VI SA/Wa 2615/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu G. K. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu G. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W obszernym uzasadnieniu ww. postanowienia podniesiono m.in., że "analiza przesłanych przez skarżącego dokumentów, a w szczególności wyciągu ze wspólnego rachunku, wskazuje na znaczne rozbieżności pomiędzy oświadczeniem skarżącego a ustalonym stanem faktycznym. Jak wynika z nadesłanego wyciągu w okresie listopad 2010 r. – styczeń 2011 r. średni dochód żony skarżącego z tytułu umowy zlecenia wyniósł ok. 2776 zł netto miesięcznie, natomiast skarżącemu z tytułu umowy zlecenia z firmy [...] miesięcznie wpłacano na konto średnio ok. 3427 zł. Ponadto skarżący sam wpłacał na konto średnio około 3516 zł, a źródło tych dochodów nie jest znane. Nie można dać wiary twierdzeniom skarżącego, że powyższe wpłaty wynikają z tego, że skarżący wybiera pieniądze z bankomatu i tego samego dnia wpłaca do banku na to samo konto. Nie potwierdza tego omawiany wyciąg z rachunku bankowego. Reasumując wskazać należy, iż średnie wpływy na rachunek skarżącego i jego żony wynoszą około 10.000 zł". Wobec niewniesienia sprzeciwu, powyższe orzeczenie referendarza sądowego z dnia 21 czerwca 2011 r. uprawomocniło się. W piśmie z dnia [...] lipca 2011 r. skarżący podzielił argumentację referendarza sądowego, oświadczając, iż dochody jego rodziny są skromne, ale wystarczające do opłacenia kosztów sądowych w wysokości 200 zł. Wyrokiem z dnia 21 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką. W tym samym dniu, tj. 21 października 2011 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy (na urzędowym formularzu PPF). W kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zażądał ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że adwokat jest mu potrzebny do sporządzenia skargi kasacyjnej. Ze względu na cofniętą licencję skarżący nie może wykonywać zawodu. W rubryce 10 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zatytułowanej Dochody skarżący wskazał, iż jego małżonka otrzymuje z tytułu umowy zlecenia 2.000 zł brutto miesięcznie, a jego miesięczny dochód netto z tytułu działalności gospodarczej wynosi 1.000 zł. Skarżący oświadczył też, że zarówno on, jak i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnego majątku. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną i małoletnim synem. Do miesięcznych wydatków rodziny należą: • opłata za mieszkanie – 530,69 zł (zawiadomienie administratora budynku z dnia [...] czerwca 2011 r.), • opłata za energię elektryczną - ok. 95 zł (faktura prognozowa obejmująca okres 2 miesięcy wystawiona na kwotę 186,19 zł), • opłata za gaz - ok. 20 zł (faktura prognozowa obejmująca okres 2 miesięcy wystawiona na kwotę 41,11 zł), • opłaty za telefony komórkowe – ok. 270 zł (vide zestawienie operacji na wyciągu z rachunku bankowego). Skarżący zawarł również dwie umowy kredytu na cele konsumpcyjne: • wraz z żoną – na kwotę 40.000 zł, którego miesięczna rata spłaty wynosi ok. 830 zł; termin całkowitej spłaty kredytu przypada na [...] czerwca 2013 r. (vide umowa kredytu z dnia [...] maja 2008 r. oraz harmonogram spłaty tego kredytu) oraz • na kwotę 4.896 zł (na zakup sprzętu komputerowego), którego miesięczna rata spłaty wynosi 244,80 zł. Stroną tej umowy o kredyt, zawartej w dniu [...] grudnia 2010 r., jest skarżący określony jako "osiągający miesięczne dochody netto: 4.000,00 zł" (vide umowa kredytu z dnia [...] grudnia 2010 r.). Analizując operacje na wyciągu z rachunku bankowego za okres od [...] lipca 2011 r. do [...] września 2011 r. stwierdzić należy, iż miesięczne wynagrodzenie żony skarżącego (zatrudnionej na podstawie umowy cywilnoprawnej - umowy zlecenia) waha się od 1.873 zł netto (za wrzesień br.) do 2.408 zł netto (za sierpień br.), a łączne dochody skarżącego w skali miesiąca wynoszą od ok. 2.200 zł (za wrzesień br.) do ok. 6.300 zł (za lipiec br.). Ponadto skarżący zasilał ten rachunek bankowy kwotami (wpłacanymi w bankomacie bądź przelewem z innego swojego rachunku bankowego) rzędu kilku tysięcy zł. I tak w lipcu br. wpłacił 1.800 zł, w sierpniu br. – 6.100 zł, a we wrześniu br. – 3.800 zł. W świetle powyższego należy podzielić stanowisko referendarza sądowego wyrażone w orzeczeniu z dnia 21 czerwca 2011 r., iż średnie wpływy na rachunek skarżącego i jego małżonki wynoszą ok. 10.000 zł, zaś źródło wpłat dokonywanych na ten rachunek przez skarżącego nie jest znane. Aktualność także zachowuje wniosek, że istnieją znaczne rozbieżności pomiędzy oświadczeniem skarżącego (złożonym na urzędowym formularzu PPF pod rygorem odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy) a stanem faktycznym ustalonym na postawie dokumentów przedłożonych do akt sprawy. W tym kontekście zauważyć wypada, iż zawierając w dniu [...] grudnia 2010 r. umowę o kredyt na zakup sprzętu komputerowego skarżący oświadczył, że osiąga miesięcznie dochody netto w wysokości 4.000 zł, a zaledwie miesiąc wcześniej - w dniu [...] listopada 2010 r. skarżący wypełnił urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF (stanowiący załącznik do skargi w niniejszej sprawie), w którym wskazał, iż utrzymuje się z prac dorywczych w wysokości 800 -1.000 zł brutto miesięcznie. Również w kolejnym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał podobną kwotę swoich dochodów (1.000 zł netto miesięcznie), która nie znajduje potwierdzenia w przedstawionym przez niego wyciągu z rachunku bankowego. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną – pozbawionych środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej NSA/ z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05). Tymczasem sytuacja materialna skarżącego od czasu kiedy był rozpoznawany jego poprzedni wniosek o przyznanie prawa pomocy (czerwiec 2011 r.) nie uległa zmianie. Zauważyć jednak należy, iż sytuacja ta nie została przedstawiona przez skarżącego w sposób pełny – skarżący bowiem nie wyjaśnił źródła wpłat (zasileń) na rachunek bankowy, z którego przedłożył wyciąg za okres od [...] lipca 2011 r. do [...] września 2011 r. Z operacji dokonywanych na tym wyciągu wynika, że skarżący dysponuje jeszcze innym rachunkiem bankowym. Jednakże mając na uwadze z jednej strony skalę miesięcznych wpływów na ujawniony przez skarżącego rachunek bankowy, a z drugiej strony – okoliczność, iż skarżący zaciągnął kredyty na cele konsumpcyjne (w tym na zakup sprzętu komputerowego) oraz wydatkuje miesięcznie ok. 250 zł na telefony komórkowe, nie sposób uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2006 r., sygn. akt I OZ 805/06, koszty zakupu komputera, czasopism specjalistycznych oraz wydatki na abonament telefonii komórkowej nie należą do wydatków "utrzymania koniecznego", przez które rozumie się wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych (żywność, mieszkanie). Do tych wydatków można również zaliczyć wydatki na kształcenie, jednakże tylko w takim zakresie, w jakim od ich poniesienia zależy możliwość kontynuowania nauki. Reasumując, ponoszone przez skarżącego wydatki na abonament telefonii komórkowej czy zakup sprzętu komputerowego bądź sprzętu RTV, jak również spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.