VI SA/Wa 2640/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant ref. staż. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J. W., B. W. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji oraz ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników radiofoniczych i telewizyjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. Nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] Minister Administracji i Cyfryzacji, na podstawie art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. Nr 85, poz. 728 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania J. W. będącego wspólnikiem spółki H. z dnia 19 września 2012 r., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] nakazującą rejestrację 13 używanych odbiorników radiofonicznych i 13 używanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalającą opłatę za używanie 13 niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych i 13 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych na kwotę 7 215,00 zł. W uzasadnieniu Minister Administracji i Cyfryzacji podał, że w dniu 27 marca 2012 r. przeprowadzona została kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu przy ul. R. [...] w W. zajmowanym przez H. z siedzibą przy ul. R. [...] w W. Kontrolę przeprowadzono w obecności B. W., która jest wspólnikiem ww. spółki. W wyniku kontroli ujawniono w lokalu 28 odbiorników telewizyjnych oraz 28 odbiorników radiofonicznych, będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używanych od jednego roku. W trakcie kontroli nie przedstawiono dowodu zarejestrowania odbiorników. Organ dodał, że protokół z kontroli został, bez zastrzeżeń, podpisany przez kontrolerów i B. W.. Organ odwoławczy wskazał, że do protokołu załączono podpisane przez B. W. oświadczenie z dnia 27 marca 2012 r., z którego wynika, że 28 odbiorników telewizyjnych i 28 odbiorników radiofonicznych w lokalu przy ul. R. [...] w W. jest w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. W oświadczeniu tym wskazano, że uruchomienie tych odbiorników, w celu stwierdzenia technicznej możliwości dostosowania do odbioru programu, nie było możliwe ze względu na to, że pokoje były zajęte przez gości hotelowych. Wobec stwierdzonych nieprawidłowości, organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz radiofonicznych, informując jednocześnie o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Organ odwoławczy podał, że w toku prowadzonego postępowania, organ pierwszej instancji ustalił, iż strona posiadała 15 zarejestrowanych odbiorników telewizyjnych i 15 odbiorników radiofonicznych, pod numerem identyfikacyjnym: 04092533. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. organ pierwszej instancji nakazał stronie rejestrację używanych 13 odbiorników telewizyjnych i 13 odbiorników radiofonicznych oraz ustalił opłatę za używanie 13 odbiorników telewizyjnych i 13 odbiorników radiofonicznych na kwotę 7.215 złotych. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie protokołu z przeprowadzonej w dniu 27 marca 2012 r. kontroli wykonania obowiązku rejestracji odbiorników RTV oraz oświadczenia złożonego przez B. W. w dniu kontroli. Pismem z dnia 17 września 2012 r. J. W. wniósł odwołanie od decyzji z dnia 31 sierpnia 2012 r., w uzasadnieniu którego podał, że wspólnicy nie uczestniczyli w przeprowadzonej w dniu 27 marca 2012 r. kontroli, jak również nikogo nie upoważniali do uczestniczenia w niej. Dodał, że opłaca abonament RTV za taką liczbę odbiorników, jaka jest użytkowana, i że w związku z tym decyzja organu I instancji została oparta na nierzeczywistych danych. Minister Administracji i Cyfryzacji w wyniku rozpatrzenia odwołania nie znalazł podstaw do uwzględnienia zawartych w nim zarzutów. W uzasadnieniu decyzji Minister Administracji i Cyfryzacji powołał się na art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, zgodnie z którym za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. W myśl art. 2 ust. 2 ww. ustawy, domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Oznacza to, że zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a z tego wynika obowiązek posiadacza do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę uiszcza się za każdy odbiornik, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 2 ust. 5 ustawy. W nawiązaniu do podniesionego zarzutu, że wspólnicy spółki cywilnej nie uczestniczyli w przeprowadzanej w dniu 27 marca 2012 r. kontroli oraz nikogo nie upoważnili do uczestniczenia w niej, organ odwoławczy podkreślił, że kontrola została przeprowadzona w obecności B. W., będącej wspólnikiem spółki H. W protokole kontroli został odnotowany fakt używania przez stronę w zajmowanym lokalu 28 odbiorników telewizyjnych oraz 28 odbiorników radiofonicznych, używanych od roku. Do protokołu załączono też oświadczenie B. W., w którym stwierdziła, że 28 odbiorników telewizyjnych i 28 odbiorników radiofonicznych w lokalu przy ul. R. [...] w W. jest w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Dodała też, że uruchomienie tych odbiorników, w celu stwierdzenia technicznej możliwości dostosowania do odbioru programu, nie jest możliwe ze względu na to, że pokoje są zajęte przez gości hotelowych. Protokół z kontroli, a także załączone oświadczenie zostały, bez zastrzeżeń, podpisane przez B. W. W opinii organu odwoławczego złożone przez B. W. w toku kontroli oświadczenie nie budzi wątpliwości, ze względu na to, że precyzyjnie wskazała liczbę niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych i radiofonicznych oraz okres, w jakim były używane w kontrolowanym lokalu. Okoliczności te oraz to, że nie było możliwości uruchomienia odbiorników znajdujących się w pokojach hotelowych, zostały potwierdzone w podpisanym przez nią protokole i dołączonym do niego oświadczeniu. Organ II instancji ocenił jako jednoznaczne ustalenia poczynione przez kontrolerów, natomiast twierdzenia strony, że w lokalu przy ul. R. [...] w W. używa się jedynie takiej ilości odbiorników, na jaką dokonano rejestracji (tj. 15 odbiorników telewizyjnych i 15 odbiorników radiofonicznych), uznał za niezasługujące na uwzględnienie. Organ odwoławczy wziął pod uwagę fakt, że w kontroli brała udział B. W., która jako wspólnik spółki dysponowała najlepszą wiedzą dotyczącą funkcjonowania przedsiębiorstwa. W ocenie Ministra Administracji i Cyfryzacji zapisy protokołu i oświadczenia były precyzyjne, niebudzące wątpliwości. Organ odwoławczy zauważył, że w odwołaniu, wspólnik spółki cywilnej, nieuczestniczący w kontroli, ograniczył się tylko do stwierdzenia, że strona płaci za taką ilość odbiorników, jaką użytkuje, nieprzedstawiając jednak żadnych dowodów na tę okoliczność. B. W., która uczestniczyła w kontroli, nie odwołała, ani też nie zmieniła, oświadczeń złożonych w trakcie jej przeprowadzania. Organ odwoławczy, powołując się na orzecznictwo, wskazał, że ustalenia, czy odbiorniki znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu można dokonać w drodze bezpośredniego sprawdzenia tej okoliczności lub, ewentualnie, w drodze oświadczenia osoby, na której ciąży obowiązek zarejestrowania odbiorników. Oba sposoby ustalenia są dopuszczalne, ale organ II instancji podkreślił, że informacja o tym fakcie musi znaleźć się w protokole z kontroli, podpisanym przez kontrolujących i przez kontrolowanego – stronę postępowania, ewentualnie przez osobę przez niego upoważnioną. W przedmiotowej sprawie z treści protokołu jasno wynika, że kontrolerzy weszli w posiadanie informacji dotyczących ilości ujawnionych odbiorników i ich gotowości do natychmiastowego odbioru programu w oparciu o oświadczenie Pani B. W., będącej wspólnikiem spółki cywilnej, uprawnionej także do występowania w imieniu strony i składania wiążących oświadczeń woli. Powołując się na art. 7 ust. 6 ustawy o opłatach abonamentowych, organ odowławczy podkreślił, że w przypadku stwierdzenia używania przez stronę niezarejestrowanego odbiornika, organ nie miał podstaw prawnych do odstąpienia od ustalenia opłaty abonamentowej, będącej świadczeniem przymusowym i bezzwrotnym, o charakterze publicznoprawnym, z góry nakierowanym na realizację określonych przez ustawodawcę celów. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 187, poz. 1342), odbiorniki podlegają zarejestrowaniu w terminie 14 dni od dnia wejścia w ich posiadanie. Z protokołu z przeprowadzonej kontroli, podpisanego bez zastrzeżeń przez Panią B. W., okres używania ujawnionych odbiorników wynosi jeden rok, co oznacza, że przekracza 14-dniowy termin przewidziany na ich zarejestrowanie. Pismem z dnia 23 listopada 2012 r. J. W. oraz B. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] października 2012 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie. Skarżący podnieśli, że B. W. nie uczestniczyła w kontroli przeprowadzonej w dniu 27 marca 2012 r. Skarżący nikogo nie upoważnili do uczestniczenia w niej. Dodatkowo zaznaczyli, że w ogóle takiej kontroli w ich lokalach nie było i nic na jej temat nie wiedzieli, a także nie otrzymali protokołu z kontroli. Wskazali również, że w dniu przeprowadzenia kontroli posiadali tyle odbiorników, za ile opłacali składki. W odpowiedzi na skargę, Minister Administracji i Cyfryzacji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, opubl. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., nazywanej dalej "p.p.s.a."). Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów należy stwierdzić, że skarga jest uzasadniona, gdyż w trakcie przeprowadzonego postępowania doszło do naruszenia procedury administracyjnej, które uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Każde postępowanie administracyjne musi odpowiadać podstawowym zasadom określonym w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.). W szczególności istotne znaczenie dla praworządności działania organów administracji mają zasady wskazane w rozdziale 2 tej ustawy. Organ administracji publicznej zobowiązany jest stosować się do zasady wynikającej z art.7 k.p.a., stojąc na straży praworządności i podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, zasady określonej w art. 8 k.p.a., zgodnie z którą organ ma działać w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa oraz zasady wynikającej z art. 9 k.p.a. nakładającej na organ obowiązek należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Rozwinięciem tych zasad jest art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy w rozumieniu art. 75 k.p.a., czyli wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W świetle powyższego, w uzasadnieniu decyzji, której podstawę materialnoprawną stanowiły przepisy ustawy o opłatach abonamentowych, winny być wskazane dowody, które pozwoliły organom na wydanie rozstrzygnięcia, którym nałożono na stronę obowiązek rejestracji trzynastu używanych odbiorników radiofonicznych i trzynastu używanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalono opłatę za ich używanie w wysokości 7.215 zł. Jako dowód w sprawie powołano ustalenia protokołu kontroli z dnia 27 marca 2012 r. oraz oświadczenie złożone przez B. W. w dniu kontroli, która (zdaniem organu odwoławczego) precyzyjnie wskazała liczbę niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych i radiofonicznych. Jak wskazano na wstępie, w rozstrzygnięciach organów mowa jest o trzynastu używanych odbiornikach telewizyjnych i trzynastu używanych odbiornikach radiofonicznych. Tymczasem ustalenia protokołu kontroli z dnia 27 marca 2012 r. ograniczają się jedynie do ogólnej informacji o 28 odbiornikach radiofonicznych i 28 odbiornikach telewizyjnych znajdujących się w pokojach hotelowych i na recepcji w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, bez ich zróżnicowania na odbiorniki zarejestrowane i niezarejestrowane. O ile na podstawie przeprowadzonej kontroli można przyjąć domniemanie faktu znajdowania się w kontrolowanym lokalu odbiorników w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to brak jest podstaw do rozciągnięcia wspomnianego domniemania na fakt braku zarejestrowania tych odbiorników, bądź ich części, jak to uczynił organ. Wbrew ustaleniu organu, ani w protokole kontroli, ani w żadnym innym oświadczeniu skarżący nie potwierdzili faktu braku rejestracji posiadanych urządzeń. Tymczasem organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że strona nie dopełniła formalności rejestracji 13 odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, zaś organ drugiej instancji, uznał, że organ pierwszej instancji ustalił, w wyniku przeprowadzonego postępowania strona posiadała zarejestrowanych 15 odbiorników telewizyjnych i 15 odbiorników radiofonicznych, zaś podstawą do wydania rozstrzygnięcia były ustalenia protokołu kontroli z dnia 27 marca 2012 r. Faktycznej liczby niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych i radiofonicznych, wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, nie wskazała również skarżąca, która w oświadczeniu z dnia 27 marca 2012 r. stwierdziła jedynie, że w kontrolowanym lokalu H. znajduje się 28 sztuk odbiorników telewizyjnych i 28 sztuk odbiorników radiofonicznych w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Jeżeli ograniczono w decyzji liczbę niezarejestrowanych odbiorników, to obowiązkiem organów było wykazanie, na jakiej podstawie przyjął taką właśnie liczbę, tego rodzaju odbiorników. Nie są wystarczające wyjaśnienia pełnomocnika organu złożone przed Sądem na rozprawie w dniu 21 czerwca 2013 r., że liczba 15 odbiorników zarejestrowanych i 13 niezarejestrowanych w H. została przyjęta na podstawie informacji uzyskanych od osób kontrolujących, utrwalonych w postaci odręcznej notatki znajdującej się w dolnej części dokumentu GUS, na karcie 26 akt administracyjnych. Po pierwsze – forma powołanych przez pełnomocnika organu zapisów w postaci odręcznej notatki sporządzonej na wydruku ze strony internetowej Głównego Urzędu Statystycznego zawierającym dane na dzień 26 marca 2012 r. z wpisu w rejestrze REGON podmiotów objętych kontrolą, w której zapisano: "rej 15 odbi R+TV-brak 13 odbi R+TV" wyklucza uznanie go za dokument w rozumieniu art. 75 k.p.a. Po drugie - przedmiotowa okoliczność winna być ustalona w sposób nie budzący wątpliwości, przy pomocy dostępnych środków dowodowych, w toku postępowania, poprzez zwrócenie się do właściwych urzędów lub organów, celem ustalenia niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów, ewentualnie - bezpośrednio do strony o przedstawienie właściwych dokumentów potwierdzających fakt zarejestrowania odbiorników. W niniejszej sprawie, strona, do której organ nie zwrócił się o udokumentowanie twierdzenia o fakcie zarejestrowania używanych odbiorników, działając w zaufaniu do organu mogła uważać, iż wziął na siebie ciężar poczynienia stosownych ustaleń w tym przedmiocie. W świetle powyższego, obowiązkiem organu będzie ustalenie, jaka była faktyczna liczba bezspornie niezarejestrowanych odbiorników, co winno być poprzedzone właściwie przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym. Rozpoznając ponownie sprawę, organ będzie musiał zatem uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym zakresie. Podkreślenia wymaga brak stosownych ustaleń co do faktu używania niezarejestrowanych odbiorników; Sąd nie kwestionuje przy tym prawa organu do zmniejszenia liczby odbiorników w stosunku do tego, co zostało ustalone w kontroli. Chodzi o wiarygodność przyjętych przez organ wartości i podanie podstaw faktycznych do przyjęcia takiej, a nie innej liczby zakwestionowanych jako niezarejestrowane urządzeń. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, organ wyprowadził mylne wnioski z kontroli, w której ustalono jedynie liczbę posiadanych odbiorników, co do których strona konsekwentnie podnosi, iż były zarejestrowane – i ta okoliczność wymaga zbadania na etapie ponownego rozpoznania sprawy na podstawie niniejszego wyroku. Z powyższych względów, Sąd uznał, że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego organy nie ustaliły stanu faktycznego sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) w zakresie naruszenia przez skarżących przepisów ustawy o abonamencie, w tym art. 2 tejże ustawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, aby w uzasadnieniu faktycznym decyzji wskazać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w uzasadnieniu prawnym – wyjaśnić podstawy prawne decyzji, przytaczając przepisy prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). Niepodjęcie przez organy orzekające czynności zmierzających do należytego wyjaśnienia sprawy w przedstawionym powyżej zakresie, a mającym istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, stanowiło naruszenie przepisów prawa procesowego, co w konsekwencji obligowało Sąd do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Oznacza to, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu będzie rozpatrzenie sprawy zgodnie z zasadami określonymi w cytowanych powyżej przepisach i w podniesionym powyżej zakresie tak, by dokonane ustalenia faktyczne nie budziły wątpliwości w kontekście obowiązujących norm prawa materialnego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zostało wydane na podstawie o art. 152 p.p.s.a.