątku spółki w niczym nie zmienia okoliczności stwierdzonych w czasie kontroli – używania odbiorników przez wskazany okres bez ich rejestracji. To bowiem, że spółka nie dopełniła także obowiązku uregulowania posiadanego majątku, nie ma żadnego wpływu na obowiązek wynikający z ustawy o opłacie abonamentowej. Podnoszenie przez skarżącą tego, że odbiorniki te były prawdopodobnie własnością ochrony i przez tych pracowników firmy zewnętrznej wniesione do ośrodka, nie zostało wykazane żadnymi dowodami. Należy natomiast podkreślić, że spółka była wzywana przez organ administracji pismem z dnia [...] marca 2014 r. do podania dowodów (oświadczeń pracowników ochrony), iż faktycznie ujawnione w czasie kontroli odbiorniki były ich własnością i zostały przez tych pracowników wniesione do ośrodka wyłącznie na ich potrzebę. Pracownik obecny w czasie kontroli nie wspominał, by ujawnione odbiorniki były własnością pracowników ochrony. Należało w związku z tym oraz mając na względzie ustalenia organu administracji przyjąć, że twierdzenie skarżącej, iż przedmiotowe odbiorniki nie były w jej posiadaniu, było stwierdzeniem wyłącznie na potrzeby niniejszej sprawy. Niejako potwierdzeniem tego, że odbiorniki RTV były w posiadaniu skarżącej w czasie kontroli jest dowód ich rejestracji, której spółka dokonała po kontroli w dniu [...] lutego 2014 r. Z ustaleń organu administracji w tym zakresie (dokument rejestracji odbiorników) wynik, że spółka zarejestrowała dokładnie tyle odbiorników ile stwierdzone w czasie kontroli – jeden odbiornik radiowy i jeden odbiornik telewizyjny. Nadto rejestracji tej dokonano w lokalu funkcjonującym pod adresem ośrodka w którym przeprowadzono kontrolę. Zatem z tych ustaleń organu wynika uprawniony wniosek, iż zarejestrowała odbiorniki przez siebie posiadane, gdyż trudno przyjąć, by rejestrowała odbiorniki obcych osób (pracowników ochrony). Zgodnie zatem z art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika i taka opłata została na skarżącą nałożona. W tych warunkach, nie znajdując podstaw do stwierdzenie naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.