VI SA/Wa 2632/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Dzięcioł po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2020 r. sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej "GITD", "organ odwoławczy" lub "organ") decyzją z dnia [...] października 2019 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096), dalej "k.p.a.", art. 4 pkt 22, art. 18 ust. 4a i ust. 4b, art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 7, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 58), dalej "u.t.d.", Ip. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d., po rozpatrzeniu odwołania D. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej "skarżąca", "spółka" lub "przedsiębiorca") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "WITD" lub "organ I instancji") z dnia [...] września 2019 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] lipca 2019 r. w [...] inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego dokonali kontroli drogowej samochodu osobowego marki [...] o nr rej. [...]. Pojazd przystosowany był do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Kontrolowanym pojazdem L. K. (dalej "kierowca"), który wykonywał przewóz dwóch pasażerów w imieniu przedsiębiorcy. W trakcie kontroli kierowca okazał wypis z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym wystawionej dla przedsiębiorcy. Inspektorzy przesłuchali w charakterze świadków jednego z pasażerów i kierowcę. Świadek zeznał, że kontrolowanym pojazdem był przewożony w [...] na trasie z ul. [...] na ul. [...]. Pojazd został zamówiony za pomocą aplikacji [...], którą to aplikację pobrał na swój telefon komórkowy. Klient zeznał, że przed wykonaniem przewozu nie zawierał jakiejkolwiek umowy z kierowcą i widział go pierwszy raz. Zapłata za wykonany przewóz w wysokości 9,10 zł nastąpiła przez pobranie samoczynne pieniędzy przez aplikację z konta klienta, który pobierając aplikację zobowiązany był do wyrażenia zgody na pobieranie automatyczne pieniędzy z jego karty płatniczej. Kierowca natomiast zeznał, że jest zatrudniony przez przedsiębiorcę na umowę zlecenia i w ramach świadczonej pracy wykonuje przewozy pasażerów. Informację o trasie wykonywanego w chwili kontroli przewozu otrzymał za pomocą aplikacji [...] zainstalowanej na swoim telefonie komórkowym. Kierowca oświadczył, że za wykonany przewóz nie pobrał pieniędzy, natomiast zapłata za wykonany przewóz nastąpiła poprzez pobór opłaty przez aplikację [...] z konta klienta po wykonanej usłudze. Ponadto stwierdził, że nie prowadzi działalności gospodarczej, a umowę z [...] zawarł przedsiębiorca. Przebieg kontroli został opisany w protokole z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...]. WITD nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 8.000 zł w związku z wykonywaniem przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. W wyniku wniesionego przez przedsiębiorcę odwołania, GITD utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji zgromadził w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i prawidłowo ustalił stan faktyczny. Biorąc pod uwagę, że kierowca wykonywał jedynie przewóz osób w imieniu przedsiębiorcy, to w ocenie organu, osobą odpowiedzialną za stwierdzone naruszenia był właśnie przedsiębiorca, który powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia wobec okoliczności dysponowania przez spółkę wszelką dokumentacją czasu pracy kierowców. Przedsiębiorca organizując przewóz okazjonalny obowiązany był wyposażyć kierowcę w pojazd spełniający wymogi określone w art. 18 ust. 4a u.t.d., lub wykonując przewóz samochodem osobowym spełnić warunki zawarcia umowy na przewóz osobowy określone w art. 18 ust. 4b u.t.d. Brak spełnienia tych wymogów przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych obciąża spółkę i nie kwalifikuje się do zastosowania art. 92c u.t.d. do ujawnionego naruszenia. Na decyzję GITD przedsiębiorca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego art. 4 pkt 11, art. 18 ust. 4a i ust. 4b u.t.d. w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez skarżącą wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie [...], wykonywanie tego przez kierowcę L. K., nie zaś przez skarżącą bądź jej pracownika, świadczą o tym, że nie był to przewóz okazjonalny w rozumieniu ustawy, oraz nałożenia kary pieniężnej za przewóz okazjonalny w sytuacji, w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d. Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie art. 18 ust. 4b pkt 1 lit c u.t.d. poprzez jego niezastosowanie (przy przyjęciu, że przejazd skarżącą był przewozem okazjonalnym) w sytuacji, w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest [...], naruszenie art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. w zw. z 4 pkt 6a u.t.d. poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącą. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji także naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w szczególności poprzez zaniechanie ustalenia czy wykonywane przez kierującego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy działalności gospodarczej, braku wyjaśnienia w oparciu o jaki stosunek prawny kierowca wykonywał przewóz w imieniu skarżącej, braku ustalenia w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem oraz w jaki sposób odbyła się płatność, braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu, a także poprzez uznanie, że płatność za przejazd nastąpiła na rzecz skarżącej podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer. Przedsiębiorca zarzucił zaskarżonej decyzji również naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji w zakresie konieczności zweryfikowania zasad działalności aplikacji o nazwie [...], oraz art. 8 k.p.a. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zwrot kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja ani decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest kwalifikacja przez organy transportu drogowego skontrolowanego przewozu jako przewozu okazjonalnego. Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 4 pkt 11 u.t.d. przewozem okazjonalnym jest przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Definicja przewozu okazjonalnego została oparta na konstrukcji negacji. Ustawodawca określa bowiem, że jest to przewóz osób, który nie spełnia wymogów przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego ani przewozu wahadłowego (R. Strachowska, Ustawa o transporcie drogowym. Komentarz, LEX/el. 2012). Przewozem regularnym w rozumieniu art. 4 pkt 7 u.t.d. jest publiczny przewóz osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie i w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2244). Przewóz regularny specjalny stanowi zaś niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób (art. 4 pkt 9 u.t.d.). Natomiast przewóz wahadłowy to wielokrotny przewóz zorganizowanych grup osób tam i z powrotem, między tym samym miejscem początkowym a tym samym miejscem docelowym, przy spełnieniu łącznie następujących warunków: a) każda grupa osób przewiezionych do miejsca docelowego wraca do miejsca początkowego, b) miejsce początkowe i miejsce docelowe oznaczają odpowiednio miejsce rozpoczęcia usługi przewozowej oraz miejsce zakończenia usługi przewozowej, z uwzględnieniem w każdym przypadku okolicznych miejscowości leżących w promieniu 50 km (art. 4 pkt 10 u.t.d.). Podkreślenia wymaga jednak, że definicja legalna przewozu okazjonalnego jest nieprecyzyjna i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, w związku z tym należy posiłkowo posłużyć się przesłankami zawartymi w definicji "usług okazjonalnych" z art. 2 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz.U.UE.L.2009.300.88), dalej "rozporządzenie 1073/2009". Przepis art. 2 pkt 4 rozporządzenia 1073/2009 definiuje usługi okazjonalne jako usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika. Usługami regularnymi są natomiast usługi polegające na przewozie osób w określonych odstępach czasu i na określonych trasach, przy czym pasażerowie są zabierani z określonych z góry przystanków i dowożeni na z góry określone przystanki (art. 2 pkt 2 rozporządzenia 1073/2009). Mając powyższe na uwadze, należy uznać, że przewozem okazjonalnym jest taki przewóz, który nie mam charakteru regularnego, czyli nie odbywa się w określonych odstępach czasu i na określonych trasach, a odbywa się natomiast z inicjatywy klienta lub samego przewoźnika, często w różnym czasie i na różnych trasach w zależności od woli jednej ze stron. Stosownie do przepisów ustawy o transporcie drogowym, przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą (art. 18 ust. 4a u.t.d.). Od tej zasady ustawodawca w art. 18 ust. 4b u.t.d. przewiduje wyjątek i dopuszcza przewóz okazjonalny pojazdem samochodowym niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącego wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy, w przypadku: 1) przejazdu pojazdami zabytkowymi, 2) samochodami osobowymi: a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę, b) na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, każdorazowo przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1145), w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości, c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu. Zaś zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej, przy czym dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa. W rozpoznawanej sprawie poddany do kontroli przewóz wykonywany był samochodem osobowym przeznaczonym do przewozu maksymalnie 5 osób łącznie z kierowcą. Kierowca okazał kontrolerom oryginał wypisu z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, wystawionym na skarżącą. Podczas przesłuchania w charakterze świadka oświadczył, że jest zatrudniony na umowę zlecenie przez przedsiębiorcę (k. 12a akt administracyjnych). Przewóz został zamówiony za pomocą aplikacji [...] zainstalowanej na telefonie klienta. Przy zamawianiu kursu, aplikacja wskazała przewidywaną cenę kursu. Po dojechaniu na wskazane miejsce cena za kurs wyniosła 9,10 zł po uwzględnieniu rabatu. Koszt wykonanej usługi wskazała sama aplikacja i klient na swoim telefonie otrzymał potwierdzenie, że z jego konta pobrano opłatę za przejazd. Na koncie widnieje informacja, że sprzedawcą jest [...] w [...], co zostało potwierdzone przez klienta podczas przesłuchania (k. 13 – 13a akt administracyjnych). Tym samym w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi wyjątek określony w art. 18 ust. 4b u.t.d., ponieważ umowa nie została zawarta bezpośrednio z klientem, ale za pośrednictwem aplikacji, która dodatkowo sama pobrała opłatę za przejazd z konta klienta. Wbrew zatem zarzutom podniesionym w skardze wykonywany przewóz był przewozem okazjonalnym i fakt skorzystania przez klienta z aplikacji [...] jedynie to potwierdza. Wspomnieć należy również, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2017 r., C-434/15, http://curia.europa.eu/, usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE. W świetle przywołanego orzeczenia nie ulega wątpliwości, że pośrednictwo aplikacji na telefon, jak [...], czy [...], jest nierozerwalnie związana z usługą przewozową świadczoną przez osobę wykonującą przewóz na rzecz klienta. Skoro korzystanie z aplikacji na telefon przez pasażera, przy zamawianiu i płatności przy przewozie, jest traktowane jako część usługi transportowej (w zakresie pośrednictwa), to oczywiste jest, że skarżąca jako realizator drugiej części usługi (przewóz pasażera) również wykonywała usługę transportową (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 maja 2018 r., III SA/Łd 686/17, cbosa). W ocenie Sądu nie ulega również wątpliwości, że wykonywany przewóz nosił znamiona działalności gospodarczej. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1292 z późn. zm.), działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych, w tym protokołu kontroli drogowej, protokołu przesłuchania kierowcy oraz klienta, okazanego wypisu nr [...] z licencji nr [...], jednoznacznie wynika, że kierujący wykonywał na rzecz skarżącej przedmiotowy przewóz. Wskazany materiał dowodowy przeczy zarzutom skargi, że organy nie wykazały, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą. Tym bardziej, że posiada ona licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d. Nie budzi zastrzeżeń Sądu także ustalenie przez organy, że kierowca jest pracownikiem skarżącej, co potwierdza nie tylko jego oświadczenie złożone podczas przesłuchania (k. 12a akt administracyjnych), ale również fakt, że miał przy sobie wypis z licencji skarżącej na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca w art. 5b ust. 1 u.t.d. dokonał rozróżnienia trzech kategorii uprawnień odnoszących się do podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób, przewidując w tym względzie wymóg uzyskania odpowiedniej dla danej kategorii licencji. Stosownie do przywołanego przepisu, podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1) samochodem osobowym, 2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3) taksówką, wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Licencja, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i 2 u.t.d., nie uprawnia przy tym do wykonywania transportu drogowego taksówką (art. 12 ust. 2 u.t.d.). Licencje te uprawniają do wykonywania przewozu wyłącznie na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej (art. 12 ust. 1 u.t.d.). Krajowy transport drogowy w zakresie przewozu osób wymaga, poza koniecznością uzyskania odpowiedniej licencji (art. 5b ust. 1 u.t.d.), także realizacji przez przewoźnika drogowego innych obowiązków lub warunków, jakie wyznaczone zostały dla wykonywania oznaczonego rodzaju przewozu drogowego. Obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznaczają zarówno obowiązki lub warunki, jakie wynikają z przepisów ustawy o transporcie drogowym, jak i obowiązki lub warunki, jakie wynikają z innych powszechnie obowiązujących aktów prawa, w tym aktów prawa unijnego (art. 4 pkt 22 u.t.d.). W konsekwencji, wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką wymaga nie tylko uzyskania licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 3 i art. 6 u.t.d., lecz także spełniania szeregu innych obowiązków lub warunków, jakie wynikają choćby z art. 6 ust. 5, art. 11b, art. 11c i art. 15 ust. 1 pkt 3 u.t.d., czy z odnośnych przepisów ustawy - Prawo przewozowe, ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 z późn. zm.) i ustawy z 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 376 z późn. zm.), oraz aktów wykonawczych do tych ustaw. Wykonywanie zaś krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób stanowiącego przewóz okazjonalny wymaga nie tylko uzyskania licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 lub 2 i art. 5c u.t.d., lecz także spełnienia innych obowiązków lub warunków, jakie wynikają chociażby z art. 18 ust. 4a-5 u.t.d. W rozpoznawanej sprawie kontrolowany pojazd nie spełniał kryteriów konstrukcyjnego przewidzianego dla pojazdów przeznaczonych do wykonywania przewozów okazjonalnych osób. Zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d. wykonywanie tego przewozu możliwe jest jedynie pojazdami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Kontrolowany pojazd był przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu 5 osób wraz z kierowcą. W przypadku zaś stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem podlega karze pieniężnej, stosownie do art. 92a u.t.d. Natomiast wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9 załącznika nr 3 do u.t.d. Do rozpoznawanej sprawy zastosowanie ma lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. stosownie do którego, naruszeniem w rozumieniu art. 92a u.t.d. jest wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d., i wysokość kary pieniężnej wynosi 8.000 zł. Odnosząc się więc do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego podniesionych w skardze Sąd uznał je za niezasadne. Badając legalność wydanego rozstrzygnięcia Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa procesowego, w tym podnoszonych przez skarżącą we wniesionej skardze. Organy transportu drogowego zebrały w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, który pozwolił na ustalenie, że wykonywany przewóz wyczerpywał znamiona przewozu okazjonalnego w rozumieniu art. 4 pkt 11 u.t.d. i doszło do naruszenia art. 18 ust. 4a i ust. 4b u.t.d. Ponadto, organ odwoławczy słusznie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uzasadnienie wydanej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a., a sposób prowadzenia przez organy postępowania nie narusza zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, określonej w art. 8 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.