VI SA/Wa 2634/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy radców prawnych oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm, dalej "k.p.a.") w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935) w zw. z art. 291 i art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2016 r.; poz. 233 z póżn. zm., dalej: "u.o.r.p.") utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2017 r., Nr [...], utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] maja 2017 r.. Nr [...] w sprawie skreślenia D. C. z listy radców prawnych prowadzonej przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych oraz prawnych. Jak wynika z akt sprawy, D. C. na mocy uchwały z dnia [...] lutego 2014 r. ORIP Nr [...] został wpisany na listę radców prawnych prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w [...]. W dniu [...] kwietnia 2007 r. do OIRP wpłynęło pismo Prokuratury Apelacyjnej w [...], w którym poinformowano o skierowaniu przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. (sygn. akt. [...]) Rzecznik Dyscyplinarny OIRP wszczął postępowanie wyjaśniające, które zostało następnie zawieszone z uwagi na toczące się postępowanie karne. Pismem z dnia 20 października 2016 r. prokurator Prokuratury Rejonowej [...] poinformował OIRP, że skarżącemu postawione zostały zarzuty popełnienia przestępstwa art. 230 § 1 k.k. W dniu [...] października 2016 r. prokurator Prokuratury Rejonowej [...] wydał postanowienie o zastosowaniu wobec skarżącego środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia podejrzanego w wykonywaniu zawodu radcy prawnego w zw. z podejrzeniem, że w okresie od sierpnia 2012 r. do grudnia 2015 r. popełnił szereg czynności zabronionych z art. 230 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. W dniu [...] marca 2017 r. Rada OIRP w [...] uchwałą nr [...] wszczęła postępowanie w przedmiocie skreślenia r. pr. D. C. z listy radców prawnych, którą doręczono skarżącemu w dniu [...] marca 2017 r. zakończone wydaniem przez organ samorządu zawodowego uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. w sprawie skreślenia D. C. z listy radców prawnych. W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że uchwała została podjęta w związku z czynami popełnionymi przed wpisem na listę, które to czyny nie były znane Radzie Okręgowej Listy Radców Prawnych w [...] w chwili wpisu, a które to stanowiłyby przeszkodę do dokonania wpisu. Rada OIRP ustaliła, że D. C. został skazany prawomocnymi wyrokami: • Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. wydanym w sprawie o sygn. akt [...], zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., wydanym w sprawie o sygn. akt [...], za popełnienie w okresie od 18 września 2000 r. do 31 grudnia 2001 r., od maja 2003 r. do 29 grudnia 2003 r., w dniu 24 sierpnia 2004 r., w okresie od 14 października 2004 r. do 2 listopada 2004 r., odpowiednio przestępstw z art. 228 § 3 w zw. z art. 91 § 1 k.k. z art. 230 k.k., z art. 286 § 1 k.k. i z art. 230 § 1 k.k. • Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., wydanym w sprawie o sygn. akt [...], zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r., wydanym w sprawie o sygn. akt. [...] za popełnienie w okresach od 4 lipca 2000 r. do stycznia 2001 r. oraz od 5 czerwca 2002 r. do 12 sierpnia 2002 r. odpowiednio przestępstw z art. 228 § 3 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. oraz art. 228 § 3 k.k. Na mocy wyroku łącznego Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2014 r. wydanego w sprawie o sygn. [...] wymierzono skarżącemu karę łączną 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę łączną grzywny w wysokości 180 stawek dziennych, przyjmując, iż wysokość jednej stawki równoważna jest kwocie 50 zł. Rada OIRP wyjaśniła, że zgodnie z art. 293 u.o.r.p., możliwe jest skreślenie radcy prawnego z listy radców prawnych w związku z czynem popełnionym przed wpisem na listę, jeżeli czyn ten nie był znany radzie w chwili wpisu, a stanowiłby przeszkodę do jego dokonania. Wskazała również, że posiadając w dniu [...] lutego 2004 r. informacje o czynach skarżącego w okresie poprzedzającym jego wpis na listę radców prawnych, nie wydałaby uchwały pozytywnej. Po rozpoznaniu odwołania, Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] lipca 2017 r. utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej OIRP w [...] z dnia [...] maja 2017 r. W ocenie organu nie budzi wątpliwości, że czyny popełnione przez skarżącego przed wpisem na listę radców prawnych stanowiłyby przeszkodę do wpisu, gdyby były znane Radzie w chwili dokonywania wpisu, bowiem w związku z ich popełnieniem, nie sposób uznać, aby skarżący legitymował się nieskazitelnym charakterem oraz rękojmią prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Organ scharakteryzował również obie ww. cechy tj. nieskazitelność charakteru oraz rękojmie prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych zwróciło uwagę na słuszne zakwalifikowanie przez Radę OIRP w [...] popełnionych przez skarżącego przestępstw jako wyjątkowo szkodliwych społecznie, szczególnie negatywnie ocenianych przez opinię publiczną, a także zwróciło uwagę, że skarżący popełnił je w czasie gdy zajmował stanowisko prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...], co podważa zaufanie do jego osoby, stanowi o braku uczciwości i poszanowania porządku prawnego, a tym samym nie odpowiada ocenom moralnym i etycznym, gwarantującym właściwe wykonywanie zawodu radcy prawnego. Pismem z dnia 21 sierpnia 2017 r. D. C. wniósł od powyższej uchwały odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, w którym zarzucił naruszenie art. 293 u.o.r.p., poprzez jego zastosowanie w sprawie, a także wniósł o zmianę zaskarżonej uchwały i odmowę skreślenia z listy radców prawnych, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W tych okolicznościach została wydana wymieniona na wstępie decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2017 r. Organ na wstępie opisał stan faktyczny sprawy oraz przytoczył treść art. 24 ust. 1 i art. 25 ust. 1 pkt 3 u.o.r.p., a także art. 293 u.o.r.p. W uzasadnieniu swojej decyzji Minister wskazał, że dysponując materiałem zgromadzonym przez organy samorządu radcowskiego w toku prowadzonego postępowania o wpis na listę radców prawnych, nie znalazł podstaw do wniesienia sprzeciwu od wpisu D. C. listę radców prawnych. Dopiero w toku postępowania odnośnie skreślenia skarżącego z listy radców prawnych organ naczelny dysponował pełnym materiałem dowodowym w tym również dokumentacją dotyczącą popełnionych przez skarżącego przestępstw. Wpływ na ocenę nieskazitelności charakteru skarżącego do wykonywania zawodu zaufania publicznego pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego ma przede wszystkim fakt dopuszczenia się zachowań, które skutkowały skazaniem w postępowaniu karnym na karę pozbawienia wolności. Zdaniem Ministra, dopuszczenie się przez skarżącego przestępstw popełnionych z winy umyślnej, podczas pełnienia funkcji prokuratora, rzutowało niewątpliwie na jego wiarygodność oraz uczciwość i jak wskazała Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] stanowiłoby niewątpliwie przeszkodę do wpisu na listę radców prawnych, gdyby Rada na dzień wydania uchwały o wpisie dysponowała informacjami o popełnionych przez skarżącego czynach noszących znamiona przestępstw. Brak tej wiedzy i charakter popełnionych czynów stanowiły podstawę do zastosowania instytucji skreślenia w oparciu o art. 293 u.o.r.p. Ponadto w ocenie Ministra w sprawie nie doszło do zatarcia skazania, albowiem możliwe jest ono w tej kategorii spraw dopiero po 10 latach od wykonania lub darowania kary, albo do przedawnienia jej wykonania, skoro zatem skarżący odbywał karę pozbawienia wolności w okresie od dnia 18 marca 2008 r., Minister podzielił również pogląd samorządu zawodowego co do oceny zachowań karalnych poczynionych przez skarżącego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w na ww. decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2017 r. wniósł D. C. zaskarżając ją w całości, wnosząc o uchylenie decyzji oraz uchylenie uchwał ją poprzedzających, a także zasądzenie kosztów postępowania. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie art. 293 u.o.r.p. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w chwili dokonania wpisu na listę radców prawnych nie było prowadzone przeciwko niemu żadne postępowanie karne. Dopiero po uprawomocnieniu się wyroku skazującego w dniu [...] lutego 2014 r. Sąd Rejonowy w [...] zawiadomił OIRP w [...] o treści prawomocnego rozstrzygnięcia. Już wtedy OIRP w [...] posiadała informację, o skazaniu za czyny, które były popełnione przed wpisem na listę radców prawnych. W ocenie skarżącego dalsze wyroki, wskazane w zaskarżonej uchwale zapadły w wyniku apelacji od uchylonego w części wyroku oraz wyroku łącznego dotyczącego wszystkich czynów z okresu przed wpisem na listę. Wskazał, też, że decyzję o skreśleniu z listy radców prawnych spowodowała tylko okoliczność, że w dniu [...] lutego 2017 r. do Rady OIRP w [...] wpłynęło pismo Zastępcy Dyrektora Zawodów Prawniczych i Dostępu do Pomocy Prawnej z prośbą o zbadanie możliwości skorzystania przez Radę z uprawnień wynikających z art. 293 ustawy o racach prawnych. Skarżący argumentował, że powyższy przepis wszedł w życie w dniu [...] grudnia 2014 r. i OIRP w [...] mogła go zastosować, czego nie zrobiła. Zwrócił też uwagę, że wszedł on w życie już po popełnieniu czynów karalnych i po prawomocnych rozstrzygnięciach Sądów. Zwrócił też uwagę, że w sprawie nastąpi zatarcie skazania z dniem 18 marca 2018 r. Wskazał też, że okoliczność, iż w chwili obecnej prowadzone jest przeciwko niemu postępowanie karne przed Sądem Rejonowym w [...] nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż zgodnie z zasadą domniemania niewinności nie powinno być to brane w ogóle pod uwagę zwłaszcza, że w tej sprawie istnieją spore szanse na uniewinnienie mnie od zarzutów. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniosło o jej oddalenie i podtrzymało wcześniej prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej "p.p.s.a." - Dz. U. z 2017 poz. 1369, ze zm.). W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wydana w sprawie decyzja Ministra Sprawiedliwości oraz utrzymane nią w mocy uchwały organów samorządu Radców Prawnych nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przesłanek takich Sąd nie dopatrzył się zarówno w świetle argumentacji przedstawionej w skardze, jak i z urzędu. Zgodne ze stanem, faktycznym jest stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że dysponując materiałem zgromadzonym przez organy samorządu radcowskiego w toku postępowania o wpis na listę radców prawnych, nie miał podstaw do wniesienia sprzeciwu od wpisu D. C. listę radców prawnych. Natomiast w toku postępowania odnośnie skreślenia skarżącego z listy radców prawnych organ naczelny dysponował pełnym materiałem dowodowym w tym również dokumentacją dotyczącą popełnionych przez skarżącego przestępstw. Słusznie zdaniem Sądu stwierdził organ orzekający, że wpływ na ocenę nieskazitelności charakteru skarżącego do wykonywania zawodu zaufania publicznego pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego miał przede wszystkim fakt dopuszczenia się przez skarżącego przestępstw, które skutkowały skazaniem w postępowaniu karnym na karę pozbawienia wolności. Sąd stwierdza, że dopuszczenie się przez skarżącego przestępstw popełnionych z winy umyślnej, podczas pełnienia funkcji prokuratora, rzutuje na jego wiarygodność oraz uczciwość i stanowiłoby niewątpliwie przeszkodę do wpisu na listę radców prawnych, gdyby Rada na dzień wydania uchwały o wpisie dysponowała informacjami o popełnionych przez skarżącego czynach noszących znamiona przestępstw. Brak tej wiedzy i charakter popełnionych czynów stanowiły podstawę do zastosowania instytucji skreślenia w oparciu o art. 293 u.o.r.p. Zdaniem Sądu byłoby rzeczą absolutnie niedopuszczalną gdyby osoba, która pełniąc funkcje prokuratora dopuszczała się przestępstw za które została skazana na karę bezwzględnego pozbawienia wolności, po odbyciu kary mogłaby wykonywać zawód zaufania publicznego i być radcą prawnym. Należy także podkreślić, że w sprawie nie doszło do zatarcia skazania, co również zdaniem Sądu nie przesądzałoby samo w sobie o możliwości uznania nieskazitelności charakteru skarżącego. Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że rozstrzygnięcie zaprezentowane w zaskarżonej decyzji jest w pełni prawidłowe. Zarówno Minister Sprawiedliwości w zaskarżonej decyzji, jak też organy samorządu radcowskiego we wcześniejszych uchwałach - prawidłowo zastosowały zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. Zdaniem Sądu, nie można ww. organom odmówić respektowania wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie (art. 77 i art. 80 K.p.a.). Z kolei uzasadnienie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzających ją uchwał odpowiadają dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.