VI SA/Wa 261/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia patentu na wynalazek oddala skargę w całości Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. na podstawie art. 24, 26 i 27 oraz na podstawie art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410), po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgłoszenia wynalazku pt. "Eksploatacja gazu łupkowego metodą podziemnych mikrowybuchów", nr [...] , zgłoszonego do ochrony w dniu 6 czerwca 2011 r. przez M. G. (zwanego dalej także "skarżącym") na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2013 r. o odmowie udzielenia patentu na w/w wynalazek, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., wydaną na podstawie art. 24 i 26 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późniejszymi zmianami), uznał zgłoszenie wynalazku pt. "Eksploatacja gazu łupkowego metodą podziemnych mikrowybuchów", oznaczone nr [...] za oczywiste w świetle istniejącego stanu techniki i w związku z tym nie spełniające warunku posiadania poziomu wynalazczego. W uzasadnieniu swojej decyzji Urząd podał, że tego typu sposób eksploatacji, zastrzegany tak szeroko i nieprecyzyjnie (ogólnie) jak w zgłoszeniu [...] wynika ze znanego stanu techniki do którego należą m.in.: amerykańskie opisy zgłoszeń patentowych [...], [...], [...], a także chiński opis patentowy [...]. Z opisów tych znany jest sposób eksploatacji gazu łupkowego gdzie za sprawą detonacji podziemnej doprowadza do eksploatacji gazu łupkowego, uprzednio uwięzionego w strukturach górotworu, jako zbiornik stosuje się przestrzeń sztucznie utworzoną przez mikrowybuch a także, że eksploatacja ma cechę urobku metodą detonacji. Na powyższą decyzję skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący stwierdził, że z informacji i diagnoz ekspertów z dziedziny eksploatacji gazu łupkowego wynika, że jedyną skuteczną metodą eksploatacji gazu łupkowego jest metoda szczelinowania. Jednak metoda ta według wielu stanowi zagrożenie dla środowiska. Natomiast wydobycie gazu łupkowego według jego sposobu nie jest znane. Ponadto skarżący nie zgodził się z faktem przeciwstawienia rozwiązań stanowiących amerykańskie i chińskie opisy zgłoszeń patentowych. Urząd Patentowy RP rozpoznając niniejszą sprawę uznał, że złożony przez skarżącego wniosek nie spełniał wymogów przepisów art. 24, 26 i 27 ustawy Prawo własności przemysłowej. Uzasadniając swoje stanowisko organ stwierdził, że skarżący w przedmiotowym zgłoszeniu pragnie uzyskać ochronę na metodę eksploatacji gazu łupkowego za pomocą podziemnych mikrowybuchów polegającą na tym, że poprzez tradycyjny odwiert dokonuje się detonacji podziemnej, w wyniku czego powstaje sztucznie utworzona przestrzeń, pełniąca rolę zbiornika do gromadzenia gazu z którego jest on przekazywany na zewnątrz drogą technologiczną. Zdaniem Urzędu Patentowego tak zredagowany w sposób ogólny zakres żądanej ochrony jest oczywisty, co zostało wskazane w zawiadomieniu Urzędu, a następnie w decyzji pierwszej instancji. Ponadto z racji ogólności zastrzeżeń patentowych przedmiotowy sposób nie nadaje się do przemysłowego stosowania, czyli do powtarzalnego wykorzystania w działalności gospodarczej. Zdaniem organu, niedostateczne ujawnienie przedmiotu zgłoszenia przejawia się w tym, że skarżący jedynie wskazuje co chce osiągnąć oraz jaki uzyskać efekt i tak np. "za sprawą detonacji podziemnej doprowadza do eksploatacji gazu łupkowego". Organ wyjaśnił, że z treści tej nie wynika w jaki kontrolowany sposób dokonać detonacji i jakich użyć do tego środków technicznych, pomimo tego. że skarżący w opisie wskazuje jakie wiążą się z tą czynnością problemy oraz niebezpieczeństwo. Tak więc każdy specjalista z tej dziedziny który chciałby przeprowadzić taki wybuch, wyłącznie na podstawie zgłoszonego sposobu, nie może, tylko musi użyć własnej inwencji twórczej aby tego dokonać, za każdym razem może to być odmienny sposób oraz mogą być użyte inne środki, co powoduje niepowtarzalność wynalazku. Zdaniem organu, podobne trudności wynikają z dalszych części opisu, a mianowicie nie jest wiadome jak i za pomocą jakich środków technologicznych gaz ma zostać przetransportowany na powierzchnię. Takie ogólne przedstawienie tematu może być podstawą założeń konstrukcyjnych do opracowania konkretnego rozwiązania technicznego, na które dopiero mógłby być ewentualnie udzielony patent. Organ podkreślił, że taka cecha jak "sztuczne utworzenie przestrzeni, pełniącej rolę zbiornika do gromadzenia gazu" jest efektem uzyskanym na skutek detonacji, a efekty i korzystne skutki wynikające z wynalazku nie podlegają opatentowaniu. Organ podkreślił, iż patent jest udzielany na rozwiązanie techniczne które wyróżnia się ze stanu techniki nowymi cechami technicznymi. Natomiast z przedstawionego w opisie i zastrzeżeniach patentowych sposobu eksploatacji gazu łupkowego metodą podziemnych mikrowybuchów nie wynika jak przeprowadzić ten proces, a mianowicie jak dostarczyć materiał wybuchowy, ile i jaki ma to być materiał wybuchowy, aby można było dokonać mikrowybuchu, nie wiadomo również jak spowodować, aby gaz ze szczelin znalazł się w utworzonej komorze, a następnie został przekazany na zewnątrz. Te wszystkie niewiadome powodują, że specjalista z danej dziedziny, który chciałby przeprowadzić taki proces wydobycia gazu, musi użyć własnej inwencji twórczej. To spowoduje, iż za każdym razem mogą być użyte odmienne środki techniczne, czyli metoda będzie niepowtarzalna i przez to nie może być wykorzystana w sposób przemysłowy. Dlatego też organ stanął na stanowisku, zgodnie z którym w ujawnionym zakresie przedmiotowe zgłoszenie nie nadaje się do opatentowania ponieważ jego przedmiot zgłoszenia nie spełnia warunku posiadania poziomu wynalazczego określonego w art. 24 i 26 w/w ustawy Prawo własności przemysłowej.  Następnie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wskazał, że organ kwestionując jego argumenty, posługiwał się niespójną argumentacją. W uzupełnieniu skargi skarżący podniósł, iż organ rozpoznając sprawę naruszył przepisy postępowania administracyjnego poprzez pobieżną analizę złożonego wniosku jak również niewskazanie, którym z przedłożonych przez niego dokumentom dał wiarę i wziął pod uwagę rozpoznając sprawę, a które uznał za niewystarczające. Ponadto zdaniem skarżącego organ rozpoznając sprawę naruszył art. 24 ustawy Prawo własności przemysłowej, gdyż nie przeprowadził rzetelnej analizy sprawy z punktu widzenia wymienionych w tym przepisie przesłanek. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] grudnia 2013 r. nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2014 r. utrzymująca w mocy poprzednią decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2013 r. o odmowie udzielenia skarżącemu patentu na wynalazek pt. "Eksploatacja gazu łupkowego metodą podziemnych mikrowybuchów" nr [...] . Wbrew twierdzeniom skargi Urząd Patentowy RP dokonał rozpatrzenia wynalazku zgodnie z art. od 41 do 49 Prawa własności przemysłowej. Pismem z [...] października 2011 r. organ powołując się na art. 47 ust. 2 Prawa własności przemysłowej przesłał skarżącemu sprawozdanie o stanie techniki obejmujące wykaz publikacji, które będą brane pod uwagę przy ocenie przedmiotu zgłoszenia i pouczył, że wskazane materiały stanowią wstępną ocenę przedmiotu zgłoszenia, pozwalającą zgłaszającemu na zorientowanie się co do szans uzyskania ochrony oraz podjęcia dalszych zamierzeń związanych z wykorzystaniem przedmiotowego rozwiązania. Dodatkowo organ wskazał, że materiały wskazane w sprawozdaniu są dostępne do wglądu na miejscu w Urzędzie Patentowym w godzinach urzędowania. Na pisemny wniosek zgłaszającego organ może wybrać odpłatnie i przesłać kserokopię wskazanych materiałów. Istnieje również możliwość skorzystania z baz komputerowych. Następnie zawiadomieniem z dnia [...] października 2013 r. Urząd Patentowy RP, mając na uwadze treść art. 49 ust. 2 Prawa własności przemysłowej w sposób obszerny wskazał na istniejące przeszkody w udzieleniu patentu na zgłoszony wynalazek oraz wezwał skarżącego do zajęcia stanowiska w terminie 1 miesiąca, co strona uczyniła w piśmie z dnia [...] listopada 2013 r. Pismo o podobnej treści organ wystosował do skarżącego w dniu [...] czerwca 2014 r. i [...] września 2014 r. W tym stanie rzeczy nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego zawarty w piśmie jego pełnomocnika z dnia [...] września 2015 r., iż doszło do zaniechania należytego poinformowania skarżącego o okolicznościach prawnych i faktycznych, które mogły mieć wpływ na ustalenie zakresu zgłoszonego wynalazku podlegającego opatentowaniu. W myśl art. 252 Prawa własności przemysłowej w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się z zastrzeżeniem art. 253 odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższa regulacja jest konsekwencją systematyki ustawodawczej, zgodnie z którą postępowanie przed Urzędem Patentowym jest szczególnym postępowaniem administracyjnym. Przepisy k.p.a. znajdą zastosowanie jako przepisy ogólne tylko wówczas, gdy w komentowanej ustawie brak jest regulacji odmiennych (szczególnych), po drugie podkreślić należy, że przepisy te znajdą zastosowanie "odpowiednio", co oznacza, że niektóre z nich zastosowane będą wprost, inne po modyfikacji, zaś jeszcze inne w ogóle do zastosowania w postępowaniu przed Urzędem Patentowym się nie nadadzą. Jak słusznie podniósł pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia [...] września 2015 r. stosownie do przepisu art. 24 Prawa własności przemysłowej patenty udzielane są na wynalazki, które wypełniają łącznie warunki nowości, posiadania poziomu wynalazczego i nadają się do przemysłowego stosowania. Wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o odmowie udzielenia patentu, stosownie do przepisu art. 49 ust. 1 Prawa własności przemysłowej jest niewypełnienie przez wynalazek jednego z warunków określonych przepisem art. 24 Prawa własności przemysłowej po przeprowadzeniu przez organ pełnego badania ich wypełnienia. W niniejszej sprawie organ odmówił udzielenia patentu na wynalazek z uwagi na brak poziomu wynalazczego i przemysłowej stosowalności (art. 26 i 27 Prawa własności przemysłowej). Organ nie zbadał natomiast przesłanki nowości wynalazku (art. 25 Prawa własności przemysłowej), a ta przesłanka jak słusznie podkreślił skarżący powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 kwietnia 2012 r. sygn. II GSK 1140/11 powinna być zbadana przed stwierdzeniem oczywistości wynalazku. W tym sensie doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. jednakże uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, albowiem organ dokładnie uzasadnił brak przesłanki przemysłowej stosowalności wynalazku co w ostatecznym wyniku skutkowało odmową udzielenia patentu. W myśl art. 27 Prawa własności przemysłowej wynalazek uważany jest za nadający się do przemysłowego stosowania, jeżeli według wynalazku może być uzyskany wytwór lub wykorzystany sposób, w rozumieniu technicznym w jakiejkolwiek działalności przemysłowej, nie wykluczając rolnictwa. Zgodnie z poglądem doktryny (patrz Prawo własności przemysłowej Komentarz pod redakcją dr P. Kostańskiego, C.H. Beck Warszawa 2010, str. 188). Stosowalny jest wynalazek, który może być w sposób powtarzalny stosowany z identycznym skutkiem. Na przemysłową stosowalność składają się więc cztery zasadnicze wymogi cząstkowe: 1) wymóg zupełności (kompletności), 2) wymóg nadawania się do użytku, 3) wymóg powtarzalności rezultatu stosowania wynalazku 4) wymóg należytego ujawnienia wynalazku. Innymi słowy, wynalazek musi zawierać (a zgłoszenie ujawniać) wszystkie środki techniczne niezbędne do jego zastosowania a więc urzeczywistnienie idei technicznej leżącej u jego podstaw. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podzielić pogląd Urzędu Patentowego RP, że podmiot zgłoszenia nie nadaje się do opatentowania, ponieważ nie spełnia warunku nadawania się do przemysłowego stosowania określonego w art. 24 i 27 Prawa własności przemysłowej. Należy zgodzić się poglądem organu, że z przedstawionego w opisie i w zastrzeżeniach patentowych sposobie eksploatacji gazu łupkowego metodą podziemnych mikrowybuchów nie wynika jak przeprowadzić ten proces tj. jak dostarczyć materiał wybuchowy, ile i jaki ma to być materiał wybuchowy, ile i jaki ma to być materiał wybuchowy by można było dokonać mikrowybuchu, nie jest wiadomo jak spowodować, aby gaz ze szczelin znalazł się w utworzonej komorze a następnie został przekazany na zewnątrz. W tej sytuacji specjalista z danej dziedziny, który chciałby przeprowadzić taki proces wydobycia gazu musi użyć własnej inwencji twórczej. To spowoduje, że za każdym razem mogą być użyte odmienne środki techniczne, czyli metoda będzie niepowtarzalna i przez to nie może być wykorzystana w sposób przemysłowy. Z tych wszystkich względów wobec braku pełnego ujawnienia wynalazku Urząd Patentowy RP prawidłowo uznał, że nie nadaje się on do opatentowania. Z tych wszystkich względów Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi w całości.